(1992)30Νοεμβρίου 1992 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,ΔΛπές] ΝΕΟΦΥΤΟΙ ΑΓΑΠΙΟΥ ΚΟΥΜΗΣ, Εφεσείων-Αιτητής, ' ν. ΑΔΟΥΛΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΚΟΥΝΤΟΥΡΟΥ, Εφεσίβλητη-Καθ'ης ηαίτηση. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7758). Ακίνητη ιδιοκτησία—Αίτηση γιαπαραχώρησηδικαιώματοςδιαβάσε ως δυνάμει τον άρθρον 11Α
(1)του περί Ακίνητου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφήκαι Εκτίμησις)Νόμου, Κεφ. 224 —Υπαρξη, επί του εδάφους, χωματόδρομουπου οδηγούσεαπό το κτήμα της αιτήτριας στο δημόσιο δρόμο διαμέσου διαφόρων άλλων κτημά- 5 των, που όμωςδενήτανεγγεγραμμένοςούτεσαν δρόμος ούτεσαν δικαίωμαδιαβάσεως—Κατάπόσο ορθάοΔιευθυντήςτουΚτημα τολογίου θεώρησε το χτήμα περίκλειστο-Κατά πόσο έπρεπε να είχε καθορίσειτο δικαίωμαδιόδου απο τον υφιστάμενοχωματό δρομο. 10 Ακίνητη ιδιοκτησία— Εξονσίες του Διευθυντήτου Κτηματολογίου στονκαθορισμόδικαιώματοςδιαβάσεωςμετάαπόαίτησηδυνάμει τον άρθρον 11Α
(1)τουπερίΑκινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, ΕγγραφήκαιΕκτίμησις) Νόμου, Κεφ. 224— Δενέχειεξουσία να εμπλακείστηνεξέταση θεμάτων σχετικά με τηνδιακρίβωση αστι- 15 χών δικαιωμάτων, όπως ισχυριζόμενων δικαιωμάτωνδιαβάσεως που αποκτήθηκανμε τριακονταετή συνεχήχρήσηκλπ— Ούτετο Δικαστήριοκατά την αναθεώρηση της απόφασης του Διευθυντή, έχειτέτοιαεξουσία. Αποζημιώσεις — Καθορισμόςαποζημίωσηςγιαδικαίωμαδιαβάσεως20 παραχωρηθέν σύμφωναμε το άρθρο11Α
(1)τονπερί Ακινήτου Ιδιοκτησίας(Διακατοχή,ΕγγραφήκαιΕκτίμησις)Νόμου, Κεφ. 224 — Συγκριτική μέθοδος εκτίμησης— Παραγνώριση συγκριτικού που κατά την θέση του Διευθυντήήτανπράγματισυγκριτικό — Δεν έπρεπε να είχε αγνοηθείκαι γι' αυτό η καθορισθείσα αποζη-25 μίωσηανξήθηχεανάλογα. Με αίτηση τηςδυνάμει του άρθρου 11Α
(1)τουπερί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου,Κεφ. 224, η εφεσίβλητη ζήτησε τηνπαραχώρηση διόδου προς τοκτήμα της από το δημόσιο δρόμο. Ο διευθυντής του κτηματολογίου 30 Πάφου, αφού εξέτασε τηνυπόθεση, παραχώρησε δικαίωμα διαβά- 1312 1AAA. 5 IQ 15 20 J Κουμής ν. Κούντουρου σεωςout μέσου του κτήματος του εφεσείοντα και κατά μήκος των συνόρων αυτού με άλλα κτήματα. Ο εφεσείων, με έφεση του στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο δυνάμει τουάρθρου80 του Νόμου, ισχυρί σθηκε ότι λανθασμένα ο Διευθυντής του Κτηματολογίου είχεΘεωρήσει το κτήμα της εφεσίβλητης σαν περίκλειστο, διότι επί του ' εδάφους υπήρχε χωματόδρομος ο οποίος παρείχε πρόσβαση από το κτήμα της εφεσίβλητης προς τον δημόσιο δρόμο, διερχόμενος μέσα απόδιάφορακτήματα.Ισχυρίσθηκε επίσης ότι οδρόμος εκεί νος εχρησιμοποιειτο από την εφεσίβλητη ή τους προκατόχους της γιαπερίοδο 50 ετών καιότι,κατάσυνέπεια, ηεφεσίβλητη είχεαπό κτησα δικαίωμαδιαβάσεως απότον χωματόδρομο σύμφωνα με το άρθρο 11
