(1992)29Οκτωβρίου,1992 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΠΟΠΑΤΖΗΣ.ΚΩΝΣΤΑΝΠΝΙΔΗΣ,ΔΑπές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΟΣΕΚΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓ.ΠΡ.Ο.Γ.Μ. "AΓPOTEXNIKA,, Εφεσείοντες, ν. CYEMSCOLTD, Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7750). Έφεση—Αξιολόγηση μαρτυρίας από τοτιρωτόδικοΔιχαστήριοβασι σμένησελανθασμένη εκτίμηση έγγραφης μαρτυρίας—Διατάχθηκε επανεχδίχαση. Κατά ταέτη 1979 και 1980,ηΣυνεργατικήΕταιρεία Αγροτέχνι κα πώλησε και παρέδωσε στην εφεσίβλητη, δυνάμει τιμολογίων 5 που υπέγραψε η εφεσίβλητη, γεωργικά μηχανήματα αξίας ΛΚ3Ο.9Ο6.820 μιλς. Η εφεσίβλητη πλήρωσε έναντι της συμφωνη θείσης αξίας στις 12.4.79 ΛΚ5.000 και παρέμεινε υπόλοιπο ΛΚ25.906.820 μιλς, με το οποίο η εφεσίβλητη σε κάθε ουσιώδη χρόνο φαινόταν χρεωμένη στα βφλία της Αγροτέχνικα. Στις 10 14.2.83η εφεσίβλητη ζήτησεγραπτώςαπότηνΑγροτέχνικα ναβε βαιώσει ότι το πιο πάνωποσό πράγματιοφείλετο απότην εφεσί βλητηστηνΑγροτέχνικα καιναεπιστρέψει τοέγγραφοστην εφεσί βλητη, πράγμα το οποίο η Αγροτέχνικα έπραξε. Στις 6.5.80, η εφεσίβλητη,είχε βεβαιώσει γραπτώς ελεγκτικό οίκοπουείχε διορι- 1 : > σθεί για διεξαγωγή έρευνας σε αριθμό Συνεργατικών Εταιρειών, μεταξύ των οποίων και η Αγροτέχνικα, ότι την 31.12.79 όφειλε στηνΑγροτέχνικα ΛΚ20.335.310 μιλς. Στην αγωγήπουοι εφεσείοντες κίνησαν εναντίοντηςεφεσίβλη της,σαν εκκαθαριστέςτης Αγροτέχνικα, γιατην είσπραξητου πιο 20 πάνω υπολοίπου, ηεφεσίβλητη παραδέχθηκεταπιο πάνωγεγονό τα,αλλάπρόβαλεσανυπεράσπισιητονισχυρισμό ότιτοχρέοςτης προς την Αγροτέχνικα είχε στην πραγματικότητα εξοφληθεί,διότι κατάτην περίοδο 1978 έως 1981,η εφεσίβλητη είχε εκτέλεσεεργα σίες ηλεκτρολογικής φύσεως, αξίας ΛΚ32.763.350 μιλς, σε υπο- 25 στατικάάλλης ΣυνεργατικήςΕταιρείας,τηςΓεωτεχνικά,καιότι το πιοπάνω ποσόόφειλαναλληλεγύως τόσο η Γεωτεχνικά όσο καιη Αγροτέχνικα καιδύοάλλες ΣυνεργατικέςΕταιρείες. Ενώπιοντου πρωτόδικου Δικαστηρίου κατατέθηκε σαν τεκμήριο 11 επιστολή της Γεωτεχνικά προς την εφεσίβλητη, ημερομηνίας 19.8.80, στην 30 οποίααναφερόταν ότι τηνεταιρείαΑγροτέχνικα Λτδ είχεπαρακα1182 1 ΑΑΛ. 5 10 Λc 20 Στυλιανού ttai άλλοςv.Cyema CoLtd λέσειτην Γεωτεχνικά νακατακρατήσει, κατάτην αποπληρωμή του χρέους της Γεωτεχνικά προς την εφεσίβλητη, ποσό ΛΚ25.935310 μιλς, σανχρεωστικό υπόλοιπο τουλογαριασμού της εφεσίβλητης προς την Αγροτέχνικα. καινατο εμβάσει στην Αγροτέχνικα, και εζητείτο προς τούτο η συγκατάθεση της εφεσίβλητης, η οποία εδόθη. Καμμιά πράξηή καταχώρησηστα βιβλία της Γεωτεχνικά ή της Αγροτέχνικα δεν έγινε δυνάμει τηςεν λόγω επιστολής. Επί σης, κατατέθηκε στο πρωτόδικο Δικαστήριο σαν τεκμήριο 6 επι στολή του δικηγόρου της εφεσίβλητης, ημερομομηνίας 5.3.82, η οποία στάληκε σε απάντηση επιστολής των εκκαθαριστών της Αγροτέχνικα μετηνοποία ζητούσαν επαναβεβαίωσητουυφιστά μενου χρέους τηςεφεσίβλητης προς την Αγροτέχνικα, στην οποία περιέχονταν οι ίδιοι ισχυρισμοί που προβλήθηκανστην υπεράσπι ση. Τοπρωτόδικο Δικαστήριο, αξιολογοντας τοΤεκμήριο 11,θεώ ρησε ότι τούτο επιβεβαίωνε τους ισχυρισμούς της εφεσίβλητης αναφορικά με τη συνεργασία της με τις τέσσερεις Συνεργατικές Εταιρείες, και ότι με την χορήγηση της συγκατάθεσης της εφεσί βλητης ουσιαστικά το χρέος της προς την Αγροτέχνικα είχεεξοφληθεί. Επίσης θεώρησε ότι τοΤεκμήριο 6 ανέτρεπε