(1992)16Μαρτίου, 1992 [ΠΙΚΗΣ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ.Δ/σιές] ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ ΚΑΙΑΛΛΟΣ, ΕφεσεΙοντες-Εναγόμενοι. ν. ΡΟΖΕ ΚΛΕΟΒΟΥΛΟΥ. Εφεσίβλητης-Ενάγουσας. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ.7869). Αμέλεια ^- Τροχαίο ατύχημα—Σύγκρουση μεταξύδύο αντοκινήτων οδηγούμενωνσε υπεραστικό δρόμο σε αντίθετη κατεύθυνση, όταν το ένα αυτοκίνητο, στηνπροσπάθειατον να στρίψειδεξιά αφού είχε δώσεισχετικόσήμακαιείχε ελαττώσει ταχύτητα, απέκοψετην χορεία τον άλλον αυτοκινήτου, το οποίο δενοδηγείτομε υπερβο- j λιχή ταχύτητα— Αποκλειστική ευθύνηγια το δυστύχημα είχε ο οδηγόςτουαυτοκινήτουπουπροσπάθησεναστρίψει δεξιά. Αμέλεια — Τροχαίοατύχημα—Καθήκονγιαεπιμελήοδήγηση—Δεν επεκτείνεται στηλήψηπροληπτικώνμέτρωνέναντι τηςπιθανότη ταςεκδήλωσηςαμέλειαςεκμέρουςάλλωνοδηγών. \Q Ο εφεσείων οδηγούσε τοαυτοκίνητο του κατάμήκος του δρό μουΛευχωσΙας-Ανάγυιας. Σε σημείο τουδρόμουόπουη ορατότη τα ήταν πολύ μεγάλη,ο εφεσίβλητος 2,ο οποίος ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση, έστριψε δεξιά καιτουαπέκοψε τονδρόμο. Παράτην προσπάθειατου εφεσείοντα ναφρενάρει ταδύοαυτοκί- 15 νητα συγκρούσθηκαν σεσημείο 7 περίπουπόδιααπότο αριστερό άκρο της ασφάλτου κατά μήκος τηςπορείας του εφεσείοντα. Ο δρόμος στοσημείο εκείνο είχε πλάτος 19,5περίπουπόδια. Οεφε σίβλητος 2 πριν στρίψει δεξιά είχε δώσει σχετικό σήμα και είχε ελαττώσει τηνταχύτητατου.παρέμενε όμως στοαριστερό μέρος 20 του δρόμου σύμφωνα με την πορεία του.Τοπρωτόδικο Δικαστή ριο θεώρησε ότιοεφεσείων ευθυνότανκαιεκείνος γιατοδυστύχη μα διότι έπρεπε,αφούείχε δειτοσήμα του εφεσίβλητου 2και την πρόθεσητουναστρίψει δεξιά,ναείχεπάρειμέτραγιατοενδεχόμε νο ναυλοποιήσει οεφεσίβλητος 2τηνπρόθεσητουπροτούπεράσει 25 ο εφεσείων, καιαπέδωσεσ"αυτόνευθύνηκατά 25%.Απότηνμαρ τυρία δεν μπορούσε να εξαχθεί οποιοδήποτε συμπέρασμα ότι ο εφεσείων οδηγούσε μευπερβολικήταχύτητα 422 1 ΑΛΛ. ΝικολαΤβης ΚΛ. ν. Κλεοβονλον Αποφασίσθηκε ότι; 5 10 15 (α)Τοκαθήκονγιαεπιμελήοδήγησηδενεπεκτείνεταιστηλήψη προληπτικών μέτρων έναντιτηςπιθανότηταςεκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων οδηγών, διότι ο νουνεχήςοδηγός μπορεί εύλογα ναυποθέσει ότιόπωςο ίδιοςέτσικαιοι άλλοι οδηγοί θα εκπληρώ σουν το καθήκον επιμέλειας έναντιτου ιδίου και άλλων οδηγών. Οποιαδήποτε άλληπροσέγγιση θαέθετε ανυπόφορο βάροςστονομιμόφρονα οδηγό και θα παρείχε αδικαιολόγητη συγχώρεση σε εκείνονοοποίοςπαραβαίνειτακαθήκοντατουκαιτονόμο. (β) Στην παρούσα υπόθεση ήταν φανερόότι ο εφεσείων είχε κριθεί αμελής διότι δεν είχεπρόβλεψα την αμέλεια του εφεσίβλη του2.Αυτόήτανσφάλμαδιότι ο εφεσείωνμπορούσε ναείχεσυνε χίσειτηνπορείατου μετηνεύλογηπροσδοκία ότι ο εφεσίβλητος 2 θα τηρούσε τακαθήκοντα έναντιτου και δενθα έφρασσετηνποΟ 6 * 0 - του Η έφεσηέγινε αποδεκτήμε έξοδα. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου;
(1989)1ΑΛΔ. (Ε) 178Varnakidesv. ThePolice
(1969)2 CJ-R. V 20 Adamis v.Eradeous
(1982)1C.LR. 746· ΙΙαπαχριστοδούλου v.Χ" Νεοφύτου,
(1991)1ΑΛΔ. 426 Κωνσταντίνου v. Φιλίππου,
(1991)1ΑΛΛ.