(1)(β) του Νόμου. Ο χωματόδρομος δεν ήταν εγγεγραμ μένος στο Κτηματολογικό Μητρώο σανδρόμος, ήοτιδήποτε άλλο. Επιπλέον, ισχυρίσθηκε ότι, και αν ορθά είχε κριθεί το κτήμα της εφεσίβλητης σαν περίκλειστο, η δίοδος έπρεπε να είχε παραχωρη θεί από τον υφιστάμενο χωματόδρομο, και ότι εν πάσει περιπτώ σει ηκαθορισθείσα αποζημίωση ήταν χαμηλή.Τμήμα της παραχω ρηθείσας διόδου διερχόταν από μέρος που ήταν άβατο λόγω της ύπαρξης μεγάλων βράχων.Αυτότο τμήμα ηεφεσίβλητη ισοπέδωσε κ 0 1 επιχωμάτωσε μετά την παραχώρηση της διόδου. Ο εφεσείων ισχυρίσθηκε ότι και γι'αυτό το λόγο η απόφαση του Διευθυντή έπρεπενα παραμερισθεί. Αποφασίσθηκε ότι: 25 (α) Εφόσον ο υφιστάμενος χωματόδρομος δεν ήταν εγγεγραμμένος ούτε σαν δημόσιος δρόμος ούτε σαν δικαίωμα διαβάσεως ή οτιδήποτε άλλο, ορθά ο Διευθυντής και το πρωτόδικο Δικαστήριο Θεώρησαν ότι τοκτήματης εφεσίβλητης ήταν περίκλειστο. 30 (β)Στην περίπτωση αιτήσεων δυνάμει του άρθρου 11 Α
(1)του Κεφ.224, ούτε ο Διευθυντής ούτε το πρωτόδικο Δικαστήριο έχουν εξουσία να εμπλακούν στην εξέταση Θεμάτων διάγνωσης αστικών δικαιωμάτων, όπως την ύπαρξη δικαιώματος διαβάσεως δυνάμει εχθρικής κατοχής, ιδίως όταν επηρεάζονται και δικαιώματα τρί των,καιγι' αυτότο παράπονοτου εφεσείοντα δεν ευσταθούσε. 35 (γ) Ορθά ο Διευθυντής είχεκαθορίσει το δικαίωμα διόδου στο σημείο πουτο είχε καθορίσει. (δ)Εφόσον ο Διευθυντής είχεδεχθεί το επίδικο συγκριτικό σαν πράγματι συγκριτικό δεν μπορούσε μετά να το αγνοήσει κατά τον καθορισμό της αποζημίωσης και γι'αυτό η καθορισθείσα αποζη μίωση έπρεπε νααυξηθεί απόΛΚ2.348σεΛΚ2.607. 40 45 (ε) Αντικείμενο της έφεσης, όπως και της αίτησης προς το πρωτόδικο Δικαστήριο, ήταν η απόφαση του Διευθυντή για την παραχώρηση του δικαιώματος διόδου αυτή καθ'εαυτή και όχι ο τρόπος άσκησης του παραχωρηθέντος δικαιώματος, ή το κατά πόσο ηεφεσίβλητη εδικαιούτο ναπροβεί στα έργα σταοποίαπροέ βη μετά την παραχώρηση, και γι'αυτό ορθά είχε αποφασισθεί ότι 1313
(1992)Κουμήςν. Κούντουρου τα θέματα αυτάδεν μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο εξέ τασης. Η έφεσηεπιτράπηκε ενμέρειχωρίςέξοδα. Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Georghiou v.HJiPhesa
(1970)1C.LR 58· Kafleios γ. Theocharous
(1978)1C.LR. 619Peyiotisv.Polemics
(1982)1CLR. 442· Σολομώντος v.Παπανεοκλή