τον ισχυρι σμό των εφεσειοντων ότι η υπεράσπιση της εφεσίβλητης ήταν σκέψηεκτων υστέρων. Αποφασίσθηκε ότι: 25 30 35 (α)Το Τεκμήριο 22δενμπορούσε ναθεωρηθεί ότι επιβεβαίωνε την εκδοχή της εφεσίβλητης, διότι, ανπράγματι υπήρχε ήδη συμ φωνία μεταξύ της εφεσίβλητης και των τεσσάρων Συνεργατικών Εταιρειών για αλληλεγγύηεξόφλησητης εφεσίβλητης, δενχρειαζό ταν ναζητείται ησυγκατάθεσητης εφεσίβλητης γιατηνκατακράτη ση του οφειλόμενου απότηνεφεσίβλητη στην Αγροτέχνικα ποσού απότην αποπληρωμήτου χρέους της Γεωτεχνικά προς την εφεσί βλητη,που ζητήθηκε μετοΤεκμήριο 11. Επίσης,ηθέσητου πρω τόδικου Δικαστηρίου, ότι, μετηνχορήγηση τηςσυγκατάθεσης από την εφεσίβλητη, τοχρέος τηςπρος τηνΑγροτέχνικα έπρεπε να θε ωρηθεί σαν εξοφλημένο,, ήταν λανθασμένη, διότι δεν είχε γίνει στην πράξηπληρωμή τόυ ποσούπροςτην Αγροτέχνικα. 40 (β) Ηαξιολόγηση τουΤεκμηρίου 6απότο πρωτόδικοΔικαστή ριο παραγνώριζετο γεγονός ότι αυτό είχε σταλεί σε χρόνο πολύ μεταγενέστερο απότην παράδοση των μηχανημάτων,κιαότανείχε ήδηγίνει γνωστό ότιη οικονομική κατάστασητων τεσσάρων εταιρειών ήταν επισφαλής μεαποτέλεσμα να ήταναμφίβολο ανη εφε σίβλητηθαμπορούσε ναεισπράξει το χρέος τηςΓεωτεχνικά προς αυτήν,και κατά συνέπεια δενεδικαιολογείτο το πρωτόδικο Δικα στήριο νααποδόσει στο τεκμήριο 6τησημασία πουτου απέδωσε. 45 (γ) Μεβάσηταπιο πάνωη απόφασητου πρωτόδικου Δικαστηρίου με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή έπρεπε να ακυρωθεί. Επειδήόμως ολόγος ακύρωσηήτανο παραμερισμός του συμπερά1183 Στυλιανούκαιάλλοςv.Cycuu CoLtd
(1992)σματος του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με την αξιοπι στία της προσαχθείσας μαρτυρίας λόγω της πεπλανημένηςαιτιο λογίας του, το μόνο Δικαστήριο που ενδεικνυόταν να αποφανθεί ξανά πάνωστο θέμαήταντο ΕπαρχιακόΔικαστήριο καιγι'αυτόη ορθήθεραπείαήτανη επανεκδίκαοητηςυπόθεσης. 5 Η έφεσηεπιτράπηκε με έξοδα Διατάχθιρ<£επανεκδίκαοη, Έφεση. Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Αρτεμίδης, Π.ΕΛ. 10 καιΝαθαναήλ,ΕΑ) πουδόθηκεστις 19Οκτωβρίου, 1988 (Αρ. Αγωγής 1364/83)μετην οποίααπορρίφθηκε απαίτη ση τους εναντίον των εφεσίβλητων γιαποσό£25.906,820 μιλς πουαντιπροσώπευε αξίαεμπορευμάτων πουοι εφε- . s σέιοντες παρέδωσανστους εφεσίβλητους, Στ.Κιττής,γιατους εφεσείοντες. Ν.Ιωάννου(χα)γιατους εφεσίβλητους. Cur. adv.wit. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ:ΤηναπόφασητουΔικαστηρίουθα δώσει οΔικαστής Ι.Πογιατζής. 20 ΠΟΠΑΤΖΗΣ, Δ: Με την έφεση αυτή οι εφεσείοντες (που στη συνέχεια θα αναφέρονται ως η Αγροτέχνικα) προσβάλλουν τηναπόφασητου ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας, που εκδόθηκεστην αγωγήαρ.1364/83 στις 19/ 10/1988, με την οποία απορρίφθηκε απαίτησητους ενα- 25 ντίοντωνεφεσίβλητων (πουστησυνέχεια θααναφέρονται ωςη CYEMS), γιαποσό£25.906,820μίλς πουαντιπροσώ πευε αξίαεμπορευμάτωνπου,ομολογουμένως, η Αγροτέ χνικα παρέδωσε στη CYEMS. Με την ίδια απόφασητου το Δικαστήριο απέρριψε ανταπαιτησητης CYEMS ενα- 30 ντίον τηςΑγροτέχνικα γιαποσό£3.9Π,450 μίλς που αντι προσώπευε, σύμφωνα με τη CYEMS, υπόλοιπο αμοιβής για εργασίαπου εκτελέστηκε καιγια υπηρεσίες που προ1184 1 ΑΛΛ. Στυλιανού καιάλλοςv.CyemsCo Ltd Πογιατζής Λ. σφέρθηκαναπότηCYEMSπροςτηνΑγροτέχνικα ήάλλες συνεργατικές εταιρείες, κατ'εντολή ή με την εγγύηση της Αγροτέχνικα. ΗCYEMSδενεφεσίβαλε τομέροςτης προωτόδικηςαπόφασηςμετοοποίοαπορρίφθηκεη πιοπάνω 5 ανταπαίτησητης. Ο ΚυριάκοςΛούκα,σ'όλουςτουςουσιώδειςχρόνους, ήτανοΓραμματέαςκαιΓενικός Διευθυντήςτεσσάρωνσυ. νεργατικών εταιρειών, δηλαδή, ΣΟΓΕΚ Λτδ, CO-OP GRAPHICARTSLTD,Γεωτεχνικά Λτδ και Αγροτέχνικα, 10 οι οποίες συστεγάζονταν. Σε κάποιο στάδιο, μέσα στο 1981,υπήρξεαλλαγήστηδιεύθυνσητωνπιοπάνω συνερ γατικώνεταιρειών, προφανώςλόγωτωνσοβαρώνοικονο μικών δυσχερειών του συνεργατικού κινήματος και ο κ.