(1992)28Μαΐου, 1992 [ΠΙΚΗΣ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στες] ΧΡΙΣΤΟΣΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Εφεσείων-Ενάγοντας, ν. ΜΑΡΙΟΥΚΡΗΤΙΚΟΥ, Εφεσίβλητου-Εναγομένου. (Πολιτική ΕφεσηΑρ.7983). Δικαιοδοσία Δικαστηρίων — Αγωγή σχετικά με ενοικίαση ακινήτου στηνΑγγλία — Τα Κυπριακά Δικαστήρια δεν έχουνδικαιοδοσία να επιλαμβάνονται οποιουδήποτε θέματοςπου αφορά ακίνητη ιδιοκτησίαεκτόςΚύπρου — Άρθρα 21
(1)και
(2)τωνπερίΔικα στηρίωνΝόμων. 5 ΙδιωτικόΔιεθνές Δίκαιο — Θέματα σχετιζόμεναμε ακίνητη ιδιοκτη σία στηναλλοδαπή — Δενέχουν δικαιοδοσία ταΚυπριακάΔικα στήρια— Δεν ακολουθήθηκε επί του προκειμένου η ανάλογη αγ γλική νομολογία, λόγω των ρητών προνοιών των περί ΔικαστηρίωνΝόμων. \Q Ερμηνεία Νόμων— Αρχή ejusdem generis — Δεν εφαρμόζεται στην ερμηνείατηςφράσης"οιονδήποτεάλλο θέμααφορώνεις ακίνητον ιδιοχτησίαν"στο άρθρο21
(2)τωνπερίΔικαστηρίωνΝόμων. Ο εφεσείων αξίωσε με αγωγή του εναντίοντου εφεσίβλητου επιστροφήποσούΛΚ250που,κατάτονισχυρισμότου,είχεκατά- 15 βάλει στον εφεσίβλητο σαν προκαταβολή για την ενοικίαση ενός ισόγειου διαμερίσματος στην 93Atwoodroad,Diosbuiy,στην Αγ γλία. Ο εφεσίβλητος πρόβαλε διάφορες ανταπαιτήσειςσχετιζόμε νεςμεισχυριζόμενη παράβασητηςσυμφωνίαςενοικίασηςτουδια μερίσματος από τον εφεσείοντα, αλλά υπέβαλε επίσης, σαν 2 0 προκαταρκτική ένσταση,ότιτο ΕπαρχιακόΔικαστήριοΛευκωσίας δεν είχε δικαιοδοσία να εκδικάσει την υπόθεση, διότι αυτήαφο ρούσε θέμα σχετιζόμενο με ακίνητο στην αλλοδαπή. Ο εφεσείων ισχυρίστηκε ότι το Δικαστήριοείχεδικαιοδοσία,διότιοεφεσίβλη τοςδιέμενεμέσαστηνπεριοχήτηςδικαιοδοσίαςτου,και,κατάσυ- 25 νεπεια, εφαρμόζετο το άρθρο 21
(1)(β) των περί Δικαστηρίων Νόμων, και ότι εν πάσει περιπτώσει υφίστατο δικαιοδοσία με βάσητην ισχύουσααγγλικήνομολογία.Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι,εφόσονηαγωγήαφορούσε "θέμααφορώνειςακί νητονιδιοκτηαίαν"καιη ενλόγωακίνητοςιδιοκτησίαδενβρισκό- 30 τον στην ΕπαρχίαΛευκωσίας, το Δικαστήριο ήταναναρμόδιο να 828 1ΑΛΛ .Ιοαννίδηςν. Κρητικού εκδικάσει τηνυπόθεση,ανεξάρτητααπό τοπουπροέκυψε ολόκλη ρηηβάσητηςαγωγής,ήμέροςαυτής. Αποφασίστηκε ότι: 5 10 15 (α)Ηφράση "οιονδήποτε άλλοθέμααφορώνειςακίνητονιδιοκτησίαν" στο άρθρο 21
