(1592)30Νοεμβρίου, 1992 [ΠΙΚΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ.ΚΩΝΓΓΑΝΊΊΝΙΔΗΣ, ΔΛπές] ΙΈΩΡΠΟΣΘΕΟΦΑΝΟΥΣΧΡΕΤΟΔΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες-Ενάγοντες, ν. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥΣΤΑΥΡΟΥ ΩΣΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣΤΗΣHEPIOYΣΙΑΣΤΟΥ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΟΣΔΗΜΗΤΡΗΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥΔΗ ΜΗΤΡΗΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εφεσίβλητων•Εναγομένων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7846). 'Εφεση — Λανθασμένα ευρήματα του πρωτόδικουΔικαστηρίουπάνω σεκαίριαεπίδικα θέματα—Διατάχθηκεεπανεκδίχαση. Μετηναγωγήτους εναντίον τωνεφεσίβλητων, οι εφεσείοντες αξίωσαν εγγραφή στο όνομα τους των κληρονομικών τους μερι δίων σε διάφορακτήματα στο χωριό Σια,Λευκωσίας.Οιδιάδικοι 5 είχαν κοινό πάπποτον ΤτοουλήΔημήτρη Χριστοδούλου, γνωστό σανΚοφίνάρη,ο οποίος είχεδύο γιους,τον ΘεοφάνηκαιτονΔη μήτρη.Οιεφεσείοντες ισχυρίζοντανότιήσανπαιδιάτου Θεοφάνη. Οι εφεσίβλητοι ήσανπαίδιατου Δημήτρη. Γύρωστο 1910,ο Θεο φάνης μετανάστευσε στην Ελλάδα, όπου απέθανε γύρω στο έτος 10 1941.0 Δημήτρης απέθανεστην Κύπρο το 196S.Στηνυπεράσπιση τους οι εφεσίβλητοι ισχυρίσθηκαν ότι κατείχαντακτήματαδυνά μει εχθρικής κατοχής, και οτι ο παππούςτους Ίτοουλής Κοφινάρης είχεδωρίσει όλη την περιουσία του στον γιό του Δημήτρη, ο οποίος είχε μείνει μαζίτου στην Κύπρο. Το πρωτόδικο Δικαστή- 15 ριο,ανκαιδενδέχθηκε ότι οι εφεσίβλητοι είχαναπόκτησα κυριό τητα δυνάμει εχθρικής κατοχής, διότι έκρινε ότι δεν είχε αποσεισθεί το μαχητό τεκμήριο ότι δεν μπορεί να υπάρξει εχθρική κατοχή μεταξύ συγκληρονόμων, εν τούτοις απέρριψε την αγωγή, διότι (i) έκρινε ότι οι εφεσείοντες είχανκαθυστέρησα ναπροβά- 2 0 λουντηναξίωσητους τόσοπολύώστεναθεωρούνται ότι σιωπηρά είχαναναγνωρίσειτηνυφιστάμενηκατάστασηπραγμάτωνκαι ότι είχαν εγκαταλείψει ταδικάτους δικαιώματα,και
(11)ενπάσειπε ριπτώσει, οι εφεσείοντες δενείχαναποδείξει ότι ήσανπαιδιάτου Θεοφάνη.Στηναπόφασητουτοπρωτόδικο Δικαστήριο αναφέρθη- 25 κε στην ημερομηνία θανάτουτου ΤτοουλήΚοφίνάρη σαντο έτος 1942, ενώ από την σχετική μαρτυρία φαινότανότι ο Κοφινάρης απέθανε το 1914,κατάδε τηνγενικήχωρομετρία,που διεξήχθηκε μεταξύ των ετών 1922-1924, τα επίδικα κτήματα καταχωρήθηκαν στο όνομα των κληρονόμων του Κοφίνάρη. Επίσης ενώπιον του 30 1324 1ΑΛΛ. Χριστοπούλου καιάλλοι ν.