(1992)19 Μαρτίου, 1992 [ΠΙΚΗΣ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/σιές] ΠΑΝΑΠΩΤΟΥ Α. ΦΙΛΙΠΠΟΥ. Εφεσείονσα, ν. ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣΣΤΥΛΙΑΝΟΥ, Εφεσίβλητου. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ.7761). Διαδοχή — Περιονσιαχά Δικαιώματα αποθανόντος σε ακίνητηιδιο κτησίαλόγω εχθρικής κατοχής — Εκτόςαπό τηνπερίπτωση μι κρών περιουσιών,όπου εφαρμόζονταιοι πρόνοιεςτου άρθρον 29 τον περί Διαχειρίσεως ΠεριουσιώνΝόμου, Κεφ. 184, μόνο οπρο σωπικόςαντιπρόσωπος τον αποβιώσαντοςμπορείναταδιεκδική- 5 σει. Ακίνητη ιδιοκτησία — Αίτημα για εγγραφή κτήματος λόγω λάθους στα κτηματολογικά μητρώα — Πρέπει να διεκδικηθεί μεαίτηση στο κτηματολόγιο δυνάμει του άρθρον 61 του περί ΑκινήτουΙδιο κτησίας(Διαχατοχή, ΕγγραφήχαιΕκτίμηση)Νόμου, Κεφ.224, και 10 όχι με αγωγή -Η υπόθεση Papaloizou v. Themistokleous 22 C.LR. 177ερμηνεύεισωστά τιςδιατάξεις τωνάρθρων61χαι 80 τονΚεφ. 224, αντί η νπόθεση Hassidof v. Santi
(1970)1 CLJt. 220, της οποίας ο λόγος (ratio)περιορίζεταιστην αρχή ότι υποθέσεις διπλήζ εγγραφήςχτήματος εκφενγονν τωνπρονοιών τον άρθρου 61 15 τον Κεφ.
- Ακίνητη ιδιοκτησία — Μεταβίβαση εγγεγραμμένου χτήματος—Εκεί νο που μεταβιβάζεται είναι αυτό που καλύπτει ο τίτλος ιδιοκτη σίας και όχι οποιαδήποτε άλλα δικαιώματα τον μεταβιβάζοντος _ λόγω εχθρικήςκατοχήςπον δενπεριλαμβάνονταιστηνεγγραφή. ^ Το τεμάχιο293,Φ/Σ 47/53και47/75στο χωριόΔωρό,Λεμεσού ήτανκαταχωρημένο στο όνοματηςΚάλλουςΠαναγή,η οποία απε βίωσε στις 13.7.
- Το χτήμα αυτό ενεγράφη για πρώτη φορά το 1964 χαι υποδιαιρέθηκε σε δύο τεμάχια,το 293/1χαιτο 293/2, τα οποία ενεγράφησανστο όνοματων δύο Θυγατέρων της αποβίωσα- 25 σης. Το τεμάχιο 293/2 ενεγράφη στο όνομα της εφεσείουσας 1,η οποία έξη χρόνιααργότερα το μετεβίβασε διάδωρεάς στο υιό της εφεσείοντα2.Μεταξύτουτεμαχίου293/2καιτουγειτονικούτεμα χίου292,που ανήκεστον εφεσίβλητο, υπήρχεδόμη και όχτος που διαφοροποιούσε το υψομετρικό επίπεδο μεταξύ των δύο κτημά- 30 των.Από τακτηματολογικά σχέδια φαινότανότι μίασκάλαγης, η 448 1 ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 Φιλίππουν.Στυλιανού οποία βρισκόταν στο χαμηλώτερο υψομετρικό επίπεδο από αυτό του τεμαχίου292του εφεσίβλητου,ανήκεστο ενλόγωτεμάχιο.Me αγωγή τους οι εφεσείοντες αξίωσαν την ανάκτηση ή αναγνώριση της ιδιοκτησίας τους με την προσθήκη στον τίτλο τους, και την αφαίρεσηαπότον αντίστοιχοτίτλοτου εφεσίβλητου,τηςδιαφιλονικούμενης σκάλαςγης.