(2)των περί Δικαστηρίων Νόμων δενπρέ πει να ερμηνευθεί σύμφωνα με τον κανόνα ερμηνείαςelusdem generis αλλάκαλύπτει πράγματιόλα τα θέματα που αφορούν ακί νητη ιδιοκτησία. (β) Εφόσονήτανήδηνομολογημένο ότι,σεπεριπτώσεις όπουη ανάληψη δικαιοδοσίας δυνάμει του άρθρου 21
(2)των περίΔικα στηρίων Νόμωνδεν είναιδυνατή,είναιαπαράδεχτηηανάληψηδι καιοδοσίας κάτω από το άρθρο 21
(1),το αποτέλεσμα ήτανότι τα ΚυπριακάΔικαστήριαδενέχουνδικαιοδοσίαναεπιληφθούνθεμά των πουαφορούν ακίνητα στην αλλοδαπή. Οι εξαιρέσεις στην αρχήτης εδαφϊκότητας αναφορικάμε την δικαιοδοσία των δικα στηρίων πάνω σε ακίνητα πουβρίσκονται στην αλλοδαπή,που υπάρχουν σύμφωνα μετο αγγλικό ιδιωτικό διεθνές δίκαιο,δεν εφαρμόζονται στην Κύπρο ενόψει των ρητών προνοιών των περί Δικαστηρίων Νόμων. 20 Η έφεση απορρίφθηκε με έξοδα. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Cyprus Hotels Co Ltd v. Hotel Plaza Enterprises Ltd
(1968)1 ΑΛ.Δ. 423Attorney Generalv. Sawides
(1979)1Α.Α.Δ. 349· 2 5 Μιχαηλίδον v.Γρηγορίου
(1988)1A M 88· Χρύσανθου v.Αστυνομίας
(1970)2A A A 95' St. Pierre v.SouthAmerican Stores [1935]AB E.RRep. 408· Richard WestandPartnersLtd v. Dick [1969]1ABΕΛ. 289Razelos v.Razelos [1969]3All EJi.929· 3" Αίτηση1/92, Αναφορικά με ταάρθρα5 και 6του Ποινικού Κώδι κα, απόφαση 155.92. Έφεση. Έφεση από τον ενάγοντα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Φωτίου, ΕΛ.) που 35 δόθηκε στις 13.9.1989 (Αρ. Αγαϊνής 8079/88) με την οποία 829 Eeawtftsg v.Kgsgtuutf
(1992)απερρίφθηη αγωγήτουεφεσείοντα μεέξοδαεναντίοντου γιατολόγοότι το ΕπαρχιακόΔικαστήριοΛευκωσίας ήτο αναρμόδιοναεκδικάσειτηνυπόθεση. Α. Ποιητής,γιατονεφεσείοντα. Χ. Πογιατζής, γιατονεφεσίβλητο. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ: Την απόφασητου δικαστηρίου θαδώσει ο δικαστήςΣ.Νικήτας. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ: Ηκρινόμενη έφεση,πουαφοράσε υπό θεση ενοικίασης ακινήτουστην αλλοδαπή, θέτει έναευρύ- 10 τερο ζήτημα της αστικής δικαιοδοσίας τωνΕπαρχιακών Δικαστηρίων. Ενέχει δεέναστοιχείο πρωτοτυπίας τουλά χιστον από τη σκοπιά που συζητήθηκε. Ας δούμε όμως πρώτα πως έχει δημιουργηθεί. Ο εφεσείων κίνησε αγωγή στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας αξιώνοντας από " τον εναγόμενο-εφεσίβλητο £250. Ομολογουμένως, ο πρώ τοςείχεκαταβάλειστοδεύτεροτοποσόαυτόσανντεπόζι τογιατην ενοικίαση ενός ισόγειου διαμερίσματοςστην 93 AtwoodRoad, Diosbury. Ηουσιαστικήυπεράσπισητουεφεσίβλητου (όπωςαπο- 20 