(1992)13Απριλίου,1992 [ΠΙΚΗΣ,ΧΡΥΤΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στές] ΔΗΜΗΤΡΗΣΚΥΡΙΑΚΟΥ, Εφεσείων-Εναγόμενος, ν. ΗΛΙΑΦΙΛΙΠΠΟΥ, Εφεσίβλητοι}- Ενάγοντα (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7967). Αμέλεια — Τροχαίο ατύχημα — Σύγκρουση σε υπεραστικό δρόμο αυ τοκινήτου με μοτοσικλέτα, που εισήλθε στο δρόμο από τα δεξιά αχό παρακείμενο χωράφι και τον διέσχισε διαγώνια — Απουσία μαρτυρίας για υπερβολική ταχύτητα του αυτοκινήτου — Αποκλειστικήευθύνη για το δυστύχημα είχεο μοτοσυκλετιοτής. * Ενώ ο εφεσείων οδηγούσε το αυτοκίνητοτου σε στενό δρόμο πλάτουςλιγώτεροτων 11π.,ο εφεσίβλητοςεισήλθε οδηγόνταςτην μστοσνκλέτα του στο δρόμο απόμονοπάτισε παρακείμενο χωρά φι απότα δεξιά ανάλογαμε την κατεύθυνσητου εφεσείοντα,και προσπάθησε να διασχίσει τον δρόμο με διαγώνια κατεύθυνση. Ο 10 εφεσείων χρησιμοποίησε ταφρένατουαφήνοντας Ιχνημήκους 55 π.,αλλάδεν κατόρθωσε νααποφύγειτηνσύγκρουση,πουέγινε σε μικρή απόσταση από το σημείο εισόδου του εφεσίβλητου στο δρόμο.Δεν υπήρχεοποιαδήποτε μαρτυρία ότι ο εφεσείωνοδηγού σε με υπερβολική ταχύτητα.Με τα γεγονότα αυτάτο πρωτόδικο 15 Δικαστήριο βρήκε ότι και ο εφεσείων ήτανυπεύθυνος για το δυ στύχημα και καθόρισε τηνευθύνητου σε 20%, χωρίς όμως να κα θορίσει πιο καθήκον ο εφεσείων είχε παραλείψει να εκπληρώσει προςτον εφεσίβλητο. 20 Αποφασίσθηκε ότι: Εφόσον δεν υπήρχε εύρημαότι ο εφεσείων οδηγούσε μευπερ βολικήταχύτητα,ήότι οποιαδήποτεενέργεια πουτυχόνθαέκαμνε ο εφεσείων ήτανδυνατόνααποφύγειτηνσύγκρουση,τοσυμπέρα σματουπρωτόδικουΔικαστηρίουότικαιοεφεσείων ήταν υπευθυνος για το δυστύχημα ήτανλανθασμένο και έπρεπενα παραμερι- 25 σθεί. Η έφεσηεπετράπηχε μεέξοδα. 642 1 ΑΛΛ. Κυριάκουν.Φιλίππου Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν, Donoghuev. Stevenson
(1932)A.C.562· Νικολαίδηςν. Κλεοβούλου
(1992)1ΑΛΛ.422· Adamisv. Eradeous
(1982)1 C.L.R. 746 ** Παπαχριστοδούλουν. Χατζηνεοφύτου
(1991)1ΑΛΔ. 426Κωνσταντίνου ν. Φιλίππου
(1991)1 ΑΛΛ. ΠΙΟPourikkosv. Fevzi
(1963)2C.LR.24· Χριστοδούλουν. Γρηγορίου,
(1989)1 ΑΛΛ. (Ε) 178. Έφεση. 10 Έφεση από τον εναγόμενο κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Κορφιώττις, Προσ. Α.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 27 Ιουνίου, 1989 (Αρ. Αγωγής 926/86)μετηνοποίαδιατάχθηκεναπληρώσειστονενάγο ντατο ποσό των £990 γιαζημιάπουυπέστηλόγωοδικού 15 δυστυχήματος. Χρ. Γεωργίάδης, γιατον εφεσείοντα. Χρ. Κληρίδης καιΠ. Ιακωβίδης για Α. Ονούφριου, για τον εφεσίβλητο. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα 20 δώσειοΔικαστής Γ.