(1992)1ΑΛΛ 906· Αθανάση ν.Χατζημάμα, Π.Ε.7545, απόφαση20.3.9010 Millsv.Silver[1991J1 Ali E.R.449. 'Εφεση. Έφεση απότον αιτητήκατάτης απόφασηςτου Επαρ χιακού Δικαστηρίου Πάφου(Ιωαννίδης,Α.ΕΛ.) πουδό θηκε στις 6 Οκτωβρίου, 1988 (Αρ. Αίτησης 17/86)με την οποία επικύρωσε απόφασητου Διευθυντή του Κτηματο- ]$ λογίου να παραχωρήσει δικαίωμαδιόδου υπέρκτήματος της εφεσίβλητης και σε βάρος, μεταξύ άλλων, κτήματος τουεφεσείοντα. Ε.Κορακίδης,γιατονεφεσείοντα. 20 Γ.Τριανταφυλλίδης,γιατηνεφεσίβλητη. Cur. adv. vult. ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ Δ.: Την απόφασητουΔικαστη ρίουθαδώσειοΔικαστήςΓ. Κωνσταντινίδης. ΚΩΝΓΓΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Αντικείμενο της έφεσης είναιη απόφασητουπρωτόδικουΔικαστηρίουπου,ασκώ- 25 νταςτηδικαιοδοσίατου κατάτο άρθρο80 τουπερίΑκι νήτου Ιδιοκτησίας (Κατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) ΝόμουΚεφ. 224, επικύρωσε απόφασητου Διευθυντή του Κτηματολογίου με την οποία παραχωρήθηκε δικαίωμα 1314 1ΑΑΛ. Κουμήςv. Κούντουρου Κων/δης, A διόδουυπέρκτήματοςτηςεφεσίβλητης καισεβάρος, μετα* ξύάλλων,κτήματοςτου εφεσείοντα. Ταεπίδικαθέματααναφέρονται: 5 10 (α)Στηνεξουσία τουΔιευθυντή του Κτηματολογίου προς παραχώρησηδικαιώματος διόδου κατ'εφαρμογή των προνοιών του άρθρου 11Α
(1)του Κεφ. 224 όπως τροποποιήθηκεμετοΝόμο10/66και (β)στο ύψος τουποσού τηςκαταβλητέας αποζημίω σης όπως την καθόρισε ο Διευθυντής σύμφωνα με τις πρόνοιεςτουάρθρου11Α
(2)τουίδιουΝόμου. Δεν έχουν εγερθεί ζητήματασε σχέσημε τηνδιαδικα σίαπουακολουθήθηκε ούτεκαιαμφισβητήθηκεπωςη κα τεύθυνση της διόδου, όπως την καθόρισε ο Διευθυντής, δεν ήτανη κατάλληλη απότην άποψητης τοπικήςσχέσης 15 τουδεσπόζοντος ακινήτουπροςτο δημόσιο δρόμο μετον οποίο επιδιώχθηκε να συνδεθεί. Προκύπτει απότοτοπο γραφικόσχέδιο της περιοχής πως ηδίοδος,όπως τηνκα θόρισε ο Διευθυντής, ακολουθεί τη συντομότερη κατεύ θυνση προς το δημόσιο δρόμο και εκτείνεται, σχεδόν εξ 20 ολοκλήρου, κατά μήκος των συνόρων των δουλευόντων ακινήτωνκαιιδιαίτεραεκείνου του εφεσείοντα. Είναιηθέση του εφεσείοντα πωςδενυπήρχανοιπροϋ ποθέσεις του άρθρου 11Α
(1)για τηδημιουργία υποχρέω σηςπαροχήςδιόδου.Κατάτοάρθρο, μπορεί νατίθεταιτέ25 τοιο θέμα αν το ακίνητο υπέρ του οποίου διεκδικείται δίοδος, 30 "εξ ου οιουδήποτε λόγου, είναι περίκλειστο κατά τοιούτο τρόποώστεναστερείται τηςαναγκαίαςδιόδου προς δημόσιο δρόμο ή εάν ηυφιστάμενη δίοδος είναι ανεπαρκής για την κατάλληλη αυτούχρήση,ανάπτυξη ή εκμετάλλευση". Ο Διευθυντής θεώρησε το ακίνητο της εφεσίβλητης ως περίκλειστο και άσκησε την εξουσία του πάνωσ' αυτήτη 1315 Κων/θης,Α Κουμήςν.Κούντουρου
(1992)βάση. Κατά τον εφεσείοντα δεν ήταν περίκλειστο γιατί ήδη υπήρχεάλλη δίοδοςτηνοποίαδικαιωματικά μπορού σεναχρησιμοποιεί ηεφεσίβλητη. Οδημόσιος δρόμοςπροςτον οποίοη εφεσίβλητη διεκ δίκησε πρόσβαση, εκτείνεται νοτιοδυτικά του ακινήτου j της και, περίπου, παράλληλα προς αυτό. Διαπιστώθηκε επί τόπουό,τι περιγράφηκε ως δρόμος πουένωνετοακί νητοτηςεφεσίβλητης μετοδημόσιοδρόμο.