1ΑΛΛ. 14Μα'ϊου. 1992 [ΚΟΥΡΡΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ.ΑΡΤΕΜΗΣ.Δ/σιες] TSIETTIN HAUL, Εφεσείων Εναγόμενος, ν. ΚΩςΤΑΚΗ ΚΛΕΆΝΘΟΥς, Εφεσίβλητου- Ενάγοντος. ν. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΜΙΧΑΗΛ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ. Τρίτοόίάδίχον. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7829). Αμέλεια — Συντρέχουσα αμέλεια — Αυτοκίνητο οδτ/νονμενο κατά μήχος κεντρικής λεωφόρου τοβράδυ συγκρούσθηκε με αυτοκίνητο που βρισκόταν στην αριστερή πλευρά εκτός της λεωφόρου, σύμ φωνα με την κατεύθυνση τουπρώτου αυτοκινήτου,με τα φώτα του αναμμένα και είχεπροχωρήσειμελοξή πορεία ναμπει στη λεωφό ρο — Εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι για την σύγκρου ση ευθυνόταν και ο οδηγός του πρώτου αυτοκινήτου κατά 20% — Δεν επενέβη το Εφετείο. 5 1Q _ ^ 20 25 Ενώ ο εφεσείων οδηγούσε το αυτοκίνητο του κατά μήκος της λεωφόρου Μακαρίου Γ στη Λεμεσό στις 2 το πρωί της 19.1.83, συγκρούσθηκε με το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο εφεσίβλητος τριτοδιαδικος,στο οποίο επέβαινε καιο εφεσίβητος ενάγων.Τοαυτο κίνητο του τρ'ιτοδιάδικου βρισκόταν σταματημένο με τα φώτα αναμμένα έξω απότη λεωφόρο προς τα αριστερά σε σχέση με την •κατεύθυνση του εφεσείοντα.'Ησύγκρουση επεσυνέβη ότανο τρίτοδιάδικος προχώρησε και μπήκε στη λεωφόρο με λοξή πορεία σε • σχέση με την πορεία ταυ εφεσείοντα αποκόπτονταςτου το δρόμο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι ευθύνη γιατο δυστύχημα είχε και ο εφεσείων, διότι όφειλε να είχε προβλέψει την πιθανότητανα προχωρήσει ο τριτοδιάδικος μέσα στη λεωφόρο και να είχε λάβει μέτρα για την αποφυγήτης σύγκρουσης, όπως για παράδειγμανα ελαττώσει την ταχύτητα του, που σύμφωνα με τον ίδιο τον εφε σείοντα ήταν 30-35 μ.α.ω., και καθόρισε την ευθύνη του εφεσείο ντα σε 20%. Κατ' έφεση ο εφεσείων ισχυρίσθηκε ότι το εύρημα αντό ήταν λανθασμένο γιατί θα ήταν παράλογο ο εφεσείων, που οδηγούσε πάνω στη λεωφόρο, να αναμένεται να υποθέσει πως το αυτοκίνητο του τριτοδιάδικου, που ήταν σταματημένο στον ανοι- 739 Halil v. Κλεάνθουςχαι άλλον
(1992)κτόχώρο,θααποπειράτο να μπει στον κύριοδρόμοχωρίς ναστα μάτησαγιαναδώσει στον εφεσείονταπροτεραιότητα. Αποφασίσθηκε ότι: Τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπό συζήτηση υπόθεσης ορθά είχαν αξιολογηθεί και υπαχθεί απότο πρωτόδικοΔικαστήριο στις 5 καλώς γνωστές νομικές αρχές που διέπουν το θέμα της ευθύνης καιγι' αυτόδεν συνέτρεχε λόγος γιαεπέμβασητουΕφετείου. Η έφεσηαπορρίφθηκε. Ο εφεσείων να καχαβάλει το μισό των εξόδωντου εφεσίβλητου. 10 Έφεση. Έφεση από εναγόμενο κατά της απόφασης του Επαρ χιακούΔικαστηρίου Λεμεσού,(Καλλής,Α.Ε.Δ.)που δόθη κε στις 21.1.1989 (Αρ. Αγωγής 1779/83) με την οποία κρί θηκε ότι ο τριτοδιάδικος ευθυνόταν 80% για τροχαίο 15 δυστύχημακαιο εφεσείων 20%. Χ. Μαλαχτός, για τον εφεσείοντα. Γ. Γεωργίου με τον Α. Γεωργίου, γιατον εφεσίβλητο. Καμιά εμφάνισηγια τον τριτοδιάδικο. Cur.adv.vult. 2 0 ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Την ομόφωνη απόφαση του Δικαστη ρίουθαδώσει ο δικαστής Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: Στις 19.1.83γύρω στις 2.00 το πρωϊ ενώ ο εφεσείων-εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητο του στη λεωφόρο ΜακαρίουΓ, Λεμεσός, συγκρούστηκε με το 25 αυτοκίνητο του εφεσίβλητου - τριτοδιάδικου.