Ηαπαίτησηβασίσθηκε α)στηνύπαρξηλά θους στα κτηματολογικά μητρώα και σχέδια ως προς την έκταση των αντίστοιχων κτημάτων, με αίτημα τηνδιόρθωση του λάθους, β) στην κτήσητης διαφιλονιχούμενηςγης λόγω εχθρικής κατοχής, ήΥ) σεκληρονομικό δικαίωμα. Κατά τηνακρόασηοι εφεσείοντες προσήγαγανμαρτυρίαότι η διαφιλονικούμενη σκάλα ήτανπαντοίε στην κατοχή τους και της προκατόχου τους Κάλλους Παναγή,και επίσης προσήγαγανμαρ,τυρία εμπειρογνώμονα ότι όντως υπήρχε λάθος στα μητρώα και -σχέδια του Κτηματολογίου, καιότι τα σύνοραμεταξύτωνδύο τε μαχίων έπρεπε να ήσαντα φυσικά σύνορα πάνω στο έδαφος που διαγράφονταν απότον όχτο και τηδόμη. Το πρωτόδικο Δικαστή ριοβρήκεότι ηυφιστάμενηδόμηδεναντανακλούσεκατ*ανάγκητα πραγματικά σύνορα μεταξύ των κτημάτων και επίσης ότι οι εφεσείοντες δεν ενομιμοποιούντο ναδιεκδικήσουν τη σκάλαλόγωεχ θρικήςκατοχής,δεδομένου ότι το κτήμα που τους δωρήθηκεήταν αποκλειστικά εκείνο που περιλάμβανεο τίτλος και η εγγραφήτου τεμαχίου293/2,καιαπέρριψετηναγωγή. Κατ'έφεση οι εφεσείοντες ισχυρίσθηκαν ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε παραλείψεινα αξιολογήσει σωστάτη μαρτυρία του εμπειρογνώμονα μάρτυρακαιγι' αυτότο λόγο έσφαλε στη μη δια πίστωσηλάθους στην εγγραφήτων κτημάτων,και επίσης ότι είχε παραγνωρίσει την συντριπτική μαρτυρία εχθρικής κατοχής της διαφιλονικούμενης σκάλας που είχεπροσαχθεί από τους εφεσείοντες. Ο εφεσίβλητος ισχυρίσθηκε ότι μόνο ο προσωπικός αντιπρό σωπος της αποβιωσάσης Κάλλους Παναγήμπορούσε να διεκδική σει περιουσιακά της δικαιώματα σε ακίνητη ιδιοκτησία δυνάμει εχθρικής κατοχής. Αποφασίσθηκε ότι: 35 40 Μc α) Οποιαδήποτε δικαιώματα είχε αποκτήσει η αποβιώσασα Καλλού Παναγήστην διαφιλονικούμενη σκάλα δυνάμει εχθρικής κατοχής ανήκανστην περιουσία της και μπορούσαν να διεκδικη θούν μόνο από τον προσωπικό της αντιπρόσωπο. Στην παρούσα περίπτωση δεν ετίθετοθέμα εφαρμογήςτωνδιατάξεωντου άρθρου 29του κεφ.
- β) Με την μεταβίβαση του τίτλου ιδιοκτησίας του τεμαχίου 293/2 ο εφεσείων 2 είχε αποκτήσει δικαιώματα μόνο πάνω στην ακίνητη ιδιοκτησία όπως αυτήήτανεγγεγραμμένη στα κτηματολο γικά μητρώα, και σχέδια, και όχι οποιαδήποτε δικαιώματα εχθρικής κατοχής της αποβιωσάσης Κάλλους Παναγήπου δεν είχανπι στοποιηθεί με εγγραφή στακτηματολογικά μητρώα. 449 Φιλίππουν.Στυλιανού
(1992)γ) Η διόρθωση λαθών στα κτηματολογικά βιβλία και σχέδια είναι κατ' εξοχή διοικητική λειτουργία στον τομέα του ιδιωτικού δικαίου και σαντέτοια ανάγεται στηναρμοδιότητα του Κτηματο λογίου,καικατάσυνέπειαηαγωγήτουεφεσείοντα2γιαδιόρθωση ισχυριζόμενουλάθουςσ'αυτάήταννομικάανεδαφική.Ηαπόφαση S τον Εφετείου στην υπόθεση Papaloizour, Ihemistokleout 22 CUR. 177ερμηνεύει σωστά τις διατάξειςτων όρθρων 61 και 80 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή,ΕγγραφήκαιΕκτίμη ση) Νόμου,Κεφ.224,δηλαδή ότιηδιόρθωσηλαθών στακτηματο λογικά μητρώα αποτελεί πρωτογενή ευθύνη του διευθυντή τον 10 Κτηματολογίου. 'Οτι αναφέρθηκεγια το θέμααυτό στην υπόθεση Hassidofv. Santi