Μ. Πικής ΠΙΚΗΣ,Δ.: Κατάτην ακρόασηηέφεση περιορίστηκε σε ένα ουσιαστικά λόγο, την ορθότητα των συμπερασμά των τουπρωτόδικουδικαστηρίουβάσει των οποίων απο δόθηκεαμέλειαστονεφεσείοντα γιατησύγκρουσημεταξύ 25 αυτοκινήτου που οδηγούσε και μοτοποδηλάτου με το οποίοόδευεοεφεσίβλητος. Με τοίδιοσκεπτικόκαταλογί στηκεσυντρέχουσα αμέλεια στον εφεσείοντα γιατη ζημία που ο ίδιος υπέστη και αποτέλεσε το αντικείμενο της ανταπαίτησης. Συνεκτιμώντας ταγεγονότα πουπεριβάλ30 λουν τη σύγκρουση και την εκατέρωθεν ευθύνη τωνοδη643 Εϊικήζ,Δ. Κυριάκουν. Φιλίππου
(1992)γών γιαταζημιογόνα αποτελέσματα, τοπρωτόδικοδικα στήριο κατένειμε την ευθύνη μεταξύ των διαδίκων ως εξής: εφεσίβλητος (ενάγων) 80%, εφεσείων (εναγόμενος) 20%. Συνάγεταιαπότηναπόφασητουπρωτόδικουδικαστή- 5 ρίου, χωρίς να στοιχειοθετείται με αυτήτην τάξη, ότι οι δύο οδηγοί παρέλειψαν ναεκπληρώσουν το καθήκονεπι μέλειας έναντι αλλήλων πουαποτελεί τοκριτήριογιατον καταλογισμόευθύνηςγιααμέλεια. Προκύπτειαπόταπρωτογενήευρήματαότιγενεσιουρ- 10 γό αιτίαγιατηνπρόκλησητουδυστυχήματοςαποτέλεσεη αλόγιστη ενέργεια του εφεσίβλητου να εισέλθει χωρίς να σταματήσει από μονοπάτι σε ιδιωτικό κτήμα στο δρόμο, όπουδιακινείτο ο εφεσείων, όταν μικρή μόνον απόσταση χώριζε τα δύο οχήματα. Όπως διαπιστώνεται στην από-15 φάση, προς αποτροπή του επαπειλούμενου κινδύνου ο εφεσείων φρέναρε, όπως άλλωστε υποδηλώνεται απότα σημεία τροχοπέδησης που εντόπισε ο αστυνομικόςανακριτής,χωρίςνακατορθώσεινααποφύγειτησύγκρου ση. Ησύγκρουση σημειώθηκε στο μέσοτου επιστρωμένου *" (ασφαλτωμένου) μέρους του δρόμου, πλάτους λιγότερου των 11ποδών.Συσχετισμός του σημείου συγκρούσεως με τοσημείο εξόδουτουμοτοποδηλάτουτείνεινακαταδείξει ότι ο εφεσίβλητος όχι μόνο εισήλθεχωρίς νασταματήσει αλλά διέσχισε το δρόμο διαγώνια, προφανώς στην προ-25 σπάθεια του να καταλάβειτην αριστερή πλευρά τουδρό μου. Στηναπόφασηδενκαθορίζεταιτοκαθήκοντο οποίοο εφεσείων παρέλειψε να εκπληρώσει προς τον εφεσίβλητο που θεμελιώνει το συμπέρασμα της αμέλειας. Το όχημα 30 του εφεσείοντα άφησε ίχνη τροχοπέδησης 55 περίπου ποδών ενώ ησύγκρουση επεσυνέβηπριντην ακινητοποίη ση του οχήματος του. Το σημείο σύγκρουσης ευρίσκεται κοντά στη συμβολή του μονοπατιού και του δρόμου. Η μικρήαπόστασηπουχώριζε ταδυοοχήματα ότανοεφεσί- 35 βλητος εισήλθεστο δρόμοάφηνεελάχισταπεριθώριαστον εφεσείοντα νααντιδράσειεπιτυχώςστονκίνδυνο. 