1ΑΛΛ. 14Απριλίου, 1992 [ΚΟΥΡΡΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ.ΑΡΤΕΜΗΣ,ΔΛπές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΠΥΡΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Εφεσειόντες -Ενάγοντες, ν. ΚΩΣΤΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ &ΥΙΩΝ ΛΤΔ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, . Εφεσφλήτων-Εναγομένων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7667). Έφεση — Συμπεράσματα πρωτόδικου Δικαστηρίου — Κατά πόσο εδικαιολογονντο από τηνενώπιον του μαρτυρία. 5 Σύμβαση εχτέλεσης οικοδομικώνεργασιών — Όρος ότι επιπρόσθετες εργασίες πρέπει να συμφωνούνται εκ των προτέρων γραπτώς μεταξύ τον ιδιοκτήτη και του εργολάβου — Εκτέλεση επιπρόσθετων εργασιών χωρίς τήρηση τον όρου, αλλά μετά από οδηγίες τον αρ χιτέκτονα — Μετέπειτα γραπτή επικύρωση τους από τον ιδιοκτή τηκαι ανάληψη ευθύνηςπληρωμής — Οιδιοκτήτης δεσμεύεται. Αντιπροσωπεία —Σύμβαση εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών — Ο αρχιτέκτονας θεωρείται ότι είναι αντιπρόσωπος του ιδιοκτήτη, έναντι του εργολάβου, για την παροχή οδηγιών για εκτέλεση επι πρόσθετων εργασιών. 15 20 25 30 Με έγγραφη συμφωνία ημερομηνίας 12.3.83 οι εφεσίβλητοι ανέλαβαν να εκτελέσουν τις εργασίες ανέγερσης οικοδομής των εφεσειόντων. Ησυμφωνίαπροέβλεπε,μεταξύάλλων,ότι οι εφεσί βλητοι θάεξασφάλιζαναπευθείαςπαροχήνερού σε όλα τα διαμε ρίσματα καιότι ηοικοδομή θαπαρεδίδετο μέχρι τις 30.12.83, δια φορετικά θα πληρώνοντο ΛΚ50 ημερησίως σαν αποζημιώσεις.Η οικοδομήπαραδόθηκε στις 20.4.84χωρίς απευθείαςπαροχήνερού σε όλα τα διαμερίσματα. Με αγωγήτους οι εφεσείοντες ζητούσαν αποζημιώσεις για την μη εγκατάστασηαπευθείαςπαροχήςνερού, καθώςκαιγιατηνκαθυστέρησηστην παράδοσητηςοικοδομής.Οι εφεσίβλητοι με ανταπάντησηζήτησαν την πληρωμή ΛΚ1155 σαν την διαφοράπου προέκυψε απότη μη εκτέλεση ορισμένων εργα σιών και την εκτέλεση άλλων επιπρόσθετων,καθώςκαι ΛΚ1760, που αντιπροσώπευετο2% της κράτησηςμε βάση τη συμφωνία.Οι εφεσείοντες ισχυρίσθηκαν ότι οι εφεσίβλητοι δεν εδικαιούντο σε πληρωμήγιατις επιπρόσθετεςεργασίες διότιδεν είχετηρηθείόρος της συμφωνίας ότι οποιαδήποτεεπιπρόσθετηεργασίαθαεσυμφωνείΐο εκ των προτέρων γραπτώς μεταξύ των συμβαλλομένων με την έγκριση του αρχιτέκτονα, πράγμα που δεν είχε συμβεί στην 663 Σπύρουκαιάλλοςν.ΚυριάκουΛτΑ καιάλλων
(1992)προκειμένηπερίπτωση. Ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου υπήρχε μαρτυρία ότι ορισμένα υλικά, ως επίσης και ο ανελκυστήρας της οικοδομής, που ήταν υποχρέωση των εφεσειόντων να προμηθεύσουν στους εφεσίβλητους, παραδόθηκαν μετά τις 30.12.83.Επίσης κατατέθηκε 5 στο Δικαστήριο σαν τεκμήριο επιστολή των εφεσειόντων με την οποία αποδέχθηκαν ευθύνη πληρωμής των επιπρόσθετων εργα σιών που είχαν γίνει με την έγκριση του αρχιτέκτονα.Αναφορικά με ποσό ΛΚ600,που περιλήφθηκε στις επιπρόσθετες εργασίες, το πρωτόδικοΔικαστήριο είχεενώπιοντουδυοδιαφορετικέςεκδοχές 10 απότηνκάθεπλευρά.