1ΑΛΛ. 8Μαΐου, 1992 [Α.ΑΟΙΖΟΥ.Π.,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ. ΔΛπές] ΛΟΥΚΗΣΣ. ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΗΣ, Εφεσείων-Εναγόμενος, ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΣΑΒΒΙΔΗ, ΕφεσΙβλητου-Ενάγοντος. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ.7879). V . * Κτηματομεσίτης — Συμφωνίαμεταξύκτηματομεσίτη καιπωλητή — ' Εξεύρεση αγοραστή καιενέργειες τουκτηματομεσίτη για τηνεπί τευξη τηςσυμφωνίας — CH τελικέςδιαπραγματεύσεις και συμφω νία διεξήχθηχαν απευθείας μεταξύτονπωλητή καιτον αγοραστή 5 χωρίς τηνπαρουσίατουκτηματομεσίτη — Εφόσονκρίνεται ότιη συμφωνία ήταν τοάμεσο αποτέλεσμα τωνενεργειών τονκτηματο μεσίτη, αυτόςδικαιούται ναπληρωθεί τηντιρομήθειά του. 10 Έφεση—ΕυρήματααξιοπιστίαςτουπρωτόδικουΔικαστηρίου— Το εφετείο δεν επεμβαίνει παράμόνο αναυτάαντιστρατεύονται την κοινήλογική ήέρχονταισε αντίθεση με αδιαμφισβήτηταμέρη της μαρτυρίας. Ο εφεσίβλητος, που ήταν επαγγελματίας κτηματομεσίτης, αξίωσε μεαγωγήτου εναντίον του εφεσείοντα ποσό ΛΚ3.000που αντιπροσώπευε τηνπρομήθεια τουαπότηνπώληση δυοοικοπέ15 6ων του εφεσείοντα προς τηνεταιρεία Γεώργιος ΛόρδοςχαιΥιοί Λτδ έναντι ποσού ΛΚ109.000, που,χατάτον ισχυρισμό του εφεσί βλητου, είχε πραγματοποιηθεί σαν αποτέλεσμα των δικών του ενεργειών σανκτηματομεσίτη. Ενώπιον τουΔικαστηρίουυπήρχαν ·' δύο αλληλοσυγκρουόμενες εκδοχές. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, 1 20 Ι ^ άαπόεξέταση και ανάλυσητης μαρτυρίας,δέχθηκετην εκδοχή του εφεσίβλητου και βρήκεότιμεταξύτωνδιαδίκωνείχεσυναφθεί συμφωνίαγιαεξεύρεσηαγοραστήτωνδύοοικοπέδωνκατάτον Δε κέμβριο 1987,ότι ο εφεσίβλητος εισήξε τον αγοραστή καιέκαμε ^ ενέργειες προςτην πλευράτου αγοραστήγια να επιτευχθεί η συμ25 φωνία,καιότιοι τελικές διαπραγματεύσειςκαι συμφωνία έγιναν μεταξύτουπωλητήκαιτουαγοραστήαπευθείας χωρίςτηνπαρου σία του εφεσίβλητου. Παρ'όλα αυτά το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινεότιηπώλησηήταντοάμεσοαποτέλεσματωνενεργειών του εφεσίβλητου καιγι' αυτό επιδίκασε υπέρ τουποσό ΛΚ3.000 σαν 30 προμήθειαγιατην πιο πάνωπώληση. Κατ'έφεσηο εφεσείων προ σέβαλεκυρίωςταευρήματααξιοπιστίαςτουπρωτόδικουΔικαστη ρίου. 733 Χριστωρίδηςν.ΣαΜΚδ*
(1992)Αποφασίσθηκεότι: (α) Ηαξιολόγηση της μαρτυρίαςαναφορικάμετηναξιοπιστία των μαρτύρων είναι καθαρά θέμα του πρωτόδικου Δικαστηρίου και το Εφετείο επεμβαίνει μόνο όταν αυτάαντιστρατεύονται την κοινή λογικήήέρχονται σεαντίθεση με αδιαμφισβήτητα μέρητης 5 μαρτυρίας. Στην παρούσαπερίπτωση κανείς λόγος δεν συνέτρεχε για επέμβαση του Εφετείου στα ευρήματα του πρωτόδικουΔικα στηρίου. (β) Εφόσον είχε αποδειχθεί ηύπαρξη συμφωνίας μεταξύ των διαδίκων καιότι ηπώλησηστοναγοραστήήταντοάμεσοαποτέλε- 10 σμα των ενεργειών του εφεσίβλητου προς τον αγοραστή, ο εφεσί βλητος είχε εκτελέσει την εντολή που του είχε δοθείκαι έτσι εδικαιουτο τηνπρομήθειατου. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 15 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Πίτσιλλοςν. Ευγενίου,