Σταυρόν Δικαστηρίουυπήρχεμαρτυρίαπουέτεινεναυποστήριξατονισχυ ρισμότωνεφεσειόντων,ότι ήσανπαιδιάτου Θεοφάνη,ηοποίαδεν σχολιάσθηκε αποτοπρωτόδικο Δικαστήριο. Αποφασίσθηκεότι: 5 10 Τολανθασμένο εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου σχετικά με έναθέμα καίριας σημασίας,όπως ήτανηημερομηνίαθανάτου του Ττοουλή Κοφίνάρη,σε συνδυασμό μετογεγονός ότι τοπρω τόδικο Δικαστήριο δεν είχε αξιολογήσει ούτε σχολίασα τημαρτυ ρία πουέτανε νααποδείξει τονισχυρισμό τωνεφεσειόντων ότι πράγματιήσανπαιδιάτου Θεοφάνη,καθιστούσε τηνόληαπόφαση ακροσφαλήκαιεπέβαλλε τηνεπανεκδίκασητης υπόθεσης. Η έφεση επιτράπηκε με έξοδα. Διατάχθηκε επανεκδίχαση. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: 15 Re Jarwis[1958]2 Μ EH. 336Ιωάννου γ.Γεωργίου
(1983)1C.LR.92. Έφεση. Έφεση απότους ενάγοντες κατά της απόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Αρτεμίδης, ILEA 20 Ναθαναήλ,ΕΑ ) που δόθηκεστις 24.2.1989(Αρ. Αγωγής 4286/84)μετηνοποίααπερρίφθηηαξίωσητωνεναγόντων για τοκληρονομικό τους μερίδιο σεκυριότητακτημάτων στοχωριόΣιά καιτηναπόδοσηκαιεγγραφήτηςκληρονο μιάςστα ονόματατους. 25 Φ.Κληρίδης,γιατους εφεσείοντες. Κ.Γαβριηλίδης,γιατους εφεσίβλητους. Cur. adv.vult ΠΙΚΗΣ, Δ.: Την απόφασητουδικαστηρίουθαδώσειο δικαστήςΣ.Νικήτας. 30 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.:Η παρούσαείναι διαφοράκληρονομι κής φύσεως. Αφορά τηνκυριότητα κτημάτων στοχωριό Σιά, πουαπότο 1983έχουν εγγραφεί απότο κτηματολό1325 Νκιήϊβξ,Δ. XQureodotawκαιάλλοιν.Σταν$ον
(1992)γιο στον εναγόμενο 1κατόπιν σχετικής αιτήσεως του,η οποία συνοδευόταν απόπιστοποιητικά της χωριτικής αρχής. Πρόκειται για 13 κτήματαήμερίδια σ*αυτά,που περιγράφονται λεπτομερειακά στην έκθεση απαιτήσεως. Οι τρεις εφεσείοντες-ενάγοντες, κάτοικοι Αθηνών,αξίω-5 σαν με την αγωγήτοκληρονομικό τους μερίδιο στην πε ριουσία αυτήκαι την απόδοσηκαι εγγραφήτης κληρονο μιάςσταονόματατους. ΤοΠλήρες ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας, πουδί κασε την υπόθεση, την απέρριψε για δύο ουσιαστικά λό- ίο γους:
(1)ότι κατ'εφαρμογήντηςαρχήςτηςεπιείκιας(equity) που διατύπωσε ηαγγλική απόφασηReJarvis (deceased). Edgev.Jarvis[1958] 2AllE.R.336: "Ηαδικαιολόγητηκαι πρωτοφανής αργοπορίανααξιώσουν οιενάγοντες δικαι ώματα,ταοποία ισχυρίζονται ότι έχουν,αποτελεί σιωπη ρήαναγνώριση τηςκατάστασηςπραγμάτωνπουδημιουρ γήθηκε, τηςκυριότητας δηλαδή τωνεπιδίκων κτημάτων απότους εναγομένους καιεγκατάλειψη τουδικούτουςδι καιώματος" και 15 20
(2)πως ενπάση περιπτώσει οιενάγοντες δεν απέδει ξαντηνιδιότητατουςως κληρονόμοι. Η έφεση αμφισβητεί ότι είναι εφαρμόσιμη η Jarvis γιατί εδώτα κληρονομικά δικαιώματα ρυθμίζονται με νόμο, δηλαδή τον περί Διαθηκών καιΔιαδοχής Νόμο,25 Κεφ. 195 καιτον περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας(Διακατοχή, ΕγγραφήκαιΕκτίμηση) Νόμο,Κεφ.