644 1ΚΛΛ. KVQIOMOV ν. Φιλίππου Πιχής,Α. Απότην πρωτόδικηαπόφασηπροκύπτειότιησύγκρου ση αφεαυτής σε συνδυασμό με την απόρριψη ορισμένων πτυχώντης εκδοχήςτουεφεσείοντα αναφορικά μετις λε πτομέρειες τουδυστυχήματος στοιχειοθετούσε αμέλειαεκ 5 μέρους του. Ενώπιον του δικαστηρίου δεν κατατέθηκε οποιαδήποτεμαρτυρίαηοποίανα υποστηρίζειότιηταχύ τητα μετηνοποίαο εφεσείων όδευε ήτανεξ αντικειμένου υπερβολική.Πριντην απροσδόκητη,κατάλογική πρόβλε ψη, κάθοδο του εφεσίβλητου στο δρόμο και παρεμβολή 10 του στην πορείατου εφεσείοντα, ο εφεσείων δεν είχε κα θήκονεπιμέλειας έναντιτου(dutyof care). Πριντηνεμφά νισητου στο δρόμο δεν υπήρχεγειτνίαση μεταξύτους με τηνέννοιαπου ενέχειοόρος"γείτονας"στηνDonoghueν. Stevenson [1932] A.C, 562. 15 20 ΣτηνπρόσφατηαπόφασηΝικολαΐδης& Άλλος ν.Κλε οβούλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 422),επανατονίστηκεότι: "Το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στηλήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκμέρουςάλλωνοδηγών.ΟνουνεΧήζοδηγόςεύλογα μπορείνα υποθέσειότιόπωςοίδιος έτσικαιάλλοι οδηγοί θα εκπληρώσουν τοκαθήκον επι μέλειαςέναντιτουιδίουκαι άλλωνοδηγών." Και αν υποθέσουμε ότι ήταν ορατή η παρουσία του εφεσίβλητου εντός του ιδιωτικού χώρου μέσα στον οποίο 25 διακινείτοπριντηνέλευση τουστοδρόμο,αμφίβοληυπό θεση, (υπήρχαν ψηλές αροδάφνες στο κράσπεδο που έφρασσαντην θέαπρος τό κτήμα),ο εφεσείων μπορούσε εύλογα,να υποθέσει ότι ο εφεσίβλητος θα σταματούσε πρινεισέλθειστοδρόμο.Καθήκονγιατηνεπίδειξηεπιμέ30 λείας εκ μέρους του εφεσείοντα έναντι του εφεσίβλητου ηγέρθηότανο τελευταίος εισήλθεστοδρόμο. 'Οπωςέχειεπανειλημμένα διακηρυχθεί,οιαντιδράσεις οδηγού ο οποίος ευρίσκεται αντιμέτωπος με εμφανήκίν δυνοσύγκρουσης κρίνεταιυπό τοπρίσματηςαγωνίας της 35 στιγμής καιτουδιλήμματος μετοοποίοβρίσκεταιαντιμέ τωπος να επιλέξει μέτρα για αποφυγήτης σύγκρουσης. 645 HIutfeA. Κυριάκουv. Φιλίππου
(1992)(Βλ. μεταξύ άλλων, Adamlsand Another v. Eracleous
(1982)1 C.L.R.,746, Παπαχριστοδούλον v. Χατζηνεοφύχον
(1991)1Α.Α.Δ. 426, και Κωνσταντίνουν.Φιλίππου
(1991)1 AAA 1110)). Η πιεστικότητα του διλήμματος δεν παρέχει ευχέρεια για ψύχραιμο αναλογισμό. Η προ-5 απάθεια για ακινητοποίηση του οχήματος με τη χρήση φρένων ήταν μια εμφανής επιλογή. Δεν υπάρχειεύρημα, ούτεθαμπορούσεναεξαχθείαπότημαρτυρία,ότιηταχύ τητατουεφεσείονταήτανυπερβολικήκαιότιγιατονλόγο αυτόπεριορίστηκε εξ αντικειμένου ηευχέρεια του να εκ- 10 πληρώσει το καθήκον του στον εφεσίβλητο. Επίσης δεν υπήρχεοποιαδήποτεένδειξηότι μετάτην είσοδο τουεφε σίβλητου στο δρόμοεπιλογήοποιασδήποτεάλληςπορείας απ' εκείνη που ακολούθησε ο