1ΑΛΛ. 24Ιανουαρίου, 1992 [ΙΠΚΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ,ΚΩΝΓΓΑΚΠΝΙΔΗΖ,Δ/στες] UNITEDBRICKWORKS LTD., Εφεσείοντες, ν. ν ΑΝΤΩΝΗΕΥΑΓΓΕΛΟΥ, Εφεσίβλητου. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ. 7644). 5 Αμέλεια—Εργατικό ατύχημα— Τραυματισμόςεργάτηχουβλοποιείου, όταν του ανατέθηκανκαθήκοντα πέραν απότα συνηθισμένα του καθήκονταμε εντολήτονπροϊσταμένουτου— Ο τραυματι σμός επήλθεενώο εργάτης προέβαινεσε συγκεκριμένη ενέργεια μετάαπόσυμβουλήσυναδέλφουτουπου ασχολείτομε τακαθήκο ντα εκείνα—Κατάπόσο υπήρχεευθύνητουεργοδότη, Αμέλεια—Εργατικό ατύχημα—Καταμερισμόςευθύνης—Πρωταρ χικό έργο τουπρωτόδικουΔικαστηρίου—Στηναπόδοση συντρέ χουσας αμέλειας στονεργαζόμενο δενπρέπει να παραγνωρίζεται 10 ότιεχάπεριορισμένη επιλογήωςπρος τοντρόποκαι ταμέσα με ταοποίαεκτελείτηνεργασίατου, καιότιηεπιλογή νααποχωρή σειαπό την εργασίατουδενείναιενδεχόμενοπου εύκολα αντιμε τωπίζειοεργοδοτούμενος. 15 20 25 30 Ο εφεσίβλητος εργοδοτείτο σαν ανειδίκευτος εργάτης στοτουβλοποιείο τηςεφεσείσυσας. Τα συνηθισμένα τουκαθήκοντα συνίσταντο στην τοποθέτηση τούβλων σεθερμαινόμενο φούρνο, στον καθαρισμό του μετάτοτέλος της διαδικασίαςστερεοποίησης των τούβλων και ισοπέδωση του χώματος στο γύρω χώρο. Τηνημέρα του δυστυχήματος ο προϊστάμενος του εφεσίβλητου ανέθεσε σ* αυτόνκαθήκονταεκτός τουκύκλου τηςεργασίαςγια την μεταφο ρά χώματος απότο μύλο στοζυμωτήρι γιατηνκατασκευή των τούβλων. Ηεργασία συνίστατο στοπεριμάζεματουχώματος και τηντοποθέτησητουσεκυλιώμενο ιμάντααποτελούμενο απότεμά χια που περιστρέφονταν γύρω από τέσσερεις οδοντωτές τροχαλίες. Αρχικά οεφεσίβλητος αρνήθηκενα υπακούσει αναφέροντας ότι δενήταν ενήμερος για τον τρόπο εκτέλεσηςτηςεργασίας που του ανατέθηκε. Όμως στην επιμονή τουπροϊσταμένου του να εκτελέσειτιςοδηγίες του,οεφεσίβλητος υποχώρησε. Μαζίμε τον εφεσίβλητο στάληκε απότονπροϊστάμενο και άλλος συνάδελφος τ ο ν εφεσίβλητου που γνώριζε τοντρόπο εκτέλεσηςτηςεργασίας. Ενώβρίσκοντανστοπηγάδιοεφεσίβλητος,ακολουθώνταςτησυμ βουλή του συναδέλφου του,προσπάθησε ναδρασκελίσει το μηχά- 123 UnitedESrithWorfsoLid v.Βναγγ&βν
(1992)νήμα, και στην προσπάθεια του αυτήπιάστηκε το αριστερό του πόδι στηντροχαλίακαιαποκόπηκετο μπροστινό μέρος τουπέλ ματος. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι η εφεσείουσα ενθύνετο έναντι του εφεσίβλητου γιαπαράβασητωνκαθηκόντων τηςπρος 5 αυτόνσανεργοδότρια του, αλλάβρήκεon καιο εφεσίβλητοςήταν ένοχοςσυντρέχουσαςαμέλειαςcz ποσοστό20%. Κατ*έφεσηη εφεσείουσαδεναρνήθηκετηνύπαρξηευθύνηςαπόπλευράςτης αλλά ισχυρίσθηκε ότι η συντρέχουσα αμέλεια του εφεσίβλητου ήταν ._ 1 ϋ πολύμεγαλύτερηαπό 20%. Αποφασίσθηκεότι: Οκαταμερισμόςτηςευθύνηςαποτελείπρωταρχικήευθύνητου πρωτόδικου Δικαστηρίου. Στην απόδοση συντρέχουσαςαμέλειας στον εργαζόμενοδενπρέπει ναπαραγνωρίζεται on έχειπεριορι σμένηεπιλογήωςπροςτοντρόποκαιταμέσαμεταοποίαεκτελεί •»* την εργασία ηοποία τουανατίθεται. Ηεπιλογή τηςαποχώρησης από την εργασίατουδεν είναιενδεχόμενοτοοποίοεύκολααντιμε τωπίζειοεργαζόμενος.Στηνπαρούσαυπόθεσηδεν είχεδιαπιστω θεί οποιοδήποτε σφάλμαστην προσέγγιση τουπρωτόδικουΔικά- 2 0 στηρίουπουναδικαιολογούσε την παρέμβασητου εφετείου. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: VtsssWkoCementWorks v.Stavrou
(1978)1C.LR.389McCeaertyv. MetropolitanPoliceReceiver[1977]2AHE.R. 756· Tsopenis v.Avraam
(1978)1 CXJ*. 27· 25 TzkHesv.TheShip"NadaienaH"
(1972)1C.LR.80? CyprusPalestinePlantationsv. Leendrou
(1982)1C.LR. 880. Έφεσηαπό τουςεναγομένουςκατά τηςαπόφασηςτου 3 0 ΕπαρχιακούΔικαστηρίουΛευκωσίας(ΑρτεμΙδης,Π.ΕΑ) που δόθηκε στις 5 Μαΐου, 1988(Αρ. Αγωγής432/79) με την οποία καταδικάστηκαν ναπληρώσουνστονενάγοντα το ποσότων£21.003.-αποζημιώσεις σαναποτέλεσμα ερ γατικού ατυχήματος κατά τηδιάρκεια τηςεργασίας του στο τουβλοποιείοτους. 35 124 «at 1AJ\^. UnitedBrkfcWcrfsoLtd v.Κικιγνέλο» Λ Α Δημητρίάδης,γιατουςεφεσείοντες. Α Πονγωυρος «α*Α Λεμιί(αΛ<ίςλγιατονεφεσίβλητο. ΤηναπόφασητουΔικαστηρίουθαδώσειο Δικαστήςκ. Γ.Μ,Πικής. ΠΙΚΗΣ, Δ. : Ηέφεσηέχει ως λόγο τηνκατανομήτης ευθύνης μεταξύ των εργοδοτών (εφεσειόντων) 80%, και του εργοδοτουμένου (εφεσίβλητου)20%,γιατηζημιάπου υπέστη ο δεύτερος ως αποτέλεσμα εργατικούατυχήματος κατάτηδιάρκειατης εργασίαςτου στο τουβλοποιείο των 10 πρώτων. 5 Οι εφεσείοντες αμφισβητούντον καταμερισμό τηςευ θύνηςπουενέκρινετοπρωτόδικο Δικαστήριο,προβάλλο ντας ως κύριο λόγο την παράλειψητου εργαζομένουνα αντιδράσειπιοαποτελεσματικά,μέχριακόμακαινααρνη15 θεί τηνεκτέλεσηεργασίαςπου του ανατέθηκε ενόψειτων έκδηλωνκινδύνων που εγκυμονούσε (ηεργασίαπου του ανατέθηκε) για την ασφάλεια του. Σωστός υπολογισμός της παράλειψης του εφεσείοντα για την προστασία της ασφάλειαςτουδικαιολογούσε τηναπόδοσησ'αυτόνπολύ 20 μεγαλύτερου ποσοστού ευθύνης απότην ευθύνηπου επι μερίστηκε σ' αυτόν. Ο ισχυρισμόςότι ηευθύνηγιατοδυ στύχημαβαρύνειτον εφεσίβλητο λόγω οικειοθελούς ανά ληψης των κινδύνων που ενείχε η εργασία για την ασφάλεια του (volenti non fit Injuria) που αποτελούσε 25 άλλο λόγο έφεσης, εγκαταλείφθηκε κατά την ακρόαση, σωστά κατάτηνεκτίμηση μας,επειδήδε συντρέχεικαμιά από τις προϋποθέσεις για την επίκληση της πιο πάνω αρχήςτουδικαίου,γνωστήμετηλατινικήτηςορολογία. ΤαευρήματατουΔικαστηρίουωςπροςτους όρουςερ30 γασίαςτου εφεσίβλητου,καιτις συνθήκες τουδυστυχήμα τος, δεν έχουν αμφισβητηθεί.