- Δεν ήταν δυνατό οι ενάγοντες ναχάσουν ταδικαιώματατους εκτός εάν οι εναγόμενοι απέδειχναν, όπως άλλωστε ισχυρίστηκαν,ότι απέκτησανδικαιώματανα εγγραφούν σαν ιδιοκτήτες των $0 κτημάτων μεαντίθετηκαισυνεχήκατοχήτουςγιατηνπε ρίοδο που ορίζει ο νόμος. Ούτευπήρχε αρκετήμαρτυρία για ναστηρίξειτοσυμπέρασματηςπρωτόδικης απόφασης ότι οι ενάγοντες εγκατέλειψαν ταδίκαια τους ήακόμη ότι αποσβέστηκαν. 35 1326 1ΑΛΛ. Χ^σνοδούλονκαιάλλοιν.Σταυρόν Κι*φβ&Δ. Προσβάλλεται επίσης σαν λαθασμένο το εύρημα ότι ο πάππος τους Τοουλής Δημήτρη Χριστοδούλου από τη Σιά,γνωστός ως Κοφινάρης,απέθανετο 1942 και περαι τέρω ότι είχεδωρήσει όλητηνπεριουσία του, περιλαμβα5 νομένης και της μερίδας του Θεοφάνη Χριστοδούλου, στονάλλοτουγιόΔημήτρη. Παρενθετικά,κατάτησυζήτη σηέγινεδεκτόναπότο δικηγόροτων εφεσειόντων ότι,σε περίπτωσηπουτοδικαστήριοβρίσκει δικαιολογημένες τις θέσεις των πελατών του,μπορούν ναπροσβλέπουν μόνο ΙΟ σε επανάληψη της δίκης σαν την ενδεδειγμένη θεραπεία που μπορεί υπότις περιστάσεις ναπαράσχειτο δικαστή ριο. 'Οπως έγινε ήδηφανερόο Κοφινάρης (καιησύζυγος του Αννεζού) είχαν δύο γιους,το Θεοφάνηκαι τοΔημή 15 τρη. Οι ενάγοντες ισχυρίζονται ότι είναι παιδιά τουπρώ του. Σύμφωνα με τα ευρήματα της απόφασης, που δεν είναι αντικείμενο διαφωνίας, ο Θεοφάνης έφυγε απότην Κύπρογύρωστο 1910 μικρόπαιδί-μόλις 12χρονών - με κάποιο θείο τουγιατην Αθήνα όπουκαιεγκαταστάθηκε. 20 Δενγύρισεπίσω στο τόποτουποτέ.ΠέθανεστηνΕλλάδα το 1941 ήτο
- OL εναγόμενοι 2, 3και4 είναι παιδιά τουΔημήτρη.Οεναγόμενος 1είναιοδιαχειριστήςτης πε ριουσίας του,που ενάγεται και υπό την προσωπική του ιδιότητα σανεναγόμενος
- Είναι αμοιβαίααποδεκτόπως οΔημήτρηςαπεβίωσετο
- 25 Ηκύριαγραμμήτης υπεράσπισης,όπως διατυπώθηκε από τους εφεσίβλητους στις έγγραφες προτάσεις τους, ήταν πως η εγγραφή των πατρογονικών κτημάτων στο όνοματους (ορισμένα ανήκαναρχικά στηγιαγιάτωνενα30 γομένων Αννεζού)είχεσανυπόβαθροτην αντίθετη,αδιά λειπτη και ανενόχλητη κατοχήτου πατέρατους και των ιδίων πουξεπερνούσε τα40 χρόνια.Το πρωτόδικο δικα στήριο δεν δέχθηκε ότι μπορούσε, στην προκείμενη περί πτωση,νααποκτηθείκυριότηταμεαυτό τοντρόποενόψει 35 του κανόνα πως δεν γεννώνται δικαιώματααπό εχθρική κατοχήανάμεσα σε συγκληρονόμους. Κι αυτόγιατίθεωρείταιπωςοκληρονόμος-νέμεται τακτήματαμετησυγκα τάθεση του άλλου κληρονόμου, εκτός αντο τεκμήριο της 1327 ΝΒΪ^ΚΪ&Δ. Χ^ιστοβούλονtuu άλλοιv.Σταύρου
(1992)συναίνεσης εξουδετερωθεί μεκατάλληλημαρτυρία Προς την κατεύθυνσηαυτήτο πρωτόδικοδικαστήριο μνημονεύει τηνυπόθεσηΙωάννου&Αλλοι ν.Γεωργίου & Αλλοι
