1Α.Α.Δ. 22Μαΐου, 1992 [ΠΙΚΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ.Δ/στές} ΣΟΦΟΚΛΗΣΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ, Εφεσείων, ν. ΒΑΣΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ (Αρ. 1) Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7775). Έφεση — Πρακτικά πρωτόδικου Δικαστηρίου — Κατά πόσο έχει το Εφετείο εξουσία ναδιατάξει την τροποποίηση τους. Με ενδιάμεση αίτηση του, που υπέβαλε μετά την έναρξη της ακρόασης της έφεσης,οδικηγόρος του εφεσίβλητου ζήτησε να δια,ταχθείηδιόρθωση ήτροποποίηση τωνπρακτικώντουπρωτόδικου Δικαστηρίου, ούτως ώστε να περιληφθεί ο' αυτά ισχυριζόμενη δή λωση που είχε γίνει ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου από τον δικηγόρο του εφεσείοντα, με την οποίαγινόταν παραδοχή κά ποιου γεγονότος. Αναφορά στην δήλωση εκείνη είχε γίνει στην απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, αλλά όχι στα πρακτικά της υπόθεσης ή στις σημειώσεις των Επαρχιακών Δικαστών που τηνεκδίκασαν. Αποφασίσθηκε ότι: Κανένας κανόναςδενπαρέχει εξουσία στο Εφετείο διόρθωσης των πρακτικών του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Τα πρακτικάαυτά, κανονικά πιστοποιημένα, αποτελούν τη μόνη πηγή γνώσης για τα διαδραματισθέντα ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Ανάλη ψη εξουσίας απότο Εφετείογιατην αναμόρφωσητωνπρακτικών • θα συνιστούσε διείσδυση στο έργο του πρωτόδικου Δικαστηρίου χωρίς πρωτογενήγνώσητων γεγονότων. Η αίτηση απορρίφθηκε. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Krashias Shoe Factory Ltd v. Adidas Sportschuhfabriken Adi DasIerKG,
(1989)1 ΑΛΛ. (Ε) 750Snowv.Snow1197113 All E.R. 837Ν.K, Shacolas (Merchants) Limitedv. Universal LifeInsurance Co 801 Σωτηριάδηςν.Βασιλείου καιάλλων (Αρ. 1)
(1992)Ltd
(1984)lC.L.R.47 Thompsonv.Andrews[1968]2All E.R. 419Thynnev. Thynne[1955]3All E.R.129· Morrisv.LondonIronandSteelCo [1987]2A11E.R. 4965 Sofocli v.Leonidou
(1988)1C.L.R. 583· Bremer Vulkan SchiffbauUnd Maschinenfabrik v. SouthIndia ShippingCorpn. [1981] 1 All E.R. 289CorbyD.C. v.Hoist &Co Ltd[1985] 1 All E.R. 32V Ε. Φιλίππου Λτδ v.CompassInsurance Co Ltd,
(1989)1 Α.ΑΛ. (E) 664. 10 Αίτηση. Αίτηση από εφεσίβλητους - εναγομένους, πουυποβλή θηκε μετά την έναρξη και κατά τη διάρκεια της ακρόασης της έφεσης, με την οποία επιδιώκεται διόρθωση των πρα κτικών της πρωτόδικηςυπόθεσης. 15 Κ. Χατζηϊαχχννου καιΝ. Χατζηϊϋ)άννον, γιατους αιτητές -εφεσίβλητους. Χρ. Τριανταφυλλίδης και Χρ. Κινάνης,για τον καθ' ου ηαίτηση-εφεσείοντα. Cur.adv. wit. 20 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Ηενδιάμεση απόφασητου Δικαστηρίου θαδοθεί απότο Δικαστή Γ. Μ. Πική. ΠΙΚΗΣ, Δ. : Με ενδιάμεση αίτηση του εφεσίβλητου (interlocutory application), πουυποβλήθηκε μετάτηνέναρ ξηκαικατά τη διάρκειατης ακρόασηςτης έφεσης, επιδιώ- 25 κεται "ηδιόρθωση των πρακτικώντηςπρωτοδίκουυποθέ σεως αρ.8855/85 Ε/Δ Λευκωσίας διάτης προσθέσεως στις σημειώσεις των Δικαστών που ελήφθησαν την 7.11.88 στο στάδιο των αγορεύσεων της