(1970)C.LR. 220δεναποτελούσε τονλόγο(ratio) της απόφασης εκείνης, που ήταν ότι υποθέσεις διπλής εγγραφής εκφεΰγουντωνπρονοιώντουάρθρου61τουΚεφ.224. Η έφεσηαπορρίφθηκεμε έξοδα 15 Αποφάσεις που αναφέρθηκαν; Ioanoou v.Georghiou
(1983)1CLR. 92· Thcodorouv.HadjiAntoni
(1961)C.LR.203· PapaGeorghiou v.Komodromou
(1963)2 CLJ*.221· Ahmed Mehmed Emin v. TurkishBank of NicosiaLtd
(1963)2 20 C.LR. 74· A. G.Patiki& Co v.PatikiΧΧ(Π) CLR π· Patikiv.A. G.Patiki&Co.XX(J) C.LR. 36PapaLoizou v.Themistokleous,22 CLR.177Valana v.Republic,3R.5.C.C. 41· ^ HadMKyriacouv.Hadjiapostolou 3R.S.CC 89Cbaralambides v.Republic,4RSCC. 114· Antoniou v.Republic
(1984)3CLR. 623· Machlouzarides v.Republic
(1985)3CLJt.2342Hassidofv. Santi
(1970)1C.LH. 220. Έφεση. Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Φρ. Νικολαΐδης, 450 30 1ΑΛΛ Φιλίππου ν.Στυλιανού Π.ΕΑ) πουδόθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου, 1988 (Αρ.Αγω γής2123/84)μετηνοποίαηαγωγήτους μετηνοποία ζη τούσαν ακύρωση και/ή τροποποίηση του τίτλου υπ1αρ. 4148 (Φ/Σχ. 47/53, τεμ.292) στοχωριόΔωρός,απορρίφθη5 ** Αιμ. Θεοδούλου, γιατουςεφεσείοντες. Α. Αναστασιάδης,γιατον εφεσίβλητο. Cur. adv. vult ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα 10 δώσειοΔικαστής Γ.Μ.Πικής. ΠΙΚΗΣ, Δ. : Η Καλλού Παναγή από το Δωρό της επαρχίαςΛεμεσούαπεβίωσε στις 13/7/59.Κατάτο χρόνο του θανάτουτηςήτανιδιοκτήτηςκαιεδικαιουτοναεγγρα φείως ιδιοκτήτηςτουΤεμαχίου293 Φ/Σχ. 47/53 και47/75 15 μέσασταόρια τουχωριού της.Τοκτήμαήταν καταχωρη μένοστοόνοματηςστακτηματολογικά μητρώα. Τοκτήμα αυτό ενεγράφη για πρώτη φορά το 1964, κατανεμήθηκε στιςδυο θυγατέρες της, καιυποδιαιρέθηκεσεδυο τεμάχια, το 293/1 και το 293/2,έτσι το δεύτερο τεμάχιο περιήλθε 2" στην ιδιοκτησία τηςΠαναγιωτούςΑ. Φιλίππου,εφεσείουσας 1.Οι συνθήκες κάτωαπότις οποίες τοκτήμαμεταβι βάστηκε στις δυο θυγατέρες με προταθέντα λόγο δωρεά από τη μητέρα τους πέντε χρόνια μετά το θάνατοτης,δε διερευνήθηκε ούτε αποτελεί επίδικοθέμασ*αυτήτηδιαδι25 κασία.Ημαρτυρία ενώπιον του επαρχιακούδικαστηρίου κατέδειξε ότι κατάτηδεκαετίατου '50και κατάπάσανπι θανότητατο '55 ή'56,ηΚαλλού δώρησετοκτήμαστιςδυο κόρες της χωρίς ναολοκληρώσεινομικά τηδωρεά με με ταβίβασητουΤεμαχίου293 επ'ονόματίτους.Προφανώςη 30 εκδήλωσητης βούλησης της μητέρας ναδωρήσει, και στη συνέχεια η κατοχή των αντίστοιχων τεμαχίων από τα τέκνατης, θεωρήθηκε από τοΚτηματολόγιο επαρκήςβάση για τη μεταβίβασητουκτήματοςεπ'ονόματιτωνδωρεοδό χων. Ό,τι είναι σημαντικό για την επίλυσητων επίδικων 35 θεμάτων,καιαυτόθασημειωθεί,είναιοχρόνος εγγραφής 451 Ηωήε»Δ. Φιλίππου ν.Στυλιανού