Λούκα αντικαταστάθηκε.'Οπωςπροέκυψε στη διάρκεια 15 της ακροαματικής διαδικασίας,η CYEMSπαραδέχεται ότι στη διάρκειατων ετών 1979 και 1980 παρέλαβε από την Αγροτέχνικα γεωργικά μηχανήματασυνολικής συμ φωνηθείσης αξίας £30.906.820 μίλς, έναντι των οποίων πλήρωσεστις 12/4/1979 £5.000. Γιαταμηχανήματααυτάη 20 Αγροτέχνικα είχεεκδώσει τιμολόγια ταοποία υπέγραψε η CYEMSκατάτηνπαραλαβή των εμπορευμάτων.Το υπό λοιπο της αξίας τους, ανερχόμενο σε £25.906.820 μίλς, αποτελεί το αντικείμενο της επίδικης απαίτησης της Αγροτέχνικα. Τοποσό αυτόεμφανίζεταιπάντοτεσταλο25 γιστικά βιβλία της Αγροτέχνικα ως χρεωστικό υπόλοιπο προς αυτήαπότηCYEMS, ενώ σταλογιστικά βιβλίατης CYEMS εμφανίζεται πάντοτε ως πιστωτικό υπόλοιπο προς όφελος της Αγροτέχνικα. Είναι επίσηςπαραδεχτό ότι στις 14/2/1983, με το Τεκμήριο 8, η CYEMS ζήτησε 30 γραπτώς από την Αγροτέχνικα να βεβαιώσει ότι το εν λόγω ποσότων£25.906,820μίλς οφείλεται πράγματι από τη CYEMS στην Αγροτέχνικα και να επιστρέψει το εν λόγωέγγραφοστηCYEMS. Η Αγροτέχνικα,αφού συμφώ νησε με το περιεχόμενο τού Τεκμ.8, το υπέγραψε και το 35 επέστρεψε στη CYEMS. Με το Τεκμ.9, ημερομηνίας 6/5/ 1980, ηCYEMSείχεβεβαιώσει γραπτώςπροςτουςΛογι στέςArthurYoung& Company,οιοποίοι είχαν ενωρίτερα διοριστεί απότον Υπουργό Εμπορίου για ναδιεξάγουν έρευνασε αριθμόΣυνεργατικώνΕταιρειών, περιλαμβανο1185 Πογιατζςς,Δ. Στυλιανού ααιάλλοςv.CyemcCo Ltd
(1992)μένης της Αγροτέχνικα. ότι κατά την 31/12/1979 όφειλε στην Αγροτέχνικα £20.335.310 μίλς. Δεν υπήρξε ισχυρι σμός ότι η CYEMS όφειλε καθ'οιονδήποτε χρόνο στην Αγροτέχνικα οποιοδήποτε ποσόαναφορικά μεσυναλλαγή άλληαπότηνπαράδοσητωνενλόγωμηχανημάτων. 5 θα μπορούσε εύλογαναλεχθεί ότιταπιοπάνωπαρα δεχτάγεγονότα,απόμόνατους,αποδεικνύουντηναπαί τηση τηςΑγροτέχνικα εναντίοντης CYEMS, εν όψεικαι τουγεγονότοςότιη CYEMS,ομολογουμένως,δενκατέβα λε οποιοδήποτε άλλο ποσό στην Αγροτέχνικα. Αρνείται, ίο εντούτοις,ηCYEMS ότιοφείλει στηνΑγροτέχνικαοποιο δήποτεποσό,γιατί ισχυρίζεταιότι δικαιούται νααφαιρέ σει τοενλόγωποσόαπό μεγαλύτεροχρέοςπου οφείλεται σ'αυτήναλληλεγγύως απότιςτέσσερις πιοπάνωσυνεργα τικές εταιρείες οι οποίες αποτελούσαν,κατά τον ισχυρι- 15 σμότης,ενιαίοσυγκρότημα,γιατιςεργασίες ηλεκτρολογι κής φύσεως που ισχυρίζεται ότι εκτέλεσε στην περίοδο 1978 - 1981 κατόπιν εντολής του εν λόγω Κυριάκου Λούκα, για λογαριασμό και προς όφελος είτε όλων των εταιρειών είτε μερικών απόαυτές με την εγγύηση, όμως, 20 του συγκροτήματος των τεσσάρων εταιρειών. 'Οπως δε προκύπτειαπότοΤεκμ.11,ημερομηνίας 19/8/1980, η Γεω τεχνικά Λτδ παραδέχεταιότι η αξία των εν λόγω εργα σιών τηςCYEMSκατάτην ημερομηνίαεκείνη ανερχόταν τουλάχιστον στο ποσό £25.935,310 μίλς. Προκύπτει επί- 25 σης ότι οι εν λόγω εργασίες είχαν παρασχεθεί γιαλογα ριασμό και με χρέωση της Γεωτεχνικά Λτδ. Το Τεκμ. 11 είναιεπιστολήτης Γεωτεχνικάπροςτη CYEMS, υπογραμ μένη απότον εν λόγω Κυριάκο Λούκα, η οποία έχει ως ακολούθως: "Παρεκλήθημεν υπότης Εταιρείας ΑΓΡΟΤΕΧΝΙΚΑ ΛΤΔ όπως κατά την αποπληρωμήν του χρέους μας προς υμάς,κατακρατήσωμεν ποσόν ύψους£25,935.310 μίλς το οποίον να εμβάσωμεν προςτην ΑΓΡΟΤΕΧΝΙ ΚΑ ΛΤΔ καθ'ότιτοανωτέρωποσόναποτελείχρεωστι- ^5 κόν υπόλοιπον του λογαριασμούσαςπροςαυτήν. Πα ρακαλείσθεδεόπωςδώσετετηνσυγκατάθεσεσας." 