(1992)21 Ιανουαρίου, 1992 [ΠΙΚΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ/σιές] LOUISTOURISTAGENCYLTD., Εφεσείοντες-Καθ'ωνifαίτηση, v. ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ ΗΛΙΑ, ΕφεσίβλητηςΆπήϊριας. (ΥπόμνημαΑρ.256). Σύμβαση Εργασίας— Εξαναγκασμόςεργοδοτονμένου οε παραίτηση από τον εργοδότη του μεαπειλέςνατονκατηγορήσει γιαποινικό αδίκημα—Ισοδυναμείμεπαράνομοτερματισμό απασχόλησης — Αρθρο 7
(1)τουΠερί ΤερματισμούΑπασχολήσεωςΝόμου, 1967(Ν. 24/67). ΣύμβασηΕργασίας—Παράνομοςτερματισμόςαπασχόλησης—Απο ζημιώσειςμεβάσητον περί Τερματισμού ΑπαχολήσεωςΝόμο — Τομέτροτωναποζημιώσεωνδενσυναρτάταιμεαυτόπουκαθορί ζεται από το Κεφ. 149 καιγενικάτις αρχέςτουδικαίου τωνσυμ- .„ βάσεων, αλλά επαφίεται στηναπόλυτηκρίσητουΔιαιτητικούΔι- ι υ καστηρίον. Απεμπόληση δικαιώματος(waiver)— Μπορεί να τεκμηριωθεί από τηνσυμπεριφοράτου δικαιούχου εφόσονυποδήλωνα αναμφισβή τητα(unequivocally)εγκατάλειψητουδικαιώματος. Η εφεσίβλητη εργαζότανσε ξενοδοχείο τηςεφεσείουσας στην 15 ανώτερηβαθμίδατουΤμήματος Υποδοχής(ReceptionistΑ).Μετα ξύ τωνκαθηκόντων τηςήτανη παραλαβήτωνμετρητών του τα μείου τουκαταστήματος πωλήσεωςδώρωντουξενοδοχείου κάθε βράδυαπότηνυπεύθυνητουκαταστήματος. Στις2.10.85 η υπεύ θυνητουκαταστήματοςπαρέδωσεστηνεφεσίβλητηταμετρητάκαι 2 0 την ταμειακή κατάσταση που ετοίμασε που έδειχνε το ποσό να ανέρχεται σεΛΚ102.22 σεντ.Επειδήησυνάδελφοςτηςεφεσίβλη τηςβιαζόταννααναχωρήσειδενακολουθήθτριεηνενομισμένηδια δικασία καταμέτρησης τουπαραδοθέντος ποσού. Κατά τοπέρας τηςεργασίαςτης,ηεφεσίβλητηπροέβησεέλεγχοτηςταμειακήςχα- 25 τάστασηςκαιάνευρεότιέλειπεποσό ΛΚ10τοοποίοσυμπλήρωσε μεδικάτηςχρήματα.Τηνεπαύριοη συνάδελφοςτηςτην πληροφό ρησεότι είχε πλεόνασμα ΛΚ10 τοοποίο τηςεπέστρεψε. Μετάτο επεισόδιο αυτό ασκήθηκε στην εφεσίβλητη σοβαρήπίεση από την εφεσείουσαναυποβάλειπαραίτησηαπότηνεργασίατης. Ηπίεση 30 συνίστατο σεαπειλέςότιθακαταγγελλόταν γιαοικειοποίησητου 98 5 1 ΑΛΛ. 5 jΛ 15 20 LouUTeurUt v. Ηλία ποσού των ΛΚ10, πράγμαπου συνιστούσε σοβαρό ποινικόαδίκη μα,καιότισεπερίπτωσητέτοιαςκαταγγελίαςηφήμητηςθααμαυ ρωνότανανεξάρτητααπότηνέκβασητης ποινικής υπόθεσης. Επι πλέον της αναφερόταν ότι σε τέτοια περίπτωση η προοπτική απασχόλησης της σε άλλες ξενοδοχειακές μονάδες θα μειωνόταν σημαντικά. Μετάαπό τις πιέσεις αυτές ηεφεσίβλητη παραιτήθηκε τελικά από τη θέση της στα πλαίσια διακανονισμού με την εφεσείουσα ναμηνδοθεί συνέχειαστηνυπόθεση. Κατά τον χρόνο της παραίτησης της η εφεσίβλητη είχε συμπλήρωσα επταετή απασχόλησηστηνεφεσείουσα. Το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορώνβρήκεότι ηδιαγωγή της εφεσείουσαςήταντέτοιαώστεηπαραίτησητηςεφεσίβλητης ναμην είναι οικειοθελής αλλά να ισοδυναμεί με παράνομηαπόλυση της σύμφωνα με το άρθρο 7