- Έφεση. Έφεση από τον εναγόμενο 2 κατά της απόφασης του " Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας (Λαοΰτας, Προσ. ILEA) που δόθηκε στις 14 Απριλίου, 1989 (Αρ. Αγωγής 7917/86) με την οποίααποδόθηκεευθύνηκαι στονίδιο για τησύγκρουση που επεσυνέβη μεταξύτου αυτοκινήτου που είχευπό τον έλεγχο του και του αυτοκινήτουπουοδηγού30 σε ο εναγόμενος
- Γ. Κορφιώτης, για τον εφεσείοντα- εναγόμενο
- Α. Λεμής, για την εφεσίβλητη- ενάγουσα. Χρ.Τρκχνταφνλλίδης, για τον εφεσίβλητο-εναγόμενο
- 423 ΝικολαΤθικ«Λ.ν.Κλεοβούλου
(1992)ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστήςκ.Γ.Μ. Πικής. ΠΙΚΗΣ, Α: Ο εφεσείων προσβάλλει το εύρημα του Επαρχιακού Δικαστηρίου με το οποίο αποδόθηκεευθύνη ΜΟΙ,οτον ίδιογιατησύγκρουσηπουεπεσυνέβη μεταξύαυ- 5 τοκινήτουτοοποίοείχευπότονέλεγχοτουκαιτου αυτο κινήτου που οδηγούσε ο εφεσίβλητος
- Ως αποτέλεσμα τηςσύγκρουσης ταοχήματαυπέστησανζημίεςκαιτραυμα τίστηκαν οι τέσσερις επιβάτεςπουεπέβαιναντουαυτοκι νήτου του εφεσίβλητου
- Οι τελευταίοι ήγειραν ξεχωρι- 10 στές αγωγές εναντίοντουεφεσείοντακαιτου εφεσίβλητου 2 με τις οποίες διεκδικούσαν αποζημιώσεις εναντίον των εναγομένων γιατηζημίατηνοποίαυπέστησαν τηνοποία απόδωσανστηναμέλειααμφοτέρων. Μετηνυπεράσπισητουοεφεσείων (εναγόμενος2)αρ νήθηκε κάθε ευθύνη για το δυστύχημα ή υποχρέωση για αποζημίωσητων εναγόντων (εφεσίβλητων 1).Οεφεσίβλη τος 2 (εναγόμενος 1)πρόβαλεδύοδιαζευκτικές υπερασπί σεις· πρώτοότι δεν ευθυνόταν, και,διαζευκτικά,αν ευθυ νόταν έναντι των επιβατών, μεγάλο μέρος της ευθύνης έφερε ο εφεσείων απότον οποίο αξίωσε συνδρομή λόγω συντρέχουσας αμέλειας.Συγχρόνως επεφύλαξεταδικαιώ ματα τουγια συνέχισηάλλης αγωγήςπουήγειρε εναντίον του εφεσείοντα γιααποζημίωσηλόγω αμέλειαςγιατιςζη μίες πουυπέστη ο ίδιος λόγω τουδυστυχήματος. Παρόλο που δεν τίθεται θέμασυντρέχουσας αμέλειας (τέτοιοθέμα μπορεί να τεθεί μόνο ως υπεράσπιση προς μείωση της αποζημίωσης για την οποία ευθύνεται ο εναγόμενος ένα ντι του ενάγοντα) με την υπεράσπιση του εφεσίβλητου 2 τέθηκεως επίδικοθέμαοκαταμερισμόςτης ευθύνηςμετα ξύ των εναγομένων για τη ζημία που προκλήθηκε στους τέσσερις ενάγοντες (επιβάτες) ως αποτέλεσμα της σύγ κρουσης μεταξύ των οχημάτων του εφεσείοντα και του εφεσίβλητου