καλύπτεται στη δικογραφία) είναι ότι ο εφεσείων διαρρηξε τησυμφωνία ενοικίασης με αποτέλεσμα να παραμείνει το διαμέρισμα ξενοίκιαστο για περίοδο για την οποίαν ανταξίωσε £375,υποβάλλονταςκαισχετική ανταπαίτηση. Παράλληλα είχε εγείρει προδικαστική ένσταση από3 ση- 25 μεία. Τοπρώτο,πουεκδικάστηκεπροκαταρκτικάκαιαπο τελείαντικείμενο τηςέφεσης,είναιότι τακυπριακά δικα στήρια στερούνται δικαιοδοσίας να επιληφθούν της διαφοράςγιατίη αγωγή αφοράσεακίνητηιδιοκτησίαπου βρίσκεταιστοεξωτερικό. 30 Ο άξοναςτων επιχειρημάτων πουακούσαμεστοδικα στήριο αυτόκαιπουπροβλήθηκανεπίσης στοπρωτόδικο δικαστήριο είναι οι διατάξειςτου αρθρ.21
(1)και
(2)του 830 1 ΑΛΛ Ιωαννίδηςν.Κλητικού Νικήτας, Α περί Δικαστηρίων ΝόμουΑρ. 14/60 (όπωςτροποποιήθη καν) και σε μικρότερη έκταση εκείνες του αρθρ. 22
(1). Είναιοιθεμελιακές διατάξειςοιοποίεςκαθορίζουντατο πικά όρια δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων και 5 τηνυλικήτουςαρμοδιότητααντίστοιχα. Το αρθρ. 21 τιτλοφορείται "κατά τόπον αρμοδιότης των Επαρχιακών Δικαστηρίων εις πολιτικός υποθέσεις". θα πρέπειναέχουμευπόψη ακριβώςτι προβλέπει: 10 15 "21
(1)Το Επαρχιακόν Δικαστήριον, τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 19, θαέχη πρωτόδικον δικαιοδοσίαν ίναακούη καιαποφασίζη οιανδήποτε αγωγήνσυμφώνως προςταςδιατάξειςτουάρθρου22 οσά κις(α)ηβάσιςτης αγωγής έχηπροκύψει είτεκαθ' ολοκληρίαν είτεεν μέρειεντός των ορίων της επαρχίαςδι' ήντοδικαστήριοκαθιδρύθη* 20 (β) ο εναγόμενος ή οιοσδήποτε των εναγομένων, κατά τον χρόνον της εγέρσεως της αγωγής, διαμένη ή διεξάγη επάγγελμα εντός της επαρχίας δι' ήν τοδικαστήριονκαθιδρύθη· 25 (γ) πάντων των διαδίκων όντων Κυπρίων είτε η βάσις της αγωγής προέκυψεν, εν όλω ήεν μέρει, εντός των Κυριάρχων Περιοχών των Βάσεων ή ο εναγόμενος ήοιοσδήποτε των εναγομένων διαμένηήδιεξάγηεπάγγελμα εντόςαυτών." (ΌΑ (DB 30 "
(2)Οσάκιςη αγωγήαφοράεις διανομήνήπώλησιν οιασδήποτε ακινήτου ιδιοκτησίας ή οιονδήποτε άλλο θέμααφορώνεις ακίνητονιδιοκτησίαν,αύτη θαεισάγηται εν τω ΕπαρχιακώΔικαστηρίω της επαρχίας εντός τηςοποίαςκείταιητοιαύτηιδιοκτησία.'" 831 Νι*φα&A IcawitoK v.Κ$ηϊΐ»ού
