(1992)31 Ιανουαρίου, 1992 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,ΠΟΠΑΤΖΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑς ΑΓΑΘΟΚΛΈΟΥς, Εφεσείων-Αιτητής, ν. ΚΩΣΤΑΠ.ΧΡΧΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Εφεσίβλητου-Καθ'ου nΑίτηση. ( Έφεση&'ΥπομνήματοςΑρ.277). Δικαστήριο ΕργατικώνΔιαφορών — Δικαίωμα κλήσηςμάρτυρα αυ τεπάγγελτααπότοΔικαστήριο—Κατάπόσοχρειάζεται η συγκα τάθεση τωνδιαδίκωνγιαναασκηθεί— Κατάπόαοο κάθεδιάδι κος έχειδικαίωμααντεξέτασηςτέτοιουμάρτυρα—Κανονισμός5 , (ΐΧγ) τωνπερίΔιαιτητικούΔικαστηρίουΚανονισμών, 1968. Διαδικασία ενώπιον Δικαστηρίου—Ανάγκη τήρησης πρακτικώνμε τρόποκαιστηνέκτασηπου καθιστά δυνατήτηνάσκησηδικαστι κού ελέγχου κατ'έφεση—Τυχόνενστάσειςήαιτήματα τωνδιαδί κων,καιηαπόφασητουΔικαστηρίουγιαυτά,πρέπει απαραίτητα νακαταγράφονται. 10 ΣεδιαδικασίαενώπιοντουΔικαστηρίουΕργατικώνΔιαφορών (ΔΕΔ)και μετάτηναποπεράτωσητηςυπόθεσης τηςκάθεπλευράς, το Δικαστήριο, ασκώντας τιςεξουσίες τουδυνάμει του κανονι σμού 5(ΐΧγ) των περί Διαιτητικού Δικαστηρίου Κανονισμών, 1968, αποφάσισεαυτεπάγγελτανακαλέσεισανμάρτυραπρόσωπο 15 που τηστιγμή εκείνη βρισκόταν στην αίθουσα τουΔικαστηρίου. Εναντίον της απόφασης αυτής υπέβαλε ένσταση ο εφεσείων, η οποίααπορρίφθηκε. Μετάτηνεξέτασητου μάρτυρααπότοΔικα στήριοοεφεσείωνζήτησενααντεξετάσατον μάρτυρααλλάτο Δι καστήριο δεντοεπέτρεψε μετο σκεπτικό ότιο μάρτυραςεκείνος 2 0 6«ν είχε κληθεί απόκανένατων διαδίκων καιοι ερωτήσεις που είχανυποβληθεί σ'αντόνήσανκαθαρά διευκρινιστικές. ΣταπρακτικάτουπρωτόδικουΔικαστηρίουδενυπήρχεοποια δήποτε αναφοράγιατηνένστασητου εφεσείοντακαιτο μετέπειτα αίτηματουγιααντεξέτασητουμάρτυρα 25 Αποφασίσθηκεότι, α) Ενόψειτου κειμένου του κανόνα5
(1)(γ)των περίΔιαιτητι- 176 1 ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 35 Αγαθοκλέουςν.Χριστοδούλον χοή Δικαστηρίου Κανονισμών, 1968, το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών έχειδιακριτικήεξουσίανα'απαιτήσειαυτεπάγγελτατην παράσταση οποιουδήποτε προσώπου ως μάρτυρα χωρίς την συ γκατάθεση των διαδίκων ακόμακαιπαράτην ρητή αντίθεση τους, κατ' εξαίρεση του γενικού κανόναότι σε αστικές υποθέσεις το Δι καστήριο μπορεί αυτεπάγγελτανακαλέσει μάρτυραμόνο κατόπιν συγκατάθεσης όλων των μερών. Το γεγονός ότι ο μάρτυρας που κλήθηκε παρευρίσκετο στις συνεδριάσεις του Δικαστηρίου μέσα στην αίθουσαδεν ήτανλόγος γιανα εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η διακριτική εξουσία του ΔΕΔ είχε ασκηθεί λανθασμένα στην προ κειμένηπερίπτωση. β) Εκτός από τις περιπτώσεις όπου οι απαντήσεις μάρτυρα που έχει κληθεί αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο είναι εντελώς άσχετεςμετηνυπόθεση σεβαθμόπουναμπορεί ναθεωρηθείότι ο μάρτυραςαυτός ουδέποτε κλήθηκε,σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η άρνησητου δικαιώματος αντεξέτασης τέτοιου μάρτυρασημαίνει ότι οποιαδήποτε δικαιώματα του διάδικου εκείνου δυνατόν να έχουν κριθεί-με βάση μαρτυρία την αξιοπιστία και ορθότητα της οποίας ο διάδικος δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να ελέγξει, και επι πλέον σημαίνει στέρηση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαι ώματος του διαδίκου να προσάγει ήνα προκαλεί την προσαγωγή μέσωναποδείξεως καιναεξετάζειμάρτυρες σύμφωναμετον νόμο κατάπαράβασητουάρθρου 30.3(γ)τουΣυντάγματος. γ) Στην παρούσα περίπτωση ο μάρτυρας που κλήθηκε αυτε πάγγελτααπότο ΔΕΔ είχεδώσεισχετικές απαντήσειςκαικατάσυ νέπειαηάρνησητουδικαιώματος αντεξέτασηςαπότονεφεσείοντα συνιστούσε ουσιαστική παρατυπίαστηνδιαδικασίαηοποίαισοδυ ναμούσε μεκακοδικία πουκαθιστούσε τηναπόφασητουΔΕΔακυ ρώσιμη στο σύνολο της. Η έφεση επιτράπηκε.