(1992)(registration)τουκτήματοςπουσυντελέστηκετο 1964,και oi συνθήκες κάτωαπότις οποίες το κτήμαπεριήλθε στην κυριότητατης εφεσείουσας 1,δηλαδήδιάδωρεάς.Καιγια να συμπληρωθεί η εικόνα,σημειώνεται ότι έξι χρόνιααρ γότεραη ΠαναγιωτούΑ.Φιλίππου (εφεσείουσα 1)μεταβί- 5 βασεδιάδωρεάςτοΤεμάχιο293/2 στογιοτηςΓεώργιο Α. Φιλίππου(εφεσείοντα2).Ηεφεσείουσα 1 καιοεφεσείων2 κατέστησαν διαδοχικά οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του Τεμαχίου293/
- 'Αλλαγεγονότα πουσυνθέτουν καιπροσδιορίζουντα 10 επίδικα θέματα αφορούν την ιδιοκτησία και έκταση του παρακείμενου κτήματος, του Τεμαχίου 292 που ανήκει στον εφεσίβλητο οοποίοςτοαπόκτησεδι'αγοράςτο
- Παρόλο που συνορεύουν τα δυο κτήματα βρίσκονται σε διαφορετικόυψομετρικόεπίπεδο.Ταδιαχωρίζειόχτοςεπί ^ τουοποίουοικοδομήθηκεδόμηπουμαζίμετονόχτοφθά νουν σε ύψος έξι τουλάχιστο ποδιών. Το Τεμάχιο 292, όπωςπροσδιορίζεταιαπότοντίτλο καιτακτηματολογικά σχέδια και μητρώα, περιλαμβάνει και μια σκάλα γης η οποία εμπίπτει στα σύνορα, όπως απαντάται επί τόπου 20 τουΤεμαχίου 293/2.Αυτήτησκάλαγηςτηδιεκδικούνως ιδιοκτησίατουςοι εφεσείοντες. Μετην αγωγήτους ενώπιον του επαρχιακού δικαστη ρίου οι εφεσείοντες αξίωσαντην ανάκτησηήαναγνώριση τηςιδιοκτησίαςτους μετηνπροσθήκη στοντίτλοτουςκαι 25 την αφαίρεσηαπότον αντίστοιχο τίτλο του εφεσίβλητου της διαφιλονικούμενης σκάλας.Την απαίτησητους βάσι σανσετρειςξεχωριστούς λόγους: (Α) Στην ύπαρξηλάθους στα κτηματολογικά μητρώα καισχέδιαως προςτηνέκτασητωναντίστοιχωνκτημά- ^0 των,μεαίτηματηδιόρθωσητου, (Β)τηκτήσητηςδιαφιλονικούμενηςγηςλόγω εχθρι κήςκατοχής,ή (Γ)λόγω κληρονομικούδικαιώματος. 452 1AJLA. ΦιλΙπηον v.Στυλιανού Πικής,Δ. Ο εφεσίβλητος αρνήθηκε την απαίτηση, επιμένοντας στον τίτλο ιδιοκτησίας καιταδικαιώματαπουτουπαρέ χει. Μεγάλος αριθμός μαρτύρων κατέθεσε ότι το επίδικο κτήμαήτανστην κατοχήτων εφεσειόντων καιτουπροκα5 τόχουτους,της Κάλλους Παναγή,απότο 1930 και ενωρί τερα,κάτω από συνθήκες που στοιχειοθετούσαν εχθρική κατοχήγια σκοπούς απόκτησης της ιδιοκτησίας τουκτή ματος. Ο περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας Νόμος, Κεφ. 224, που θεσπίστηκε το 1946, διέσωσετα κυριαρχικάδικαιώ10 ματαπουκτήθηκανλόγω εχθρικήςκατοχήςβάσειτηςπρο ϋπάρχουσας νομοθεσίας (άρθρο3και άρθρο 10τουΚεφ. 224) (βλ. Ioannou and Othersv. Georghiou and Others