εξής στιχομυθίας μεταξύ του δικηγόρου του εφεσείοντος (ενάγοντος) κου Τριανταφυλ- 30 802 1 ΑΛΛ. 5 Σωτηριάοηςν. Βασιλείου χαι άλλων (Αφ. 1) Πικής, Δ. λίδηκαιτου ΠροέδρουτότετουΔικαστηρίου Δικαστή Αρτεμίδη. "Ο κος Τριανταφυλλίδης ερωτάται κατά πόσον ο επίδικος περιορισμός υπήρχε στο έγγραφο μεταξύ ενάγο ντος και Χριστοφίδη και απαντά ότι δεν υπήρχε γιατί η σχετική νομοθεσία, με βάση την οποία μπορούσε να μπει κατά την μεταβίβαση τέτοιος περιοριστικός όρος, τέθηκε σε ισχύ το 1980, Νόμος 16/80, άρθρο 3 που εισάγει το άρθρο ΙΙ(Ι)(ζ) στον Περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας Νόμο, Κεφ. 224." Η αίτηση εδράζεταιστις πρόνοιες (α)της Δ48 πουδιέ πει τον καταρτισμό ενδιάμεσων αιτήσεων, (β) της Δ25 Θ5 που παρέχει διακριτική ευχέρεια για τη διόρθωση λαθών στη διαδικασία,και (γ) τις συμφυείς εξουσίες του Δικα στηρίου Στην απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου γίνεται αναφορά στην ερώτηση του Δικαστηρίου πουαναφέρεται στο κείμενο της αιτούμενης τροποποίησης, καθώς και στην απάντηση του δικηγόρου του εφεσείοντα. Ηανάγκη για τροποποίηση των πρακτικών του πρωτόδικου Δικα 20 στηρίου προέκυψε μετά την εισήγηση του δικηγόρου του εφεσείοντα ότι ηπαραδοχήγεγονότος ηοποία μνημονεύε ται στην απόφαση, δε βρίσκει έρεισμα ούτε σταπρακτικά της δίκης που λήφθηκαν από στενογράφο του Δικαστη ρίου, ή τις χειρόγραφες σημειώσεις των αγορεύσεων που 25 λήφθηκαν από τον Πρόεδρο και τον Πάρεδρο του Πλή ρους ΕπαρχιακούΔικαστηρίου που εξεδίκασε την υπόθε ση. Παρά τη σύμπτωση μεταξύ του περιεχομένου των ση μειώσεων των δυο Δικαστών, σε κανένα από τα δυο κείμενα δε γίνεται αναφορά στη δήλωση του δικηγόρου 30 του εφεσείοντα που ο εφεσίβλητος επιδιώκει με την αίτη σητουναπεριλάβει στα πρακτικά. 15 Ηαίτησηγιατροποποίησητων πρακτικώνυποστηρίζε ται από ένορκη ομολογία του κ. Νίκου Χατζηιωάννου, του δικηγόρου που εκπροσώπησε τους εφεσίβλητους κατά 35 τη δίκη. Ενόψει της ένστασης στην τροποποίηση και την αμφισβήτηση των γεγονότων στα οποία στηρίζεται, ο κ. Χατζηιωάννου υποστήριξε την αίτηση και με προφορική 803 Πιχής,Δ. ΣωτηριάΑηςν. Βασιλείου χαι άλλων (Αρ. 1)
(1992)μαρτυρία ενώπιον μας [βλ. KrashiasShoe FactoryLtd., a/so trading as "K" Shoesv.AdidasSportschuhfabriken Adi DasslerKG of Germany-
(1989)1AAA.
- Εκ μέρους του καθ'ου η αίτησηδεν κατατέθηκεπροφορική μαρτυρία προς αντίκρουση εκείνης τουκ.Χατζηιωάννου. g Ο δικηγόρος του εφεσείοντα υποστήριξε ότι είναι ευχε ρήςηπαραδοχήγεγονότων μέσο δηλώσεων του δικηγόρου διαδίκου σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας -Snow v. Snow [1971] 3 All E.R. 837,
- Το αντικείμενο, πρέπει να επισημάνουμε, της προκείμενης αίτησης δεν είναι οι 10 επιπτώσεις δήλωσης ήπαραδοχήςγεγονότων που γίνεται κατάτο στάδιο των τελικών αγορεύσεων, αλλάη ευχέρεια, αν παρέχεται, για την τροποποίηση των πρακτικών του πρωτόδικου Δικαστηρίου, και αν υφίσταται, οι αρχές βάσει των οποίων ασκείται. 15 Στην Ν. Κ. Shacolas (Merchants) Limited v. Universal Life Insurance Co. Ltd.