(1992)Σύμφωναμετηνπαράγραφο(β) του εδ. 1 τουαρθρ. 21, που μόλιςδιαβάσαμε,κατάτόποναρμοδιότηταμπορείνα έχεικαιτοδικαστήριοστηνπεριφέρειατουοποίουέχειτη διαμονήτου ο εναγόμενος. Παρενθετικά,μια άλλη πτυχή της προκαταρκτικήςένστασης του εφεσίβλητου συνδέεται 5 μετονισχυρισμό ότιοεφεσείων είναι κάτοικος εξωτερι κού. Τοθέμα όμως δεν συζητήθηκε στοπρωτόδικοδικα στήριο ούτε θίγεται μετην έφεση ήάλλο παραδεκτό δικο νομικό μέσο. Αλλωστε δεν υπάρχει το απαραίτητο υπόστρωμα γεγονότων που θαεπέτρεπε την εξέταση του. 10 Απλώςγίνεται η επισήμανση γιαναδιευκρινιστεί πωςδεν επιλαμβανόμαστετέτοιουζητήματος. Το φάσματων δικαιοδοτικών διατάξεωντουπερίΔι καστηρίων Νόμου σε αστικές υποθέσεις συμπληρώνεται με τοαρθρ.22.Τούτο ασχολείται μετην καθ'ύλην αρμό- 15 διότηταδηλαδήτηφύσηκαιτο είδος των υποθέσεων που μπορεί ναεκδικάζουν ταΕπαρχιακά Δικαστήρια. Μόνο μέσα σταδιαγεγραμμένα όρια τουαρθρ.22 είναι νοητή και νόμιμη άσκηση τηςδικαιοδοτικής λειτουργίας τους. Αυτό επιμαρτυρεί καιοτίτλος του άρθρουπουαναφέρε- 20 ται στην "πολιτικήν δικαιοδοσίαν ΕπαρχιακώνΔικαστη ρίων". Τοεδ.
(1)απονέμει σεκάθεΕπαρχιακόΔικαστήριο "δικαιοδοσίαν να ακούη και αποφασίζη πρωτοδίκως πάσαναγωγήν." Ερμηνεύοντας τιςπαραπάνω διατάξειςυπότοπρίσμα των αποφάσεων CyprusHotels Co. Ltd v. Hotel Plaza Enterprises Ltd & Others
(1968)1A.AA 423,Attorney General(No.2)v.Sawides
(1979)1ΛΑΑ 349και Μιχαηλίδον v.Γρηγορίον
(1988)1Α.Α.Δ.88,οπρωτόδικοςδι καστής αποφάνθηκεπως δενέχειαρμοδιότηταναεκδικά σει τηδιαφορά μετοεξήςσκεπτικό: " εφόσονηαγωγήαφορά"θέμααφορώνειςακίνητον ιδιοκτησίαν " καιηεν λόγω ακίνητος ιδιοκτησία δενβρίσκεται στην ΕπαρχίαΛευκωσίας, το Δικαστήριο τούτο είναι αναρμόδιο να εκδικάσει την υπόθεση ανε- 35 ξάρτητα απότοπου προέκυψε ολόκληρος ηβάση της αγωγής, ή μέροςαυτής." 832 1AAA Ιοαννίδηςν. Κφητιχού Νικήτας, A Προηγουμένως υπέμνησε ότι στηνπερίπτωσηπουονο μοθέτης θέλησεναδιευρύνει ταόρια εφαρμογήςτουημε δαπούδικαίουστοδιεθνήχώροκαισυγκεκριμένα τιςδια τάξειςτουκυπριακούποινικούκώδικατοέκαμεμεadhoc 5 τροπολογία της σχετικής δικαιοδοτικής διάταξηςδηλαδή τουαρθρ.5
(1)(δ)τουΚεφ. 154,όπως τροποποιήθηκεαπό το ν. 3/62. Παρέπεμψε δεσχετικά στην απόφαση Χρύσαν θουν.Αστυνομίας
(1970)2Α.ΛΔ. 95. Αντιστρατευόμενοςτις θέσειςτης πρωτόδικηςαπόφα10 σης ο δικηγόρος του εφεσείοντα υπέβαλε ότι το πεδίο εφαρμογής του αρθρ.21
(2)περιορίζεται μόνο στις περι πτώσεις που υπάρχει κατάτόπο αρμόδιο δικαστήριο να επιληφθεί διαφορών που καλύπτονται από τις πρόνοιες του. Τούτο είναι το αληθινό νόημα των λέξεων "αύτη θα 15 εισάγηται" που συναντάμε στο εδ.
