1ΑΛΛ. 20Απριλίου,1992 [ΠΙΚΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ.ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στές] . ΠΕΛΑΓΙΑ ΕΓΓΛΕΖΑΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ, Εφεσείονσες, ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσφλήτον. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7811). 5 10 15 20 30 Διοικητικό δίκαιο — Αποζημιώσεις δυνάμει του άρθρου 146.6 του Συντάγματος — Απόφαση αρμόδιαςαρχής σχετικά με τα κριτήρια εισδοχής σπουδαστών στην Παιδαγωγική Ακαδημία για το ακαδη μαϊκό έτος 1984-1985 ακυρώθηκελόγω περίληψης κριτηρίων ανα· φερομένων στο φύλο των νποψηφίοτν— Επανεξέταση και αποκα τάσταση της νομιμότητας — Οι εφεσείονσες και πάλι αποκλείσθηκαν λόγω της επίδοσης τους στις γραπτές εξετάσεις — Η απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου να θεωρήσει τηναξίωση για αποζημιώσειςσαν ανυπόστατη κρίθηκεορθή από το Εφετείο. Οι εφεσείουσες ήσανυποψήφιες για είσοδο στην Παιδαγωγική Ακαδημία κατά το ακαδημαϊκό έτος 1984-1985. Η αρμόδιααρχή είχε καθορίσει σαν κριτήρια για εισδοχή, εκτός απότην επίτευξη ορισμένου επιπέδουεπίδοσης στις εισαγωγικές εξετάσεις,και πο σοστό εισδοχήςανδρών καιγυναικών.Οι εφεσείουσες δενπέτυχαν στις εισαγωγικές εξετάσειςτέτοιαεπίδοσηώστε ναδικαιούνταινα εισέλθουν στην Παιδαγωγική Ακαδημία. Με προσφυγή τους στο Ανώτατο Δικαστήριο πέτυχαντην ακύρωσητης απόφασης για μη εισδοχήτουςλόγω της ύπαρξης τουκριτηρίουσχετικά μετοφύλο των υποψηφίων. Μετάτην εν λόγω ακυρωτικήαπόφαση η αρμό δια αρχήεπανεξέτασετοθέμακαιαποκατάστησε τηνομιμότηταμε νέα απόφασητης,δυνάμειτης οποίαςκαιπάλι οι εφεσείουσες δεν εδικαιούντο να εισέλθουν στην Παιδαγωγική Ακαδημία λόγω της επίδοσηςτουςστις εξετάσεις. Με αγωγή τους στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο δυνάμει τουάρ θρου 146.6 του Συντάγματος, οι εφεσείουσες αξίωσαν αποζημιώ-. σεις για ισχυριζόμενη ζημία πουυπέστησαν,λόγω τηςακυρωθεί σας απόφασης.Το Επαρχιακό Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή σαν ανυπόστατη,διότι έκρινε ότι οι εφεσείουσες δενείχαναποδεί ξει ότι είχαν υποστεί οποιαδήποτεζημία,ενόψει του ότι με την επανεξέτασηηνομιμότηταείχε αποκατασταθεί με τηννέα απόφα σητηςαρμόδιαςαρχής. 697 Εγγλεζάχη καιάλλες ν.Γενικού Εισαγγελέα
(1992)Αποφασίσθηκε ότι: (α) Η ακύρωση διοικητικής απόφασης δεν θεμελιώνει αφ'εαυτήςδικαίωμαγια αποζημίωσηαπόπολιτικό δικαστήριο.Τέ τοιο δικαίωμα εγείρεται μόνο εφόσον ηαξίωση του διοικούμενου δεν έχει ικανοποιηθεί απότηναρμόδιααρχή. *> (β) Στην προκειμένη περίπτωση η αποκατάσταση της τροθεΐσαςνομιμότητας με τηννέααπόφασητηςαρμόδιαςαρχήςείχε ικα νοποιήσει την υποχρέωση πουέθετε το άρθρο 1463 τουΣυντάγμα τος για ενεργό συμμόρφωση μετην ακυρωτική απόφαση. (γ)Δικαίωμαγια αποζημίωση θαεγείρετο αν,παράτην αποκα- \Q τάσταση της νομιμότητας, είχε προκύψει ζημία,που δεν είχε ικα νοποιηθεί απότην αρμόδια αρχή.Στην προκειμένη περίπτωση δεν είχε προκύψει οποιαδήποτε ζημία διότι οι εφεσείουσες δεν ήσαν, βάσει του γραπτούδιαγωνισμού,μεταξύτων εισακτέων φοιτητών. Η έφεση απορρίφθηκε μεέξοδα. 15 Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Christoforou v.Republic
