(1992)21 Απριλίου, 1992 [ΠΙΚΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣΔ/σιές] ΠΕΡΙΚΤΙΟΝΗΧΡΙΣΤΟΥ, Εφεσείονσα-Ενάγουσα, ν. ΑΝΔΡΕΑΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΑΖΑΩΣΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΤΗΣΠΕΡΙΟΥ ΣΙΑΣΤΟΥΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΟΣΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΑΒΒΑ ΤΕΩΣΑΠΟ ΤΟΝΠΩΜΟ. ΕφεσίβΚητου-Εναγομένον. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7994) Δικόγραφα — Τροποποίησηδικογράφων—Αίτηση γιατροποποίηση τηςέκθεσηςαπαιτήσεωςμετάτηνέναρξη τηςδίκης, γιανασυνάδει με τηνπροσαχθείσαμαρτυρία -Αρχέςπουεφαρμόζονται. Σε αγωγή της μετηνοποία ζητούσε διάφορες θεραπείες για ισχυριζόμενη παράβαση συμφωνίας πώλησης ακίνητης ιδιοκτη σίας,ηεφεσείουσαανέφερεστηνέκθεση απαιτήσεωςτηςότιη συμ φωνίαπώλησης περιείχετο σεέγγραφοημερομηνίας 13.3.77.Κατά την έναρξητης δίκης και μετάτηνακρόασηενός μάρτυρα, η εφε σείουσα μεαίτησητηςζήτησετην άδειατουΔικαστηρίουγιατρο ποποίηση τηςσχετικής παραγράφου τηςέκθεσης απαιτήσεωςτης ώστεναγίνεταιαναφοράσεπροφορικήσυμφωνία πουεπιβεβαιώ θηκε μεέγγραφηαναγνώρισηημερομηνίας 13.7.77.Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αίτησημετοσκεπτικό ότιμετην αιτού μενητροποποίηση άλλαζεεντελώς ηβάση τηςαγωγήςκαιότιαυτή ισοδυναμούσε μεπροσπάθεια ευθυγράμμισης τηςμαρτυρίας που είχεμέχριτότεπροσαχθείμετανέαδεδομένατηςαίτησης. Αποφασίσθηκε ότι: (α) Η θεμελιακή αρχή πουξεπροβάλλει απότιςαποφάσεις είναι πωςητροποποίηση δικογράφου είναι εφικτήσεκάθε περί πτωση πουκρίνεται αναγκαίαγια τονπροσδιορισμό τηςουσίας 20 της διαφοράςκαι για αποτροπήτης πολλαπλότητας τωννομικών διαδικασιών. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις πουητροπο ποίηση δυνατόναεπιφέρειβλάβηστον αντίδικοήακόμηεκεί που ηκακήπίστητουαιτητή είναιεμφανής. (β) Στην παρούσα περίπτωση ήτανφανερόότιτοπρωτόδικο 25 Δικαστήριο είχε ενεργήσει λανθασμένα,διότι κατ'αρχήνδεν ήταν εκ προοιμίου νομικά επιλήψιμηη επιδίωξη τροποποίησης γιανα συνάδει ηπροσαχθείσα μαρτυρία μετοδικόγραφο τουδιαδίκου, 704 1ΑΑΛ. 5 Χρίστουv.Στυλιανού ούτε μπορούσε ναθεωρηθεί ότι με τηναιτούμενη τροποποίηση άλ λαζε άρδην η βάση της αγωγής, εφόσον εκείνο που επιδιώκετο ήταν η αλλαγή τουισχυρισμού γιαύπαρξη έγγραφης συμφωνίας πώλησης μεισχυρισμό για ύπαρξηπροφορικής συμφωνίας πώλησηςπου είχεαργότερα επιβεβαιωθεί μεέγγραφηαναγνώριση. Η έφεσηέγινε αποδεχτή μεέξοδα Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Καρμιώτης ν. Παστελλή
(1964)1ΑΛΛ. 447Τσιάππα ν.Δημοκρατίας
(1974)1ΑΛΛ. 167· 10 U. DriveCoLtd ν.Παναγή
(1980)1ΑΛΛ. 544· Ενριπίδου ν.Καννάονρον
(1985)1ΑΛΛ. 24Φοινιώτηςv.GreenmarNavigation Ltd,
(1989)1 ΑΛΛ. (Ε)33· SaltElectronicS.A. v.Theship "Dominique"
(1992)1ΑΛΛ. 264Kettemanv.HanselPropertiesLtd[1988] 1All E.R. 38. 15 Έφεση. Έφεση από την εναγόμενη κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου, (Κορφιώτης, Προσ. Α.ΕΛ.) που δόθηκε στις 18Σεπτεμβρίου, 1989 (Αρ. Αγω γής 1422/87)μετην οποίαηαίτησητης ενάγουσαςγιατρο20 ποποίηση της παραγράφου 3 της έκθεσης απαιτήσεως απορρίφθηκε. Γ. Ομήρου, γιατην εφεσείουσα. Γ.Παπαδόπουλος, γιατον εφεσίβλητο. ΠΙΚΗΣ,Δ.:Την απόφασητου δικαστηρίου θαδώσει ο 25 δικαστήςΣ. Νικήτας. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.:Τοδίκασαν δικαστήριο απέρριψε αίτη μα της ενάγουσας-εφεσείουσας γιατροποποίηση της πα ραγράφου 3 της έκθεσης απαιτήσεως που είναι οπισθογραφημένη στο κλητήριο ένταλμα. Η έφεση αποσκοπεί 705 Νικήτας, Δ. Χρίστουν. Στυλιανού