(1983)1C.L.R.92).Σύμφωναμετιςδιατάξειςτουάρθρου 20 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Περιορισμοί) Νόμου 15 του 1986, πουίσχυεπριντηθέσπιση τουΚεφ.224,κατοχή κτήματοςπου είχεταχαρακτηριστικά της εχθρικήςκατο χής για περίοδο 10ή 15 ετών, ανάλογα με τηνκατηγορία του κτήματος (arazi mine ή mulk), θεμελίωνε δικαίωμα ιδιοκτησίας. Αποδοχή της μαρτυρίαςτων εναγόντωνέτει20 νε νακαταδείξει ότι ηΚαλλού Παναγή απόκτησεκυριαρ χικό δικαίωμαεπί της διαφιλονικούμενης σκάλας απότο 1940 εφόσο ηγηφαίνεταιναανήκεστηνκατηγορία"arazi mirie" (γεωργική γη).Οι μάρτυρες των εφεσειόντων (ενα γόντων) κατέθεσανότι ηυψομετρική διαφοράμεταξύτων 25 δυοκτημάτωνυφίστατοαπόανέκαθεν,γεγονός πουπροσ δίδειφυσικότητα,αφενός,στημαρτυρίατων εφεσειόντων ότι το κτήμαήτανπάντα στην κατοχήτους καιτωνπρο κατόχων τους και, αφετέρου, ενισχύει τη μαρτυρία του πραγματογνώμονα Παντελίδη ο οποίος κατέθεσε μετά 30 από εξέταση και ανάλυση των κτηματολογικών σχεδίων ότι η διαφιλονικούμενη γη αποτελούσε τμήμα του τεμα χίου293 τοοποίο αφαιρέθηκελόγω λάθουςστημεταφορά καιεγγραφήκτηματολογικών στοιχείων του 1904 στασχέ δια τηςγενικής χωρομετρίας του 1920. Τοπρωτόδικο Δι35 καστήριο απέρριψε την αγωγή για τους.εξής συνοπτικά λόγους: 1.Παράτη σημασίατωνφυσικώνσυνόρων ωςπαρά γοντα καθοδηγητικού για τον προσδιορισμό της έκτα σης και των συνόρων του κτήματος (βλ. Theodorou ν. 453 Οακ&,Δ. ΟιλΙηκουν.Σνυλιανον
(1992)HadjiAntonl,
(1961)C.L.R. 203),ουφιστάμενοςδιαχω ρισμός μεταξύτωνδυοκτημάτωνδεναντανακλάταφυ σικά τους σύνορα αλλά ανθρώπινη παρέμβαση, που υποδηλώνει ηδόμη, διαπίστωση πουεξασθένησε τη ση μασίατου διαχωρισμού σε βαθμόπουναμημπορεί να 5 αντιπαραβληθεί με την ισχύ του τίτλου του εφεσίβλη του.
- Οι εφεσείοντες δενενομιμοποιούντο να διεκδική σουν το κτήμα λόγω εχθρικής κατοχής, δεδομένου ότι τοκτήμαπουτους δωρήθηκε είναι αποκλειστικά εκείνο 10 που περιλαμβάνει ο τίτλος και εγγραφή του Τεμαχίου 293/
- Η μεταβίβαση κτήματος δε συνεπάγεται ο,τιδήποτε άλλο απότημεταβίβασητουκτήματοςπουκαλύπτειοτίτ λος ιδιοκτησίας.Δε μεταβιβάζονταιοποιαδήποτεάλλαδι- ^ καιώματα του μεταβιβάζοντος έστω και σε παρακείμενα κτήματα.Αυτό συνάδει μετις αρχέςτης εγγραφήςκαιμε ταβίβασης κτημάτων που έχουν στη βάση τους την αντι στοιχία μεταξύ του τίτλου πουκατέχεται καιμεταβιβάζε ται. Κτήμα το οποίο περιέρχεται στην κυριότητακατόχου 20 λόγω τηςσυμπλήρωσης τουχρόνου εχθρικήςκατοχής, πα ραμένει στην κυριότητα του αλλά δε μεταβιβάζεται μέχρι την τελειοποίηση τηςκυριότητας με την εγγραφήτου κτή ματος στο όνομα του δικαιούχου (βλ. Constant! Hadji Antoni v.Kyriacou HadjiAntoniandOthers, IV C.L.R. 66, 25 Ibrahim (ανωτέρω), και RodotheaPapa Georghiou v. AntoniSawaKomodromou