1186 30 1 ΑΛΛ. Στυλιανού και άλλος v.CyemsCo Ltd Πογιατζής, Δ. Η CYEMS έδωσε γραπτώς τησυγκατάθεσηπουτης ζη τήθηκεπάνωστο ίδιοτο Τεκμ. 11το οποίο επέστρεψε στη ΓεωτεχνικάΛτδ. ΤοΤεκμ.11 δεβρέθηκεσταβιβλίαήστην κατοχή της Γεωτεχνικά από τον εκκαθαριστή της. Ούτε 5 βρέθηκε οποιαδήποτελογιστική πράξη που να έγινε στα βιβλία της Γεωτεχνικά ήτης Αγροτέχνικα ως αποτέλεσμα τουτεκμηρίουαυτού. Η εκδοχή της CYEMS, όπως προκύπτει από το δικό γραφο της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησής της,το οποίο 10 προκαθορίζει,κατά τρόποδεσμευτικό,τα επίδικα θέματα σχετικά με τα οποία δυνατόν να προσαχθεί μαρτυρία κατά την ακροαματικήδιαδικασίακαι αναφορικάμε τα οποία το Δικαστήριοοφείλει, ακολούθως,νακάμειταευ ρήματατου,είναισεσυντομίαη ακόλουθη. 15 Στην παράγραφο3 του δικογράφου της, η CYEMS αναφέρει ότι εξετέλεσε τις επίδικεςεργασίες τηςκαι παρέ δωσε διάφοραυλικάστις τέσσερις συνεργατικέςεταιρείες, κατόπιν εντολών του Γραμματέα και Γενικού Διευθυντή τους κ. ΚυριάκουΛούκα, χωρίς ο τελευταίος να δηλώνει 20 κατά το χρόνο κάθε εντολής, για λογαριασμό ποιαςαπό τις ενλόγω εταιρείες ενεργούσε. Ακολουθούν οι παράγρα φοι 4 και5 της Υπεράσπισης τηςCYEMS οι οποίες έχουν ωςακολούθως: 25 30 35 "4. Subject to the special terms of each contract, all such contracts for work services andor goods wereat all material times expressly and/or impliedly agreed and/or understood to form part of one series of transactions the accounts of which had to be closely related and a final balance of credits and debits on all such contracts struck at the conclusion of the whole series of such transactions in an overall account,which would be due andpayable to the Defendant Company be all the aforesaid cooperative societies jointly andseverally. 5. Alternatively all the aforesaid co-operative societies in or about 1978 and prior to the commen cement of the co-operation of the Defendant Company 1187 Πογιατζής,Δ. Στυλιανού καιάλλοςv.CyemoCo Ltd
(1992)with them agreed to guarantee the payment of all and everysumduetotheDefendant Companyfrom allworks carried out,services rendered andgoodsdeliveredby the Defendant Company totheaboveco-operative societies or to any one of themandthey guaranteed thepayment 5 oftheoverallaccountandallsumsdueandpayabletothe Defendant Company by thesaidcooperative societiesor any one of them as a result of the aforesaid dealings or transactions." Σεελεύθερη μετάφραση,οι παράγραφοι4 και5 έχουνJQ ωςακολούθως: "
- Τηρουμένων των όρων κάθε συμβολαίου, είχε ρητάήεξυπακουόμενα συμφωνηθεί ότιόλαταενλόγω συμβόλαια για εργασία,υπηρεσίες ή αγαθά θα αποτε λούν μέρος μιαςσειράςδοσοληψιών αναφορικά με τις 15 οποίες θατηρούνταναλληλοσχετιζόμενοι λογαριασμοί και το τελικό υπόλοιποτων πιστώσεων και χρεώσεων πάνωσεόλατασυμβόλαιαθαπροέκυπτεσε έναγενικό λογαριασμό, μετά τη συμπλήρωση της εγρασίας όλων των συμβολαίων και θα οφειλόταν προς τη CYEMS 20 από όλες τις εν λόγω συνεργατικές εταιρείες αλληλεγ γύως.