(1989)1ΑΛΛ. (Ε)691· Orphantdes v.Michadides
(1967)1CLE..309Burcbeu ν, GowrteandBlockhouseCollieriesLtd[1910]AC. 614· IS. Aho etFUs v.Photiades&Co
(1968)1CLJt. 477- 20 Schlza v.Pambolos
(1979)1 C.LR.373. Έφεση. Έφεση από τον εναγόμενο κατά της απόφασης του ΕπαρχιακούΔικαστηρίουΛευκωσίας(Αρεστής*Ε.Δ.) που δόθηκεστις 31.3.1989(Αρ.Αγωγής 4681/88)μετηνοποία εκδόθηκε απόφασηγια ποσό £3.000.-υπέρτου ενάγοντα 25 και εναντίοντουεναγομένουσεαξίωσηγιαπρομήθεια με σιτείας3% αναφορικάμετηνπώλησηδυοοικοπέδων. Χ. Στανράχης, γιατονεφεσείοντα. Π.Αγγελίδης,γιατονεφεσίβλητο. Cur. adv. vult. 30 Α. ΛΟΙΖΟΥ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίουθαδώσει οΔικαστήςκ. Χατζητσαγγαρης. 734 1AAA. 5 ΧριστοφίΑηςv.Σαββίδη ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.: Ηπαρούσαέφεσηστρέφεται εναντίον της απόφασηςτου πρωτόδικου Δικαστηρίου με την οποία εκδόθηκε απόφασηγια ποσό £3.000.- υπέρτου ενάγοντακαιεναντίοντουεναγομένουσεαξίωσηγιαπρομήθειαμεσιτείας 3%αναφορικά μετηνπώλησηδύοοικο πέδων. Η θέση του ενάγοντα, ο οποίος είναι κτηματομεσίτης, είναι ότι κατά ήπερί τις 17.12.87συμφώνησε με τόνενα γόμενο να εξεύρει έτοιμο και πρόθυμο αγοραστή γιατα 10 πιο πάνωοικόπεδακαι ότι σε τέτοια περίπτωση θα πλη ρωνόταν τη συνήθη προμήθεια του 3%για τις υπηρεσίες του.Οενάγων ισχυρίζεται περαιτέρωότι εξεύρε σαναγο ραστήτων οικοπέδων την εταιρεία Γεώργιος Λόρδος και ΥιοίΛτδ., στην οποίακαιπωλήθηκαντελικάτα οικόπεδα 15 για£109.000.-. Ο εναγόμενος αρνείται on έκαμε συμφωνία με τον ενάγοντα αναθέτοντας του την εξεύρεση αγοραστή και ισχυρίζεται ότι η πώληση των οικοπέδων έγινε με δικές τουπροσπάθειες. . 20 Εκτός απότουςδύοδιάδικους,οι οποίοιυποστήριξαν τις θέσεις τους, η μόνη άλλη μαρτυρίαπου δόθηκεήταν εκείνητου Δημήτρη Ευαγγέλου,υπαλλήλου τηςεταιρείας Γεώργιος Λόρδος και Υιοί Λτδ., σαν μάρτυρα για τον ενάγοντα.Ομάρτυραςαυτόςείπε ότι τα προαναφερθέντα 25 οικόπεδαταείχεπροσφέρειστηνεταιρείατουγιααγοράο ενάγων κατά τον Δεκέμβρη του 1987, και ότι μετά από διάφορεςεπαφές της εταιρείαςστογραφείοτου ενάγοντα, ή εταιρεία τα αγόρασε τον Απρίλιο του 1987 για £109.000.-. Από τηνόλητουςσυνεργασίαο μάρτυρας σχη/: 30 μάτισε την εντύπωση ότι ο ενάγων ενεργούσε εκ μέρους ••/·.·.•'-; - τουεναγομένου. ·•"''.,'·" ;'·// "-._„ Η μαρτυρίατου ενάγοντα είναι ότι ο εναγόμενος του ; * , ./Λ είχεαναθέσεισετηλεφωνικήτουςεπικοινωνίατηνεξεύρε./'-;, ση αγοραστή για τα οικόπεδα και ότι ακολούθησαν και .-^5; άλλες τηλεφωνικές επαφέςκατάτη διάρκειατωνδιαπραγ ματεύσεων. 735 · ΚΤσαγγάρης,Δ. ΧριστσφΙδτ£ν.Σα00ίδη