Διατάχθηκε επανεκδίχαση. Γαέξοδα τηςπροηόδιχης διαδικασίας ναακολουθήσουν το αποτέλεσμα της νέαςδίκης. Τα έξοδα της έφεσηςναακολουθήσουν τοαποτέ λεσμα της νέαςδίκηςσε χαμμιά όμωςπε ρίπτωση ναμη βαρύνουν τον εφεσείοντα. per Curiam:"θ α θέλαμε ναεπισύρουμε τηνπροσοχήτωνπρω τόδικων Δικαστηρίων στοκαθήκον πουέχουννα τηρούνπρακτικά τηςδιαδικασίαςενώπιοντους μετρόπο καιστην έκταση πουκαθι στά δυνατήτηνάσκηση δικαστικού ελέγχου στην κατ'έφεσηδιαδι κασίαπουδυνατόναακολουθήσει τηνέκδοσητηςαπόφασης τους. Αναφορά σταπρακτικάθαπρέπειαπαραιτήτωςναγίνεταιστο πε ριεχόμενο ενστάσεων ή αιτημάτων που υποβάλλονται στην διάρ κεια της διαδικασίας από οποιοδήποτε διάδικο καθώς καιστο πε177 Αγαθοκλέουςν.Xgureofto&ov
(1992)ριεχόμενο τηςαιτιολογημένης απόφασης τουΔικαστηρίου πάνω στιςενλόγωενστάσειςήαπήματα." Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: Jonesv.NationalCoalBoard, [1957}2ΑΠER. 1SS· Evcngdouv.Ambizos
(1982)1CJLR. 41· ReEnochondZaretzky& Cos Arbitration [1910] 1KB. 327· Coulson v.Disborough[1894)2 Q.B.316 . Έφεσηftusυπομνήματος. Έφεσηδιαυπομνήματοςεναντίοντηςαπόφασης Δικα στήτουΔικαστηρίου ΕργατικώνΔιαφορώνστην υπόθεση JQ Αρ. 852/89 που δόθηκε στις 22 Απριλίου, 1991με την οποία απέρριψε τηναπαίτηση τουαιτητή για διάφορα ποσάωςαποζημιώσειςγιαπαράνομηαπόλυση. Σ.Κυριάκου,γιατονεφεσείοντα. Μ.Χρνσομηλάς, γιατονεφεσίβλητο. 15 Cur. adv. vult ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θα δώσειοΔικαστής Ι. Πογιατζής. ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ: ΜετηνΑίτησηΔιαιτησίαςμεαριθμό 852/89 πουκαταχώρησεστις 20Ιανουαρίου 1989, οΕφε- 20 σείων Ανδρέας Αγαθοκλέους ζητούσε απότοΔικαστήριο Εργατικών Διαφορών απόφασηεναντίον τουΕφεσίβλη του Κώστα Χριστοδούλου γιαδιάφοραποσά(ος αποζη μιώσεις διαπαράνομηαπόλυση,ωςδεδουλευμένα ημερο μίσθια και ως οφειλόμενο μέρος δέκατουτρίτου μισθού. 25 Οιβασικοίισχυρισμοί τουπάνωστουςοποίους εδράζεται ηΑίτησηπεριέχονται στις ακόλουθεςπρώτεςτρεις παρα γράφουςτωνΓενικώνΛόγωντης Αίτησης: "1)ΟΑιτητής εργοδοτείτο και/ή απασχολείτουπότου -Q Καθ'ουηΑίτησιςανελλιπώς απότην 1/3/1986. 178 1 ΑΛΛ. Αγαθοκλέουςν.Χφστοδούλον Πογιανζής,Δ. 2)ΟΑιτητής ευρίσκετο ειςτηνυπηρεσίαντουΚαθ'ουη Αίτησις ως υπεύθυνος εργοστασίου ξυλείας και καρφοβελόνων: 5 3)Κατάήπερίτην15/9/89οΚαθ'ουηΑίτησιςκαι/ή οι αντιπρόσωποι αυτού παρανόμως και/ή αδικαιο λογήτως απέλυσαν τον αιτητήν άνευ προειδοποίήσεως." Ο Εφεσίβλητος αμφισβήτησε την πιο πάνωαπαίτηση του Εφεσείοντα στην ολότητα της. Στους Γενικούς Λό10 γους του Εγγράφου Εμφανίσεως του που καταχώρησε . στις 8Δεκεμβρίου 1989, οΕφεσίβλητος,παρόλοπουσυμ φωνεί με το περιεχόμενο των παραγράφων1 (ανωτέρω) και2 (ανωτέρω)των Γενικών ΛόγωντηςΑίτησης, εγείρει εντούτοις τον ισχυρισμό ότι ουδέποτε απέλυσε τον Εφε15 σείοντα ο οποίος στις 30 Ιουνίου 1989 έδωσε ο ίδιοςτην παραίτησητου. 'Οπως προκύπτει από τη μαρτυρία του ενώπιον του πρωτόδικουΔικαστηρίου,η εκδοχήτουΕφεσίβλητουήταν ότιηεργοδότησητουΕφεσείοντα απότονΕφεσίβλητο στο 20 εργοστάσιο του επεξεργασίαςξύλου καικατασκευής καρφοβελόνων στον Ύψωνα τερματίστηκε κοινή συναινέσει, ωςαποτέλεσμασυμφωνίαςπουοι διάδικοιείχαν συνάψει στις αρχές Ιουλίου 1989, σύμφωνα με την οποία οΕφε~ σείων είχε εργοδοτηθεί από την Εταιρεία ΕΔΑΞΥΛ Ξυ25 λουργικές Επιχειρήσεις Λτδ για εργασία στο εργοστάσιο της στη Ρόδο έναντι μισθού και μεριδίου στα κέρδηκαι, επομένως, στις 15 Σεπτεμβρίου 1989 που, όπως ισχυρίζε ται οΕφεσείων,τερματίστηκε ηαπασχόλησητου, εργοδό τηςτουήτανηπιοπάνωΕταιρείακαιόχι ο Εφεσίβλητος 30 ο οποίοςδεν έχει, ως εκτούτουοποιαδήποτεευθύνηένα ντιτου.