Στο όχημα του τριτοδιάδικου επέβαινε και ο ενάγων - εφεσίβλητος. Το πρωτόδικοΔικαστήριο μετάαπόκοπιαστικήακροαμα τική διαδικασία, στην οποίασυζητήθηκαν όλα ταεπίδικα ζητήματα εφόσον τίποτε δενπροσυμφωνήθηκε μεταξύτων 30 διαδίκων, εξέδωσε μια πολυσέλιδη και εμπεριστατωμένη απόφαση, με την οποία έκρινε πως ο τριτοδιάδικοςευθυ740 1 Α.ΛΛ. Halil v. Κλεάνθουςκαι άλλου ΑρτεμΙδης, Δ. νόταν 80% για το δυστύχημα και ο εφεσείων 20%. Στην διερεύνηση τηςυπόθεσης ο πρωτόδικοςδικαστήςασχολή θηκε, εκτός από τα υπόλοιπα επίδικα ζητήματα, και με ποσά μερικών λιρών που εμπίπτουν στην αξίωση των ει5 δικών αποζημιώσεων. Ολα τα επίδικαζητήματααποτέλε σαν και αντικείμενο της παρούσας έφεσης και μάλιστα έγινε και ενώπιον μας εισήγηση πως ο δικαστής έκαμε λάθος κατά £64 στον υπολογισμό των ιατρικών εξόδων. Δεν προωθήθηκε όμως πάρα πέρα αυτό το ζήτημα, μετά 10 απόυπόδειξηπως δενάξιζετονκόπονααπασχολήσεικαι το εφετείο. Για δεκάδες χρόνια τώρα τα Δικαστήρια μας εξετά ζουν εκατοντάδεςυποθέσεις τροχαίωνατυχημάτων. Εκδό θηκαν δε ισάριθμες αποφάσεις, στις οποίες έχουν θεμε15 λιωθεί όχι μόνο οι εφαρμοζόμενες νομικές αρχές αλλά εκφράστηκε και η δικαστική κατευθυντήρια σκέψη σε ότι αφορά την αντιμετώπιση τους. Εντούτοις συνεχίζει ητα κτικήτης προώθησης πλείστων υποθέσεων στηνακρόαση, και εν συνεχεία στην έφεση,με όλαταζητήματα υπόαμφι20 σβήτηση,ενώ ηέκβασητης υπόθεσης θαπρέπειναείναι εκ των προτέρων λογικά αναμενόμενη απόδιαδίκουςκαι δι κηγόρους. Με αυτήτην ευκαιρία,και σπεύδουμε αμέσως ναδιευ κρινίσουμε πως δεν μας έδωσαν την αφορμήοι διάδικοι 25 και δικηγόροι τους στην κρινόμενη έφεση,αλλά γιατί επι διώκεται διακαώς ησυνεργασία όλων πουέχουν σχέσημε την απονομή της δικαιοσύνης, παραθέτουμε ενδιαφέρον σχετικό απόσπασμααπότην έκθεση που κατέθεσε ο Λόρ δος Donaldson, Master of the Rolls,για το δικαστικό έτος 30 1990-1991,του ΠολιτικούΤμήματοςτου Εφετείουτης Αγ γλίας,στο οποίοπεριέχονταιχρήσιμες νομίζουμε,σκέψεις που αφορούνόλους μας. 35 T H E MASTER OFTHE ROLLS saidthat the Court of Appeal existed solely to correct demonstrable errors and to develop and clarify the law. It did not exist to give disappointed litigants a second chance. In,performing its task it hadthreemajor objectives: 741 Αρτεμίοης, Δ. Halilν.Κλεάνθους χαιάλλου
(1992)- (Which was paramount). To maintain the highest possible standards in its work in terms of professional skill. While it was not perhaps for ajudge of thecourtto express a view as to the extent that objective was achieved his Lordshiphopedandbelieved thatitwas. 5
- To be ready to hear and determine any appeal or application somewhat sooner than the parties and their legal advisers were ready, thereby not only eliminating any court induced delay, but aslo exerting pressure on litigants and the legal profession to speed up the ^ processes of justice. Realistically, the court's aim was to contain and, if possible, steadily reduce delays. Swimming strongly against the tide, marginal progress was being made backwards. However, forward progress hadbeen made in 15 ensuring that the delays were experienced by those best able toendure them.