(1)του περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου, 1967 (Ν 24/67), και επιδίκασε σΌυτή ΛΚ3.000 πλέον ΛΚ368 αποζημίωση αντί προειδοποίησης. Η εφεσείουσα ισχυρί σθηκεκατ'έφεσηότι από ταγεγονότα διαφαινόταν ότι ηεφεσίβλη τη είχε αποποιηθεί του δικαιώματος της ναζητήσει αποζημιώσεις από τηνεφεσείουσα (waiver)και ότι οι αποζημιώσεις πουεπιδικάσθηκανήσανυπερβολικές. Αποφασίσθηκε όχι: 25 30 35 4β (α) Απεμπόλησηδικαιώματος (waiver) μπορεί νατεκμηριωθεί από τηνσυμπεριφορά του δικαιούχου μόνο εφ'όσον αυτήυποδη λώνει αναμφισβήτητα (unequivocally) εγκατάληψη του δικαιώματος. Στηνπροκείμενη περίπτωση δεν είχε διαφοροποιηθεί ηκατά στασηπραγμάτωνώστενατίθεται θέμα εξαγωγής συμπεράσματος συμβιβασμού της εφεσίβλητης με νέα κατάσταση πραγμάτων που να αποκαλύπτει εγκατάληψηδικαιώματος και γι' αυτό η υποβολή παραίτησης από την εφεσίβλητη δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι ισοδυναμούσε μεαπεμπόλησηδικαιώματος (waiver). (β) Το κριτήριο της αποζημίωσης βάσει του άρθρου 4 του Ν. 24/67 δεν συναρτάται με το συμβατικό που καθορίζεται από τον περίΣυμβάσεως Νόμο, Κεφ. 149, καιγενικάτις αρχέςτου δικαίου των συμβάσεων,δηλ. ζημιάπου έπεται κατάλογικήπρόβλεψη της διάρρηξης τηςσυμφωνίας,αλλά επαφίεται το θέματων αποζημιώ σεων στην απόλυτη κρίση του διαιτητικού δικαστηρίου, με μόνο περιορισμό εκείνο του άρθρου 3 του Πίνακα ότι δηλ. ηαποζημίω ση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα ημερομίσθια δύο ετών. Στηνπα ρούσαπερίπτωσητο ποσό πουείχεεπιδικασθεί απότο ΔΕΔ μεκανέναμέτροδενμπορούσε νακριθεί υπερβολικό. Η έφεση απορρίφθηκε με έξοδα. Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: WesternExcavating(EDD)Ltd v. Sharp[1978]1AB ER. 71399 LouisTourist τ.Ηλία
(1992)LB. Co.Ltdv.Efstathiou
(1989)1CLR. 448Atouet Clothingv.Athanassiou
(1988)1CJJi. 626. Υπόμνημα. Υπόμνημα από το Δικαστή του Δικαστηρίου Εργατι κώνΔιαφορών αναφορικά μεαπόφασητουστην υπόθεση Αρ. 215/86πουδόθηκεστις 23 Μαΐου, 1988 μετην οποία επιδικάστηκε στην αιτήτριατο ποσό των £3.000.-αποζη μίωσηγια τερματισμό απασχόλησης υπαιτιότητα των ερ γοδοτών και το ποσό των £368.-αποζημίωσηαντίπροει δοποίησης. Ν. Παπαενσταθίον,γιατους εφεσείοντες. Αί. Μαθηχολώνης,γιατηνεφεσίβλητη. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστήςκ.Γ.Μ. Πικής ΠΙΚΗΣ, Δ.: Το Διαιτητικό Δικαστήριο βρήκε ότι οι 15 εφεσείοντες οι οποίοι διαχειρίζονται αλυσίδα ξενοδο χείων,οιεργοδότες της εφεσίβλητης, υπαλλήλου τους στο ξενοδοχείο ΚΑΡΠΑΣΙΑΝΑ, τηνκατηγόρησαν άδικα ότι οικειοποιήθηκε απότο ταμείοπουήτανυπεύθυνηναεπι βλέπει ποσό £10.- καιστησυνέχεια άσκησαν ασφυκτική 20 πίεσηγιανατηνεξαναγκάσουνσεπαραίτηση,προσφεύγο ντας σε απαράδεκταμέσα καιμεθόδους. Παρά την ανί χνευση τωνπραγματικών περιστατικών σεσχέση με την ανχσοσκέλεια σεταμείοπουπαραδόθηκεστην εφεσίβλητη, τηναπείλησανμεποινικάμέτραυπογραμμίζονταςτις επι- 25 πτώσεις πουθαείχεη καταγγελίαγιατημελλοντική εργοδότηση της σε μια προσπάθειαεξαναγκασμού της σε πα ραίτηση. Σύμφωνα μεταευρήματα τουπρωτόδικουδικαστη ρίου τοεπεισόδιο που οδήγησε στην αποχώρησητης εφε- 30 σίβλητης απότηνυπηρεσίατωνεφεσειόντων προέκυψεως εξής:100 5 10 1ΑΛΛ, LouisTouristv. Ηλία Πωι&Δ. Ήταν μεταξύ των καθηκόντων της εφεσίβλητου όταν εκτελούσε νυκτερινή βάρδεια, η παραλαβή του ταμείου του καταστήματος πωλήσεων δώρων, το οποίο έκλειε γύρω στις 9.00 μ.μ. Τη συγκεκριμένη νύκτα (2/1CV85) η 5 υπεύθυνος του καταστήματος παρέδωσε στην εφεσίβλητη τα μετρητά στο ταμείο και την ταμιακή κατάσταση που ετοίμασε που έδειχνε τα μετρητά στο ταμείο ναανέρχο νται σε £10222 σ. Ησυνάδελφος της εφεσίβλητης βιαζό ταννααναχωρήσεικαιγι'αυτόδενακολουθήθηκε ηνενο10 μισμένη διαδικασία καταμέτρησης του παραδοθέντος ποσού. Κατά το πέρας της εργασίας της, περί τις 11.00 μ,μ.,καιπριναποχώρησα,ηεφεσίβλητηπροέβησε έλεγχο τηςταμιακήςκατάστασηςκαιάνευρεότιέλειπεποσό£10.Συμπλήρωσε το ποσό μεδικά της χρήματακαιαποχώρη15 σε. Την επαύριο η συνάδελφος της την πληροφόρησε ότι είχε πλεόνασμα £10.-που αντιπροσώπευε το ποσό που έπρεπε νατης είχεπαραδοθείτηνπροηγούμενηνύκτα,το οποίο καιτηςπαρέδωσε. Έλεγχος ο οποίος διεξήχθηαπό το τμήμα ελέγχου των εφεσειοντων έφερε σε φως ταδια20 δραματισθέντα, γεγονός που δημιούργησε ερωτηματικά στοναρμόδιοτουτμήματοςγιατηνπροσήλωση τηςεφεσί βλητης στο καθήκον, οπόταν σύστησε στο διευθυντή του ξενοδοχείου την απόλυση της. Ο τελευταίος εισηγήθηκε όπως το θέμα αφεθεί κοντά του για την εξασφάλισητης 25 απομάκρυνσηςτης εφεσίβλητης χωρίς προστριβές καισυ νέπειες. Στη συνέχεια την κατηγόρησε για οικειοποίηση τουποσού των £10.