Ο Εφεσίβλητος ήτανμέτοχος στην Εταιρεία ΕΔΑ ΞΥΛ Ξυλουργικές Επιχειρήσεις Λτδ. Στις 18Φεβρουα ρίου 1989 οι υπόλοιποι μέτοχοι της Εταιρείας συμφώνησαν ναπωλήσουν καιμεταβιβάσουνόλεςτις με35 τοχές τους στον Εφεσίβλητο. Η μεταβίβαση έγινε στις 30 Ιουνίου 1989 και έκτοτε η Εταιρεία περιήλθε στην απο κλειστικήκυριότητατουΕφεσίβλητου. 179 ϋογωτφξς,Δ. Αγαθοκλέουςν.Χ$ιστο&ούλο«
(1992)Μετά την κατάθεσητων μαρτύρων πουκλήθηκαναπό τους δικηγόρους των διαδίκωνκαιαμέσωςπριντιςτελι κέςαγορεύσειςτους,τοπρωτόδικοΔικαστήριοκάλεσεαυ τεπάγγελτα ως μάρτυρα τον κ. Ηλία Λοΐζου ο οποίος έτυχε κατά τη στιγμή εκείνη να βρίσκεται στην αίθουσα 5 τουΔικαστηρίου. Πρινο μάρτυραςαρχίσει τηνκατάθεση του, ο ευπαίδευτος δικηγόρος του Εφεσείοντα έφερε έν στασηστην παράστασητουανθρώπουαυτούωςμάρτυρα στη διαδικασίααλλάτοπρωτόδικοΔικαστήριο απέρριψε τηνένστασηκαιπροχώρησεστηνυποβολήσ" αυτόνέξι συ- 10 νολικά ερωτήσεων σχετικών μετηδιαφοράτωνδιαδίκων, στις οποίες ο μάρτυρας έδωσε αντίστοιχες απαντήσεις. ΣτησυνέχειαοευπαίδευτοςδικηγόροςτουΕφεσείονταζή τησεαπότοΔικαστήριονατουεπιτρέψει ναυποβάλειστο μάρτυρα αυτόν ερωτήσεις. Το Δικαστήριο αρνήθηκε να 15 παραχωρήσει την αιτούμενη άδεια.Ακολούθησαν οι αγο ρεύσειςτων δικηγόρωντωνδυοπλευρών καιτοΔικαστή ριοεπεφύλαξετηναπόφασητου. Μετην απόφασηπουεξέδωσεστις 22 Απριλίου 1991, το πρωτόδικο Δικαστήριο, αφούεξέτασε και αξιολόγησε 20 όλεςτις μαρτυρίες και τεκμήριαενώπιον του, αποφάσισε νααποδεχτείτην εκδοχήτουΕφεσίβλητουκαινα απορρί ψειτηναπαίτησητουΕφεσείονταστηνολότητατης. Με αίτηση του στον Πρωτοκολλητή του Διαιτητικού Δικαστηρίου ημερομηνίας 3 Μαΐου 1991 οδικηγόρος του 25 Εφεσείοντα ζήτησε απότοπρωτόδικοΔικαστήριο να πα ραπέμψει στο Ανώτατο Δικαστήριο Υπόμνημα, σύμφωνα με τον Δ.Κ.17
(1)* των Δικονομικών Κανόνων τουΔικα στηρίου Εργατικών Διαφορών (Παράρτημα συνημμένο στους περί Διαιτητικού Δικαστηρίου Κανονισμούς του ^0 1968) για απόφασηπάνω στα ακόλουθα έξι νομικά ση μεία: *"17
(1)Διάδικοςεπιθνμώννα εφεσφάληαπόφασιν τουΔιαιτητι κού Δικαστηρίου δι' υπομνήματος δυνάμειτου άρθρου12
(2)(γ) του περί Ετησίων Αδειών μετ' Απολαβών Νόμου του 1967, δέον όπως, εντός21ημερώναπό τηςτοιαύτηςαποφάσεως, υποβάληέγγραφοναίτησιν τω Πρωτοκολλητή, εκθέτων aim χαι τα νομικάσημεία εφ'ων στηρίζειτηνέφεσιντου." 180 1 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 . Αγαθοκλέουςν.Χριστοπούλου Πογιατζής, Δ. "1. ΚατάπόσοτοΠρωτόδικονΔικαστήριον ορθά,νόμι μακαιδικαιολογημένα εφάρμοσε τους Δικονομι κούς Κανόνας ιδία ΛΚ5
(1)(γ) τους εκδοθέντος δυνάμει του Περί Ετησίων Αδειών Met Απολα βώνΝόμουκαιτην παρεχομένη σ' αυτόδιακριτι κήεξουσία, ώστεναχαλέση το ίδιο, μάρτυραευ ρισκόμενο εις την αίθουσατουΔικαστηρίουκατά την ακροαματική διαδικασία και να υποβολή σ' αυτόνερωτήσεις χωρίςτηνσυγκατάθεσητωνδια δίκωνκαιπαράτηνένστασητουΑιτητή. 2. Κατάπόσον τοΠρωτόδικονΔικαστήριον ορθά, νό μιμα,δικαιολογημένακαισύμφωναμετηνφυσική δικαιοσύνη ερμήνευσε τους Δικονομικούς Κανό νας ιδίαΔ.Κ. 5
(1)(γ) και9
(1)τους εκδοθένταςδυνάμει του Περί Ετησίων Αδειών Μετ' Απολαβών Νόμουκαιαποστέρησε τον Αιτητήτου δικαιώμα τοςνααντεξετάσει μάρτυρακληθένταυπότουΔι καστηρίουκαικαταθέσαντα. 3.ΚατάπόσοντοΠρωτόδικονΔικαστήριο ηδύνατο να κατάληξησεσυμπεράσματαγεγονότων ή σεευρή ματαγεγονότων πουαντιτίθενται ήκαιδενσυνά δουνμετηνπαροσκομισθείσα μαρτυρία.
