(1992)14Απριλίου, 1992. [ΠΙΚΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ. ΝΙΚΗΤΑΣ.ΔΛκές] ΜΑΡΙΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Εφεσείουσα, ν. ΦΩΤΟΥΣ ΝΙΚΟΛΑΧ" ΛΟΙΖΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7643). Μαρτυρία — Πιστοποιητικό χωρητικής αρχής για αδιαφιλονίκητη κατοχή μή εγγεγραμμένου χτήματος — Δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν μαρτυρία για το αληθές ή μη του περιεχομένου του, ούτε να αξιολογηθεί σαν τέτοια, Με αγωγή της η εφεσείουσα αξίωσε την εγγραφή επ'ονόματί 5 της,δυνάμει εχθρικής κατοχής,κτήματος που ήταν εγγεγραμμένο στο όνομα των εφεσίβλητων. Η εγγραφήτου κτήματος στο όνομα των εφεσίβλητων είχεγίνει, μετάαπόαίτηση τους,δυνάμει εχθρι κής κατοχής,που είχε πιστοποιηθεί με πιστοποιητικό υπογραμμέ νο απότον κοινοτάρχη καιμέλητης τότε χωρητικής αρχής.Ηεφε- JQ σείουσα ισχυρίσθηκε ότι το κτήμα δεν κατείχετο, πριν από την εγγραφήτου,απότους εφεσίβλητους αλλάαπότην ίδια. Κατάτην ακρόασηπαρουσιάσθηκε μαρτυρίααπότους διαδίκουςσχετικά με το θέμα του ποιος πράγματι κατείχε εχθρικά το κτήμα κατά τον ουσιώδη χρόνο, δηλαδή πριναπότην εγγραφήτου στο όνομα των 15 εφεσίβλητων. Κατατέθηκε επίσης στο Δικαστήριο σαν τεκμήριο το πιστοποιητικό τηςχωρητικής αρχής,πάνωστο οποίο είχε βασισθεί τοΚτηματολόγιο γιαναεγγράψει τοεπίδικοκτήμαστοόνομα των εφεσίβλητων. Το πιστοποιητικό ήτανυπογραμμένο απότον Πρόε δρο και Μέλητης χωρητιχής αρχής,οι οποίοι όμως δεν κλήθηκαν 20 σαν μάρτυρες. Αξιολογώντας την ενώπιον του μαρτυρία και για να αιτιολογήσει την προτίμηση της μαρτυρίας των εφεσίβλητων, το πρωτόδικο Δικαστήριο αναφέρθηκεστο πιστοποιητικό της χω ρητικής αρχής και ανέφερε ότι τα πρόσωπα που το υπέγραψαν ήσαν πλέον αξιόπιστα και σε θέσηνα γνωρίζουν καλύτερα ποιος 25 ήτανοδικαιούχοςτου επίδικουκτήματος,ενώημαρτυρίατηςεφεσείουσας και των μαρτύρων τηςεμειονεκτούσε καιδενήτανικανο ποιητική.Κατ'έφεση ηεφεσείουσα ισχυρίστηκε ότι λανθασμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο είχεβασισθεί στο πιστοποιητικό της χωρη τικής αρχής σαν μαρτυρία του αληθούς του περιεχομένου του και 30 ότι λανθασμένα είχε αναφερθεί στην αξιοπιστία των προσώπων πουτουπέγραψαν,εφόσον ταπρόσωπααυτάδεν είχανκληθεί σαν μάρτυρεςενώπιον του Δικαστηρίου. 658 1ΑΑΛ. Χριστοδούλουν.Χ" Λοϊζήκαι άλλου Αποφασίσθηκε ότι: 5 10 Τοπιστοποιητικό τηςχωρητικήςαρχήςδεναποτελούσε μαρτυ ρία της αλήθειας του περιεχομένου του, ο δε χαρακτηρισμός των προσώπων που το είχαν εκδόσει ως αξιόπιστων, παρόλο που το Δικαστήριο δεν είχετην ευκαιρία ναταακούσει, ήταναυθαίρετος. Εφόσον ταευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου σχετικά με την αξιοπιστίατης μαρτυρίαςτηςκάθεπλευράς είχανβασισθεί σελαν θασμένη εκτίμηση της αποδεικτικής αξίαςτου πιστοποιητικού της χωρητικής αρχής, η απόφαση καθίστατο ακροσφαλής και έπρεπε ναπαραμερισθεί. Η έφεσηέγινεαποδεχτή μεέξο δα.Διατάχθηκε επανεκδίχαση. Υποθέσειςπου αναφέρθηχαν: PapaLotzouv. Themistokleous, 22 C.L.R. 177 15 Φιλίππου v.Στυλιανού,