(1963)2 C.L.R. 221). Ο κ. Θεοδούλου υπέβαλε ότι τοΔικαστήριο παρέλειψε να αξιολογήσει σωστά τη μαρτυρία του πραγματογνώμο να,τουκ.Παντελίδη,καιγιατολόγοαυτόέσφαλε στη μη 30 διαπίστωση λάθους στην εγγραφή του Τεμαχίου 293/2. Επίσης εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο παραγνώρισε τησυ ντριπτική μαρτυρίαπου προσάχθηκε απότους ενάγοντες ως προς την κατοχή του αμφισβητούμενου μέρους του κτήματος από τους εφεσείοντες και την προκάτοχο τους 35 πουθεμελίωσεκατάτρόποβέβαιοκαιοριστικό τη δικαιω ματικήαπόκτησητου. 454 1ΚΛΛ Φαΐκηονν. Στυλιανού Πικής,Δ. Οκ.Αναστασιάδης αντέτεινεότιοιεφεσείοντεςκωλύο νταινααξιώσουν εγγραφήτουκτήματοςγιατίταδικαιώ ματαπουδιεκδικούν ανήκουνστην Καλλού Παναγιώτη,η οποία μπορεί να εκπροσωπηθεί μόνο απότους προσωπι5 κούς αντιπροσώπους της, τους διαχειριστές της περιου σίαςτης,όπωςορίζει τοάρθρο34
(7)τουπερί Διαχειρίσε ως Περιουσιών Νόμου, Κεφ. 184, και η αυθεντική ερμηνεία του απότο Εφετείο στην AhmedMehmedEmin v. Turkish BankofNicosiaU± andOthers
(1963)2 CLR. 10
- Ο κ. Θεοδούλου αντιπαράθεσε τις διατάξεις τουάρ' θρου 29 του ίδιου νόμου που αφορά μικρές περιουσίες και επιτρέπουν κάτωαπόορισμένες προϋποθέσεις στους κληρονόμους να προβάλουν διεκδικήσεις σε περιουσιακά δικαιώματα,ανεξάρτητααπό τοδιορισμό διαχειριστή της 15 περιουσίας. Ο κ. Θεοδούλου παραγνωρίζει ότι δεν τέθη κανοιπροϋποθέσεις γιαενεργοποίηση τωνδιατάξεωντου άρθρου29,καθώςκαιτογεγονόςότι το σύνολοτωνκλη ρονόμων και όχι έκαστος ατομικά μπορεί να διεκδικη θούν,χωρίς την παρεμβολήτου προσωπικού αντιπροσώ20 πουτουαποβιώσαντα,περιουσιακάδικαιώματα. Εξετάσαμε με προσοχή όλα τα εγειοόμενα θέματα.Η πρώτηδιαπίστωση είναι ότι ηεφεσείουσα 1δεν πρόβαλε και δε διεκδικεί κανένα προσωπικό δικαίωμα. Ο δεσμός της με το Τεμάχιο293/2απεκόπη απότο 1970 ότανμετα25 βίβασε το κτήμα στον εφεσείοντα
- Ο τελευταίος διεκδι κεί ιδιοκτησίατουδιαφιλονικούμενου κτήματοςλόγωτου δικαιώματος που του παρέχει ο τίτλος ιδιοκτησίας. Οποιαδήποτε δικαιώματα'απόκτησε η Καλλού Παναγή ανήκουν στην περιουσία της και μπορεί να διεκδικηθούν 30 μόνο απότον προσωπικό αντιπρόσωπο της. 'Οπωςυπο στηρίζει ηνομολογία (ηοποίαεπισημαίνεται πιοπάνω),η απόκτηση του δικαιώματος ιδιοκτησίας λόγω εχθρικής κατοχή?δεσυνεπάγεταιτηναυτόματη μεταγραφήτουκτή ματοςστο όνομα τουκατόχου.Γιατημεταβίβασητουδι καιώματος είναι αναγκαίαη πιστοποίηση της ιδιοκτησίας μετηνεγγραφήτηςστακτηματολογικά μητρώα. Άλλωστε, ηδήλωσημεταβίβασης που υποβάλλεται στο Κτηματολό γιο περιορίζεται στο κτήμα που περιλαμβάνει ο τίτλος ιδιοκτησίας οοποίος μεταβιβάζεται.Μετάτηθέσπισητου 455 ΠΧικ^,Δ. ΦιλΙηπουν.Στυλιανού