- Με απόφαση του δικαστηρίου εγκρίθηκε ησυνεκδίκα- 35 ση των τεσσάρων αγωγών και τέθηκε με συμφωνία των διαδίκων η επίλυση του θέματος της ευθύνης ωςπρώτου 424 15 20 25 30 1ΑΛΛ, ΝΐΜολαΤοης κ,α. ν.Κλεοβούλου Πικής,Δ. θέματος,διαδικασίαη οποίαχαρακτηρίζεταιαπό τοπρω τόδικοδικαστήριο ωςανορθόδοξη,αλλάπροφανώςυιοθε τήθηκε για την απλοποίησητης διαδικασίας,αφενός, και για ναπρολειάνει το έδαφοςγια τηδιευθέτηση τωνυπο5 λοίπωνθεμάτων,αφετέρου. Μετάτηνο^ρόασητηςμαρτυ ρίας,περιλαμβανομένης καιεκείνης τουαστυνομικού που διερεύνησε τοδυστύχημα,τοδικαστήριο έκρινε ότι και οι δύο εναγόμενοι (ο εφεσείων καιο εφεσίβλητος 2) έφεραν ευθύνηγιατοδυστύχημαέναντιτωνεναγόντωντηνοποία 10 κατένειμε μεταξύ τους με αναλογία 75% (εφεσίβλητος 2) και 25% (εφεσείων). Τα γεγονότα που συντέλεσαν στην επίδικη απόφαση, όπως κατοπτρίζονται στην πρωτόδικη απόφαση, είναι τα εξής: 15 Ταδύοοχήματαπορεύονταν προς αντίθετηκατεύθυν σηκατάμήκοςτου δρόμουΛευκωσίας-Ανάγυιας. Τοπλά τος του δρόμου είναι περιορισμένο- το ασφαλτωμένο μέρος έχει 194 πόδια (περίπου)πλάτοςκαι το κράσπεδο σε κάθε πλευρά 3 πόδια. Η ορατότητα καθώς ο οδηγός 20 προσεγγίζει τοσημείο σύγκρουσης (πουείναιπαραδεκτό) είναι πολύ μεγάληκαιγιαπρακτικούςσκοπούς απεριόρι στη. Απότοσημείο συγκρούσεως υπάρχειορατότηταπρος κάθεπλευρά για περισσότερα από250 μέτρα. Ενώ ο εφε σίβλητος κατευθυνόταν προς το σημείο συγκρούσεως σή25 μανέ με το δείκτη του αυτοκινήτου του ότι θα έστριβε δεξιά και ελάττωσε την ταχύτητα του, παρέχοντας πρό σθετη ένδειξηγιατιςπροθέσεις του. Ηδιαπίστωσητουδι καστηρίου ότι συγχρόνως κινήθηκε προς το κέντρο του δρόμου δεν υποστηρίζεται από τη μαρτυρία την οποία 30 επικαλείταιστηναπόφασητου. Αντίθετα, ημαρτυρίαυπο στηρίζει ότι ο εφεσίβλητος 2 βρισκόταν, πριν υλοποιήσει τηνπρόθεσητουναστρίψειδεξιά, στο αριστερό ήμισυτου δρόμου. Ο εφεσείων κατευθυνόταν προς το σημείο σύγ κρουσης απότην αντίθετηκατεύθυνση με κάποια ταχύτη35 τα,το ύψος της οποίας δε'διαπιστώθηκε ούτε καιοποια δήποτεπαράβασητου ορίου ταχύτηταςστην περιοχή που ήτανκαθορισμένο σε50 ΜΑΩ. Ηεκδήλωση της πρόθεσης του εφεσίβλητου 2 να στρίψει δεξιά δεν ώθησε τον εφε425 ΗϊΐΜή&Δ. ΝΐΜθλαΤδηςκΛ.ν.Κλ£θβούλον