- Διαζευκτικά,κατά ή περί το 1978 και πριν την έναρξητηςσυνεργασίαςτηςCYEMS μετιςενλόγωσυνεργατικές εταιρείες,οιτελευταίες συμφώνησανναεγγυηθούν την πληρωμήόλων των ποσών αναφορικά με όλη την εκτελεσθείσαν εργασίαν και παραδοθέντα αγαθά απότηCYEMS στις ενλόγωσυνεργατικέςεται ρίες ήσε οποιαδήποτεαπό αυτές και εγγυήθηκαντην πληρωμή του γενικού λογαριασμού και όλων των 30 ποσώνπουοι ενλόγω συνεργατικές εταιρείες ή οποια δήποτεαπόαυτέςθαοφείλουνστηCYEMS ως αποτέ λεσματωνενλόγω δοσοληψιών." Με το ίδιο δικόγραφο,η CYEMS, ισχυρίζεται ότι, μετάτηνεκτέλεση τηςεπίδικηςεργασίας,η διεύθυνσητων 35 εν λόγω συνεργατικών εταιρειώνχρέωσε τυπικά τους λο1188 1 ΑΛΛ. Στυλιανού καιάλλοςv.CyemsCo Ltd Πογιατζής,Δ. γαριασμούς μόνο της Γεωτεχνικά Λτδ και της CO-OP GRAPHICARTSLTD χωρίςνασυμβουλευτείτη CYEMS, και ότι η Αγροτέχνικα οφείλει στη CYEMS το εν λόγω ποσό των £32.763,350 μίλς αλληλεγγύως με τις άλλες 5 τρειςσυνεργατικές εταιρίες. Αναφορικά μεταγεωργικάμηχανήματαπουηΑγροτέ χνικα παράδωσεστηCYEMS,ηεκοδχή τηςCYEMSστην παράγραφο 8 τουδικογράφουτης,είναι ότι δεν αγόρασε οποιαδήποτε μηχανήματα,αλλάπαρέλαβεδυο μηχανήμα10 τασυνολικής αξίας £25.906,820μίλς,ταοποία ηΑγροτέ χνικα της παρέδωσε έναντι του'εν λόγω χρέους της εκ £32.765.350μ^ς. Στο δικόγραφοτης Απάντησης και Υπεράσπισης της Αγροτέχνικα στην Ανταπαιτηση της CYEMS, η Αγροτέ15 χνικααρνείταιόλους τους ισχυρισμούς της CYEMSκαι ισχυρίζεταιότι ηCYEMSουδέποτεεξετέλεσεοποιαδήπο τε εργασίαγιαλογαριασμότηςήκατ' εντολήτηςήμε την εγγύησητης. 'Οτανπριντηνκαταχώρησητηςαγωγής, ηνέα διεύθυν20 σ ι Ίτ η £ Αγροτέχνικα ζήτησε από τη CYEMS, στις 31/12/ 1981, να βεβαιώσει ότι οφείλει στην Αγροτέχνικα το εν λόγω ποσότων £25.906,820μίλς,ηCYEMS απάντησε με επιστολή του δικηγόρουτης,ημερομηνίας5/3/3982, στην οποία προβάλλονται ισχυρισμοί παρόμοιοι με εκείνους 25 τουπιοπάνωδικογράφουτης,εκτόςτου ισχυρισμούπου εγείρεταιστηνπαράγραφο5 (ανωτέρω). Καμιάάλληαπό τις τρεις συνεργατικέςεταιρείεςπου αναφέρονται στα δικόγραφα δεν είναι διάδικος στην αγωγή αρ.1364/83 τηςΑγροτέχνικα εναντίοντηςCYEMS. 30 Η Αγροτέχνικα τελεί υπό εκκαθάριση με απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου και ο πρώτος μάρτυρας των εναγόντωνΚ.Αντωνίου διορίστηκεωςεκκαθαριστήςστις 31/10/1985.ΗΓεωτεχνικάΛτδ τελείεπίσηςυπό εκκαθάρι ση. 35 ΟκύριοςμάρτυραςτηςCYEMSήτανοΓεώργιοςΠάρ1189 Πογιατζής,Δ. Στυλιανού καιάλλοςv.CyemsCo Ltd
(1992)πας, έναςαπότουςδιευθυντές της,οοποίοςείχε προσω πική γνώση των γεγονότων. Μεταξύάλλων, ισχυρίστηκε ότι το Τεκμ.8 στάληκε από τους λογιστές της CYEMS στον ετήσιοσυνήθηέλεγχοτωνβιβλίωντουςχωρίςοίδιος να το γνωρίζει και, εν πάση περιπτώσει, την ίδια μέρα 5 στάληκε επίσηςτοΤεκμ.7,στοοποίοαναφέρεταιότικατά τον ίδιο χρόνο οι τέσσερις συνεργατικές εταιρείες είχαν χρεωστικό υπόλοιπο στη CYEMS ανερχόμενο σε £3,911.45 σεντ, το οποίο αποτελεί το αντικείμενο της Ανταπαίτησης,μετοοποίο,όμως, ηΑγροτέχνικα δενείχε 10 ποτέ συμφωνήσει. Είπε επίσης ότι η εργασία έγινε στα υπόστεγα ιδιοκτησίας της Γεωτεχνικά, στα Λατσιά, και στονσπαστήρατηςΓεωτεχνικά,στοΦάρμακα,ότιοιπλη ρωμές έναντιγίνοντανπάντοτεμεεπιταγέςτης Γεωτεχνι κά στο όνομα της οποίαεξέδιδαν ταεκάστοτε τιμολόγια 15 τους,ότι ουδέποτεχρέωσαντηνΑγροτέχνικα και ουδέπο τε ζήτησαν από την Αγροτέχνικα πληρωμή του ποσού. Είπε επίσης ότι ήτανκατόπινεισήγησης πουέγινε σ' αυ τούςαπότον ΚυριάκοΛούκα,στις αρχές 1979,πουαπο δέχθηκαν ναπληρωθούναντί με μετρητά,με μηχανήματα 20 πουθατουςπαρέδιδε η Αγροτέχνικα, εφόσο οιπληρωμές της Γεωτεχνικάείχανσταματήσει. Αναφορικά με τηνουσίατης Υπεράσπισης, δηλαδή τη συμφωνίαπουεγείρεταιστιςπαραγράφους4και5τουδι κογράφουτηςCYEMS (ανωτέρω), ομάρτυραςδενισχυρί- 25 στηκε ότι η Αγροτέχνικα παρέσχε οποιαδήποτε εγγύηση γιατοχρέοςτηςΓεωτεχνικά.