- Κατά πόσον ορθά,νόμιμα και δικαιολογημένα το Πρωτόδικον Δικαστήριον δεν έλαβε υπ'όψη του διάνακατάληξηεις ταευρήματατουτατεκμήρια 1-ΙΓκαιΙΟ.
- Κατάπόσον το Πρωτόδικον Δικαστήριον ορθάκαι δικαιολογημένα αξιολόγησε τα τεκμήρια 3 και 9 διάνακαταλ,ήξη ειςταευρήματατου.
- Κατάπόσον το Πρωτόδικον Δικαστήριον ηδύνατο νακατάληξη σεσυμπεράσματαγεγονότων ήσεευ ρήματαγεγονότων χωρίς μαρτυρίακαιχωρίςκα νείς εκτωνδιαδίκωνναεξαιτείται τέτοιαευρήμαισ και/ήχωρίς νααπαιτούνταιυπότων άρθρων3 και 9 του Περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου(24/67ωςέχειτροποποιηθεί). 181 HfiovKTC&tg, Δ. Aye&Kilaovzv.Κβκπβ&οόλοσ
(1992)Στις 13Μαΐου 1991,οΠρόεδρος του πρωτόδικου Δι καστηρίου υπέγραψε και κατέθεσε στον Πρωτοκολλητή Υπόμνημα, σύμφωναμετονΚανόνα17
(2)°τωνπιοπάνω Δικονομικών Κανόνων, μετο οποίο παραπέμπονται στο Ανώτατο Δικαστήριο γιααπόφασηταπιοκάτωτρίανομι- 5 κάερωτήματα: "ΠΡΩΤΟΝ: Μεαφετηρία της όλης προβληματικής μουτοπεριεχόμενο του άρθρου 12, τουπερί Ετησίων ΑδειώνΜετ'Απολαβών Νόμουαρ.8/67, όπωςέχειτρο ποποιηθεί - βάσει τουοποίουκαθιδρύθηκετοΔικαστή- 1 0 ριο Εργατικών Διαφορών- καιιδιαίτερα υπότω φως τηςπαραγράφου 11αυτούτουάρθρου,σωστάασκήθη κε ηδιακριτική εξουσία που παρέχει στοΔικαστήριο ΕργατικώνΔιαφορώνοΔ.Κ5(1Κγ)τωνπερί Διαιτητι κούΔικαστηρίου Κανονισμών του 1968μετονακαλέ- ^ σουμεαυτεπάγγελτα τονπρώηνπρόεδροκαιδιευθύνο ντα σύμβουλο τηςεταιρείας ΕΔΑΞΥΛ, πουκατά την ακρόαση βρισκόταν στοΔικαστήριο, νακαταθέσει τι γνωρίζει σχετικό μετηδιαφοράτωνδιαδίκων; ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Λανθασμένα ενεργήσαμε μετοναμη20 παραχωρήσουμε δικαίωμαστους διαδίκουςνααντεξετάσουντοπιοπάνωπρόσωπο,μετάτοτέλοςτηςκατά θεσης του,αφούδεν κλήθηκε ωςμάρτυραςαπό κανένα απ' αυτούς καινοουμένου ότιοι ερωτήσεις του Δικα στηρίουήτανκαθαράδιευκρινιστικές; 25 ΤΡΙΤΟΝ:Υπότοφωςτωνγεγονότων, όπωςαυτά εντοπίσθηκαν μεβάσητηναξιολόγηση τουσυνόλου του μαρτυρικού υλικού, σωστά ερμηνεύσαμε την έννοια τωνόρων "εργοδότης" "εργοδοτούμενος" καιστη συνέ χεια σωστά ερμηνεύσαμε τηνπρόνοιατου άρθρου3
(1)30 τουΝόμουπερίΤερματισμού Απασχολήσεως;" *"17
(2)Το υπόμνημασυντάσσεταισυμφώνωςτω Τύπω5.ΟΠρόε δρος δέον όπως υπογραφήκαικατάθεση τούτοπαρά τωΠρωτοκολ λητή εντός 14 ημερών από τηςλήψεως υπό τουΠρωτοκολλητού της δυνάμει τηςπαραγράφου
(1)τουπαρόντοςΚανόνος γενομένηςαιτή σεως." 182 1 ΑΛΛ. Αγβ&Βίλύβνεν.Χφβνθ&ύλον Πογιατζής,Δ. Το Ανώτατο Δικαστήριο, αφούεξέτασε το Υπόμνημα υπότοφωςτων επιχειρημάτων των ευπαιδεύτωνδικηγό ρων των διαδίκων,σύμφωνα με την παράγραφο
(4)* του Κανόνα17τωνπιοπάνωΔικονομικών Κανόνων, αποφα5 σίζειωςακολούθως: ΕΡΩΤΗΜΑΠΡΩΤΟ: 'Οπως ρητά αναφέρεται στο Ερώτημα αυτό, απαιτώ νταςαυτεπάγγελτατηνπαράστασητουκ. ΗλίαΛοΐζουως μάρτυραγια"νακαταθέσειτιγνωρίζει σχετικό μετηνδια1 0 φοράτωνδιαδίκων",τοπρωτόδικοΔικαστήριο άσκησε τη διακριτικήεξουσίαπουτουπαρέχειοΔικονομικός Κανό νας 5
(1)(γ) των περί Διαιτητικού Δικαστηρίου Κανονι σμών του 1968, υπό το φως του εδαφίου
(11)** τουάρ θρου 12τουπερίΕτησίων ΑδειώνΜετ'Απολαβών Νόμου 15 αρ.8του 1967, όπωςέχειτροποποιηθεί μετο άρθρο3του περί Ετησίων Αδειών Μετ' Απολαβών (Τροποποιητικού) Νόμουτου 1973 (Ν.5/73).ΟΔικονομικός Κανόνας 5
(1)(γ) προνοείταεξής: 20 "5
(1)Τηρουμένου του Κανόνος4
(4),το Διαιτηιικόν Δικαστήριον δύναται, αυτεπαγγέλτως ή τη αιτήσει τίνος των διαδίκων ή του παρισταμένου δυνάμει του Κανόνος 8 πληρεξουσίου του, υποβαλλομένη είτε εγ γράφως τω Πρωτοκολλητή είτε κατάτην επ' ακροατηρίωσυζήτησιντης υποθέσεως: *"17