Επρόκειτογια "χωματόδρομο" χρησιμοποιήσιμο, κατάτη μαρτυρίαπου προσάχθηκε,από αυτοκίνητα. Ακολουθούσεκαμπύλητρο- ίο χιά και διερχόταν από σειρά ακινήτων πολλά από τα οποία έτεμνε διαχωρίζοντας τα στα δυο. Δεν ήταν εγγε γραμμένος ήκαταχωρημένος ωςδρόμος.Δεν υπήρχεεγγε γραμμένο στακτηματολογικά μητρώαοποιοδήποτεδικαί ωμα, εν πάση περιπτώσει δικαίωμα της εφεσίβλητης, σε 15 σχέση μεεκείνη τηλωρίδα. Ο Διευθυντής, στην απουσία οποιουδήποτε στοιχείου που θα ήταν δυνατό να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η λωρίδα εκείνηθαμπορούσε ναθεωρηθεί ως κάποιας μορ φήςνόμιμη πρόσβασηη οποίαδικαιωματικάθαμπορούσε 20 ναχρησιμοποιηθεί ωςδίοδος,θεώρησε,όπως σημειώσαμε, το ακίνητοτης εφεσίβλητης ως περίκλειστο. Ταυτόχρονα, μετά από επανειλημμένες επιτόπιες εξετάσεις και μελέτη τωνδεδομένων,κατέληξεπωςταμειονεκτήματαπουεντο πίστηκανδεν επέτρεπαντονπροσανατολισμό προςτηλω- 25 ρίδα που αναφέρθηκε προκειμένου να καθοριστεί εκείνη ωςδίοδος.Όπωςεξηγήθηκε στοΔικαστήριο απότουςκτηματολόγους που πραγματοποίησαν τις επιτόπιες εξετά σεις, ήταν πολύ μεγαλύτερου μήκους απότην δίοδο που τελικά καθορίστηκε και,τοχειρότερο, έτεμνεκαιέτσιδια- 30 χώριζε σταδυοαρκετάαπόταακίνηταπου επηρέαζε. Υποστήριξε οεφεσείων πως,μεβάσητημαρτυρίαπου προσάχθηκε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου, θα έπρεπεναθεωρηθεί ότιη εφεσίβλητη είχεαποκτήσειδικαί ωμα διόδου απότη λωρίδα που αναφέρθηκελόγω άσκη- 35 σής του,χωρίς διακοπή,γιαπερίοδοπέρατων 30χρόνων. 1316 1 AAA. Κουμής v. Κούντουρου Κον/Αης, A Η μαρτυρία πάνω στην οποία επιχειρήθηκε η στήριξη της εισήγησης αυτής,προερχόταν από τον ίδιο τον εφε σείοντα και εξαντλείτο στη διατύπωση του ισχυρισμού πως η εφεσίβλητη χρησιμοποιούσε τη λωρίδα εκείνη ως 5 δίοδοκατάτα τελευταία50χρόνια. Τοάρθρο11
(1)(β) τουΚεφ. 224 αναγνωρίζειτηδυνα τότητα κτήσης, μεταξύ άλλων, δικαιώματος διόδου με άσκηση του για περίοδο 30 χρόνων χωρίς διακοπή.Δεν μπορούμε ναδεχθούμε όμως πωςήταννομικάδυνατόείτε 10 οΔιευθυντής, σταπλαίσιατηςάσκησης των εξουσιών του κατάτο άρθρο 11Α
(1), είτετοΔικαστήριο κατάτηνανα θεώρηση της απόφασηςτου Διευθυντή, να εμπλακούν σε εξέταση θεμάτων που είχαν νακάμουν με τη διακρίβωση τέτοιας φύσης αστικών δικαιωμάτων τα οποία, μάλιστα, 15 αναπόφευκτα θα επηρέαζαν τρίτους. Ούτε ο Διευθυντής είχε εξουσία ούτε κατ' επέκταση το Δικαστήριο είχε, στα πλαίσιατου άρθρου80του Κεφ. 224,δικαιοδοσίανααπο φανθείσεσχέση μετέτοιαςφύσηςζήτημα. Ογενικός ισχυρισμός τουεφεσείοντα ή,τελικά,ηαντί20 ληψή τουωςπρος τοποιαήτανταδικαιώματατης εφεσί βλητης και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις τρίτων, δενήταν δυνατόναδιαδραματίσειοποιονδήποτε ρόλοστηδιαδικα σία.Όσοκαιαν ηαπόφασητου Διευθυντή στις περιπτώ σεις αυτές είναι οιονεί δικαστική,εξακολουθεί νααποτε25 λεί μέρος της διοικητικής διαδικασίας την οποία ο Διευθυντής, ωςδιοικητικόόργανο, στησφαίρατουιδιωτι κού δικαίου σ' αυτήτην περίπτωση, διεξάγει για την εκ πλήρωση των ειδικών καθηκόντων που του αναθέτει ο Νόμος και την άσκηση των αντίστοιχων εξουσιών του. 30 (Βλ. ConstantinosNicolaou Georghiou v. Evangelia HMGeorghiou HjiPhesa