(1984)1C.L.R. 47, το Εφετείο επε σήμανε "Only in the most exceptional cases, and this is not one of them, will the Court look to anything outside the printed record," 20 Ελληνική μετάφραση : "Μόνο στις πιο εξαιρετικές πε ριπτώσεις, και αυτή δεν είναι μια απ' αυτές, το Δικαστή ριο θα κοιτάξει ο,τιδήποτε έξω από το τυπωμένο πρακτι κό." Ανάλογη υπήρξε και η προσέγγιση του αγγλικού Εφε- 25 τείου στη Thompson v.Andrews[1968] 2 All E.R. 419, από την οποία το Εφετείο στη Shacolas άντλησε καθοδήγηση. Στην απουσία συμφωνίας μεταξύ των δυο μερών ως προς την ύπαρξη κενού στα πρακτικά (παράλειψη σημείωσης ουσιώδους δήλωσης ήγεγονότος), οι σημειώσεις τουΔικά- 30 στή αποτελούν, όπως τόνισε το αγγλικό Εφετείο, το μόνο κείμενο για τη στοιχειοθέτηση των διαδραματισθέντων κατάτηδίκη. Με βάση το λόγο της Thynne v. Thynne
(1955)3 All E.R. 129, και οι δυο πλευρές υπέβαλαν ότι παρέχεται, 35 804 1 Α.Α.Δ. Σωτηριάδηςν.Βασιλείουκαιάλλων(Αρ. 1) Πιχής, Δ. κάτω απόορισμένες συνθήκες, διακριτική ευχέρεια στο Εφετείο ναπροβεί στηδιόρθωση τωνπρακτικώντουπρω τόδικου Δικαστηρίου. Διαφώνησαν όμως ωςπρος τηδυ νατότητα τροποποίησης του πρακτικού στην παρούσα 5 υπόθεση.Οκ.Τριανταφυλλίδηςυπέβαλεότι στηναπουσία συμφωνίας μεταξύ τωνμερών για την ύπαρξηκενούστα πρακτικά, δενπαρέχεται ευχέρεια τροποποίησης. Αντίθε τα, ο κ. Χατζηιωάννου υπέβαλε ότι συντρέχουν οι ανα γκαίεςπροϋποθέσειςγιασυμπλήρωση των πρακτικών υπό 10TO φως της μαρτυρίαςηοποία έχει δοθεί. Στη Thynne το Εφετείο, επικαλούμενο τις εξουσίες που παρέχονταιστο Εφετείο απότους Θεσμούς του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Rules ofthe Supreme Court) στο πλαίσιο τηςδευτεροβάθ μιας του δικαιοδοσίας,καιστις συμφυείς εξουσίες του Δι15 καστηρίου(inherentjurisdiction), προέβηστηδιόρθωσηλά θους πουπεριεχόταν στην πρωτόδικη απόφαση μετην οποία λύθηκε ογάμος των διαδίκων.Τολάθος αφορούσε την ημερομηνία τουγάμου τους που, κατά κοινή ομολο γία, ήταν λανθασμένη λόγω αμοιβαίου λάθους. Οι θεσμικ 20 ^ζεξουσίες που επικαλέσθηκε το αγγλικό Εφετείο αντι στοιχούν με τις εξουσίες πουπαρέχονται στοκυπριακό Εφετείο,μετηΔ35 Θ8,καισυγκεκριμένα: 25 ".... The Court of Appeal shall have power to draw inferences offact andtogive any judgment andmake any order which ought tohave been made, and tomake such further orother order asthecasemay require " Στη Thynneκρίθηκε ότιηαντίστοιχη αγγλική διάταξη παρέχει ευχέρεια στοιχειοθέτησης του πραγματικού βά θρουτης απόφασηςμετηδιόρθωσηκοινού λάθους,εφόσο 30 αφήνει ανεπηρέαστη την ουσία και το αποτέλεσμα της απόφασης. Εξουσία γιαδιόρθωση κοινού λάθους, επεσή μανε τοαγγλικό Εφετείο,προς αποκατάστασητου ορθού πλαισίου της πρωτόδικης απόφασης,παρέχεται και από τις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου (inherent 35 jurisdiction). Η εξουσία τουΕφετείου, για προσδιορισμό του βάθρουτης απόφασης, συναρτάταιμετο καθήκοντου πρωτόδικου δικαστηρίου να προβεί σε ευρήματασεσχέση μεόλαταουσιώδηγεγονότα ταοποίαάπτονται της επίλυ805 Πιχής.Δ. Σωτηριάδηςν.Βασιλείου χαι άλλων(Αρ. 1)
(1992)σης της διαφοράς[βλ. Morrisv. LondonIronandSteel Co. [1987]2 All E.R. 496 (CA.)]. Η συμφυής δικαιοδοσία του Δικαστηρίου (οποιουδή ποτε δικαστηρίου) δεν παρέχει απεριόριστη ευχέρεια για τη διόρθωση λαθών ή παραλείψεων, όπως τονίζεται στη 5 Sofocliv. Leonidou