Ισχυρίστηκεόμωςότιοίδιος γνώριζε,και ο ΚυριάκοςΛούκα τους επανέλαβε,ότι στα υπόστεγα της Γεωτεχνικά αποθηκεύοντανεμπορεύματα που ανήκανκαιστις τέσσερις συνεργατικές εταιρείες,και 30 ότι η αρχικήβασική'συμφωνίαμετον ΚυριάκοΛούκαπε ριλάμβανε όροσύμφωναμετον οποίοηCYEMSθα εκτε λούσε τις εργασίες που θατης ανέθετανκαι μετά τησυ μπλήρωση κάθε εργασίαςκαι αφούθασυμφωνούσανγια την τιμή,θασυμφωνούσανεπίσης σε ποιααπό τις τέσσε- 35 ρις εταιρείες θαέστελλαν το τιμολόγιο. Μεβάσηαυτή τη συμφωνία, η CYEMS εξέδιδε σ' όλες τις περιπτώσεις τα τιμολόγια στη Γεωτεχνικά,σύμφωνα με την επί του προ κειμένου επιθυμία του Κυριάκου Λούκα ή του λογιστή 1190 1 ΑΛΛ. Στυλιανού καιάλλοςv. CyemsCo Ltd Πογιατζής, Δ. των εταιρειών. Αναφορικά με το Τεκμ. 11, ο μάρτυρας αυτόςείπε ότι ουδέποτε έγινε οποιαδήποτε πράξησταβι βλία τους ως αποτέλεσμα της λήψεως του* το τεκμήριο αυτόδεν είχεγι' αυτούςκαμιάσημασία εφόσο οι πληρω5 μές είχαν σταματήσει. Αντεξεταζόμενος, ο μάρτυρας απέρριψε εισήγηση του δικηγόρουτης Αγροτέχνικα ότι η συμφωνία,όπωςτηνείχεπεριγράψει,ήτανεπινόησημετα γενέστερη για να αποφύγουν πληρωμή του χρέους τους προςτην Αγροτέχνικα. JQ Το πρωτόδικο'Δικαστήριο φαίνεταιναέχειαποδεχτεί την ουσία τηςυπεράσπισηςτης CYEMS. Από το όλο κεί μενο της απόφασηςτουπροκύπτειπολύ καθαράότι οδη γήθηκεστο συμπέρασμα τουαυτό,το οποίο η Αγροτέχνι κα προσβάλλει με την παρούσα έφεση της, λόγω της 15 σημασίας που απέδωσε, κατά κύριο λόγο, στο Τεκμ. 11 (ανωτέρω)και,κατάδεύτερο λόγο,στην επιστολή τουδι κηγόρου της CYEMS, Τεκμ.6, στην οποία έχουμε επίσης αναφερθεί. Είναι πρόδηλο ότι το πρωτόδικοΔικαστήριο, αφ' ενός, χρησιμοποίησε το Τεκμ.11 ως το κατ' εξοχή 20 μέτρο της αξιοπιστίας της εκδοχής της CYEMS και, αφ' ετέρου, θεώρησε ότι αυτό αποτελεί απόδειξη εξόφλησης τουχρέουςτηςCYEMS προςτηΓεωτεχνικά. Συγκεκριμένα, το πρωτόδικο Δικαστήριο αναφέρει στην απόφασητουότι τοΤεκμ. 11 "επιβεβαιώνει παραπέ25 ρακαιτους ισχυρισμούς τηςεναγομένης εταιρείας αναφο ρικά με τη συνεργασία της με τους τέσσερις συνεργατι κούς οργανισμούς". Το συμπέρασμα αυτό είναι, κατά τη γνώμημας,ολότελαλανθασμένο.Ηουσίατηςεκδοχήςτης CYEMS είναι ότι, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον 30 οποίογινόταν ηκαταχώρησησταβιβλίατους των μεταξύ τους συναλλαγών, η ουσία των πραγμάτωνείναι ότι, με βάση την αρχική προφορική συμφωνία του 1978 μεταξύ τηςCYEMS καιτουΚυριάκουΛούκα, εκ μέρους καιτων τεσσάρων συνεργατικών εταιρειών, ηκαθεμιά απόαυτές " 35 είχε υποχρέωση να καταβάλει στη CYEMS ολόκληρο το ποσό της αμοιβής της για όλες τις εργασίες της είτε στα υπόστεγα των Λατσιών είτε στο σπαστήρα του Φάρμακα καιότισεεκτέλεσητηςσυμφωνίαςεκείνης,ηΑγροτέχνικα παρέδωσε τα επίδικα μηχανήματαστη CYEMS, αντί με1191 Πογιατζής,Δ. Στυλιανούκαι άλλο;v.Cyems Co Ltd