(1970)1 CLR 58, Kanews and Another v. Theocharous and Others
(1978)1 CLR 619, Peyiotis v.Polemidis
(1982)1CLR442, θεονίτσαΣωφρο νίου Σολομώνχοςv. ΠαναγιώταΠαπανεοχλή,
(1992)1 35 ΑΑ.Δ. 906. ΤοΔικαστήριο, στα πλαίσια τηςαναθεωρητι κής του δικαιοδοσίας δυνάμει του άρθρου 80, αντίθετα προςό,τι ισχύειστην περίπτωσητουαναθεωρητικού ελέγ χου που ασκεί το Ανώτατο Δικαστήριο κατά το Άρθρο 1317 Κβν/ftig,Α Κουμήςν.Κούντουρου
(1992)146
(1)του Συντάγματος,ερευνά όχι μόνο αν η απόφαση τουΔιευθυντή ήτανεύλογηαλλάκαιανήταν ουσιαστικά ορθή. Μπορεί έτσι νααντικαταστήσει τηκρίση τουΔιευ θυντήμετηδικήτουκαιναεκδώσει οποιαδήποτε διαταγή κρίνει δίκαιο. [Βλ. Kafieros andAnotherv. Theocharous 5 and Others(ανωτέρω), Peyiotis v. PolemidL· (ανωτέρω) ΜενέλαοςΓ. Αθανάση χαι άλλοι ν.ΜάμαςΒαρνάβαΧατζημάμακαι άλλος, ΠολιτικήΕφεση7545της20Μαρτίου 1990, Θεονίτσα ΣωφρονίουΣολομώντος ν.Παναγιώτα Παπανεοχλή(ανωτέρω)].Εξακολουθεί όμως η δικαιοδο- 10 σία του να οριοθετείται σε συνάρτηση προς το συγκεκρι μένο ζήτημαπουτίθεταιενώπιον τουτο οποίοκαιπροσ διορίζει τη φύσητου δικαστικού έργου που είναιδυνατό νααναληφθεί. Ο Εφεσείων ανέπτυξεκαιδεύτερο επιχείρημασχετικά 15 με τηνεξουσία τουΔιευθυντή σεπεριπτώσεις όπωςη πα ρούσα.Ηδιατύπωσητουθαδιευκολυνθεί αν παραθέσου μεταπαραδεκτάγεγονότα. Μέροςτης διόδουπουπαραχωρήθηκε,εκείνο στηνβο ρειοανατολικήπλευράτουακινήτουτουεφεσείοντα,ήταν 20 άβατο εξαιτίας της διαμόρφωσης του εδάφους και της ύπαρξηςσ' αυτόβράχων.Μετάτην έκδοσητης απόφασης από το Διευθυντή, η εφεσίβλητη προέβη σε εκσκαφέςκαι επιχωματώσεις, ισοπέδωσε την καθορισθείσα δίοδο και κατασκεύασεείδοςδρόμουκαθόλοτομήκοτης. 25 Υποστηρίζει ο εφεσείων πως κακώς ο Διευθυντής κα θόρισε εκείνητη δίοδο αφούείχε ήδηφανεί και απότην γνώμη που εξασφάλισε από λειτουργό των Δημοσίων Εργων που παρέστη κατάτις επιτόπιες εξετάσεις, ότι η δυνατότητα χρησιμοποίησης απότην εφεσίβλητη προυπό- 30 θέτε την εκτέλεση έργων που ήταν έκδηλο πως θασυνι στούσανπαράνομηεπέμβασηστοακίνητοτου. Πρόσθεσε σ'αυτάοεφεσείων καιτοπαράπονοτουπως η επιχωμάτωση που έγινε του στέρησε τη δυνατότητα οποιασδήποτεχρήσης τουαντίστοιχου μέρουςτηςδιόδου, 35 για δικό του λογαριασμό. Δυσκολευόμαστε να δούμε τη 1318 1 AAA Κουμήςv. Κούντουρου Κον/6ης, A λογικήαυτούτουτελευταίου παραπόνουόταντο βασικό επιχείρημα του εφεσείοντα στηρίζεται στο γεγονός ότι εκείνοτο μέρος ήταν εν πάσηπεριπτώσει άβατοαλλάδε νομίζουμεπωςχρειάζεταιναεπεκταθούμεσ* αυτά. g Οεφεσείων,σε σχέσημετην ουσία του επιχειρήματος του, μας παρέπεμψε στην υπόθεση MiUs andanother v. SilverandOthers [1991]1All E.R. 449. Δεν είναι απαραί τητο να ασχοληθούμε με τητη λεπτομέρεια τωνθεμάτων πουεξετάστηκανστην υπόθεσηαυτή.