Το πρωτόδικοΔικαστήριο βρήκεότι ηκαθυ στέρησηστην παράδοσητης οικοδομήςοφειλότανστην μηέγκαιρη παράδοση απότους εφεσείοντες του ανελκυστήρα και των άλλων υλικών, ότι η απαίτησηγιαεπιπρόσθετες εργασίες είχεαποδειχθεί και αποδέχθηκε την εκδοχή των εφεσίβλητων σχετικά με το ποσό 15 των ΛΚ600. Εξέδωσε απόφαση, αναφορικάμε την απαίτηση, για ΛΚ1300υπέρ των εφεσειόντων για την μηπαροχήνερού,απορρί πτοντας όμως την απαίτησητους για αποζημιώσεις για καθυστέ ρηση στην παράδοσητης οικοδομής,και,αναφορικάμε τηνανταπαίτηση,για συνολικό ποσό ΛΚ2915 υπέρ των εφεσίβλητων. Κατ' 20 έφεση οι εφεσείοντες ισχυρίσθηκαν ότι τασυμπεράσματατουπρω τόδικου Δικαστηρίου δεν εδικαιολογούντο από την ενώπιον του μαρτυρία. Αποφασίσθηκε ότι: α) ΜεβάσητηνμαρτυρίαενώπιοντουτοπρωτόδικοΔικαστή- " ριο είχε τη διακριτική ευχέρεια να καταλήξει στα συμπεράσματα που κατέληξε. β) Αναφορικά με το θέμα της εκτέλεσης επιπρόσθετων εργα σιών, η πρόνοια της συμφωνίας για εκ των προτέρων γραπτή έγ κριση τους απότους διάδικουςείχε υπερκερασθεί απότην επικύ- 30 ρωση από τους εφεσείοντες των οδηγιών του αρχιτέκτονα, ο οποίος,σύμφωνα με την νομολογία, ενεργούσεσαναντιπρόσωπος των εφεσειόντων. Η έφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 35 Υπόθεση που αναφέρθηκε: CY.EM.S. Co Ltd, v. CentralCo-OperaUve IndustriesCo Ltd,
(1982)1C.L.R.
- Έφεση. Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Ιωαννίδης, Προσ. 40 Α.ΕΛ.) που δόθηκε στις 28 Απριλίου, 1988 (Αρ. Αγωγής 664 1 AAA. Σπύρουκ.α.ν.ΚυριάκουΛτο κ.α. 1612/84) μετην οποίαηαγωγήτους για αποζημιώσειςγια καθυστέρηση στη παράδοση οικοδομής απορρίφθηκεκαι διατάχθηκαν να πληρώσουν στους εναγομένους με βάση τηνανταπαίτησητοποσότων2.
- ^ Ε.Κωμοδρόμος, γιατους εφεσείοντες. Χρ. Γεωργιάδης,γιατους εφεσίβλητους. Cur. adv. vult. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Ηαπόφασητου Δικαστηρίου θαδοθεί απότονκ.Π.Αρτεμη, Δ. 10 ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ.: Οι εφεσείοντες/ενάγοντες καιοι εφεσί βλητοι/εναγόμενοι, στις 12.3.83 υπέγραψαν έγγραφη συμ φωνία, μεβάση την οποίαοι εφεσίβλητοι αναλάμβαναννα εκτελέσουν τις εργασίες ανέγερσης οικοδομής των εναγό ντων. Μεταξύάλλων, οι εναγόμενοι ανέλαβανναεξασφα15 λίσουν παροχή ποσίμου νερού στις κουζίνες όλων των διαμερισμάτων απότον κεντρικό μετρητή της οικοδομής. Βάσει της συμφωνίας, η οικοδομή θα έπρεπε να παραδο θεί μέχρι τις 30.12.83, διαφορετικά θα πλήρωναν £50.ημερησίως ωςαποζημιώσεις. 20 Μετην αγωγήτους οι εφεσείοντες/ενάγοντες ζητούσαν αποζημιώσειςγιατη μηεγκατάστασηαπ' ευθείας παροχών πόσιμου νερού στα διαμερίσματα,καθώς και για την κα θυστέρηση στηνπαράδοσητηςοικοδομής. Οι εναγόμενοι με ανταπαίτησηζητούσαντηνκαταβολή 25 £1.155.- ως τη διαφορά που προέκυψε απότη μηεκτέλεση ορισμένων εργασιών και την εκτέλεση άλλων επιπρόσθε των καθώς και το ποσό του 2% της κράτησης, με βάση τη σύμβαση,πουήταν£1.760.-.Το πρωτόδικοΔικαστήριο με την απόφαση του επεδίκασε ποσό £1.300.- στους ενάγο30 ντες για τη μη παροχήπόσιμου νερού, βρήκε ότι η παρά δοση της οικοδομής, σύμφωνα με το τι ανέφερε ο μηχανι κός στο τεκμ5, ήταν η 20η Φεβρουαρίου 1984, αλλά, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η καθυστέρηση αυτή 665 Αρτεμης,Δ. Σπύρουκ.α.ν.ΚυριάκουΑτό"».α.