(2). Τέτοιες διαφορές υπάγονται στην αρμοδιότητατουδικαστηρίου στην περι φέρεια του οποίου βρίσκεται το ακίνητο. Είναι για το λόγοαυτό,συνεχίζειηεισήγηση, πουηπαραπάνω φράση, όπως ερμηνεύθηκε δικαστικά στην υπόθεση Σαββίδης, 20 ανωτέρω, υποσημαίνει πως η εφαρμογή συγχρόνως των δύο εδαφίων αποκλείεται αμοιβαίως. Εκεί που ισχύει το έναδεν μπορεί να ισχύσειτο άλλο. Επεται ότι ανκανένα επαρχιακόδικαστήριο δενέχειτοπικήαρμοδιότηταγιανα εισαχθεί υπόθεση επειδή,όπως εδώ,το ακίνητο βρίσκεται 25 στο εξωτερικό, τότετο ίδιοδικαστήριο μπορεί ναασκήσει δικαιοδοσία εφόσον εκπληρώνονται οι προϋποθέσεις που απαριθμείτοεδ.
(1)ήοποιαδήποτεαπ'αυτές. Ορμώμενος από τις παραπάνωσκέψεις ο συνήγορος εισηγήθηκε πωςστηνπροκείμενη περίπτωσηυφίσταταιδι30 καιοδοσία in personamκάτω απότο αρθρ.21
(1)(β)γιατί στη διάρκειατης παρουσίας του στην Κύπρο κατέστη δυ νατήηνομότυπηεπίδοσητηςαγωγήςστον εφεσίβλητο. Σε επίρρωση της πρότασης του ο κ. Ποιητής παρέθεσε τρεις αγγλικές αποφάσεις:St.Pierre& Othersv. SouthAmerican 35 Stores [1935]All E.R. Rep.408, Richard WestandPartners Ltd v. Dick[1969] 1All E.R. 289 και Razelos v. Razelos [1969]3A11E.R.929. Από,την άλληοδικηγόρος του εφεσίβλητου κ.Πογια833 NimfcoG,A. flcawifass v.Γ^ηηού
(1992)τζήςυιοθέτησετιςσκέψειςτηςπροσβαλλόμενηςαπόφασης και υπέβαλε ότι ησύγκρουση δικαίωνπρέπει να επιλυθεί σύμφωνα με την κυπριακήνομοθεσία που δεν επιτρέπει ανάληψη και άσκηση δικαιοδσίας για οποιοδήποτεθέμα πουσυνδέεται μεακίνητοστηναλλοδαπή. 5 Ηγενικήαρχή τουαγγλικούδικαίου,όπωςδιαγράφε ται στις αποφάσειςπου μαςπαρέπεμψε ο δικηγόρος του εφεσείοντα, είναι ότι τα αγγλικά δικαστήρια για ευνόη τους λόγους δεν αποτολμούν νακρίνουν δικαιώματα κυ ριότηταςήκατοχήςακινήτωνσεξένη χώρα. Ούτε επιτρέ- 10 πουναγωγήαποζημίωσηςγιαεπέμβασησετέτοιοακίνητο. Αναγνωρίζουν όμωςεξαιρέσεις πουεπεκτείνονταικαι κα λύπτουν και τις περιπτώσεις στις οποίες υφίσταταικά ποια σύμβαση μεταξύτων διαδίκων. Παραδείγματα απο τελούν η αγωγή ιδιοκτήτη ακινήτουκατάτου ενοικιαστή 15 για καταβολή μισθώματος οφειλομένου βάσει γραπτού ενοικιαστηρίου συμβολαίου (υπόθεσηSt. Pierre, ανωτέρω) καιη αγωγή απότον αγοραστήή πωλητήακινήτουγιαει δικήεκτέλεσηπωλητήριου εγγράφουακινήτουπουκείται σεάλληχώρα(υπόθεσηRichardWest, ανωτέρω).Ηυπόθε- 20 ση Razelos ήταν περίπτωση άσκησης jurisdiction in personam συνδεόμενη με επίδοση της διαδικασίαςότανο εναγόμενος βρισκότανστηνΑγγλία,αφορούσεδε ακίνητο στιςΑθήνες. 