(4)Το ΑνώτατονΔικαστήριον θα αποφασίσητο νομιχόν σημείον το εγειρόμενονυπό του υποβληθέντοςδυνάμει του παρόντος Κανόνος υπομνήματος και Θα επιστρέψητηνυπόθεσινεις τονΠρόεδρον,ομού μετά τηςεπ'αυτούγνωμοδοτήσεως του,ή θα εκδώσηδιά ταγμακατάτοδοκούν. **"12
(11)Το Δικαστήριον Εργατικών Διαφορών χωρεί μετά πάσηςλογιχής ταχύτητοςεις τηνεπίλυσιν τηςδιαφοράςσυνοπτικώς, χωρίς ναδεσμεύηταιυφ'οιωνδήποτεκανόνων περί αποδείξεως και εκδίδειητιολογημενηναπόφασιν." 183 Hcrfua^fe Δ. ΑγαΒοαλάον$ν.SQuratferifcov
(1992)(β) (γ)νααπαίτησητηνπαράστασινοιουδήποτεπροσώ που (περιλαμβανομένου και τίνος των διαδίκων) ως μάρτυρος ή να απαίτησητην προσαγωγήν οιουδήποτε εγγράφου αφορώντος εις το επίδικον θέμα* επί τούτω 5 το Διαιτητικόν Δικαστήριον δύναταιναδιορίσει πραγ ματογνώμονα και να εξουσιοδότηση τούτον προς διενέργειαν τωναναγκαίωνπροςγνωμοδότησιν ερευνών." Ο ευπαίδευτοςδικηγόροςτου Εφεσείοντα ισχυρίστηκε ότι το πρωτόδικοΔικαστήριο άσκησε λανθασμένα τηδια- 10 κριτικήτουευχέρειαγιατουςακόλουθουςδυολόγους:
(1)Μέχρι τηστιγμήπουτοΔικαστήριο απαίτησετην παράστασητουως μάρτυρα,οκ. ΗλίαςΛοΐζουβρισκό ταν στην αίθουσατου Δικαστηρίου καιάκουσε ταόσα κατέθεσαν οι μάρτυρες πουείχανκληθείαπότους δια- ι$ οίκους. (U)Ηπαράστασητου ως μάρτυρα απαιτήθηκε στο στάδιο που όλοι οι μάρτυρες πουκλήθηκαν από τους διαδίκους είχαν ήδη καταθέσει και οι δικηγόροι τους ήτανέτοιμοινααγορεύσουν. 20 Κάτωαπότις πιο πάνωπεριστάσεις, η αυτεπάγγελτη απαίτησηαπότο πρωτόδικο Δικαστήριο να παραστεί το πρόσωπο αυτόως μάρτυραςσυνιστούσε,σύμφωνα μετην εισήγηση του ευπαίδευτου δικηγόρου του Εφεσείοντα, ανεπίτρεπτη παρέμβαση στη διαδικασία από μέρους του 25 πρωτόδικουΔικαστηρίου καικατάχρησητηςεξουσίας του κατάτρόποαντίθετοπροςτις αρχέςπουέχουν νομολογηθεί στις υποθέσεις Jonesv.National CoalBoard[1957]2 All E.R. 155, και Christakis Evangelou and Another v. StavrosG.AmbizasandAnother,
(1982)1 C.L.R.41. 30 Οι πιό πάνωαυθεντίες καθορίζουν την περίμετρο της επέμβασης του πρωτόδικου Δικαστηρίου με την υποβολή ερωτήσεων απόμέρους τουσεμάρτυρεςπουέχουνκληθεί από τους διαδίκους σε αστικές διαδικασίες και τις συνέ184 1ΑΛΛ. Αγαθοκλέουςν.Χφονοοούλον Πογιατζής,Δ. πειες πάνωστην εγκυρότητα της δίκης στις περιπτώσεις που η έκταση της επέμβασης αυτής λαμβάνει διαστάσεις που εκφεύγουν των ορίων του ρόλου του Δικαστηρίου κατά τρόπο που επηρεάζεταιδυσμενώς και μειώνεται το 5 στοιχείο τηςαυστηρήαμεροληψίαςτουΔικαστηρίουπου θαπρέπει ναχαρακτηρίζει έκδηλατο ρόλο τουΔικαστη ρίου σ' όλη τηδιάρκειατης δίκης.Δε νομίζουμε ότι,για τουςδυοπιοπάνω λόγους πουέχουν προβληθεί απότον Εφεσείοντα,τοπρωτόδικοΔικαστήριομετηναυτεπάγγελ10 τηεπίδικηαπαίτησητουέχειδιαπράξειανεπίτρεπτη επέμ βαση στηδιαδικασίαήότι άσκησελανθασμένατηνευρεία εξουσία πουτου παρέχει ο Δικονομικός Κανόνας5
(1)(γ) (ανωτέρω). Το γεγονός ότι το πρόσωπο που κλήθηκε ως μάρτυρας βρισκόταν στην αίθουσατου Δικαστηρίου ενώ 15 κατέθετανάλλοι μάρτυρεςδεν αποτελεί κώλυμα ούτεκαι κριτήριο πουλαμβάνεταιυπόψηκατάτηνάσκησηαπό το Δικαστήριο της διακριτικήςτου εξουσίας επί τουπροκει μένου.Αναφορικάδε μετοστάδιοκατάτοοποίοτοπρω τόδικοΔικαστήριο απαίτησετηνπαράστασητου εν λόγω 20 προσώπουως μάρτυρα,δενομίζουμε ότι μπορεί νααπο τελέσειαντικείμενοκριτικής.Τουναντίο, θαήταντουλάχι στοπαράξενοαντοπρωτόδικοΔικαστήριο,πρινακούσει το σύνολο της μαρτυρίαςπουοι διάδικοι είχαν πρόθεση να παρουσιάσουν, προέβαινε αυτεπάγγελτα στην κλήση 25 τουπροσώπουαυτούή οποιουδήποτεάλλουως μάρτυρα. ΕνόψειτουκειμένουτουΔικονομικού Κανόνα5