(1992)δενοφειλότανστους εναγομένους αλλάστηνκαθυστέρηση απότουςενάγοντεςναπρομηθεύσουνσεαυτούςορισμένα υλικά, καθώς και να εγκαταστήσουν τον ανελκυστήρα, που ήτανευθύνη των εναγόντων, απέρριψε τηναπαίτηση τους.Επίσης,τοπρωτόδικοΔικαστήριο βρήκεότιη αντα- 5 παίτηση των εναγομένων είχε αποδειχθεί και εξέδωσε απόφασηυπέρτουςγιασυνολικό ποσό£2.915.-. Με την έφεση τους αυτήοι εφεσείοντες ισχυρίζονται ότι κακώςτοΔικαστήριο απέρριψετηναπαίτησητουςγια την καθυστέρηση στην παράδοσηκαι το επιχείρημαήταν 10 ότι δενυπήρχε μαρτυρίαότι η καθυστέρησηαυτή οφειλό τανστημη παράδοσηυλικών.Αναφορικάμετηνανταπαί τηση,ο ευπαίδευτοςσυνήγορος των εφεσειόντων υπέβαλε στο Δικαστήριο πως δεν εδικαιούντο οι εφεσίβλητοι σε πληρωμήγιαεπιπρόσθετηεργασία, γιατί,σύμφωναμεόρο 15 του τεκμ.1,δηλαδήτου ΣυμφωνητικούΕγγράφουκαιτης Συγγραφής Υποχρεώσεων, οποιαδήποτεεπιπρόσθετη ερ γασία θα εθεωρείτο ως δωρεά υπό του εργολάβου προς τον εργοδότη, εκτός εαν συμφωνείτο εκ των προτέρων γραπτώς μεταξύ του εργολάβου και του εργοδότη με την 20 έγκριση του αρχιτέκτονα,γεγονός πουδενσυνέβηκε στην παρούσαπερίπτωση.Τοότιτιςοδηγίεςγιατιςεπιπρόσθε τες εργασίες είχε δώσει ο ίδιος ο αρχιτέκτονας των εφε σειόντων, είναι ο ισχυρισμός τους ότι δεν επηρέαζε την κατάσταση. Σεοποιαδήποτεόμως περίπτωσηποσό£600.- ^ της επιπρόσθετης εργασίαςπουαναφέρεταισεπιστοποιη τικό του μηχανικού, τεκμ.4, για το οποίο ο μηχανικός στην προφορική μαρτυρίατου ισχυρίστηκε ότι εισήχθηκε απόλάθος,υπέβαλεότι δενέπρεπεναυπολογισθεί. Ο μη χανικός στην προφορικήτου μαρτυρίαείχε εξηγήσειότι, 30 επειδή τελικά απεφασίσθη να μπουν φθηνότερα τούβλα, έπρεπεναείχεαφαιρεθείποσό£875.-καιόχι ναπροστεθεί ποσό £600.-, αλλά δεν μπορούσε να δώσει εξήγησηπώς συμπεριέλαβε αυτότο ποσό. Ηεξήγησητων εφεσίβλητων/ εναγομένων είναι ότι αρχικάυπολογίστηκε ότι τατούβλα 35 ήταν£35.-τηνχιλιάδαφθηνότερακαιαφαιρέθηκετοποσό των £875.-, αλλά αργότερα διαπιστώθηκε ότι η διαφορά ήτανμόνο£15.- τηνχιλιάδακαιέτσιπροστέθηκετελικάτο ποσότων£600.-. 666 1 AAA. Σπύρουκ.α.ν.Κυρ,ιάχουΛτο κ.α. Αρτεμης,Α. 'Οσον αφορά το δικαίωμα προσθήκης ποσού για επι πρόσθετη εργασία, ο ευπαίδευτος συνήγορος των εφεσί βλητωνυπέβαλεότι τούτοεγκρίθηκεαπότοναρχιτέκτονα που σύμφωνα με την απόφαση, CY.E.M.S. Co. Ltd., v. 5 Centra/ Co-Operative Industries Co. Ltd.,