(1992)στην ανατροπή του αποτελέσματος αυτού για τον ουσια στικό λόγο ότι το δικαστήριο, εφαρμόζοντας λανθασμένα τις αρχές που καθιέρωσε η νομολογία, δεν άσκησε σωστά τη διακριτική ευχέρεια που του παρέχεται στο δικονομικό αυτόζήτημα. Η ενάγουσα εγείρει αξίωση κατά της περιουσίας προ σώπου που απεβίωσε και που εκπροσωπεί ως διαχειρι στής ο εναγόμενος-εφεσίβλητος. Είναι η υπόθεση της ότι στις 13/3/77ο αποβιώσας της πούλησε το 1/2 μερίδιο σπι τιού στον Πωμό, ιδιοκτησίας του,για £600, ποσό που του 10 κατέβαλε στο ακέραιο. Στην παράγραφο 3 του δικογρά φου αναφέρεται πως η πώληση έγινε με βάση πωλητήριο έγγραφο. Η θεραπεία που ζητά με την αγωγή της η εφε σείουσα είναι διάταγμα για εγγραφή του κτήματος στο όνομα της και διαζευκτικά επιστροφή του τιμήματος πώ λησης και για πρόσθετο ποσό £1.400σαν αποζημίωση για παράβαση συμφωνίας. Η ανάγκη για τροποποίηση ανέκυψε κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας ενώ κατέθετε ο πρώτος μάρτυρας που είχε καλέσει η εφεσείουσα. Ακολούθησε η 20 εκδίκαση της adhoc αίτησης γιατροποποίηση. Οπρωτόδι κος δικαστής έκρινε πως ηαίτηση είναι απαράδεκτηγιατί
(1)τυχόν έγκριση τηςπροτεινόμενης τροποποίησης θαάλ λαζε άρδην τη βάση της αγωγής και
(2)αποτελούσε προ σπάθεια ευθυγράμμισης της μαρτυρίαςπουείχε μέχρι τότε 25 προσαχθεί με τα νέα δεδομένα της αίτησης. Στο σημείο αυτό ο πρωτόδικος δικαστής άντλησε καθοδήγηση από την απόφασηΚαρμιώτης ν.Παστελλή
(1964)1Α.Α.Δ.447. Για τις ευρύτερες αρχές που διέπουν τα θέματα τρόπο-· ποίησης των εγγράφων προτάσεων ηπρωτόδικη απόφαση 30 μνημονεύει τις υποθέσεις Τσιάππα ν. Δημοκρατίας
(1974)1 Α.Α.Δ. 167, U.Drive Co. Ltd ν. Παναγή &Αλλου
(1980)1 Α.Α.Δ. 544 και Ευριπίδου ν. Καννάουρου
(1985)1 Α.Α.Δ. 24. Είναι τώρα ο κατάλληλος χρόνος ναδούμε ποιο ακρι- 35 βώς υπήρξε το αντικείμενο της αίτησης. Θα ήταν παρα στατικότερο αν παραθέταμε αυτούσια την τροποποίηση 706 1 ΑΛΛ. Χρίστουν.Στυλιανού Νικήτας, Δ. τοκύριο μέρος - πουαπέκλεισε η πρωτόδικηαπόφαση: e "Δυνάμει προφορικής συμφωνίας μεταξύ ενάγουσας και του αποβιώσαντος Στυλιανού Σάββα τέως εκ Πωμού γενομένης κατάήπερί την 13/3/77 καιεπιβεβαιωθείσης δυνάμει εγγράφου αναγνωρίσεως και/ήδυνά μει εγγράφου αναλήψεως υποχρεώσεως υπό του απο βιώσαντος ημερ. 13/3/77 " Η παράλειψη να τεθεί το θέμα στο σωστότου πλαίσιο εξ υπαρχής αποδόθηκε σε λάθος ήπαραδρομήτου συντά10 κτητου δικογράφου.Στηβεβαίωση αυτήπροέβη με ένορκη δήλωση της η υπάλληλος του δικηγόρου της εφεσείουσας χωρίς ναανακρουσθεί μεοποιοδήποτετρόπο. Η θεμελιακή αρχήπου ξεπροβάλλει απότις αποφάσεις είναιπως η τροποποίηση δικογράφουείναι εφικτήσεκάθε 15 περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράςκαιγια αποτροπήτης πολλαπλό τητας των νομικών διαδικασιών. Εξαίρεση αποτελούν OL περιπτώσεις που η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμη εκεί που η κακή πίστη του 20 αιτητήείναι εμφανής. Στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του δικαστη ρίου συνεκτιμάται και ο παράγωντης καθυστέρησης στην υποβολή αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του αρθρ. 30.2 του συντάγματος που επιτάσσει τη διεξα25 Υωγή και περάτωση της δίκης σε εύλογα χρονικά όρια. Βλέπε Ευριπίδου, ανωτέρω και Φοινιώτης v. Greenmar Navigation Ltd. & Αλλου