(1992)σείοντα ναλάβει οποιαδήποτεαποτρεπτικάμέτραγιατην αποφυγήενδεχόμενης σύγκρουσης μεταξύτωνδύο οχημά των. Τέτοια μέτρα έλαβε όταν ο εφεσίβλητος 2 έθεσε σε εφαρμογήτηνπρόθεση τουκαιέστριψεδεξιάφράσσοντας την πορεία του εφεσείοντα όταν μικρή απόσταση, 100 πε- 5 ρίπου μέτρα,χώριζε τα δύο οχήματα Προς αποφυγήτης επαπειλούμενης σύγκρουσης οεφεσείων φρενάρισε, χωρίς όμως νακατορθώσει νααποτρέψειτησύγκρουση,παράτη δραστικότητα των φρένων του.Ταδύοοχήματασυγκρού στηκαν βίαιαστο σημείο Χ, 7περίπουπόδιααπότο αρι- 10 στερό άκρο της ασφάλτου κατά μήκος της πορείας του εφεσείοντα. 'Οπως σωστά διαπιστώνει το πρωτόδικο δικαστήριο ο εφεσίβλητος 2 ήταν έκδηλα αμελής. Παρεναίβη στην πο ρεία του εφεσείοντα και έφραξε το δρόμο του, γεγονός 15 που εξ αντικειμένου καθιστά την αμέλεια του τη γενε σιουργό αιτίατης σύγκρουσης. Ο εφεσείων είχεδικαίωμα για ελεύθερηκαι ανεμπόδιστη χρήση του μέρους τουδρό μου που βρισκόταν στην πορεία του και ο εφεσίβλητος 2 αντίστοιχο καθήκοννασεβαστεί το δικαίωμααυτόκαινα 20 παρέχειπροτεραιότηταστον εφεσείονταγιατηχρήσηεκεί νου του μέρους του δρόμου.Το ερώτηματο οποίοτίθεται στην έφεση,και αυτό είναι το μοναδικό θέμαπουκαλούμεθαναεπιλύσουμε, είναι ανέφερε ευθύνηκαιο εφεσείων για τησύγκρουση λόγω παράβασηςκαθήκοντοςπροςτους 25 εφεσίβλητους 1, και αν ναι ο καταμερισμός της ευθύνης μεταξύ των δύο οδηγών. Δεν τίθεται θέμα, επαναμβάνουμε,συντρέχουσας αμέλειαςη οποίασυνίσταται στηνπαρά λειψη του ενάγοντα να λάβει προληπτικά μέτρα για την ασφάλειατου.οπότανεπωμίζεται εκείνο το μέρος της ζη- 30 μίαςτηνοποίαεπέφερε ησυντρέχουσα αμέλεια του,καιο εφεσείοντας απαλλάσσεται από ανάλογο μέρος ευθύνης, εκείνο πουδενπροκάλεσε ηαμέλειατου. Οδικηγόρος τουεφεσείοντα υπέβαλεότιοπελάτηςτου δεν έφερε οποιαδήποτε ευθύνη για το δυστύχημα υποστη- " ρίζοντας ότι οι ενέργειεςτουυπήρξανλελογισμένες, περι λαμβανομένης και της προσπάθειαςτου να αποτρέψει τη σύγκρουση, μετηχρήσητωνφρένωντηςπλέον πρόσφορης 426 1 ΑΛΛ. ΝικολαΓδηςκ.α.ν.