(1992)Ο εναγόμενος στη δική του μαρτυρία ισχυρίστηκε ότι ουδέποτε είχε οποιαδήποτεσχέσημετον ενάγοντααν και δέχθηκε ότι είχαν δύο τηλεφωνικές επικοινωνίες, ηθέση του ήταν ότι όταν ο ενάγων αναφέρθηκε στην εταιρεία Λόρδοςσανπροτιθέμενο αγοραστήλέγοντας τουότιήταν 5 κτηματομεσίτης, ο εναγόμενος του είπε ότι δεν του είχε αναθέσει τηνπώληση τωνοικοπέδων. Οεναγόμενος ισχυ ρίστηκε περαιτέρω ότι τις διαπραγματεύσεις με τηνεται ρεία Λόρδος τις έκαμε ο ίδιος και ότι τελικά η πράξη έκλεισεγια£109.000.- χωρίςτηνπαρουσίατουενάγοντα. 10 Το πρωτόδικο δικαστήριο αφούαναφέρθηκεκαιανά λυσε σε έκταση τη μαρτυρία κατάληξε στο συμπέρασμα ότι ο ενάγων και ο μάρτυραςτου έλεγαν την αλήθειακαι γιατολόγοαυτόπροτίμησε τημαρτυρίατου αντί εκείνης του εναγομένου. Ο πρωτόδικος δικαστής προχώρησε και 15 δικαιολόγησε την άποψη του αυτή με βάση τη μαρτυρία ενώπιον του.Συγκεκριμένα καιμεβάσητηνκατάληξητου, τοΔικαστήριο έκαμετοεύρημαότι,πράγματιυπήρξεσυμ φωνία μεταξύ του ενάγοντα και του εναγομένου για την εξεύρεσηαγοραστή των οικοπέδων του με προμήθεια 3% 20 καιπεραιτέρω ότι οενάγων εισήξετον αγοραστήεταιρεία Γεώργιος ΛόρδοςκαιΥιοίΛτδ στον εναγόμενο. Ο ουσιαστικός λόγοςτηςέφεσης είναι ότι τοπρωτόδι κο δικαστήριο εσφαλμένα δέχτηκετημαρτυρίατουενάγο ντααντίεκείνη τουεναγομένου καιλανθασμένααποφάσι- 25 σε ότι η εν λόγω μαρτυρία αποδείκνυε την ύπαρξη της ισχυριζόμενης συμφωνίας σεσχέσηκαιμεταδικόγραφα. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι καθαράθέμα του πρωτόδικου δικαστηρίου καικατάκανόνατο εφετείο δεν επεμβαίνει. Στην υπόθεση ΜόδεστοςΠίτσιλλος ν.Δημητράκη Ευ γενίου,
(1989)1Α.Α.Δ.(Ε)691,οΔικαστής κ.Πικήςανα φέρει ταακόλουθα: "Οι υπόλοιποι λόγοι της έφεσης στρέφονται ουσια 35 στικά εναντίοντων ευρημάτωναξιοπιστίαςτουπρωτό736 30 1ΑΛΛ. 5 10 15 Χριστοφίδηςν.Σαββίδη ΧΤσαγγαφκ,Δ. δικού Δικαστηρίου. Στο δικαιϊκό μαςσύστημα ηευθύ νηγια τηδιαπίστωση των γεγονότων ανήκει κατ' εξοχή στο πρωτόδικο Δικαστήριο τοοποίο έχει την ευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες καινα εκτιμήσει τηναξιοπιστία τους σταπλαίσια τηςζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης (Papadopoulos v. Stavrou
(1982)1 C.L.R. 321). Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις δικαιολογείται η επέμβαση του Εφετείου στα ευρήματατου πρωτόδικου Δικαστηρίου. Ηευθύνη γιατονπροσδιορισμό των γεγονάτων ενόψει συγκρουόμενων εκδοχών βαρύνει το πρωτόδικο Δικαστήριο. Ηεπέμβαση τουΕφετείουστα ευρήματα τουπρωτόδικουΔικαστηρίου δικαιολογείται μόνο όταν αυτά αντιστρατεύονται τηνκοινή λογική ή έρχονται σεαντίθεση μεαδιαμφισβήτηταμέρητης μαρτυρίας (βλέπε, μεταξύάλλων, Fournides v. TheRepublic