(1992)1 AAA. 448Hassidofv. Santi
(1970)1C.LR. 220 Έφεση. Έφεση από την ενάγουσα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Κορφιώτης, Ε.Δ.) 20 π ο υ δόθηκε στις 26 Απριλίου, 1988 (Αρ. Αγωγής 7614/86) με την οποία απορρίφθηκε ηαξίωση της για την εγγραφή, κτήματος στο όνομα της,το οποίο είναι εγγεγραμμένο στα μητρώατουκτηματολογίου στο όνομα των εναγομένων. Γ. Καζαντζής,για την εφεσείουσα. 25 Κ. Βελάρης και Μ.Μενελάου, γιατους εφεσίβλητους. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστής Γ. Μ.Πικής. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Το αντικείμενο τηςέφεσης είναι ηαπόφα ση του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας με την οποία 30 απορρίφθηκε η αξίωση της εφεσείουσας (ενάγουσας) για την εγγραφή κτήματος επ' ονόματι της, το οποίο είναι εγ γεγραμμένο στα κτηματολογικά μητρώα επ' ονόματι των εφεσίβλητων. Ηαπαίτησηστηρίχθηκε σεδυολόγους : 659 \ Πικής,Δ. Χριστοδοΰλονν.Χ" Λοϊζήκαι άλλον
(1992)(α) Στον παραμερισμό της υφιστάμενης εγγραφής λόγω λάθουςστακτηματολογικά μητρώα,και (β)στη κτήση του κτήματος λόγω εχθρικής κατοχής ηοποία συντελέστηκε απότην ίδιακαιτουςπροκατό χους της. 5 Στη LambrisHaralambous Papa Loizou v. KorncUa Theimstokleous,Vol. 22,C.L.R.177,το Εφετείο επεσήμανε ότι ενυπάρχει στοιχείο αντινομίας στην ταυτόχρονηδιεκ δίκηση ιδιοκτησίας λόγω λάθους στα κτηματολογικά βι βλίακαιγιαεχθρικήκατοχή.Ο παραμερισμός λάθουςστα\Q κτηματολογικά βιβλία σκοπεί στην αποκατάστασητηςδε δομένης ιδιοκτησίας πουδικαιολογούν τα ίδιατακτημα τολογικά μητρώα ενώ ηδιεκδίκηση διατάγματοςιδιοκτη σίαςλόγω εχθρικής κατοχήςέχειωςλόγοτημεταβολήτων κτηματολογικών στοιχείων. ΣτηνPapa Loizou (ανωτέρω), jg όπως και στην πρόσφατηαπόφασημας Φιλίππουν.Στυ λιανού -
(1992)1Α.Α.Δ.448, το Εφετείο αποφάνθηκεότι ηδιόρθωση λάθους στακτηματολογικά μητρώαμπορείνα επιδιωχθεί μόνο μέσω της διαδικασίας που προβλέπεται από το άρθρο61 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας Νόμου -20 Κεφ.224. Τοθέμαδεθαμαςαπασχολήσει άλλο γιατί στην προκείμενη περίπτωση η μαρτυρία περιστράφηκε, κατά κύριολόγο,γύρω απότηναπόκτησηδικαιώματοςιδιοκτη σίας λόγω εχθρικής κατοχής,που αποτέλεσε και το αντι κείμενο των ευρημάτωντουΔικαστηρίου. 25 Ενώπιον του Δικαστηρίου κατατέθηκε μαρτυρία εκ μέ ρους της ενάγουσας και γηραιού συγχωριανού της,γεωργοκτηνοτρόφου το επάγγελμα, ηοποία έτεινε ναυποστη ρίξει τους ισχυρισμούς για εχθρική κατοχήτου κτήματος και μαρτυρία περί του αντιθέτου από τους εναγομένους. 30 Η εγγραφήτουκτήματος επ'ονόματι των εναγομένων βα σίστηκε, όπως κατέδειξε η μαρτυρία, σε πιστοποιητικό των Χωριτικών Αρχών, με το οποίο βεβαιωνόταν ότι η εφεσίβλητη Φωτού Νικόλα Χ"Λο*ιζήείχε αδιαφιλονίκητη κατοχήτου κτήματος για περισσότερα από40 χρόνια. Τα 35 κρίσιμα ευρήματα του Δικαστηρίου περιέχονται στις δυο προτελευταίες παραγράφουςτης απόφασηςκαι έχουν ως 660 1 ΑΛΛ. ΧριστοΑονλονν.