(1)(γ) (ανωτέρω), το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών έχει δικριτικήεξουσία νααπαιτήσειαυτεπάγγελτατηνπαράστα σηοποιουδήποτεπροσώπουως μάρτυραχωρίς τη συγκα30 τάθεση των διαδίκων,ακόμακαι παρά τη ρητή αντίθεση τους,κατ'εξαίρεσητουγενικούκανόναπουη Αγγλικήνο μολογία έχει καθιερώσει με την υπόθεση Re Enoch and Zaretzky & Co.'s Arbitration, [1910] 1 K.B. 327 (C.A.) στηνοποίατοΑγγλικόΕφετείο,διαφωνώνταςμετηναπό35 φάσηστην υπόθεση Coulson v.Disborough, [1894]2 Q.B. 316 (CA.), αποφάσισε ότι σε αστικές υποθέσεις τοΔικα στήριο μπορεί αυτεπάγγελτα να καλέσει μάρτυρα μόνο κατόπινσυγκατάθεσηςόλων τωνμερών. 185 HHerecrc£fe Δ. Δγα&οκλώίυζ7.^«ποδούλοΐ)
(1992)ΕΡΏΤΗΜΑΔΕΥΤΕΡΟ 'Οκωςπροκύπτειαπότοί&οτο ΕρώτηματοκρωτόδικοΔικαστήριοαρνήθηκεναπαραχωρήσειδικαίωμαστους δ&α&Μουςνααντεξετάσουν τον εν λόγω μάρτυραπουτο ί&ο είχε αυτεπάγγελτα καλέσει επειδή δεν κλήθηκε από 5 κανένα απ'αυτούςκαιεπειδήα, ερωτήσεις πουτοΔικα στήριοείχευποβάλειστομάρτυραήτανκαθαράδιευκρινι στικές. ©απρέπει ναυπενθυμίσουμε στο στάδιοαυτόότι το πρωτόδικο Δικαστήριο κάλεσε τον εν λόγω μάρτυρα παρά τη ρητή ένσταση του Εφεσείοντα και ακολούθως 1° απέρριψεαίτηματουγιαπαραχώρησησ'αυτόνδικαιώμα τος ναυποβάλει ερωτήσεις στο μαρτύρα. Ο Εφεσίβλητος δενείχεδιεκδικήσει,παρόμοιο&καώμα. Ο ευπαίδευτοςδικηγόροςτουΕφεσείοντα ισχυρίστηκε ότι, κάτω από τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, I s είχε αναφαίρετο δικαίωμα να υποβάλει ερωτήσεις στο μάρτυρα τουλάχιστο προς το σκοπό ελέγχου της αξιοπιστίαςτουκαιτηςακρίβειαςτων όσων είχεκαταθέ σει σ' απάντησητων ερωτήσεων που το Δικαστήριο του είχε υποβάλει. Αντίθετα, ο ευπαίδευτος δικηγόρος του 20 Εφεσίβλητου υποστήριξε ότι το επίδικο δικαίωμα του Εφεσείονταδεν είναιαπόλυτοαλλάυπόκειταιστην κρίση του πρωτόδικουΔικαστηρίου το οποίο,κατάτην άσκηση τηςδιακριτικήςτουεξουσίαςεπίτουπροκειμένου,μπορεί είτε να το παραχωρήσει είτε να το αρνηθεί και ότι στην 25 παρούσα υπόθεση,λαμβανομένων υπόψηόλων των περι στάσεων, ορθά το Δικαστήριο άσκησε τη διακριτικήτου ευχέρειαεναντίοντηςπαραχώρησηςτου. Όπως προκύπτειαπό τηνΑγγλικήνομολογία επίτου προκειμένου,το καθεστώς ήηθέσηπουυπέχει μάρτυρας ^0 που καλείται αυτεπάγγελτααπότο Δικαστήριο κατάτην άσκηση της διακριτικής του εξουσίας επί του προκειμέ νου,δεδιαφέρειαπόεκείνοοποιουδήποτεάλλου μάρτυρα πουκαλείταιαπό τουςδιαδίκους.Δεν είναι ορθόνα απο καλείταιως μάρτυραςτουΔικαστηρίουπρόσωποπουκα- 35 λείται ως μάρτυραςαπό το Δικαστήριο, όπως είναι ορθό και σύνηθες νααποκαλείταιως μάρτυραςτουενάγονταή του εναγομένου το πρόσωπο που καλείται ως μάρτυρας 186 1ΑΛΛ. Αγαθοκλέουςv.Xgurtooovlov Πογιατζής,Δ. απότον ενάγοντα ήτον εναγόμενο αντίστοιχα. Υπάρχει, εντούτοις, μια μοναδικήεπιφύλαξη ήεξαίρεση στοδικαί ωμα των μερών να αντεξετάσουν μάρτυραπουτοΔικα στήριο αυτεπάγγελτακαλεί.Αν, παράτις προσδοκίεςτου 5 Δικαστηρίουπουτονκάλεσεοτι ο μάρτυρας θα κατέθετε γεγονότα σχετικά με τα επίδικα θέματα ενώπιον του, η μαρτυρίατου μάρτυραδεν περιέχει οτιδήποτε το σχετικό ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι ουδέποτε κλήθηκε ως μάρτυρας, τοΔικαστήριο δενεπιτρέπειγενικήαντεξέταση 10 της μορφής του ψαρέματος (general fishing crossexamination) όπως παραστατικάαναφέρει ο Λόρδος Δι καστής του Αγγλικού Εφετείου FARWELLστην υπόθεση Re Enoch (ανωτέρω). Σ όλες τις άλλες περιπτώσεις ο ίδιος Δικαστής είπε ότι δυσκολεύεται να συμφωνήσει με j - τηνεισήγησηότιοΔικαστήςθαμπορούσεποτένααρνηθεί στους διαδίκουςτοδικαίωμανααντεξετάσουν τομάρτυ ραπουοίδιοςαυτεπάγγελτακαλεί. Ο Δικονομικός Κανόνας5