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 33, Salt ElectronicS.A. v. Theship "Dominique" & Others 0992) 1 Α.Α.Δ.264 επισημαίνει τησύμπτωση προσέγγισης που πα30 ρατηρείται στην αγγλική νομολογία, αναφορικά με την αναγκαιότητα για τη σύντομη ολοκλήρωση της δίκης. Πε ραιτέρω δε υιοθετεί το παρακάτω απόσπασμα από την απόφαση της δικαστικής επιτροπής της Βουλής των Λόρ δων Ketteman v. Hansel Properties Ltd [1988] 1 All E.R., 35 38: 707 Νικήτας,Δ. Χρίστουν. Στυλιανού
(1992)"Furthermore, to allow an amendment before a trial begins is quite different from allowingit at theend of the trial to give an apparently unsuccessful defendant an opportunity to renew the fight on an entirely different defence." Από οποιαδήποτε σκοπιά και αν κοιτάξει κανείς την κρινόμενη υπόθεση ο πρωτόδικος δικαστής έσφαλε στην άσκηση των εξουσιών του και δεν ενήργησε μέσα στο γράμμα και το πνεύμα της νομολογίας στην οποία ανα φέρθηκε. Εν πρώτοις δεν είναι εκ προοιμίου νομικά επι- 10 λήψιμη ηεπιδίωξητροποποίησηςγιανασυνάδειη προσα χθείσα μαρτυρία με το δικόγραφοτου διαδίκου.Αυτό το κάμνει απόλυτασαφέςτο εξής απόσπασμα απότο Annual Practice
(1959)σελ. 625: "Where the amendment has become necessary by 15 reason of a variance between the statement of claim and the evidence given at the trial, it should be asked for at theconclusion of theplaintiffs case (Rainyv.Bravo, L.R. 4 P.C.287)." Στη σελ. 627 του ίδιου βιβλίου διατυπώνεται μεκαθα- 20 ρότητα το κριτήριο του τι αποτελεί νέα απαράδεκτηβάση αγωγής. "Thecourt willnot refuse to allow an amendmentsimply because it introduces anew case (Budding v. Murdoch, 1 Ch. D.42 Hubbuck v. Helms, 56 L.J. Ch.p. 539). But it 25 willdo so where the amendment wouldchange the action into one of a substantially different character which wouldmore conveniently be the subject of afreshaction (Raleigh v. Goschen,
(1898)1Ch.p.81}." Στην περίπτωση μας ηπαράγραφος 3, όπως ήταναρχι- 30 κά διατυπωμένη, αναφερόταν σεπώληση μεγραπτό πωλη τήριο έγγραφο ημερ. 13/3/77. Ο νέος ισχυρισμός αφορά την Ιδια δοσοληψία μόνο που η συμφωνία ήτανπροφορι κή και επιβεβαιώθηκε,συμφωνά πάντοτε με όσα διατείνε ται η εφεσείουσα, με έγγραφηαναγνώριση και/ήανάληψη 35 708 5 / 1 ΑΛΛ. Χρίστουν.Στυλιανού Νικήτας,Δ. υποχρέωσης πάλιν ημερ. 13/3/77.Με δυό λόγια δεν πρό κειται για περίπτωση υποκατάστασης του βάθρου της αγωγής.Περαιτέρωεπισημαίνεται ότι η αίτηση υποβλήθη κεστηναφετηρίατηςδίκης. 5 Όπωςέχουμεδιαπιστώσει ηπρωτόδικη απόφασηβασί ζεται σε εσφαλμένη καθοδήγησηκαιπρέπει να παραμερι στεί.Εφόσονκρίνεταιότιηαίτησηγιατροποποίηση έπρε πε, ενόψει του σταδίου στο οποίο υποβλήθηκε και του αντικειμένου της,αναπόφευκτα ναεπιτραπεί,δεθεωρού10 μεορθό ναπεριοριστούμε στην έκδοσηδιαταγής γιαεπανεκδίκαση της αίτησης· αλλά θεωρούμε επιβεβλημένη την υποκατάσταση της πρωτόδικης απόφασης με απόφαση βάσειτης οποίαςεπιτρέπεται ητροποποίησηως ηαίτηση ηοποίαείχευποβληθεί. 15 Ηέφεση επιτρέπεται με έξοδα εναντίον τουεφεσίβλη του. Τροποποιημένο αντίγραφο της έκθεσης απαιτήσεως, να καταχωρηθεί σε 10 μέρες απόσήμερα και σε 15 μέρες να ακολουθήσει ηκατάθεσητης τροποποιημένηςγραπτής υπεράσπισης. Ταέξοδα που θαγίνουν εις μάτην (thrown 20 awaycosts) θαβαρύνουντηνεφεσείουσα. Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα εναντίοντουεφεσίβλητου. 709 S