Τοδικαίωμαδιόδου 10 είχεαποκτηθεί με παραγραφήκαιτο παρεπόμενο ζήτημα που εγέρθηκε αφορούσε στο είδος και στην έκταση των έργων που θα μπορούσε να εκτελέσει ο δικαιούχος κατά μήκοςτηςλωρίδαςγηςπουαποτελούσετηδίοδο.Οδικαι ούχος,προκειμένουνακαταστήσειτηλωρίδαμόνιμαχρη15 σιμοποιήσιμη από αυτοκίνητα, κατασκεύασε πέτρινο δρόμο κατάμήκος της. Κρίθηκε πως τα έργα που έγιναν υπερέβαιναν εκείνα πουο εφεσείωνθαήτανεπιτρεπτό να κάμεικαιαποφασίστηκεπωςηκατασκευήτουδρόμουσυ νιστούσεπαράνομη επέμβασηστοκτήματουεφεσίβλητου. 20 Το αντίθετο επιχείρημα της εφεσίβλητης στηρίχτηκε στην ίδιαυπόθεση.Το είδος καιηέκτασητων έργωνπου μπορούνναγίνουνποικίλλουν,όπωςεξηγήθηκεεκεί, ανά λογα μετοντρόποκτήσηςτουδικαιώματοςδιόδου. 'Οταν είναιτοαποτέλεσμαπαραγραφής,οδικαιούχοςμπορείνα 25 εκτελεί μόνο έργα επιδιορθωτικά της διόδου.'Οταν απο κτάται με παραχώρησηαπό τον ιδιοκτήτη του δουλεύοντος ακινήτου,είναι επιτρεπτόναεπιφέρονταιβελτιώσεις κατάλληλες για την εξυπηρέτηση του δεσπόζοντος ακινή του έστω και αν αυτό πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για 30 σκοπό πουδεν είχεπροβλεφθεί κατάτον χρόνο παραχώ ρησηςτουδικαιώματος. Ηεφεσίβλητη,κατάτηνεισήγηση της, μπορούσε ναπροβεί στις εκσκαφές,στιςεπιχωματώ σειςκαιτελικάστηνκατασκευήτουδρόμουακριβώςγιατί το δικαίωμα της δεν ήταν το αποτέλεσμα παραγραφής 35 αλλάπροήλθε απόπαραχώρηση,όχι βέβαιατου ιδιοκτήτη του δουλεύοντος αλλά του ίδιου τουΔιευθυντή τουΚτη ματολογίου. 1319 Kov/d*tc,Α Κουμήςv.Κούντουρου
(1992)Θα βλέπαμε τη σχετικότητα αυτών των σκέψεων και επομένως καιτης υπόθεσης Millsandanotherv. Silverend others (ανωτέρω) ανεγειρόταν για εξέταση τοζήτηματου νόμιμου ήτουπαράνομουτων ενεργειών της εφεσίβλητης μετά την παραχώρηση του δικαιώματος διόδου από το 5 Διευθυντή. Όσααποφασίστηκανστην πιο πάνω απόφαση σχετίζονται με την άσκηση του δικαιώματος διόδου και τωνόσων αυτή,κατάπερίπτωση,συνεπάγεται.Τοζήτημα στην παρούσαυπόθεση δεν είναι το αν το δικαίωμαδιό δου ασκήθηκε μέσα στα νόμιμα όρια ούτε το αν η εφεσί- 10 βλητη, στην προσπάθεια της να το ασκήσει, προέβη σε ενέργειεςπέραν εκείνων που το δικαίωμαπουτης παρα χωρήθηκεεπέτρεπε. Αντικείμενοτης δίκηςείναι ηαπόφαση του Διευθυντή καικατ' επέκτασητου Επαρχιακού Δικαστηρίου σε σχέση 15 με την ίδιατην παραχώρησητουδικαιώματοςδιόδου.