Κλεοβούλου Πιχής,Δ. υπότιςπιεστικέςσυνθήκεςενέργειαςγιατηναποφυγήτης σύγκρουσης. Αντίθετα ο δικηγόρος του εφεσίβλητου 2 υποστήριξε ότι όχι μόνο ο εφεσείων ενείχεευθύνη γιατοδυστύχημα, 5 αλλάκαιότιτοποσοστόευθύνηςπουτουαποδόθηκεήταν πολύχαμηλό,εύρηματηνανατροπή τουοποίουεπεδίωξε μετηνυποβολήειδοποίησηςβάσειτηςΔ35 θ.10των θε σμώνΠολιτικήςΔικονομίας,αντίαντέφεσης. Οδικηγόροςτηςεφεσίβλητης 1υποστήριξεότιηαπο10 δόσηευθύνηςκαιστον εφεσείοντα δικαιολογείταιαπότα ευρήματατουδικαστηρίουκαιμάλισταότιτοποσοστόευ θύνης πουτουαποδόθηκεμπορεί εύλογα ναθεωρηθεί ως χαμηλόυπότο φωςτης απόφασης στηΧριστοδούλον ν. Γρηγορίσν,
(1989)1Α.ΑΔ. (Ε) 178.Ταευρήματα γιατην 15 ευθύνηκαιοεπιμερισμός τηςσεεκείνητηνυπόθεσηήσαν συνυφασμένα με το εύρηματουδικαστηρίουότι ο διάδι κος που βρισκόταν σε θέσηπουπροσομοιάζει με εκείνη τουεφεσείονταοδηγούσε μευπερβολικήταχύτητακαι συ νεπώςαποστέρησετονεαυτό τουαπότηνευχέρειαλήψης 20 μέτρωνπροςαποτροπήτηςσύγκρουσης σταοποία θα είχε την ευχέρεια ναπροσφύγει ανδεν οδηγούσε με αλόγιστη ταχύτητα. Στην προκείμενη περίπτωση δε στοιχειοθετήθηκε, όπωςσωστάδιαπιστώνειτοπρωτόδικοδικαστήριο,ότιη ^ ταχύτηταμετην οποίαπορευόταντο όχηματουεφεσείο νταήτανυπερβολική. Ολόγοςγιατονοποίοκαταμερίστη κε ευθύνηκαιστον εφεσείοντα προσδιορίζεταιστην από φασηωςεξής: 30 35 "Παρόλο που ο εναγόμενος 1 (εφεσίβλητος 2) είχε υποχρέωσηναπεριμένει ναπεράσειτοόχηματουενα γόμενου2 (τουεφεσείοντα)τοοποίοθα έπρεπενα είχε δεί, καιείναισ'αυτότοσημείοπουδενδέχομαιτη μαρ τυρία του, εντούτοις ο πρώτος (ο εναγόμενος 2) θα έπρεπε βλέποντας το σήμα να προβληματιστεί καινα είναισε.εγρήγορση,έτσιπουναπάρειτέτοιαμέτραγια κάθε ενδεχόμενο. Παρέλειψε να πάρει αυτά τα μέτρα 427 Πϋΐής,Δ. ΝωολαΓδηςκΛ.ν.Κλεοβούλου
(1992)καισυνέχισεμετηνίδιαταχύτητα." Το συμπέρασμα το οποίο αβίαστα εξάγεται είναι ότι αποδόθηκεευθύνηστον εφεσείοντα λόγω τηςπαράλειψης τουναλάβει προφυλακτικάμέτραέναντιτου ενδεχομένου ο εφεσίβλητος 2 να προβεί σε αμελείς πράξεις, όπως η 5 απόφραξητης πορείας του,πριν την εκδήλωση τους. Το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων οδηγών. Ο νουνεχής οδηγός μπορεί εύλογα να υποθέσει ότι όπως ο ίδιος έτσι και 10 άλλοι οδηγοί θαεκπληρώσουν τοκαθήκονεπιμέλειας ένα ντι του ιδίουκαι άλλων οδηγών.Ηθέση αυτή διατυπώνε ταιμετρόποκατηγορηματικόστην απόφασητου Εφετείου στη Vaniavas Κ. Varnakldes v. ThePolice
(1969)2C.L.R.