Χ" Λοϊζήκαιάλλον Πιχής,Λ. εξής: "Ηόλη μαρτυρίατηςενάγουσαςσε σύγκρισιν μετην μαρτυρίαν "των εναγομένων μειονεκτεί και είναι μή ικανοποιητικήκατά"τηνκρίσιν τουΔικαστηρίου. 5 10 "Ηεγγραφή επ'ονόματι τηςεναγομένης No. 1 του επιδίκου "κτήματοςέγινεσυμφώνως της μαρτυρίαςτου κτηματολογικού "υπαλλήλου συμφώνως πιστοποιητι κού εκδοθέντος υπότου "προέδρου και μελώντηςχω ρητικής αρχής βλέπε τεκμήριον 1.'Ταπρόσωπααυτά τοΔικαστήριον θεωρείπλέον αξιόπιστα και "ότιείναι εις θέσινναγνωρίζουν καλίτεραποιος ήτοο "δικαιού χος ήδικαιούχοι του επίδικου κτήματος απότην "ενάγουσαν και τον μάρτυρα της και/ή μαρτυρία αυτών πλέον "ασφαλήςκαιικανοποιητικήκαιαξιόπιστη." 15 Οδικηγόρος του εφεσείοντα υπέβαλε ότιταευρήματα τουδικαστηρίου είναι καταφανώςλανθασμένα επειδή βα σίζονται σεεξακοήςμαρτυρία,και συνεπώς απαράδεκτα αποδεικτικά στοιχεία. Τα πιστοποιητικά τωνΧωριτικών Αρχώνσχετίζονται μεδιαδικασίεςτουκτηματολογίου στο 20 πλαίσιο τωνοποίων παρέχονται και αξιολογούνται.Δεν τεκμηριώνουν αφεαυτών δικαιώματα ιδιοκτησίας ούτε αποτελούν υποκατάστατογιατην απόδειξημεπροφορική μαρτυρία γεγονότων σχετικά μετηνιδιοκτησία κτήματος (βλ. Abraham Hassidof v. Paul Antoine-Aristide Santi and 25 Others
(1970)1C.L.R.220).Ηαποδεικτική αξία του πι στοποιητικού έγκειτοαποκλειστικά στην ύπαρξητου. Δεν αποτελούσε μαρτυρίατηςαλήθειαςτουπεριεχομένου του, ο δεχαρακτηρισμός των προσώπων πουτο είχανεκδόσει ως "αξιόπιστα", παρόλο που τοΔικαστήριο δενείχε την 30 ευκαιρίαναταακούσει,δεμπορεί παράναχαρακτηριστεί ωςαυθαίρετος. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων ορθάαναγνώρισε ότι η πρόσδοση αποδεικτικήςαξίαςστοπιστοποιητικότων Χω ριτικών Αρχών ήταν σφάλμα. Υποστήριξε όμως ότι η 35 απόφασηδιασώζεται μετο διαχωρισμό του περιεχομένου της πρώτης παραγράφου των ευρημάτων του Δικαστη661 Πικής,Δ. Χριστοδοΰλουν.Χ" Λοϊζήκαι άλλον
(1992)ρίου, απότη δεύτερη. Ως θέμα λογικής συνέπειας, τοπε ριεχόμενο των δυο παραγράφωνείναι αλληλένδετο. Στη δεύτερη παράγραφο, εξηγούνται οι λόγοι για τους οποίους η μαρτυρία που κατατέθηκε από τους ενάγοντες μειονεκτούσε καικρίθηκε μηικανοποιητική.Αν η δεύτερη~ παράγραφοςαποσυνδεόταναπότηνπρώτη,αυτή θαπαρέ μενε μετέωρη λόγω ολοσχερούς έλλειψης αιτιολογίας. Είναιπρόδηλο ότι ηδεύτερηπαράγραφοςπαρέχειτηναι τιολογία για τα ευρήματα που γίνονται στην πρώτη και συναρτάταιμεαυτά.Αλλάκαιανεξάρτητααπότηναιτιω- ίο δησυνάφεια μεταξύτων δυο,η δεύτερηπαράγραφοςαπο τελεί τηβάσηγια τα ευρήματακαι συμπεράσματα τουδι καστηρίου. Καταλήγουμε ότι ταευρήματατου δικαστηρίου στηρί ζονται σε απαράδεκτη μαρτυρία,διαπίστωση που εκθεμε- 15 λιώνει την ετυμηγορία τουκαιτηνκαθιστάυποκείμενη σε παραμερισμότονοποίοθαδιατάξουμε. Ηέφεση επιτρέπεται μεέξοδα. Ηπρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται και διατάσσεται η επανεκδίκαση τηςαγω γήςαπόάλλο δικαστή.Ταέξοδατηςπρώτηςδίκηςθαακο- 20 λουθήσουν τοαποτέλεσματηςδεύτερηςδίκης. Η έφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. 662