-επισημαίνοντας ότι αυτό συνιστούσε ποινικό αδίκημακαι ότι ηδιάπραξητου θα καταγγελλό ταν στις αστυνομικές αρχές, γεγονός που θα την καθι30 στούσε ποινικάυπεύθυνη,αφενός,και θααμαύρωνε, ανε ξάρτητααπότηνέκβασητηςποινικήςυπόθεσης,τοόνομα της, αφετέρου,γεγονός που θα είχε δυσμενείς συνέπειες στιςπροοπτικές απασχόλησηςτηςσεάλλες ξενοδοχειακές μονάδες. Μετά από επταετή υπηρεσία η εφεσίβλητη είχε 35 ανελιχθείστηνανώτατηβαθμίδατουΤμήματος Υποδοχής όπου υπηρετούσε (Receptionist Α) και ήταναπρόθυμηνα εγκαταλείψει την εργασία της- 'Οπως ανάφερε όμως σε επιστολήτηςτης27/11/1985ηδιαγωγήτωνεργοδοτών της δεν της άφησεάλλη εκλογήαπό του νααποχωρήσει από 40 την εργασίατης. Η πίεση ηοποία ασκήθηκε δενπεριορί101 EIcafeA LooioΤοαπΐαΐ v.Httia
(1992)σνψ& μόνο στην προφορικήπροτροπήτου ΔιευΦυντή να παραιτήσει "κρος το συμφέρον της", αλλά επιτάθηκε με τφ &&στολήτης 16/10/1985 μ2 την οποίατηνπληροφο ρούσανότιτοπεριστατικότοοποίοεπεσυνέβη "τηνβαρύ ν ε αφάνταστα" και ότι η εμπιστοσύνη των εργοδοτών 5 κρος το άτομοτης είχε εκπέσει ηάτ,ωτον μηδενός.Επω δόςτηςο&ιστολήςήτανηπροτροπήγιατηνπαραίτησητης εργο&οτουμένης προςφιλικόδιακανονισμότουπροκύψα ντοςβέματοςκαιαποφυγήδυσάρεστων συνεπειών. Το δικαστήριο έκρινε ότι η διαγωγή των εργοδοτών 10 osv άφηνεάλλη εκλογήστην εφεσίβλητη απότην αποχώ ρησητης.Υπό το φως αυτώντωνδεδομένων το δικαστή ριο θεώρησε ότι η απασχόλησητερματίστηκε υπαιτιότητι τωνεργοδοτών βάσειτουάρθρου7
(1)τουΠερίΤερματι σμού Απασχολήσεως Νόμουτου 1967 (Ν24/67)και απέ- 15 νειμε σ* αυτή £3.000.- αποζημίωση,πλέον £368.- αποζη μίωσηαντίπροειδοποίησης. Στοπρωτόδικοδικαστήριοοιεργοδότεςπρόβαλανδύο διαζευκτικέςυπερασπίσεις:(α)Επίδειξηδιαγωγήςεκ μέρους του εργοδοτουμένου 20 ασυμβίβαστης μετησχέση εργοδότη-εργοδοτουμένου,που παρέχει στον εργοδότη δικαίωμα τερματισμού της απα σχόλησης, βάσειτουάρθρου5τουΝ24/67,και (β)Οικειοθελήαποχώρησητηςεφεσίβλητης. Ενόψει τωνευρημάτωντουΔιαιτητικούΔικαστηρίουη 25 έφεση περιορίστηκε στη διαζευκτική θέση των εφεσειόντων ότι η αποχώρηση της εφεσίβλητης υπήρξε οικειοθε λής. Ησυνέχισητης εργασίας της για το χρόνο ο οποίος μεσολάβησε μεταξύ της απαράδεκτης, όπως έκρινε το δι καστήριο,διαγωγήςτων εργοδοτών ηοποίαθαμπορούσε 30 να δικαιολογήσει την εργοδοτούμενη να αποχωρήσειαπό την εργασία της βάσει του άρθρου 7
(1), τεκμηριώνει, όπωςεισηγήθηκανοι εφεσείοντες,αποποίηση(waiver) του δικαιώματοςτου εργοδοτουμένου νατερματίσει τηναπα σχόληση του εξαιτίας της διαγωγής των εργοδοτών του. 35 102 1 ΑΛΛ. LouieTouristv.Ηλία Πικής,Δ. Προςυποστήριξη των θέσεων τους έγινεαναφοράιδιαίτε ρα στην απόφαση του αγγλικού δικαστηρίου Western Excavating (ECC) Ltd v. Sharp [1978] 1All E.R. 713 και του Εφετείου στην L.B. Co. Ltd v. Efstathiou