(1988)1C.L.R. 583, 587. "The inherent jurisdiction of the court to remedy errors in the process is not absolute but, as judicially acknowledged, confined to matters necessary to maintain its character as a court of justice."" [Βλ. Bremer Vulkan Schiffbau Und 10 Maschinenfabrikv. South India ShippingCorpn.[1981] 1 All E.R. 289, 295 (H.C.); Corby D.C. v. Hoist & Co. Ltd. [1985] 1A11E.R.321 (C.A.)|. Ελληνική μετάφραση : "Η συμφυής δικαιοδοσία του Δικαστηρίου για τη διόρθωση λαθών κατά τη διαδικασία, " δεν είναι απόλυτη αλλά, όπως έχει δικαστικά αναγνωρι στεί, περιορίζεται σε θέματα αναγκαία για διασφάλιση τουχαρακτήρα του ως δικαστηρίου της δικαιοσύνης" Στην ίδια απόφαση (SofocH) γίνεται αναφορά στην ευ χέρεια διόρθωσης γραμματικών λαθών (clerical errors) 20 κάτω από τον κανόνα "slip rule" που ενσωματώνεται στη Δ25 Θ6 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, που δε μας αφορά στην προκείμενη υπόθεση [βλ. επίσης Ε. Philippou Ltd. v. Compass Insurance Co. Ltd
(1989)1 ΑΛΛ. (E) 664. Η Thynne δεν άπτεταιάμεσα της δυνατότηταςδιόρθω- 25 σης ή συμπλήρωσης των πρακτικών του Δικαστηρίου. Ο λόγος της Thynne συναρτάται με τις εξουσίες του Εφε τείου για την αποκατάστασητου πραγματικούβάθρουτης απόφασης προς τελεσφόρηση της διαδικασίας. Ηδιόρθω ση ήσυμπλήρωση των πρακτικώνσυνιστά ξεχωριστό θέμα 30 που άπτεται της αυθεντικότητας των πρακτικών του Δι καστηρίου η λήψη των οποίων βαρύνει αποκλειστικά το εκδικάζον δικαστήριο. Συνεπώς,δε διαπιστώνεται οποια δήποτεαντίθεση μεταξύ της αρχήςηοποίαυιοθετείται στη Thynne v. Thynne και εκείνης στη Thompson v.Andrews. 35 806 1Α.Α.Δ. Σωτηριάδηςν.Βασιλείουκαι άλλων(Αρ. 1) Πιχής, Δ. Σύμφωνα με τους θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας, η ετοι μασίατου φακέλου της έφεσης (record of appeal) αποτελεί ευθύνη του Πρωτοκολλητή του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το περιεχόμενο του φακέλου καθορίζεται στη Δ63 Θ4, και 5 περιλαμβάνει τα πρακτικά της μαρτυρίας, αποστενογραφημένα ο,ποτεδήποτε λαμβάνονται από στενογράφο, και τις σημειώσεις του προεδρεύοντος Δικαστή. Κανένας κα νόνας δεν παρέχει εξουσία στο Εφετείο διόρθωσης των πρακτικών του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Τα πρακτικά 10 του δικαστηρίου, δεόντως πιστοποιημένα, αποτελούν τη μόνη πηγή γνώσης για τα διαδραματισθέντα ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Ανάληψη εξουσίας από το Εφε τείο για την αναμόρφωση των πρακτικών, θα συνιστούσε διείσδυση στο έργο του πρωτόδικου Δικαστηρίου, χωρίς 15 πρωτογενή γνώση των γεγονότων. Τα πρακτικάπροσδιο ρίζουν το πλαίσιο της δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίας και τηβάσηγια έλεγχο της ορθότητας της πρωτόδικηςαπόφα σης. Είναι γι' αυτό που και στη Shacolas και στη Thompson γίνεται μνεία στη δυνατότητα αναφοράςσε γε20 γονότα ταοποία δεν αναγράφονται στα πρακτικά,και όχι σε διόρθωση των πρακτικών. Τέτοια ευχέρεια ενδεχομέ νως παρέχεται στο Εφετείο, εφόσο και τα δυο μέρη συμ φωνούν.ότι γεγονός το οποίο έλαβε χώρακατάτην ακρόα ση, δε σημειώνεται και δεδομένου ότι δεν προσκρούει στο 25 κείμενο του τυπωμένου πρακτικού.Δυνατότητα για διόρ θωση του πρακτικού του Δικαστηρίου ενδεχομένως ενυ πάρχει στο πρωτόδικο Δικαστήριο κατόπινδιαδικαστικού διαβήματος το οποίο λαμβάνεται για το σκοπό αυτό, θέμα το οποίο δεν εγείρεται στην προκείμενη περίπτωση και το 30 οποίοδεθαπραγματευθούμε. Καταλήγουμε, για τους λόγους που έχουμε εξηγήσει, ότι δεν παρέχεται εξουσία στο Εφετείο να προβεί στη διόρθωση των πρακτικώντηςδίκης. Η αίτηση απορρίπτεται.t 807