Το ανθαμπορούσεήόχι ναπαραχωρηθείησυζητούμενηδίο δοςδενείναιδυνατόνααποφασιστείπάνωστηβάσηγεγο νότων μεταγενέστερων τηςπαραχώρησης.Τίποτεαπόόσα ακούσαμε δικαιολογεί τηθέση του εφεσείοντα ότι ο Διευ- 20 θυντής δεν είχετην εξουσία ήδεν έπρεπε νακαθορίσει τη δίοδομετοντρόποπουτηνκαθόρισε. Το γεγονός ότι μέρος της διόδουήτανκατάτο χρόνο της παραχώρησης άβατο, θα μπορούσε να αποτελέσει λόγο παραπόνουαπότηπλευρά της εφεσίβλητης μια και 25 δενθατηνεξυπηρετούσε στηπράξη.Ηεφεσίβλητηεπέλεξε να προβεί στις εργασίες που αναφέραμε.Ο εφεσείων, θα μπορούσε με κατάλληλα ένδικα μέσα να υποβάλει κάτω από δικαστική κρίση τη νομιμότητα των έργων αυτών. Εκείνο που δεν μπορεί νακάμει είναι, όπως υποδείξαμε, 30 να συνδέσει το κύρος ήτην ορθότητα της απόφασηςτου Διευθυντή με τις μεταγενέστερες ενέργειες της εφεσίβλη της,κ<Ηβέβαια, ναεισηγείται τηνεπίλυσητουθέματοςτης νομιμότητας ή μή εκείνων των ενεργειών στην παρούσα διαδικασία. 35 Απομένειτο ζήτηματωναποζημιώσεων.Δεν έχει αμφι σβητηθεί ηκαταλληλότητα της συγκριτικής μεθόδου εκτί1320 1 AAA. Κουμήςv. Κοΰντουοου Κον/οης, A μησης που χρησιμοποίησε ο Διευθυντής. Υποστηρίζεται, όμως, πως ο Διευθυντής κατέληξε στο υπολογισμό της αξίας της επηρεαζόμενης λωρίδας κατά παραγνώριση αριθμούσυγκριτικώνπωλήσεων που, εφόσον συνυπολογί5 ζονταν,θαοδηγούσαν σε καθορισμό μεγαλύτερης αποζη μίωσης. ΕξηγήθηκανστοπρωτόδικοΔικαστήριο από τονεμπει ρογνώμοναπου κάλεσεοεφεσείων και από τουςκτηματολόγους πουασχολήθηκανμετοθέμα,οι λεπτομέρειες που 10 αφορούσανστις πωλήσεις εκείνες. Προέκυψε,καιδεναμ φισβητείται ηορθότητααυτούτουευρήματοςτου πρωτό δικουΔικαστηρίου,πωςηκάθεμια από τιςπωλήσειςεκεί νες αφορούσεκτήματαπουήταναρδευόμενασε αντίθεση προς το κτήματου εφεσείοντα πουήτανξηρικό. Ηκρίση 15 του πρωτόδικουΔικαστηρίου πως δεν θαήταν δικαιολο γημένη η χρησιμοποίηση των πωλήσεων και εκείνων των ακινήτωνωςσυγκριτικών γιατονπιοπάνωλόγοήταν εύ λογηκαιδενυπάρχουνπεριθώριαγια δικήμας παρέμβα ση. 20 Βρίσκουμεόμως πως είναι βάσιμο το δεύτερο από τα επιχειρήματα του εφεσείοντα. Αναφέρεται στο χειρισμό που έκαμεοΔιευθυντής σεσχέσημετιςδυοπωλήσειςπου ο ίδιοςθεώρησε συγκριτικές. Ο Διευθυντής, όπως εξηγείται στην αιτιολογημένη 25 απόφασητουπουκατατέθηκεστοπρωτόδικοΔικαστήριο, σημειώνει πως έλαβε υπόψη δυο συγκριτικά. Στη συνέ χεια,όμως,παραγνώρισεεντελώςτοένααπό αυτά,εκείνο που είχεπωληθεί στην ψηλότερη τιμή, γιατίτο άλλο "βρι σκόταν ακριβώς στην ίδια περιοχή που βρίσκεται το 30 κτήματουαιτητή-εφεσείοντα". Είναιορθόπωςτοακίνητοπου λήφθηκευπόψη(τοτε μάχιο48)βρίσκεταιπλησιέστερα προςτοακίνητοτουεφε σείοντα σε σύγκριση με εκείνο που τελικά δεν λήφθηκε υπόψη (τεμάχιο 18). Βρίσκονται όμως και τα τρία στην 35 ίδΐΛ περιοχή σε αρκετάκοντινή απόστασητο ένα απότο άλλο.Τα τεμάχια48και 18εφάπτονταιτουδημόσιου δρό1321 KW&IK, Α Κουμήςv. Κούντονοου