εφεσείων θα απέτρεπε τη σύγκρουση. Υπό το φωςαυτώντων δεδομένων τοσυμπέ- 15 ρασμαότιοεφεσείων υπήρξεαμελήςκρίνεται εσφαλμένο. Υποβλήθηκε, εκ μέρουςτουεφεσίβλητου,ότι ανεξάρτη τα απότηναπουσίασυγκεκριμένου ευρήματοςγιατηνπα ράβασηκαθήκοντοςοφειλόμενου απότονεφεσείοντα,τεκ μηριώνεται αμέλειααπόδύογεγονότα: ^0 (α)Υιοθέτηση εσφαλμένης πορείαςγια τηναποτροπή της σύγκρουσης, πουπροκύπτει απόπαράλειψηεπιλογής τηςπλέον ενδεδειγμένης πορείας, δηλαδή στροφήςτου αυ τοκινήτουπροςτααριστερά.Πρώτο,κάτωαπό την πίεση της αγωνίας για αποφυγή της σύγκρουσης δεν κρίνεται 25 εσφαλμένη ηεπιλογή του εφεσείοντα, ούτε υπάρχειεύρη μα ότι ήταν εσφαλμένη. Δεύτερο ημαρτυρίαδεν καταδει κνύει ότι η σύγκρουση θααποφεύγετο έστω και ανακο λουθούσε εκείνη την θεωρητική επιλογή. Λέμε θεωρητική διότι μετάτο φρενάρισμαείναιαμφίβολοανμπορούσε να 30 δώσει στο αυτοκίνητομεγαλύτερηκλίσηστααριστερά απ* ότι έδωσε. (β)Παράλειψητου εφεσείοντα να οδηγεί το όχηματου πλησιέστερα απ' ότι το οδηγούσε προςτο αριστερότμήμα του καταστρώματοςτου δρόμου,όπως προβλέπει ο Κ. 58 35
(2)(α) του Περί ΜηχανοκινήτωνΟχημάτωνκαι Τροχαίας Κινήσεως, Κανονισμών του1984 (Κ.Δ.Π. 66/84). 646 1 ΑΛΛ. Κυριάκουν.Φιλίππου Πικής, Α. Όπως συνάγεται από τη θέσηκαι κατεύθυνση των ση μείων τροχοπέδησης που άφησε το όχημα του εφεσείοντα πριν την είσοδο του εφεσίβλητου στο δρόμο,το όχημα του διακινείτο στο μέσο του δρόμου, πλησιέστερα προς τη 5 δεξιά πλευρά. Το επίστρωμα του δρόμου είχε πλάτος 11 περίπουποδώνκαιτο όχηματουπλάτος5 πόδια. Δεν παρίσταται ανάγκη διερεύνησης στην παρούσα έφεση της φύσης του καθήκοντος που επιβάλλεται από τον Κ. 58
(2)(α)και του συσχετισμού του με τις διατάξεις 10 του Περί Οδικού Κανόνα Νόμου, ΚΕΦ. 334, ο οποίος προσδιορίζει τακαθήκονταοδηγού έναντι άλλων ατόμων που διακινούνται στο δρόμο αναφορικάμε τηχρήση του. (Βλ., Pourikkos v. Fevzi
(1963)2 C.L.R.,24, και Χριστοδονλου ν.Γρηγορίου
(1989)1Α.Α.Δ.(Ε) 178. 15 Ηδιαπίστωση ότι ο εφεσείων δεν παρέλειψε ναεκπλη ρώσει οποιοδήποτε οφειλόμενο καθήκον στον εφεσίβλητο μετά τη γειτνίαση του τελευταίου προς τον εφεσείοντα, (μετά την αλόγιστη είσοδο του στο δρόμο), επισφραγίζει τη μεταξύτους σχέση καιτηντύχητης αγωγής. 20 Η έφεση επιτρέπεται με έξοδα. Ηπρωτόδικηαπόφαση παραμερίζεται και αντικαθίσταται με απόφαση με την οποία απορρίπτεται η αγωγή και επιτυγχάνει η ανταπαίτηση γιαποσό ίσο προς την συμφωνηθείσα ζημίατου εφε σείοντα. Επίσης ο εφεσίβλητος θα υποστεί τα έξοδα της 25 πρωτόδικης διαδικασίας. Η έφεσηεπιτρέπεται με έξοδα. 647