(1)(γ) (ανωτέρω) κάτω από τον οποίο ενήργησε το πρωτόδικο Δικαστήριο στηνπα2Q ρούσα υπόθεση,δεν περιέχει οτιδήποτε αναφορικάμε το καθεστώς ήτηθέσηπουυπέχει μάρτυραςπουτο ίδιο αυ τεπάγγελτα καλεί, που να επιβάλλει ή να επιτρέπει τον αποκλεισμό ή την τροποποίηση της πιο πάνω νομικής αρχήςπουηνομολογία έχεικαθιερώσει. Η αρχή αυτή έχει 25 πλήρη εφαρμογή και στις περιπτώσεις μαρτύρων τους οποίους το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών απαιτείνα παραστούν και καταθέσουν στη διαδικασίαενώπιον του κάτωαπότον Κανόνα5
(1)(γ) (ανωτέρω), θα λέγαμε ότιη νομική αυτήαρχήπροσλαμβάνει ακόμα μεγαλύτερη ισχύ 30 σε περιπτώσεις όπωςηπαρούσαστις οποίες ομάρτυρας έχεικληθείόχι μόνοχωρίςτη ρητήσυγκατάθεσηόλωντων διαδίκωναλλάκατόπιντηςρητήςένστασης ενόςαπότους διαδίκους. Ωφέλιμη αναφορά θα μπορούσε επίσης ναγίνει στην 35 πάγια τακτικήπουταΔικαστήρια ακολουθούν στις περι πτώσεις που κρίνουν αναγκαίο να υποβάλουν ερωτήσεις σε μάρτυραπου κλήθηκε απόένα των διαδίκων τόσο σε αστικές όσο και σε ποινικές υποθέσεις. Σύμφωνα με την τακτική αυτήταΔικαστήριακαλούντους δικηγόρουςτων 187 Efevwre&fe, Δ. Αγαβοκλέονςν.Χ$ισνο&ούλον
(1992)διαδίκων να υποβάλουν στο μάρτυρα,αν επιθυμούν,πε ραιτέρωερωτήσεις πουνασχετίζονται μετο θέμαή θέμα τα που έχουν προκύψει ωςαποτέλεσμα των ερωτήσεων τουΔικαστηρίου. Ητακτικήαυτή είναι ενδεικτική τηςμε γάλης προσοχής μετην οποία ταΔικαστήρια προστατεύουν το δικαίωμα τωνδιαδίκων ναακουστούν πάνωσε κάθεπτυχήτηςυπόθεσηςτουςκαιτηςμαρτυρίαςμεβάση τηνοποίαθααποφασιστούνταδικαιώματατους. 5 Στην παρούσα υπόθεση δεν υπάρχει ισχυρισμός ότι όλεςοιαπαντήσεις πουομάρτυραςΗλίας Λοΐζου έδωσε 1° στις ερωτήσεις που του υπέβαλε το πρωτόδικο Δικαστή ριο ήτανεντελώς άσχετες με ταεπίδικαθέματα.Το γεγο νός ότιοι ερωτήσεις ήταν διευκρινιστικής μορφής όπως το Δικαστήριο αναφέρει στο Υπόμνημα του, κάτι πουο Εφεσείων αμφισβητεί, δε σημαίνει ότιομάρτυρας αυτός 15 επιτρέπεταιναθεωρηθεί ότιουδέποτε είχεκληθείωςμάρ τυρας, ώστε νααντενδύκνειται οποιαδήποτε αντεξέτασή του. Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε επί του προκειμέ νου ότι, όπως ρητάαναφέρεταιστο ΠρώτοΕρώτημα του Υπομνήματος, οΗλίαςΛοΐζου κλήθηκε ως μάρτυραςγια 20 "να καταθέσει τι γνωρίζει σχετικό μετηνδιαφορά των διαδίκων"καιόχι για ναδιευκρινίσει επουσιώδεις πτυχές της μαρτυρίαςπουείχεήδηπροσαχθεί. Η άρνησητου δικαιώματος αντεξέτασης τουμάρτυρα ΗλίαΛοΐου απότον Εφεσείοντα στην παρούσαυπόθεση 25 σημαίνει ότι ταοποιαδήποτεεπίδικαδικαιώματατουδιά δικου αυτού έχουν κριθεί ήδυνατό ναέχουν κριθεί με βάσημαρτυρίατηναξιοπιστίακαιορθότητατηςοποίαςο Εφεσείων δενείχεποτέ την ευκαιρίαναελέγξει.Σημαίνει επίσης στέρησητου συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαι- 30 ώματος του Εφεσείοντα "να προσάγηήνα προκαλή την προσαγωγήν των μέσων αποδείξεως και να εξετάζημάρ τυρας συμφώνως τωνόμω" κατάπαράβασητου άρθρου 30.3(γ)τουΣυντάγματος. Για τους σκοπούς του παρόντος Υπομνήματος δεν35 προκύπτει ανάγκη ναεξακριβώσουμε σεποιο βαθμόκαι σεποιαέκτασηέχουν επηρεαστεί ταευρήματατουπρωτό δικου Δικαστηρίου τα σχετικά με τα αμφισβητούμεναγε188 1ΑΛΛ. ΔγαβοΗ&έονεν.Xgurve&ri&ov Πογιατζής,Δ. γονόταήτηναξιοπιστίατωνμαρτύρωναπότη"διευκρινι στική" μαρτυρία του μάρτυρα Ηλία Λοΐζου. Αρκεί να πούμε ότι,απότοόλο κείμενο τηςαπόφασηςτου πρωτό δικου Δικαστηρίου στην Αίτηση Διαιτησίας αρ.852/89, 5 δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι το Δικαστήριο έχει πράγματι επηρεαστεί στο πιό πάνωέργο του σε κάποιο μικρόήμεγαλύτερο βαθμό.