(1992)περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Νόμου του 1954 - Κεφ. 189,καταργήθηκεκαιτοδικαίωματωνκληρονόμων γιατη διεκδίκηση περιουσίας του αποβιώσαντος κληρονομικώ δικαιώματιπουείχεαναγνωριστεί στηνΑ. G.Patiki& Co. andOthers v.Demetra GeorghiouPatikiΧΧ(Π) 77,καιστη 5 Demetra G.Patiki v.A.G.Patiki & Co,andOthers,XX(I) CLR. 36.Ηκατάληξη αυτήκαταρρίπτεικάθε διεκδίκηση των εφεσειόντων γιατηνεγγραφήτου διαφιλονικούμενου κτήματοςεπ'ονόματίτουςλόγωεχθρικήςκατοχής. Ηαγωγήτουεφεσείοντα γιαεγγραφήτουκτήματοςεπ' ίο ονόματί του μέσοτης διαδικασίαςδιόρθωσης λάθους στα κτηματολογικά μητρώα είναι νομικά ανεδαφική.Ο συν δυασμός τωνάρθρων 61και80τουΚεφ. 224καθιστά, όπως αποφασίστηκε στη Lambris Haralambous Papa Loizou v.Kornelia Themistokieous, 22 C.L.R.177,τηδιόρ-\$ θωσηλαθών στακτηματολογικά βιβλίακαισχέδια,ευθύνη τωνκτηματολογικών Αρχώνμετηνεπιφύλαξηότιη άσκη σητης εξουσίας αυτήςελέγχεταιδικαστικάβάσεικαι σύμ φωνα μετη διαδικασίαπουκαθορίζει τοάρθρο 80.Κρί νουμε ότιηθέσηαυτή είναι ορθή τόσο νομολογιακά όσο 20 και ως θέμα αρχής. Η διόρθωση λάθους συνιστάκατ' εξοχήδιοικητική λειτουργία ηοποία ανάγεταιστηναρμο διότητα του τμήματος το οποίο είναι υπεύθυνο για το λάθος. Άλλωστε,το Κτηματολόγιο είναι εξόχως σεθέση να διαπιστώσει λάθησε κτηματολογικές εγγραφές και μη-25 τρώα. Πρόκειται για διοικητική λειτουργία στον τομέα του ιδιωτικούδικαίου. Οδικαστικόςέλεγχοςπουπροβλέ πεται απότο άρθρο80 διασφαλίζει στοακέραιοτοδικαί ωμα του πολίτη για προσφυγή στο δικαστήριο για την προστασία των δικαιωμάτωντουπουθίγονται απόσφάλ- 30 ματα των διοικητικών Αρχών.Εφόσοτο θέμααφορά κατ' εξοχή ιδιωτικά δικαιώματα,δικαιοδοσία γιατηναναθεώ ρησηδιοικητικής απόφασηςπαρέχεταισταπολιτικάδικα στήρια τηςχώρας (βλ.Valana v.Republic, 3 R.S.C.C. 41. HadjiKynacou v. Hadjiapostolou and Others, 3 R.S.C.C. 35 89. Charalambides v. Republic, 4 R.S.C.C. 114. Antoniou and Others v. Republic
(1984)3 C.L.R. 623, και Machlouzarides v.Republic
(1985)3C.L.R. 2342). 456 1 AAA. Φιλίππουv.Στυλιανού Πικής»Α. Η απόφασηHassidofAbraham v.PaulAntoine-Aristide Santi andOthers
(1970)1 C.LR. 220, ρίπτει κάποιασκιά στην αρχήπου διατυπώνεται στην απόφασηPapaLoizou (ανωτέρω).Ηαμφισβήτησηπροκύπτει απότιςπαρατηρήσεις του δικαστηρίου ότι το άρθρο61 δεν καλύπτει περί 5 πλοκες υποθέσεις κτηματολογικών λαθών, ιδίως εκείνες που πηγάζουναπόαναφοράσε γεγονότα πουανάγονται στοαπώτεροπαρελθόν.Οιπαρατηρήσειςαυτέςδενπεριέ χονταιστολόγο(ratio)τηςαπόφασηςοοποίοςπερωρίζε10 ται στην αρχή ότι υποθέσεις διπλής εγγραφής κτήματος εκφεύγουν τωνπρονοιών τουάρθρου61 του Κεφ.