(1986)2 C.L.R. 73,Psaras& Another v. The Republic
(1987)2C.L.R. 132).". Στηνπροκείμενηπερίπτωσηδενθεωρούμε ότι ταευρή ματα τουπρωτόδικου δικαστηρίου αντιστρατεύονταιτην 20 κοινή λογική ή έρχονται σε αντίθεση μεαδιαμφισβήτητα μέρη τηςμαρτυρίας,ώστε ναδικαιολογείται οποιαδήποτε επέμβασημας. Αναφορικά μετη νομική πτυχή τουθέματος συμφω νούμε μετηνανάλυσητωναρχών όπως πηγάζουναπότη 25 νομολογία στην οποίαέχει αναφερθείτοπρωτόδικοδικα στήριο, θεωρούμε ότι: (α)Πράγματιαποδείχτηκεηύπαρξη της ισχυριζόμενης συμφωνίας μεταξύενάγοντακαι εναγομένου,και 3 0 3 5 (β) Οτιηπώληση στην εταιρεία Γεώργιος Λόρδος και Υιοί Λτδ ήταν το αποτέλεσμα των ενεργειών τουενάγο ντα μεταξύτου.εναγομένού καιτουαγοραστή.Σαν αποτέ λεσμα ο ενάγων εκτέλεσε την εντολή πουτουανατέθηκε και έτσι εδικαιούτοτηνπρομήθειατου. Στην υπόθεση Stelios P. Orphanidos v. Vyron Κ. Michaelides
(1967)1 C.L.R. 309, αναφέρεται στη σελίδα 737 ΧΤσαγγάρης, Δ. ΧριστοφίΑηςν.Σαββίδη
(1992)317 το εξής απόσπασμα από την απόφαση του Lord Atkinson στην υπόθεση James Τ BurcheU v. Gowrie and BlockhouseCollieriesLtd
(1910)A.C.614 Privy Council: "It was admitted that, in the words of Erie C.J. in Green v. Bartlett, "if the relation of buyer and seller is 5 really brought about by the act of the agent, heis entitled to commission although the actual sale has not been effected by him". Or inthe words of the later authorities, the plaintiff must showthat some act of his was the causa causans of the sale (Tribe v. Taylor) or was an efficient 10 cause of thesale{Miiiarv.Radford)". Εξάλλου στην υπόθεση IF. Aho et Filsandanotherv. PhotosPhotiades & Co
(1968)1C.L.R. 477 γίνεται αναφο ρά στην υπόθεση Orphanides v.Michaelides (ανωτέρω)και ' παρατίθεται στη σελίδα 494 το πιο κάτωαπόσπασμα από 15 το σύγγραμμα Pollock and Mulla's Indian Contract and Specific Relief Acts,8ηέκδοσησελίς 679: "But in order to establish a claim for commission the agent must show that the transaction in respect of which the claim is made was a direct result of his agency. It is 20 not sufficient to showthatthetransaction would not have been entered into but for his introduction. He must go further and show that the introduction was the direct cause of thetransaction." Η άποψηαυτήδεν επηρεάζεταιαπότο γεγονός ότι με- 25 σολάβησε έναχρονικό διάστημαμεταξύτης αρχικήςεισα- • -._ γωγής του αγοραστή απότον ενάγοντα και της πώλησης .> • \ Leila Sofocli Schiza v. Charalambos Pambolos
(1979): 1."'•'·•*-,?·•'• C.L.R. 373. V/>;'.?•: Για τους πιο πάνω λόγους η έφεση απορρίπτεται με 30 έξοδαεναντίοντουεφεσείοντα-εναγομένου. Η έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. 738 /.