- To reduce the burden of costs borne by litigants personally or as funded by legal aid while not unduly increasing the overhead costs borne by the state. Efforts 20 hadbeen continuedtoreducethelength of oral argument astimeincourt was veryexpensive for litigants. Verbal ecconomy was not something which came naturally to every advocate and its virtue, as well as the benefit which it conferred on all concerned in the 25 litigation and in other matters waiting to be heard was unlikely to be appreciated by the client. Theeducational process was accordingly alittleslow". Και σε δικήμουμετάφραση: "Ο Master of the Rolls είπεπως το Εφετείουφίστα- 30 ται αποκλειστικά για ναδιορθώνει έκδηλαλάθηκαι να αναπτύσσει καιαποσαφηνίζει τοδίκαιο.Δεν υφίσταται για ναδίδεισε απογοητευμένους διάδικους μια δεύτερη ευκαιρία. Στην εκτέλεση τουέργουτου έχει τρειςμεγά742 1 ΑΛΑ. Halil ν. Κλεάνθουςκαι άλλου ΑρτεμΙοης, Δ. λους σκοπούς. 5 10 15 20
- (Που είναι και ο πρωταρχικός). Να διατηρεί τα υψηλότερα κατά το δυνατό επίπεδα στην εργασία του ως προς την επαγγελματική ικανότητα. Και ενώ δεν εναπόκειται, ίσως, σε δικαστή του Δικαστηρίου να εκ φράσει άποψησε ποια έκταση αυτός ο σκοπός έχει επι τευχθεί ηΛορδία του ελπίζει και πιστεύει πως έτσι συ νέβη.
- Να είναι έτοιμοι να ακούουν και αποφασίζουν οποιαδήποτε έφεση ή αίτηση κάπως γρηγορότερα από ότι οι διάδικοι και οι νομικοί τους σύμβουλοι είναι διατεθειμένοι, ώστε να ελαττώνεται όχι μόνο ηπροκα λούμενη στο δικαστήριο καθυστέρηση, αλλά και να ασκείται πίεση στους διάδικουςκαι δικηγόρους να επιταχύνουν τις δικαστικές διαδικασίες.
- Ρεαλιστικά, ο στόχος του δικαστηρίου είναι να περιορίζει και, ήδυνατό,σταθερά να ελαττώνει τιςκα θυστερήσεις. Κολυμπώντας με δύναμη ενάντια στην πλημμυρίδα, έχει επιτευχθεί περιθωριακή πρόοδος προς τα οπίσω. Εντούτοις, πρόοδος προς τα πρόσω έχει επιτευχθεί περιορίζοντας την εμπειρία των καθυ στερήσεων σ' αυτούς που μπορούν καλύτερα να τις υποφέρουν." Η παρούσα έφεση προσβάλλει τα ευρήματα του Δικα25 στηριου σε σχέσημε το ποσοστό ευθύνης του εφεσείοντος και των επιδικασθέντων αποζημιώσεων. Εκλήθη ο εφεσί βλητος να αγορεύσει μόνο στο μέρος της έφεσης που αφο ρούσε στην κρίση του Δικαστηρίου για την ευθύνη του εφεσείοντος, και τούτο γιατί το θέμαπουσυζητήθηκεήταν 3° κατά πόσο, με βάση τα παραδεκτάγεγονότα, εφαρμόστη καν ορθά οι νομικοί κανόνες. Το αυτοκίνητο του τριτοδιάδικου ήταν.σταματημένο σε ανοικτό χώρο, με τα φώτα αναμμένα,κοντά σ' ένα κέ ντρο διασκεδάσεως στη λεωφόρο Μακαρίου Γ, περιμένο35 ντας τον ενάγοντα-εφεσίβλητο, ο οποίος κατευθύνθηκε 743 Αρτεμίδης, Δ. Halil ν.Κλεάνθουςκαι άλλου