(1992)μου στο οποίο καταλήγει η δίοδος που παραχωρήθηκε στην εφεσίβλητη. Ηπαραγνώριση της πώλησης τουτεμα χίου 18 για το λόγο πουδόθηκε,δεν ήτανεύλογα επιτρε πτή. Φαίνεταιπωςδενεπισημάνθηκε απότοπρωτόδικοΔι- 5 καστήριο τογεγονός τηςπαραγνώρισης απότο Διευθυντή της πώλησης του τεμαχίου
- Σημειώνει στην απόφαση του πως για τον υπολογισμό της αξίας της διόδου θα λάβει υπόψηκαι τις δυο συγκριτικές, κατάτο Διευθυντή, πωλήσεις, δηλαδήεκείνες των τεμαχίων 18και
- Πάρα- ίο θέτει τα δεδομένα για τη κάθε μια από αυτές αλλά στο τέλοςυιοθετεί ωςλογικήτηναπόφασητουΔιευθυντήπου, όμως, όπως υποδείξαμε στηρίχτηκε στην πώληση τουτε μαχίου48 μόνο. Αυτήητελική κρίση τουπρωτόδικουΔι καστηρίου ήτανλανθασμένη καιπρέπει,όπωςκαιτο σχε- 15 τικό μέρος της απόφασης του Διευθυντή, να παραμεριστεί. Ο Διευθυντής έκρινε πως το ακίνητο του εφεσείοντα ήτανυποδεέστερο τουτεμαχίου48γιατί εφαπτότανσεδη μόσιο δρόμο. Ο εφεσείων υποστήριξε πως όσο και αν 20 αυτόςοπαράγονταςείναι σχετικός, στηνπαρούσαυπόθε ση θαμπορούσε ναέχει μικρήμόνο σημασία.Τοπρωτόδι κοΔικαστήριο δέκτηκε ωςλογική τηνπροσέγγιση τουΔιε υθυντή. Το γεγονός ότι τα τεμάχια 18 και 48 εφάπτονται του 25 δημόσιου δρόμου τα καθιστούσε ουσιαστικά υπέρτερα σε αξία από το ακίνητο του εφεσείοντα. Δεν έχουμε ικανο- ποιηθεί ότι συντρέχει λόγοςπουθαδικαιολογούσε παρέμ βασηγιαδιαφοροποίησητουποσοστού του 30%πουθεω ρήθηκε ότι αντιπροσώπευε τη διαφοράστην αξίαγια τον 30 πιοπάνωλόγο. Ο Διευθυντής καθόρισε ως αγοραία αξία κατά το χρόνο της απόφασης,το ποσό των £1,69 ανάτ.μ. για το τεμάχιο48και£2,05ανάτ.μ.γιατοτεμάχιο 18.Έλαβεσυ ναφώς υπόψη ποσοστό 10% που κατάτην απόφασητου 35 αποτελούσε τοδείκτη της μέσηςετήσιας φυσικής αύξησης 1322 1 AAA. Κουμήςv. Κοΰντουοου Knv/οης A των τιμών πώλησης στην περιοχή. Δεν έχει αμφισβητηθεί η ορθότητα των πιο πάνω υπολογισμών και εκείνο που απομένει είναι η αριθμητική.Ομέσοςόρος των δυο συγ κριτικών πωλήσεων είναι £1,87 ανάτ.μ. Οταναφαιρεθεί 5 to ποσοστό του30%,φθάνουμεστοποσότων£1,31τ.μ.Η παραχωρηθείσα λωρίδα ήταν 1990 τ.μ. και επομένως, η αποζημίωση θαπρέπει να αυξηθεί από £2.348σε £2.
- Αφού προστεθεί και το ποσό των £204που επιδικάστηκε για την κάλυψη των εξόδων περίφραξης της διόδου που 10 δεναποτέλεσε αντικείμενο τηςέφεσης,φθάνουμεστοτελι κόποσό£2.
- Για τους πιο πάνω πάνω λόγους η έφεση πετυχαίνει μερικώς. Επικυρώνεταιη πρωτόδικηαπόφασηωςπροςτο μέρος που αναφέρεται στην παραχώρηση δικαιώματος 15 διόδουκαιπαραμερίζεταιωςπροςτο μέροςτηςπου ανα φέρεται στις αποζημιώσεις. Αντικαθίσταται με απόφαση γιασυνολικό ποσό£2.811.Καμμιάδιαταγήγιαέξοδα. Ηέφεσηεπιτρέπεταιενμέρει χωρίςδιαταγήγιαέξοδα. 1323