(1985)3C.L.R 272Republicv. Christoforou
(1986)3 C.L.R. 1523Petrides v. Vie Greek CommunalChamber
(1965)1C.L.R. 39· Attorney-General v.Markoullides
(1966)1C.L.R. 242- 20 Marcou v.Republic
(1968)3C.L.R. 166Tsakistosv.Attorney-General
(1969)1C.L.R. 355Hapeshis v.Republic
(1979)3C.L.R.550Christophides v.Attorney-General
(1981)1C.L.R. 80Frangoulides v.Republic
(1982)1C.L.R. 462Kampis v.Republic
(1984)1C.L.R. 314Αγρόκτημα Αανίτη Λτδ v. Διευθυντή Τμήματος Δασών
(1991)1 Α.Α.Δ. 225- Έφεση. Έφεση από τις ενάγουσες κατά της απόφασης του 30 Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Δημητρίου, Προσ. Π.Ε.Δ. Ναθαναήλ,Ε.Δ.) που δόθηκε στις 22.12.1988 (Αρ. 698 25 \ 1 ΑΛΛ. 5 Εγγλεζάχηκαιάλλεςν.ΓενικούΕισαγγελέα Αγωγής 6386/86) μετηνοποίααπορρίφθηκεωςανυπόστα τηαγωγήτους,γιαζημιάπουυπέστησαν απότηναπόφα ση των εκπαιδευτικών Αρχών για την εισδοχή σπουδα στών στην Παιδαγωγική Ακαδημία για το ακαδημαϊκό έτος1984-
- Α.Σ. Αγγελίδης,γιατις εφεσείουσες. Αλ. Ευαγγέλου, ΑνώτεροςΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας, γιατον εφεσίβλητο. Cur. adv. vult. 10 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσειοΔικαστής Γ.Μ. Πικής. ΠΙΚΗΣ, Δ.: Οιεφεσείουσες αμφισβητούνμετην έφεση την ορθότητα της απόφασης του ΕπαρχιακούΔικαστη ρίουΛευκωσίας, μετηνοποίααπορρίφθηκεωςανυπόστα15 τηαγωγήτουςκατάτηςΔημοκρατίας,γιαζημίαπου,κατά τους ισχυρισμούς τους,υπέστησαν απότην απόφαση των εκπαιδευτικών Αρχών για την εισδοχή σπουδαστών στην Παιδαγωγική Ακαδημία (Κλάδος Διδασκάλων) για το ακαδημαϊκό έτος 1984-
- Βάσει της διοικητικής εκείνης 20 απόφασηςαποκλείστηκε ηεισδοχή τους στηνΠαιδαγωγι κή Ακαδημία το χρόνο εκείνο. Προσφυγή που άσκησαν εναντίοντηςδιοικητικήςεκείνης απόφασης,βάσειτου άρ θρου 146.1, έγινε δεκτή και η απόφαση ακυρώθηκε Chnstoforou and Others v. Republic
(1985)3 C.L.R. 272 25 (εκδόθηκε στις 22/11/85). Έφεσηπου άσκησε ηΔημοκρα τία εναντίον της πιο πάνωδικαστικής απόφασης απορρί φθηκε-Republic v. ChnstoforouandOthers
(1986)3C.L.R. 1523 (εκδόθηκεστις28/8/85). Σύμφωνα με τις θέσεις των εφεσειουσών, η ακύρωση ^ της διοικητικής απόφασης τεκμηρίωσε το παράνομοτης πράξηςκαιστοιχειοθέτησε τοδικαίωμαγιατηδιεκδίκηση αποζημιώσεωνγιατηζημίαπουυπέστησαν,βάσειτουάρ θρου 146.6 του Συντάγματος.Ηεπίμαχηδιοικητικήαπό φασητου 1984, μετηνοποίαέγινε η επιλογή των σπουδα699 Πικής,Δ. Εγγλεζάκηκαιάλλεςν.ΓενικούΕισαγγελέα