- Παρόλο που οι θέσεις αυτές υιοθετήθηκαν σε ποινική 15 υπόθεση σεσχέσημετοπταίσμααμελούς οδήγησηςη αρχή η οποία υιοθετείται τυγχάνει καθολικής εφαρμογής και συσχετίζεται με τις αρχές της αμέλειας καιτιςπραγματι κότητεςτηςτροχαίαςκίνησης. Όπωςεπεσήμανε στηναπό φαση του ο Δικαστής Τριανταφυλλίδης (όπως ήταντότε) 20 οποιαδήποτεάλλη προσέγγιση θαέθετε ανυπόφοροβάρος στο νομιμόφρονα οδηγό και θα παρείχε αδικαιολόγητη συγχώρεσησε εκείνον οοποίος παραβαίνειτα καθήκοντα τουκαιτονόμο. Όπως συνάγεται απότα ευρήματατου δικαστηρίου ο 25 εφεσείων κρίθηκε αμελής διότι δεν προείδε την αμέλεια του εφεσίβλητου
- Αυτό αποτελεί σφάλμα. Ο εφεσείων μπορούσε να συνεχίσει την πορεία του με την εύλογη προσδοκία ότι ο εφεσίβλητος 2 θατηρούσε τα καθήκοντα έναντι τουκαιδε θαέφρασσε τηνπορείατου.Υποχρέωση ^0 για λήψη προληπτικών μέτρων εκ μέρους του εφεσείοντα δημιουργήθηκε ότανοεφεσίβλητος 2έστριψεδεξιάπαρεμ βάλλοντας εμπόδια στην πορεία του και καθιστώντας τη σύγκρουση επικείμενη. Όπως κατ' επανάληψη τονίστηκε οι πράξεις οδηγού που βρίσκεται αντιμέτωπος με επικεί- 35 μένησύγκρουση δεν κρίνονται μικροσκοπικά,αλλά μεευ ρύτηταανάλογημετααγωνιώδηδιλήμματαπουαντιμετω πίζει και την έλλειψη ουσιαστικής ευκαιρίας για 428 1 ΑΛΛ. Νιχολαΐδηςχ,α.ν.Κλεοβούλου Πιχής,Δ. προγραμματισμό των πράξεωντου.Οι αρχές αυτέςσυνο ψίζονται στην Adamis andAnotherv. Eracleous
(1982)1 GL.R. 746 και επαναλαμβάνονται σε πολλές άλλες απο φάσεις.(Βλ. μεταξύάλλων /Ταπαχριστοοοι)λουν.Χ"Νεο~ 5 ψύχου,
(1991)1 ΑΑ.Δ. 426 και Κωνσταντίνουν. Φιλίπ που,
(1991)1 Α.Α.Δ. 1110). Τοπρωτόδικο δικαστήριο δεδιαπίστωσε οποιαδήποτε ατέλεια στη συμπεριφορά του εφεσείοντα μετά τηνεκδή λωσητου κινδύνου,ούτε μπορεί εξ αντικειμένου να απο10 δοθεί οποιαδήποτεευθύνη στονεφεσείοντα αναφορικά με τααποτρεπτικάμέτραπουέλαβεκαιπουσυνίσταντο στην προσπάθεια ακινητοποίησης του αυτοκινήτου του πριν προσεγγίσειτοόχηματουεφεσίβλητου
- Ηέφεση επιτρέπεταιμεέξοδαυπέρτουεφεσείοντακαι 15 εις βάροςτου εφεσίβλητου
- Η απόφαση τουπρωτόδικου δικαστηρίουπαραμερίζεταικαιαντικαθίσταταιμε απόφα ση βάσει της οποίας αποκλειστική ευθύνη για τη ζημία πουυπέστησαν οι ενάγοντες (επιβάτες) φέρει ο εφεσίβλη τος
- 20 - Ακούονται οι διάδικοι αναφορικά με το θέμα των εξόδων τουεφεσίβλητου
- Δικαστήριο: Κρίνεται εύλογο όπως ο εφεσίβλητος 2 υποστεί καιταέξοδαέφεσης τουεφεσίβλητου
- Ηέφεσηεπιτρέπεται. 429