Τα σχετικά γεγονόταείναι, συνοπτικά,ταεξής: Ο εφεσίβλητος εργοδοτείτο ως ανειδίκευτος εργάτης. Τα συνήθη καθήκοντα του συνίσταντο στην τοποθέτηση 125 Πική&Λ. U»lU4BrkkWerULUv.Ευάγγελου
(1992)τούβλων σε θερμαινόμενο φούρνο, στον καθαρισμό του μετά το τέλος της διαδικασίας στερεοποίησης των τού βλων, και ισοπέδωση του χώματος στο γύρω χώρο. Την ημέρα του δυστυχήματος ο υπεύθυνος του εργοστασίου ανέθεσεστονεφεσίβλητοκαθήκονταεκτόςτουκύκλου της 5 εργασίαςτου.Το διέταξε νακατεβεί σε πηγάδιόπουεσυντελείτο η διεργασία για τη μεταφορά χώματος από το μύλοστοζυμωτήριγιατηνκατασκευήτωντούβλων. Ηερ γασίασυνίστατοστο περιμαζεματουχώματοςκαιτηντο ποθέτηση του σε κυλιόμενο ιμάντΛ αποτελούμενο οιπότε- 10 μάχιαπουπεριστρέφοντανγύρω απότέσσερις οδοντωτές τροχαλίες διαμέτρου20 ιντζών.Ένθενκαιένθεντου με ταφορέα υπήρχανχώματαπου σε ορισμένα σημείασυνι στούσανδύσβατοόγκο πουκαθιστούσε δύσκολητηδιακί νηση γύρω από τον ιμάντα. Η δυσχέρεια επαυξανόταν 15 από το γεγονός ότι το χώμαήταννωπό και εύκολαυπο χωρούσε. Στηνεντολήτουυπευθύνουτουεργοστασίου,ο εφεσί βλητος αντέδρασε αρνητικά,πληροφορώντας τον ότι δεν ήταν ενήμερος γιατον τρόπο εκτέλεσηςτης εργασίαςπου 20 του ανατέθηκε. Ο προϊστάμενος του απήντησε ότι ήταν υποχρεωμένος ναεκτελέσειτηνεργασίαπουτουανατέθη κε, επισημαίνοντας στον εφεσίβλητο "Εγώ διατάσσω, να πάεις, πήγαινε με τον Κυριάκο που ξέρει". Ο Κυριάκος ήταν άλλος υπάλληλος των εφεσειόντων που κατά το 25 χρόνο εκείνο ασχολείτο κάτω στο πηγάδι μετοπεριμαζε μα του χώματος και τηντοποθέτηση του στον κινούμενο μεταφορέα Κάτω από αυτέςτις συνθήκες, ο εφεσίβλητος "αναγκάστηκε",όπως διαπίστωσε το πρωτόδικο Δικαστήριο,νακατεβείστο πηγάδικαιναεπιδοθεί,υπότηνκαθοδήγηση του συνεργάτη του, στην εκτέλεση της εργασίας που του ανατέθηκε. Αφού περισυνέλεξαν το χώμα που ήτανστη μιαπλευρά,ο Κυριάκος έδωσεεντολή στονεφε σίβλητο ναδιαβεί στην άλλη πλευράγια να περισυλλέξει 35 ταχώματακαιαπόεκείνοτο μέρος τουπηγαδιού,υποδεικνυονταςταυτόχροναστον εφεσίβλητοκαιτοντρόποδιά βασης του. Τον εσυμβούλευσε, όπως διαπίστωσε το πρω τόδικο Δικαστήριο, ".... να πατήσει στο κολάνι, δρασκελίζοντας το μεταφορέα, για να πάει στην άλλη 126 1ΑΛΛ. UmltodBrickWwkf Ud •.Εναγγέλον Πικής,Δ. πλευρά".