Πουθενάδεναναφέρεται στην απόφασηότι το Δικαστήριο αγνόησε τη μαρτυρία αυτού του μάρτυρα γιαοποιοδήποτελόγο. Αντίθετα, τοπρωτό10 δικό Δικαστήριο ρητά αναφέρει στην απόφαση και το Υπόμνημα τουότιβάσισεταευρήματατουωςπροςταγε γονόταπάνωστοσύνολοτουμαρτυρικούυλικού. Απ'όσαέχουμεαναφέρειπροκύπτειότι στηνπαρούσα υπόθεση,ηστέρηση απότονΕφεσείοντατουδικαιώματος 15 τουνααντεξετάσει το μάρτυραΗλίαΛοΐζου συνιστάου σιαστική παρατυπία στη διαδικασίακατάπαράβασητου ΝόμουκαιτουΣυντάγματος,ηοποίαισοδυναμεί μεκακο δικίαπουκαθιστάτηναπόφασητουπρωτόδικουΔικαστη ρίουακυρώσιμηστοσύνολοτης.Υπό ταςπεριστάσεις,πε20 ριττεύει και αντενδείκνυται να προχωρήσουμε στην έκδοση απόφασης πάνω στο Τρίτο Ερώτημα (ανωτέρω) που έχει υποβληθεί απότο πρωτόδικο Δικαστήριο με το υπό.εξέταση Υπόμνημα του.Στην.παρούσα υπόθεσηεπι βάλλεται η έκδοση διατάγματοςεπανεκδίκασης της Αίτη25 σης Διαιτησίας απότοΔικαστήριο ΕργατικώνΔιαφορών μεάλλη, όμως,σύνθεση. Στηνπροσπάθειαμαςναδιακριβώσουμε τις συνθήκες γύρω από την έκδοση των ενδιαμέσων δυο αποφάσεων τουπρωτόδικουΔικαστηρίουμετιςοποίεςαπορρίφθηκαν 30 (α)η ένσταση του Εφεσείοντα στην απαίτησητου Δικα στηρίου να παραστεί ως μάρτυραςο Ηλίας Λοΐζου, και, (β)τοαίτηματουΕφεσείονταναυποβάλειερωτήσεις στον ίδιο μάρτυρα,έχουμε επιθεωρήσει το φάκελο τηςπρωτό δικης διαδικασίαςστην ΑίτησηΔιαιτησίας αρ. 852/89 και 35 έχουμε επισημάνει ότι δε γίνεται οποιαδήποτε μνεία στα πρακτικά ούτε για το γεγονός της ένστασης ούτε για το περιεχόμενοτηςούτεγιατογεγονόςτηςυποβολήςτουαι τήματος αντεξέτασης του μάρτυραούτε για την ετυμηγο ρίατουΔικαστηρίουπάνωστηνένστασηήπάνωστοαίτη189 HHcTr^oatoΔ. Ayd&tuaavzv.KgKreeSstfiow
(1992)μά του Εφεσείοντα Αναφορά στα θέματα αυτά γίνεται μόνο στα δυο πρώταΝομικά Σημεία που ο Εφεσείων ζή τησανα παραπεμφθούνγια απόφαση στο Ανώτατο Δικα στήριο μετηναίτησητουστον Πρωτοκολλητή μεημερομη νία 3 Μαΐου 1991 και στα δυο πρώτα από τα τρία 5 ΕρωτήματαπουτοπρωτόδικοΔικαστήριο μαςπαρέπεμψε με το υπό εξέταση Υπόμνημα του. Επιπρόσθετα,ο ευπαί δευτος δικηγόρος του Εφεσίβλητου συμφώνησε ενώπιον μας ότι.τόσοηπιοπάνωένσταση όσο καιτοπιοπάνωαί τημα του Εφεσείοντα είχαν υποβληθεί και απορριφθεί ίο ααό το πρωτόδικο Δικαστήριο. Με αφορμή την παράλει ψη αυτήτου Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών θα θέλα με να επισύρουμε την προσοχή των πρωτόδικων Δικαστη ρίων στο καθήκον που έχουν να τηρούν πρακτικά της διαδικασίας ενώπιον τους με τρόπο και στην έκταση που 15 καθιστάδυνατήτηνάσκησηδικαστικού ελέγχουστηνκατ' έφεσηδιαδικασίαπου δυνατό να ακολουθήσει την έκδοση της απόφασης τους. Αναφορά στα πρακτικά θα πρέπει απαραιτήτως να γίνεται στο περιεχόμενο ενστάσεων ήαι τημάτων που υποβάλλονται στην διάρκεια της διαδικα- 20 σίας απόοποιοδήποτε διάδικοκαθώς και στο περιεχόμε νο της αιτιολογημένης απόφασης του Δικαστηρίου πάνω στις εν λόγωενστάσεις ήαιτήματα. Εκδίδεται διάταγμαμετο οποίο ακυρώνεται η απόφα ση που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας 'Εφεσης δι' 25 Υπομνήματος και διατάσσεται η επανεκδίκαση της Αίτη σης Διαιτησίας αρ.852/89από το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών με άλλη,όμως, σύνθεση. Το διάταγμααυτό εκ δίδεται με βάσητις εξουσίεςπου μαςπαρέχει ο Δικονομι κός Κανόνας 17
(4)(ανωτέρω). 3° Τα έξοδα της πρωτόδικης διαδικασίας να ακολουθή σουν το αποτέλεσμα της νέας δίκης. Τα έξοδα της κατ' έφεση διαδικασίας να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της νέας δίκης,σε καμιάόμως περίπτωση να μηβαρύνουν τον Εφεσείοντα. Η έφεση επιτρέπεται. Δια ταγή για έξοδα ωςανωτέρω. 190 3 5