(1992)τρητών,έναντιτηςοφειλήςτης.Αν έτσιέχουνταπράγμα τα, διερωτούμαστε γιατί χρειαζόταν να ληφθεί με το Τεκμ.11ηπροηγούμενησυγκατάθεσητηςCYEMS στηδιε υθέτηση που αναφέρεταιστο τεκμήριο αυτό και ηοποία αναφέρεταιαποκλειστικάσευποχρεώσειςκαιδικαιώματα 5 που είχαν ήδη δεσμευτικά καθοριστεί μεταξύ όλων των συμβαλλομένων εταιρειών με τη συμφωνία του 1978. Το Τεκμ. 11,κατάτηγνώμη μας,όχι μόνο δεν επιβεβαιώνει την εκδοχή της CYEMS, αλλά, τουναντίον, δενφαίνεται νασυνάδει μεαυτή,στηναπουσίαοποιασδήποτεεξήγησης ίο επί του προκειμένου. Επισημαίνουμε επίσης το γεγονός ότι στο Τεκμ.11 αναφέρεται ρητά ότι το επίδικο ποσό £25.935.310μίλςαποτελεί χρεωστικό υπόλοιποτουλογα ριασμούτηςCYEMSπροςτην Αγροτέχνικα. Η σημασία την οποία το πρωτόδικοΔικαστήριο απέ- 15 δώσε στο Τεκμ.11 αντικατοπτρίζεται και στο ακόλουθο απόσπασμα από την απόφασητου στη σ.71 τωνπαρκτικών: "Η συμφωνία που περιέχεται στο τεκμ.11 αποτελεί κατάτηγνώμημαςεξόφλησητουλογαριασμούτηςενα- 20 γομένης εταιρείας προς την Αγροτέχνικα, του ποσού δηλαδή πουαπαιτείταιστην παρούσα αγωγή.Αν χρειά ζεται αυθεντίαπάνωστο ζήτημα αυτό, παραπέμπουμε στο βιβλίο Chitty on Contracts (General Principles) 24η, έκδοση, παραγρ.1289) όπου αναφέρονται τα εξής, σε 25 μετάφραση: "Αν ο πιστωτής καλέσει τον οφειλέτη ναπληρώ σει την οφειλή σε τρίτο πρόσωπο,η πληρωμήαυτή ισοδυναμεί με άμεση πληρωμή στον πιστωτή, και αποτελείπλήρηικανοποίησητουχρέους.' 30 Η εναγόμενη εταιρεία ενήργησε με βάσητησυμφω νία τουτεκμ.11καιδενζήτησε πληρωμήαπότιςτέσσε ριςεταιρείες,ήξεχωριστάαπότηνκάθεμια,τουποσού που οφείλεται σε αυτή,και που δεν αμφισβητείται. Γι' αυτό το λόγο η Αγροτέχνικα κωλύεται από του να 35 απαιτείαπότηνεναγόμενηεταιρείαμετάτηνυπογραφή 1192 1 ΑΛΛ. Στυλιανούχαιάλλοςv.CyemeCoLtd τουτεκμ.11 Πογιατζής;Α. " Το συμπέρασμα του Δικαστηρίου ότι ησυμφωνίαπου περιέχεται στο Τεκμ.11 αποτελεί εξόφληση της επίδικης απαίτησης της Αγροτέχνικα απότη CYEMS, είναι, κατά 5 τη δική μας εκτίμηση, λανθασμένο και απαράδεχτο. Πρώτα απ'όλα, είναι αντίθετο με τους ισχυρισμούς της CYEMSστοδικόγραφοτης Υπεράσπισης της.Ανδεχτού μεωςορθήτηνεκδοχήτηςCYEMS,ότι,δηλαδή,ηεμφάνι ση στα βιβλία της Αγροτέχνικα και της CYEMS της συ10 ναλλαγής της παράδοσης των μηχανημάτων από την Αγροτέχνικα στη CYEMS ως αγοράς των μηχανημάτων από τη CYEMSεπί πιστώσει, ήταντυπική,χωρίς ουσια στικόπεριεχόμενο,καιδεναντικατοπτρίζειτηνπραγματι κότητακαιτη μεταξύτουςσυμφωνία, θαπρέπεινασυμπε15 ράνουμε ότι ουδέποτε ηCYEMS είχε οποιοδήποτε χρέος προς την Αγροτέχνικα και,επομένως, δεν εγείρεται θέμα εξόφλησης ανύπαρκτου χρέους. Το επίδικο συμπέρασμα τουπρωτόδικουΔικαστηρίουπροϋποθέτειότι,γιατηνπε ρίοδο μεταξύ της παράδοσης των μηχανημάτων και της 20 ημερομηνίαςτουΤεκμ.11(19/8/1980), η CYEMS χρωστού σε όχι μόνοτυπικάαλλάκαιουσιαστικάτηναξίατων μη χανημάτων στην Αγροτέχνικα, την οποία θα εξακολου θούσε να χρωστούσε αν δε συνέβαινε η πράξη που . περιέχεται στο Τεκμ.11.Λανθασμένο είναι και το συμπέ25 ρασμάτουπρωτόδικουΔικαστηρίου ότι τοΤεκμ.11μπο ρεί νααποτελέσει τηβάσητουestoppel,κάτιπουενπάση περιπτώσει,δενεγείρεται καθόλουσταδικόγραφα. Η εφαρμογή στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, από το πρωτόδικο Δικαστήριο, της νομικής αρχής που 30 διατυπώνεται στο απόσπασμα από το βιβλίο Chitty on Contract,General Principles, 24ηέκδοση,στηνπαράγραφο 1289, τοοποίοπαραθέτειστην απόφασητου,είναι επίσης λανθασμένη.Σύμφωναμετηνενλόγω αρχή,μόνοη πραγ ματικήπληρωμή της οφειλής απότον οφειλέτη προς τον 35 αντιπρόσωποτουπιστωτή,ηοποίαγίνεται κατόπινεντο λής του πιστωτή προς τον οφειλέτη του, ισοδυναμεί με άμεση πληρωμή στον ίδιο τον πιστωτή. Στην παρούσα υπόθεσηη CYEMS καμιά σημασίαδενέδωσε,σύμφωναμε 1193 Πογιατζής,Δ. Στυλιανού και άλλοςv.CyerosCo Ltd