Ακολουθώνταςτιςοδηγίες του Κυριάκου οεφε σίβλητος, σύμφωναμεταευρήματατουΔικαστηρίου,"πέ ρασετο δεξί του πόδι πάνωαπότο μεταφορέα, πιάστηκε όμως το αριστερό τουπόδι στηνκυλιόμενητροχαλλίδα η 5 οποίααπέκσψετομπροστινόμέροςτουπέλματος". Οτραυματισμός είχεσοβαρέςσυνέπειεςγιατηνυγεία, τηνκινητικότητα και τηλειτουργίατου εφεσίβλητου,που αποτιμήθηκαναπότο πρωτόδικο Δικαστήριοσεχρηματι κήζημίαύψους£26.254.--. 10 Δεν αμφισβητείταιαπό τους εφεσείοντες η παράβαση του καθήκοντος για τηνασφάλειατου εφεσίβλητου στην εργασία του, ήηπαραβίασητων θεσμικών υποχρεώσεων που επιβάλλει ο περίΕργοστασίων Νόμος - Κεφ. 136, για την περίφραξη, με την εγκατάσταση προφυλακτήρα,των 15 επικίνδυνωνμερώντουκυλιόμενου ιμάντα,και συγκεκρι μένα,του μέρουςόπου παγιδεύτηκετο αριστερόπόδι του εφεσίβλητου (Άρθρα 25 και28 -Κεφ. 134). Επίσης οδια κόπτης της τροφοδότησης ηλεκτρικού ρεύματος δενήταν στοπροβλεπόμενο απότις σχετικές διατάξειςτηςνομοθε20 οίαζ σημείο ώστε να καθίσταται ευχερής η διακοπή της παροχής του ρεύματος άνευ χρονοτριβής οποτεδήποτε καθίστατοαναγκαίο. Οι σχετικές αρχέςτου δικαίου για την ασφάλειατων εργαζομένων στοντόπο της εργασίαςτους,και οι θεσμι25 *έςπρόνοιεςγιατηνπερίφραξητωνεπικίνδυνωνσημείων τουκυλιόμενου μεταφορέα,επέβαλλανεπάλληλα καθήκο νταστους εφεσείοντες,ταοποίαόφειλανστον εφεσίβλητο και τα οποία παράλειψαν να εκπληρώσουν. Αναγνωρί ζουν ότι είναι υπόλογοι στον εφεσίβλητο γιαπαράβαση 30 αυτών των καθηκόντων. Το παράπονο τους έγκειται, όπως έχουμε αναφέρει,στην κατ' ισχυρισμό παράλειψη τουπρωτόδικου Δικαστηρίουνααποδώσειστονεφεσίβλη τοποσοστό ευθύνηςανάλογομετιςδικέςτουπαραλείψεις γιατηνασφάλειατου.Ηυποχρέωσητουεργοδότη γιατην 3 5 κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοδοτουμένων του στον τόπο και κατάτην εκτέλεσητης εργασίας τους, επι βάλλει τη λήψη κάθε προφύλαξης που κατά λογικήπρό127 miu<S Δ. United ESrisfeWorfso LSdv. Ξικχγγέλον
(1992)βλέψημπορεί να εκθέσειτην ασφάλεια του εργοδοτουμένου 02 κίνδυνο. Με την πρόοδο της τεχνολογίας και τη διεύρυνση των μηχανισμών αποτροπής κινδύνων κατά τηνεργασία,καθίσταταιευχερέστερηηπρόβλεψητωνκιν δύνων καθώς και η αποτροπήτους (βλ., μεταξύ άλλων, 5 Vcssfflko CementWorts v. Stavrcu [1978] 1 CL.R. 389; και McCaffexty v. Metropolitan Police Receiver [1977]2 All EH. 756 [CA.]). Στην Κύπρο ηπροστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένοσυνταγματικόστόχο (Άρθρο 9)στοπλαίσιο 10 εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώ που που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλεια τουστον τόποτηςεργασίαςτου. Όπως εξηγείται στο Σύγγραμμα "CHARLESWORTH ON NEGLIGENCE", 6th ed., para. 1043, το καθήκον του 15 εργοδότη γιατηνκατοχύρωσητηςασφάλειαςτων εργοδο τουμένων του, περιλαμβάνει και εξασφάλιση των μέσων ασφαλούς διακίνησης μέσα στον τόπο της εργασίας τους. Ως προςτην εκτέλεση τηςεργασίας,ηευθύνητουεργοδό τη δεν περιορίζεται σε οδηγίες πουο ίδιος εκδίδει, αλλά 20 επεκτείνεται και σε οδηγίες που εκδίδουν οι υφιστάμενοί του με φαινόμενη εξουσία (ostensible authority) να προ βούν στην έκδοση τέτοιων οδηγιών (Tsopanis v. Avraam [1978] 1 GL.R. 27, και TdeBas v. TheShip"Nadalena Η" [1972] 1 C.LR. 807). Στηνπροκείμενη περίπτωση οι οδη- 25 γίες πουδόθηκαναπότοδιευθυντή του εργοστασίου, και αργότερααπότοσυνεργάτητουεφεσίβλητου Κυριάκοτον οποίο ο διευθυντής παρουσίασε ως εξειδικευμένο στην εκτέλεσητης εργασίας στο πηγάδι,βάρυναντους εργοδό τες σ' όποιο βαθμό έθεσαν σε κίνδυνο την ασφάλεια του 30 εφεσίβλητου. Ο λόγος για τον οποίο αποδόθηκε συντρέχουσα αμέ λεια στον εφεσίβλητο έγκειτο στην παράλειψητου ναεπι μένει όπως καθαρίσει το γύρω χώρο από τον κυλιόμενο ιμάνταώστενακαταστείευχερής ηδιάβασητουστηνάλλη 3 ^ πλευράτουπηγαδιού. 128 1JULA. UaltedBrickWortoLtd v.Ευαγγέλον Hutife,Δ. Ο καταμερισμός της ευθύνης αποτελεί πρωταρχικήευ θύνητουπρωτόδικου Δικαστηρίου.Στηναπόδοσησυντρέ χουσας αμέλειας στον εργαζόμενο, δεν πρέπει να παρα γνωρίζεται ότι έχει περιορισμένη επιλογή ως προς τον 5 τρόπο και τα μέσα με τα οποία εκτελεί την εργασία η οποία του ανατίθεται. Η επιλογή, εξάλλου, την οποία ει σηγήθηκεο δικηγόρος τωνεφεσειόντωνότι ο εργαζόμενος πάνταέχεινααποχωρήσει απότηνεργασίατου,δενείναι ενδεχόμενοτοοποίοεύκολααντιμετωπίζειο εργαζόμενος 10 του οποίου ηυλική,ηοικογενειακήκαικοινωνικήευημε ρία εξαρτώνται κατάκύριολόγοαπόταοικονομικά μέσα πουτουπαρέχειηεργασίατου. Δε διαπιστώνουμε οποιοδήποτε σφάλμαστην προσέγ γισητουπρωτόδικου Δικαστηρίουπουναδικαιολογεί την 15 παρέμβαση μας.Αντίθετα, αντιμετωπίζονται όλα τα εγειρόμενα θέματα μέσα στο σωστόνομικό πλαίσιο.Ταγεγο νότατηςυπόεξέτασηυπόθεσης έχουνπολλάκοινάγνωρί σματα με εκείνα της Cyprus Palestine Plantations v. Leandrou
(1982)1 C.L.R. 880. Είναι ενδεικτικό ότι στην 20 υπόθεση εκείνη το Εφετείο κατένειμε την ευθύνη μεταξύ των μερώνκατ* ανάλογοτρόποπρος το ΕπαρχιακόΔικα στήριοστηνπροκείμενηυπόθεση. Καταλήγουμε ότι η έφεση πρέπει να απορριφθεί,και απορρίπτεταιμεέξοδα: Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα, 129