(1982)1C.L.R. 897,είναιοαντιπρόσωποςτωνεργοδοτών.Ενπάσηπερι πτώσει,υπέβαλεπεραιτέρω,μεαναφοράσεδιάφορασυγ γράμματα, ότι επειδή οι ενάγοντες με επιστολή τους, τεκμ.17, αποδέχτηκαν ευθύνη πληρωμής του ποσού της 10 διαφοράςμεταξύμηεκτελεσθέντων καιεπιπρόσθετωνερ γασιών,εμποδίζονταναπό τουναεγείρουν τοθέμα,ήότι επέδειξαν διάθεση να μην επιμείνουν επ' αυτού ή και πάλιν ότι υπήρξε τροποποίηση της αρχικής συμφωνίας. (Chltty on Contracts - General Principles - 23η Έκδοση 15 σελ.581 et seq.,σελ.579, σελ.70κ.λ.π.) Έχουμε εξετάσει μετη μεγαλύτερηπροσοχήτη μαρτυ ρίαπουείχε ενώπιον τουτοΔικαστήριο καιτα συμπερά σματα,στα οποίακατέληξε μεβάση τημαρτυρία αυτή και έχουμε ικανοποιηθείότι μεβάσηαυτή τοΔικαστήριο είχε 20 τη διακριτική ευχέρεια να καταλήξει στα συμπεράσματα που κατέληξε. Αναφορικά με το θέμα της καθυστέρησης, υπήρχε μαρτυρίαγιατις ημερομηνίες παράδοσηςορισμέ νων υλικών και ιδιαίτεραγια την παράδοση καιεγκατά σταση του ανελκυστήρα (μαρτυρίαπου συμπεριλαμβάνει 25 *οαεκείνηυπαλλήλου των προμηθευτών του ανελκυστή ρα),απότην οποίαπροκύπτειότι ο ανελκυστήρας παρα δόθηκε στην οικοδομή τον Ιανουάριοτου 1984. Υπάρχει επίσης μαρτυρίαγια καθυστέρηση στην εκτέλεση ορισμέ νων ηλεκτρολογικών εργασιών, των οποίων την ευθύνη 3ο ανέλαβανοι εφεσείοντες. Ως εκτούτου,καμμιάεπέμβαση εκμέρους μαςδενθαεδικαιολογείτο στοεύρηματουπρω τόδικουΔικαστηρίουπάνωστοθέμααυτό. Αναφορικά μετοθέματηςεκτέλεσηςεπιπρόσθετωνερ γασιών χωρίς νατηρηθείοόρος της συμφωνίαςπου ανα35 φεράμεπιόπάνω,βρίσκουμε πως μετηνεπιστολήτεκμ.17 οι ενάγοντες επεκύρωσαν τις οδηγίες και τη συμφωνία που έκαμε ο αρχιτέκτονας -αντιπρόσωπος τους με τους εργολάβους. Κατά συνέπεια και έχοντας υπόψητιςπρό667 Αρτεμης,Δ. Σπύρουκ. α.ν.ΚνριάκουΛτδ χ.α.
(1992)νοιες των άρθρων 156-159 του Περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149, (ratification), βρίσκουμεπωςη συμφωνίατου αρ χιτέκτονα με τους εργολάβους, αφού επικυρώθηκε και από τους εφεσείοντες, είναι δεσμευτική για τους διαδί-κους. Ερχόμενοι τώραστο θέματων £600.- έχουμε ναπαρα τηρήσουμε πωςτοπρωτόδικοΔικαστήριο εκδίδοντας την απόφασητουστηνανταπαίτησηπουσυμπεριελάμβανεκαι τοποσόαυτότων£600.-,είχεενώπιοντουτιςδύοεκδοχές και προκύπτει πως δέχτηκε την εκδοχή των εναγομένων/ 10 εφεσίβλητων. Το συμπέρασμα αυτό ήταν πολύ λογικό κατά την κρίση μας,καθόσο η εκδοχή των εφεσίβλητων ότι αφαιρέθηκεποσό £875.-δεν εξηγείτι έγινεη διαφορά των £275.- περιπλέον των £600.-, ενώ αντίθεταηεκδοχή των εφεσίβλητων/εναγομένων για τη διαφοράστην αξία 15 κατάχιλιάδατωντούβλωνείναιπροφανώςλογικότερη. Ως αποτέλεσμα των πιό πάνω, η έφεση των εφεσειό ντων/ εναγόντων απορρίπτεταιστην ολότητα της και η απόφαση του πρωτόδικουΔικαστηρίου επικυρώνεται με έξοδαεφέσεως ειςβάροςτωνεφεσειόντων. 20 Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 668