(1992)τη μαρτυρία του Διευθυντή της, στο Τεκμ.Π καικαμιά από τις τρείς εμπλεκόμενες εταιρείες, τη CYEMS, την Αγροτέχνικα και τη Γεωτεχνικά, δεν προέβησε οποιαδή ποτεπράξηήκαταχώρησησταβιβλίατηςωςαποτέλεσμα του τεκμηρίου αυτού. Τουναντίον μεταγενέστερα του 5 Τεκμ.11, στις 14/2/1983,η CYEMS αναγνώρισεγραπτώς το επίδικο χρέος της με τοΤεκμ.8 στο οποίο έχουμε ήδη αναφερθεί. Ηεπιστολή του δικηγόρου της CYEMS, Τεκμ.6(ανω τέρω), αποτέλεσε, επίσης, μέτρο κρίσης της αξιοπιστίαςJQ της εκδοχής της CYEMS απότο πρωτόδικο Δικαστήριο. Επειδή,όπωςέχουμεήδηαναφέρει, οδικηγόροςτηςΑγρο τέχνικα,αμφισβητώνταςτην εκδοχήτης CYEMSκαιτην αξιοπιστία τουδιευθυντήτης,μάρτυραΓεώργιου Πάρπα, υπέβαλε σ' αυτόν,στη διάρκειατης αντεξέτασης του,ότι 15 οι ισχυρισμοί τουήτανμεταγενέστερο δημιούργημαγιαν' αποφύγει πληρωμή του χρέους της CYEMS προς την Αγροτέχνικα, το πρωτόδικοΔικαστήριο, αιτιολόγησε την αποδοχή της εκδοχής της CYEMS ως αξιόπιστης, λέγο νταςότιτοΤεκμ.6ανατρέπειτηνενλόγω εισήγησητουδι- 20 κηγόρουτης Αγροτέχνικα. Διαφωνούμε μετοντρόποπου τοπρωτόδικοΔικαστήριο αξιολόγησε τοΤεκμ.6 τοοποίο φέρει ημερομηνία 5/3/1982,δηλαδή,πολύ μεταγενέστερη του χρόνου της επίδικης παράδοσης των μηχανημάτων, παραγνωρίζοντας επί του προκειμένου το γεγονός ότι, 25 ότανστάληκε ηεν λόγω επιστολή,ο μεν ΚυριάκοςΛούκα είχεπροπολλού αντικατασταθεί,είχεδεκαταστείφανερό στη CYEMS ότι, λόγω των μεγάλων οικονομικών δυσχε ρειών του συνεργατικού κινήματος, η πληρωμή του χρέ ουςτηςΓεωτεχνικά προςαυτήκατέστηπολύακροσφαλής. 30 Είναιφανερόότι,υπόταςπεριστάσεις,τοΤεκμ.6δενέχει τησημασία την οποίααπέδωσεσ' αυτότοπρωτόδικοΔι καστήριο. Απόόσαείπαμεπιοπάνωπροκύπτειότιηαποδοχήτης μαρτυρίας του Γεώργιου Πάρπα και της εκδοχής της 35 CYEMS ως αξιόπιστης, ήταν αποτέλεσμα πλάνης του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με τη σημασία και την αποδεικτική αξία των Τεκμ.11 και 6. 'Επεται ότι η 1194 1 ΑΛΛ, Στυλιανούκαιάλλοςv. Cyenu Co Ltd Πογιατζής Δ. απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου με την οποία απορρίφθηκε η απαίτηση της Αγροτέχνικα με έξοδα εις βάροςτης,πρέπειναακυρωθεί. Στο στάδιο αυτόμας είχε απασχολήσει κατά πόσο εν5 δείκνυται ναπροχωρήσουμε στην έκδοση απόφασηςυπέρ της Αγροτέχνικα και εναντίον της CYEMS για το απαι τούμενοποσόήναδιατάξουμετηνεπανεκδίκασητηςαγω γής.Καταλήξαμεστο συμπέρασμαότι ενδείκνυται η έκδο ση διαταγής για την επανεκδίκαση της αγωγής από το 10 Επαρχιακό Δικαστήριο στη σύνθεση του οποίου να μην μετέχει δικαστής που μετείχε στη σύνθεση του Δικαστη ρίου που εξέδωσετην απόφαση πουπροσβάλλεται μετην παρούσα έφεση. Επειδήο λόγος ακύρωσης της πρωτόδι κης απόφασηςείναι οπαραμερισμός του συμπεράσματος 15 του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με την αξιοπι στίατηςπροσαχθείσας μαρτυρίαςλόγωτηςπεπλανημένης αιτιολογίας του, το μόνο Δικαστήριο το οποίο ενδείκνυ ται νααποφανθείεκ νέου επίτου θέματος αυτούείναι το Δικαστήριο πουθαέχειτην ευκαιρίαναδεικαινα ακού20 οει τους μάρτυρες όταν θακαταθέτουν ενώπιον του και όχι το Εφετείο. Πιστεύουμε ότι έχει εφαρμογή στην πα ρούσαυπόθεση ηπρόνοια του άρθρου25
(3)του περί Δι καστηρίων Νόμου αρ.14/60 και εκδίδουμε, ως εκ τούτου, διαταγήγιατηνεπανεκδίκασητηςαγωγήςαρ.1364/83 ανα25 φορικά με την απαίτηση των εφεσειόντων εναντίον των εφεσίβλητων. Εν όψει των ανωτέρω, η έφεση επιτυγχάνει. Το υπό έφεση μέρος της πρωτόδικης απόφασηςακυρώνεται.Δια τάσσεται ηεπανεκδίκασητης αγωγήςυπότους όρουςπου 30 έχουμε αναφέρει πιο πάνω. Οι εφεσίβλητοι να καταβάλουν τοέξοδατηςέφεσης στους εφεσείοντες. Ταέξοδατης αγωγής μέχρι καιτην έδοσητης ακυρωθείσας πρωτόδικης απόφασης να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της νέας δίκης. . Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. Διαταγή για επανεκδίκαση. 1195