(1992)στων πουθα εισάγονταν στην ΠαιδαγωγικήΑκαδημία το 1984,ακυρώθηκεγιατίβασίστηκε,ενμέρει, σεαντισυνταγ ματικάκριτήρια.Τακριτήριααυτάείχαντεθεί μεαπόφα σητουΥπουργικού Συμβουλίουστις 14/6/84 (Αρ.Αποφά σεως 24659), σύμφωνα με την οποία η επιλογή των 5 σπουδαστών θα γινόταν όχι μόνο με βάση την επιτυχία τους στις εισαγωγικές εξετάσεις, αλλά και με βάση το φύλοτους. Οαριθμόςτων εισακτέων ορίστηκε σε50,και οι θέσεις καταμερίστηκαν μεταξύτων αρρένων και θηλέ ων υποψηφίων κατ'αναλογία, 50% προς 50%. Βάσειτων 10 αποτελεσμάτωντουγραπτούδιαγωνισμού, οιεφεσείουσες δενήτανμεταξύτων 50επιτυχέστερων υποψηφίωνυπερ τερούσαν όμως σε βαθμολογία έναντι αριθμού αρρένων υποψηφίων οι οποίοι είχαν επιλεγεί λόγω του διαχωρι σμού των εισακτέων κατάφύλο.ΤοΑνώτατο Δικαστήριο 15 ακύρωσε την απόφασηλόγω της αντινομίαςτουδιαχωρι σμούτων εισακτέων κατάφύλοπροςτοδικαίωμα τηςεκ παίδευσης που κατοχυρώνεται απότο άρθρο 20 τουΣυ ντάγματος. Κατ' έφεση, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο διαχωρισμός τωνεισακτέων κατάφύλοπροσέκρουε 20 στην αρχή της ισότηταςπουκατοχυρώνεταιαπότο άρθρο 28 του Συντάγματος,διαπίστωση που καθιστούσε, λόγω του θεμελιακού τους χαρακτήρα,μηαναγκαία τηδιερεύ νησητης δυνατότητας συμβιβασμού της διάκρισης με το δικαίωμα που κατοχυρώνεται από το άρθρο 20 του Συ-25 ντάγματος. Μετά την απόρριψηκαι της έφεσης, οιαρμό διες αρχές επανεξέτασαν την ακυρωθείσα απόφαση με βάσητις πραγματικότητεςτου 1984. Όπως μπορούσε να προβλεφθεί, οι εφεσείουσες δεν ήτανμεταξύτων επιλεγέ ντων λόγω του ότι δεν περιλαμβάνονταν μεταξύ των 50 30 επιτυχέστερων υποψηφίων,ούτε ακόμαμεταξύτωνπρώ των επιλαχόντων. Οι εφεσείουσες απέκτησαν δικαίωμα εισδοχής στην ΠαιδαγωγικήΑκαδημίαλόγω τηςεπιτυχίας τουςστις εισαγωγικές εξετάσεις του επόμενου έτους, οπό ταν και κατέστησαν σπουδάστριες της Παιδαγωγικής35 Ακαδημίας. Όπως συνάγεται από την απόφασητου Εφετείου, η υποψηφιότητατων εφεσειουσών γιαεισδοχήτο 1984,τους παρείχεέρεισμα γιαπροσβολήτηςαπόφασηςμετηνοποία 700 1 ΑΛΛ. Εγγλεζάκηκαι άλλεςν.ΓενικούΕισαγγελέα Πικής,Λ. αποκλείστηκε ηυποψηφιότητα τους. Ηύπαρξη εννόμου συμφέροντος γιαπροσβολή διοικητικής πράξηςήαπόφα σης,δε συνεπάγεταικαιδικαίωμαεπιλογής κατάτηνεπα νεξέταση εφόσον ήθελεακυρωθείηδιοικητικήπράξηκατά 5 τηναναθεώρηση. Επίσης πρέπει ναεπισημάνουμε ότιτο αντικείμενο τηςπροσφυγής,καιυπό τηναίρεση των πε ριορισμών της δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίαςκαιτης έφε σης,ήτανη εγκυρότητατηςαπόφασηςγιατηνεπιλογήτων εισακτέων φοιτητών γιατο ακαδημαϊκόέτος 1984-85, και 10 όχιαφεαυτήςηαπόφαση τουΥπουργικού Συμβουλίουμε τηνοποίατέθηκαντακριτήριαγιαεισαγωγή. ΤοΕπαρχιακόΔικαστήριο έκρινεότιηαγωγήτωνεφεσειουσών ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία γιατί, μετά την εξαφάνισητηςακυρωθείσας πράξηςκαι επανεξέταση 15 του θέματος, αποκαταστάθηκε η νομιμότητα χωρίς να αφεθούν οποιαδήποτε κατάλοιπα ζημίας στις εφεσείου σες. Ηαπόφαση είναι σωστήγια τους λόγους πουεπεξηγούνταιπιοκάτω :Μετην εξαφάνιση της ακυρωθείσας πράξηςαποκατα20 στάθηκε η νομιμότητα£ περαιτέρω, μετην απόφαση που λήφθηκε κατά την επανεξέταση, στοιχειοθετήθηκε στο πεδίο του διοικητικού δικαίου ότι οι εφεσείουσες δεν είχανδικαίωμαεισδοχής στηνΠαιδαγωγικήΑκαδημίαγια το ακαδημαϊκόέτος 1984-85λόγωτης,συγκριτικά με άλ25 λουςυποψηφίους, αποτυχίαςτουςστηγραπτήδοκιμασία. Το ερώτημα που εγείρεται είναι αν, μετά τηνεπανόρ θωσηκαι αποκατάστασητης νόμιμης τάξης πραγμάτων, οι εφεσείουσες υπέστησαν οποιαδήποτε ζημία. Το θέμα άπτεται της ερμηνείας και εφαρμογής τουάρθρου 146.6 30 τουΣυντάγματος.Τοάρθροαυτόαποτέλεσε το αντικείμε νο πολλών δικαστικών αποφάσεων [βλ. μεταξύ άλλων, PhedHas Kyriakides v. Republic, 1 R.S.C.C. 66; Pantelis Petndes v. TheGreek Communal Chamber and Another