(1992)από το κέντρο προς τουπόστεγο στάσης λεωφορείων, που βρίσκεται έξω απότο ασφαλτικό οδόστρωμα, για ναπρο χωρήσει να τον παραλάβει ο τριτοδιάδικος, επειδή εκείνη τη στιγμή έβρεχε πολύ. Οταν ο ενάγων μπήκε στο αυτοκί νητο του τριτοδιάδικου, ο τελευταίος προχώρησε και ει- g σήλθε στον κύριο δρόμο με λοξή πορεία προς τη κατεύ θυνση του εφεσείοντα, ο οποίος εκείνη την ώρα οδηγούσε πάνω στη λεωφόρο. Οταν ο εφεσείων είδε το αυτοκίνητο του τριτοδιάδικου να μπαίνει στον κύριο δρόμο και να αποκόπτει την πορεία του,πάτησε φρένα και ταυτόχρονα 10 έστριψε προς αριστερά. Η σύγκρουση όμως δεναποσοβή θηκε. Το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα πως ευθυνόταν και ο εφεσείων, σε ποσοστό 20%, γιατί εφόσο οδηγούσε στη φωταγωγημένη λεωφόρο όπουυπήρ χε απεριόριστη ορατότητα,και ενώ είδε το αυτοκίνητο του τριτοδιάδικου στραμμένο προς την πορεία του και με τα φώτα αναμμένααπέναντιτου,δεν υπολόγισε πως ήτανπι θανό να αποπειραθεί να βγει στη λεωφόρο. Γι* αυτό και δεν πήρε οποιοδήποτε προστατευτικό μέτρο για την αντι μετώπιση τέτοιας πιθανότητας, όπως π.χ. να ελαττώσει την ταχύτητα του, που ήταν,όπως ο ίδιος είπε, γύρω στα 30-35μ.α.ω., και να προχωρήσει μετην οφειλόμενη προσο χή ώστε να αντιπετωπίσει τον πιθανόκίνδυνο απότην εί σοδο του τριτοδιάδικου στον κύριο δρόμο. Ο δικηγόρος του εφεσείοντος προσπάθησε να μας πεί σει πως το σκεπτικό αυτό της απόφασης του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι εσφαλμένο γιατί θα ήταν παράλογο ο εφεσείων, που οδηγούσε πάνω στη λεωφόρο, να αναμένε ται να υποθέσει πως το αυτοκίνητο,που ήτανσταματημέ- 30 νο στον ανοικτό χώρο, θααποπειράτονα μπει στον κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει για να δώσει στον ίδιο προτε ραιότητα. Δεν συμφωνούμε με την εισήγηση του δικηγόρου του εφεσείοντος και υιοθετούμε το σκεπτικό και τα ευρήματα 35 του πρωτόδικου δικαστηρίου. Τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπό συζήτηση υπόθεσης, πουπεριγράφουμε πιο πάνω, 744 15 20 25 1 Χ.ΧΛ. Halil ν. Κλεάνθουςκαι άλλου Αρτεμίδης,Δ. ορθά υπήχθησαν στις καλώς γνωστές νομικές αρχές που διέπουν το θέματης ευθύνης. Στο τέλος της απόφασης,και προφανώς εκπαραδρο μής, στο διάταγμαπου εξέδωσε το Δικαστήριο για συνει5 σφορά του τριτοδιάδικου προς τον εναγόμενο, δεν επιδί κασε τόκο 6% στο ποσό των £3.500, που επιδίκασε υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου. Ο δικηγόρος του εφεσίβλητου δέχθηκε ενώπιον μας πως πρόκειται για παραδρομή ή γραφικό λάθος και συνήνεσε στη διόρθωση 10 της απόφασης, κάτι εξάλλου που θα μπορούσε να γίνει από τον ίδιο το δικαστή μετάαπόαίτησητους. Για τους πιο πάνω λόγους η έφεση απορρίπτεται. Ο εφεσείων θακαταβάλειτο μισό των εξόδων του εφεσίβλη του,γιατί θα μπορούσε νααποφευχθεί ο λόγος της έφεσης 15 γιχχτον τόκο, ανκαι ο ίδιος φρόντιζε για τηδιόρθωση του γραφικού λάθους του δικαστή.(Ηαπόφαση αφούδιορθω θεί θασυνταχθεί ανάλογακαιτοσχετικό διάταγμα). Η έφεσηαπορρίπτεται. Ο εφεσείων ναπληρώσει το 1/2 των εξόδωντον εφεσίβλητου. 745