- Ο λόγος της Hassidof(ανωτέρω) δεν τίθεται υπό κρίσησ* αυτή τηνυπόθεση.Επισημαίνεται ότι στηHassidofι\ έρευ να του κτηματολογίου δεν περιορίστηκε στον έλεγχοτων 15 κτηματολογικών στοιχείων αλλά επεκτάθηκε στη διερεύ νηση και αξιολόγηση μαρτυρίας, και μάλιστα απαράδε κτης (inadmissible)κατά το δίκαιοτηςαποδείξεως,πέραν και έξω από τα όρια των αρμοδιοτήτων που παρέχει το άρθρο
- Όπως και στην περίπτωση επίλυσης συνοριακών δια φορών [Ibrahim (ανωτέρω)], που καλύπτεται από το άρθρο58,έτσικαιστην περίπτωσητουάρθρου61ηφύση της διαφοράςπου υπόκειται σε αρμοδιότητα τουδιευθυ ντή του Κτηματολογίου, και μπορεί να επιλυθεί από το 25 διευθυντή,περιορίζεται σεκτηματολογικά θέματατης αρ μοδιότηταςτουπουη πραγματοσύνητουτμήματοςκαιτα μέσακαιστοιχεία στη διάθεσητους καθιστούν τιςκτημα τολογικέςαρχέςτοφυσιολογικό φορέαεπίλυσης τους. 2Q Είναι αξιοσημείωτο ότι στην υπόθεση Hassidof δεν JQ έγινε αναφοράαπό τους δικηγόρους στην υπόθεση Papa Loizou, ούτε το δικαστήριο πραγματεύεται το λόγο ή τις επιπτώσεις της. Είμαστε της γνώμης ότι η απόφασητου ΕφετείουστηνPapaLoizouερμηνεύεισωστά τιςδιατάξεις των άρθρων61και80του Κεφ.224, διαπίστωση που κα35 θιστά τη διόρθωση λαθών στα κτηματολογικά μητρώα πρωτογενή ευθύνη του διευθυντή του Κτηματολογίου. Όπως υποδεικνύεται στην απόφαση του Εφετείου που έδωσεοΔικαστής Ζεκιάστην Papa Loizou, είναιδύσκολη 457 Efa^A. ΟιλΙίβϊουν.£*ιΑιανο*
(1992)f) συνύπαρξη διεκδίκησης γιαδιόρθωση λάθουςστο Κτη ματολόγιο που υποδηλώνει κατοχή κτήματος λόγω κυ ριαρχικούδικαιώματος,καιδιεκδίκησηγιατηναπόκτηση του κτήματος λόγω εχθρικής κατοχής που προϋποθέτει την αναγνώριση της ορθότητας των εκατέρωθεν τίτλων $ ιδιοκτησίας. Οι ισχυρισμοί των εφεσειόντων, απογυμνω μένοι απόδιεκδικήσειςγιααπόκτησηιδιοκτησίαςλόγωεχ θρικής κατοχής του κτήματος,συνιστούν κλασσική περί πτωσηλάθουςστακτηματολογικάμητρώακαισχέδια,που προέκυψε από λάθος των κτηματολογικών Αρχών να 10 εντάξουν και συσχετίσουν σωστά στα σχέδια της γενικής χωρομετρίας του 1920, προϋπάρχονταστοιχεία. Τοθέμα αυτό μπορεί να εξεταστεί και να επιλυθεί, κατά πρώτο λόγο, μόνο απότις κτηματολογικές Αρχές,και μόνοκατ* έφεση μπορεί νααναθεωρηθείαπότο επαρχιακόδικαστή- 15 ριο βάσει του άρθρου 180. Συνεπώς, η παράλειψη του πρωτόδικου δικαστηρίου να προβεί σε αξιολόγηση της μαρτυρίαςτουπραγματογνώμονα Παντελίδηωςπροςτην ύπαρξηλάθουςήτανδικαιολογημένη. Για τους πιο πάνω λόγους η έφεση απορρίπτεται με 20 έξοδα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 458