(1965)1 C.L.R. 39; Attorney-General v. Andreas A. 35 MaikouUidesandAnother
(1966)1C.L.R. 242; Marcouand Anotherv. Republic
(1968)3C.L.R. 166;Costas Tsakistos v. Attorney-General
(1969)1 C.L.R. 355; Hapeshisv. 701 KIutfeA. Εγγλεζάκηκαιάλλεςv. ΓενικούΕισαγγελία
(1992)Republic
(1979)3 C.L.R. 550; Quistophides v. AttorneyGeneral
(1981)1C.L.R.80;Frangoulidesv. Republic
(1982)1 CLR. 462; Kampis v. Republic
(1984)1 CLR. 314; Αγρόκτημα Αανίτη Ατό. και Άλλοι ν. ΔιευθυντήΤμήμα τος Δασώνκαι Άλλου,
(1991)1 Α.Α.Δ.225]. 5 Οι αρχές πού προκύπτουν από τη νομολογία μπορεί νασυνοψισθούν ως εξής:
(1)Όπως το κείμενο του άρθρου 146.6 υποδηλώνει, και η νομολογία βεβαιώνει, ηακύρωση διοικητικής από φασης δε θεμελιώνει αφεαυτήςδικαίωμαγια αποζημίωση ίο απόπολιτικό δικαστήριο.Δικαίωμαγιααποζημίωσηεγεί ρεται "εφ'όσον η αξίωσις αυτούδεν ικανοποιηθήυπότου περί ουπρόκειται οργάνου,αρχήςήπροσώπου".
(2)Ηαποκατάστασητηςτρωθείσαςνομιμότητας,όπως διαπιστώνεται στην αναθεωρητική ακυρωτική απόφαση,15 αποτελεί ευθύνη του αρμόδιου διοικητικού οργάνου στο πεδίο του δημόσιου δικαίου.Παράλειψηαποκατάστασης της νομιμότητας με την εξαφάνιση της πράξης, συνιστά παράλειψη εκπλήρωσης υποχρέωσης που θέτει το άρθρο 146.5 τουΣυντάγματοςπουεπιβάλλει τηνενεργό συμμόρ- 20 φωση μετην ακυρωτικήαπόφαση,καισυνιστά παράλειψη υποκείμενη σε αναθεώρηση βάσει του άρθρου 146.1. Στην προκείμενη περίπτωση,ηΔιοίκηση συμμορφώθηκε μετην εξαφάνισητηςπράξηςκαιτηνεπανεξέτασητηςακυρωθεί σας απόφασης. Ημηαμφισβήτηση της νέα$απόφασης,σε 25 συνδυασμό με το τεκμήριο της νομιμότητας, επισφραγί ζουντοπλαίσιο της νομιμότητας αναφορικάμετη διοικη τική λειτουργία. Δικαίωμα για αποζημίωση εγείρεται αν, παρά την αποκατάσταση της νομιμότητας, προέκυψε ζημία, η οποία δεν είχε ικανοποιηθεί, από την αρμόδια 30 διοικητική αρχή.Στηνπροκείμενη περίπτωσηδενπροέκυ ψε καμιά ζημιά γιατί οι εφεσείουσες δεν ήταν,βάσει του γραπτούδιαγωνισμού, μεταξύτωνεισακτέων φοιτητών. Κάτω από οποιοδήποτε πρίσμα κι' αν ήθελε κριθεί η „ απαίτηση των εφεσειουσών για αποζημιώσεις, αυτήήταν καταδικασμένη σε αποτυχία.Για να επιτύχουν έπρεπενα 702 1 ΑΛΛ. Εγγλεζάκηκαι άλλεςν.ΓενικούΕισαγγελέα Πικής,Δ. είχαν αποδείξει ότι, παράτο γεγονός ότι δεν είχαν δικαί ωμα εισδοχής στην ΠαιδαγωγικήΑκαδημία το 1984, υπέ στησαν ζημία ηοποία δεν έχει ικανοποιηθεί. Ηαπαίτηση τους στηρίχθηκε ουσιαστικά στην απώλεια τουδικαιώμα τος για εισδοχή το 1984, και στις συνέπειες που προέκυ ψαναπότημηεισδοχή τους.Εφόσο διαπιστώθηκεότι δεν είχαν δικαίωμαναεισαχθούν το 1984, το βάθροτηςαπαί τησης τους κατέρρευσε. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 703