'Οπως όμως παρατηρούν οι Dicey και Morris "The 25 Conflict of Laws" 10η έκδοση, τόμος 2 σελ. 538, αυτήη πτυχή της δικαιοδοσίας των αγγλικών δικαστηρίων έχει τις ρίζες καιτηναφετηρίατηςστις αρχέγονεςδιαδικασίες τουκοινούδικαίουκαιδιαμορφώθηκαναπότην ιστορική ανέλιξη του. Η εκκίνηση όμως για την αντιμετώπιση του 30 προβλήματοςπουθέτειηυπόκρίσηέφεσηπρέπεινα γίνει από τις ρυθμίσεις στις οποίες προέβη η νομοθεσία που ήδηπαραθέσαμε.Οι λέξεις "οιονδήποτε άλλο θέμα αφο ρών εις ακίνητον ιδιοκτησίαν"δενδιατυπώθηκανσύμφω να με τον κανόνα ερμηνείας καλούμενο ejusdem generis 35 (βλέπε Μιχαηλίδου,ανωτέρω). Η παραπάνωγενική έκ φρασηδεν περιορίζεται στην εφαρμογή της σεκαταστά σειςήσχέσειςτηςίδιαςκατηγορίαςμεεκείνεςτωνειδικών λέξεων που προηγήθηκαν,δηλαδήτης διανομής ή πώλη834 1AJLA. Ιοαννί&ηςv. Κρητικού Νικήτας,Δ. σης ακινήτουιδιοκτησίας.Καλύπτει ευρύτερο φάσμασχέ σεων και εν πάση περιπτώσει θέματα που ανακύπτουν απόσυμφωνίαενοικίασης,όπωςσυμβαίνειεδώ. Η απόφασηΣαββίδη έκρινε με καθαρότητα ότι όπου 5 εφαρμόζεταιτο21
(2)είναιαπαράδεκτηηανάληψηδικαιο δοσίαςκάτωαπότο21(a) και(β).Αν δεχθούμετηνεισήγη ση του εφεσείοντα είναι σαν να κάμνουμε έμμεσα αυτό πουονόμος απαγορεύειαπευθείας.ΣτηνΑγγλίαοικανό νες διαφέρουν. Το στοιχείο αλλοδαπότητας πουπαρου10 σιάζει η υπόθεσηπρέπει νααποφασισθείστο πλαίσιοτων κανόνωντουθετούμαςδικαίου.Και μιατελευταίαπαρα τήρηση που ισχυροποιεί πιστεύουμε όσα έχουν λεχθεί.Αν ο νομοθέτης ήθελε να διευρύνει τα όρια εφαρμογής των νομικών σχέσεωνπουαφορούντηνακίνητοιδιοκτησία σε συμφωνίες που καταρτίζονται έξω απότα όρια τουεδά 15 φους της Κυπριακής επικράτειας,και σχετίζονται μετέ τοιου είδους ιδιοκτησία,θατο έκαμνε με ρητέςδιατάξεις, όπως στην περίπτωση του ποινικού κώδικα. Ομως ο νο μοθέτης επέλεξενα μηνεγκαταλείψει τηναρχή τηςεδαφι20 κότηταςη οποίαενσωματώνεται στο αρθρ. 21
(2).Ανάλογη υπήρξεκαιη προσέγγιση τουΑνωτάτου Δικαστηρίου στην πρόσφατηαπόφαση του στην Αίτηση Αρ. 1/92 Αναφορικά . με τα άρθρα 5 και 6 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, (όπως τροποποιήθηκαν μεταγενέστερα), ημερ. 15/5/92,σε 25 σχέση με τους περιορισμούς της τοπικής αρμοδιότητας τωνεπαρχιακώνδικαστηρίων σεποινικές υποθέσεις. Για τους παραπάνω λόγους ηέφεση απορρίπτεται με έξοδασεβάροςτου εφεσείοντα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 835