(1983)1 (A) Α.ΑΑ 92,πουαναλύει θέματα κατο χήςκαιχρησικτησίας, μειδιαίτερηαναφοράστηνπερίοδο 5 πριν απότο 1946, που θεσπίστηκε το Κεφ.224, όταντα σχετικά δικαιώματα ρύθμιζε ουσιαστικά ο Οθωμανικός περί Γαιών Κώδικας. Το τεκμήριο που δημιουργεί ο νόμος είναι μαχητό,αλλάτοδικαστήριοδενικανοποιήθη κεπωςανατράπηκεεδώγιαναεδραιώσειδικαιώματαπου 10 απέρρευσαν από κατοχή των επιδίκων κτημάτων. Εξού καιηκριτικήπουάσκησεγιατησχετικήέγγραφηκαιπρο φορική μαρτυρία. Όπως προεκτέθηκε, το πρωτόδικο δικαστήριο έκρινε αβάσιμητηναγωγήγιαδύοάλλους λόγους πουσημείωσα- ^ με,αφούπροηγουμένως είχεαχθείστο συμπέρασμα ότι ο πατέρας Κοφινάρηςχάρισε όλη την περιουσία στοΔημή τρηπουείχεμείνειστην Κύπρο μαζίτου,ενώοάλλοςδεν είχεμέχρι τοθάνατοτουκαμιάεπαφή μετουςδικούςτου. Καικαταλήγειηπρωτόδικηαπόφασηστοσημείο αυτό: 20 Τιαυτό και ο πατέρας των εναγόντων και οι ίδιοι δεν έκαμαντίποτεγιανατηδιεκδικήσουν απότο 1942, πουπέθανεοΤοουλής Κοφινάρης, μέχριτο1984." Το 1942 αναφέρεται σαν χρόνος θανάτουτου και σε άλλοσημείο τηςαπόφασης.Ηχρονολογία αυτή,πουείναι 25 καίριας σημασίας, ελέγχεται ως εσφαλμένη. Το μοναδικό στοιχείο ήταντο πιστοποιητικό της χωριτικής αρχήςτεκ. 5,πουαναφέρειτο 1914 σαντοχρόνο θανάτουτουΤ. Κο φίνάρη.Τούτουποστηρίζεταικαιαπότογεγονός ότικατά τηγενικήχωρομετρίακαιεκτίμηση,πουδιενεργήθηκε από 30 το 1922 ως το 1924, τα επίδικα κτήματα ή μερίδια τους ήταν καταχωρημένα στα ονόματα των κληρονόμων του Κοφίνάρη (βλέπε έκθεσηπου ετοίμασε και κατέθεσε σαν τεκμήριοοκτηματολόγοςπουέκαμετηνεπιτόπιαέρευνα). _ Ετσι το έναεύρηματηςπρωτόδικηςαπόφασηςαναιρείτο άλλο μεαποτέλεσμα οπρώτοςλόγοςαπόρριψηςτης αγω1328 1ΑΛΛ Χριστοπούλουκαιάλλοιν.Σταυρόν Νικήτας Λ γήςνακαθίσταταιακροσφαλής. Περνάμε στο δεύτερο συμπέρασμα πως οι εφεσείοντες δεναπέδειξανπωςείναιπαιδιάτουΘεοφάνη.Ο εφεσείων 1 στη μαρτυρίατου αναφέρθηκεστο ιστορικό της οικογέ5 νειας τουκαι είπε πως είναι παιδίτου Θεοφάνηκαιπως οι εναγόμενοι 2και3είναι αδέλφιατου.Ημαρτυρίατου, τουλάχιστον αυτήπουαναφερότανστηδικήτουταυτότη τα,δενσχολιάστηκε καθόλου.Περαιτέρωυπήρχεη μαρτυ ρία απότοΧριστόδουλοΔημητρίου,γιό τουΔημήτρη. Ο 10 μάρτυρας είπε πως ο 2ος εφεσείων ήλθε στην Κύπρο 3 φορές και ότι τον φιλοξένησεκαι συζήτησαν και τα της κληρονομιάς. Αυτά το 1954. Μετά είχαν για κάποιοδιά στημααλληλογραφία.Ομάρτυραςήτανμαζίμετοναδελ φό του και εναγόμενο 1 συνδιαχειριστές της περιουσίας 15 του πατέρα τους. Παραιτήθηκε όμως γιατί οι άλλοι δεν ήθελαν,όπωςείπε,ναδώσουν σταξαδέλφιατους(δηλαδή τους εφεσείοντες) ό,τι τους ανήκε. Ούτε αυτήημαρτυρία αξιολογήθηκε. Οι διαπιστώσεις αυτέςμαςοδηγούναναπόφευκτα στη 20 μονή-νομικάπαραδεκτήκαισυνάμαδίκαιη-διέξοδοπου έχουμε,ναστείλουμεπίσωτηνυπόθεσηγιαεπανεκδίκαση. Ηέφεση επιτρέπεται μεέξοδα.Ηπρωτόδικηαπόφαση, περιλαμβανομένου και του διατάγματος για έξοδα, ακυ ρώνεται. Διατάσσεται η επανεκδίκαση της υπόθεσης. Τα 25 έξοδα της πρώτης διαδικασίαςθαακολουθήσουν το απο τέλεσμα τηςνέαςδίκης. Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. 1329