(1989)1 5 CLH.448. Απεμπόληση δικαιώματος (waiver) μπορεί νατεκμη ριωθεί απότη συμπεριφοράτου δικαιούχου μόνο εφόσον αυτή υποδηλώνει αναμφισβήτητα (unequivocally) εγκατά λειψη του δικαιώματος. Στην προκείμενη περίπτωση δε 10 διαφοροποιήθηκε η κατάσταση πραγμάτων μετά την16/ 10/1985 ώστε να τίθεται θέμα εξαγωγής συμπεράσματος συμβιβασμού τηςεφεσίβλητης μενέα κατάσταση πραγμά των πουνα αποκαλύπτει εγκατάλειψη δικαιώματος.Δε διαμορφώθηκενέακατάστασηπραγμάτωνώστενα εγείρε15 ται θέμα αποποίησης προϋπάρχοντος δικαιώματος. Η αδικαιολόγητη δυσπιστία τωνεργοδοτών προς το άτομο της συνέχισε να υφίσταται,καθώςκαι πίεση για την απο χώρηση της. Ηπαραίτηση δενήταν ποτέ η επιλογήτης, αλλά το άμεσο αποτέλεσμα τηςέναντι τηςδιαγωγής των 20 εργοδοτών. Το άρθρο 7
(1)του Ν24/67δεν εξειδικεύει τηδιαγωγή του εργοδότη ηοποίακαθιστάδικαιολογημένο τον τερμα τισμό απασχόλησης εκ μέρους του εργοδοτουμένου υπαιτιότι του εργοδότη. Στην Alouet Clothing v. Athanassiou 25
(1988)1C.L.R.626, αποφασίστηκεότιδιάρρηξη θεμελιώ δους όρου τηςσύμβασης εργασίαςεκ μέρους του εργοδότη συνιστά διαγωγήηοποία εμπίπτει στις πρόνοιες τουάρ θρου 7
(1)του νόμου. Είναι δύσκολο, ανόχιαδύνατο,να προσδιοριστεί εξαντλητικά η μεμπτή διαγωγήτου εργοδό30 τηστο πλαίσιο του άρθρου7
(1). Πρέπει όμως η διαγωγή αυτή ναείναι εξ αντικειμένου τέτοιας μορφής καιχαρά-' κτήρα πουνακλονίζει το θεμέλιο της σχέσης εργοδότηεργοδοτουμένου, είτε λόγω της διάρρηξης θεμελιωδών όρων της σύμβασης εργασίας, ή την επίδειξη εκ μέρους 35 του εργοδότη διαγωγής ασυμβίβαστης με τοπαραδεκτό πλαίσιο σχέσεων εργοδότη-εργοδοτουμένου. Η πρόσαψη ανυπόστατων κατηγοριών εκμέρους του εργοδότη γιατη διάπραξη εγκλήματος καιηαπειλή γιαδιαπόμπευση του 103 ΗΚΒΜ<&Δ. LoalflTouriclv. ΕΜα
(1992)εργοδοτουμένου συνιστά απαράδεκτηδιαγωγή εργοδότη, που δε μπορεί να αναμένεται να γίνεται ανεκτή απότον εργοδοτούμενο. Τοεύρηματουδικαστηρίουότιηδιαγωγή των εργοδοτών εμπίπτει στις διατάξεις του άρθρου7
(1)κρίνεται δικαιολογημένο. Επομένως οι εργοδότες ήταν 5 υπόλογοι σεαποζημιώσεις βάσει του άρθρου3 του Ν 24/ 67, όπωςτροποποιήθηκε απότοάρθρο3τουΝ.92/79και σύμφωνα με τις διατάξεις του Πρώτου Πίνακα του Νόμου. Η αποζημίωση τουεργοδοτουμένου επαφείεται, σύμφωνα με τοάρθρο4του Πρώτου Πίνακατου νόμου, ίο στην απόλυτο διακριτική εξουσία του Διαιτητικού Δικα στηρίου. Στην άσκηση της εξουσίας του δικαστηρίου ορί ζεταιαπότο ίδιο άρθροτουνόμου,ότι πρέπει να λαμβά νονται υπόψη ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι απαριθμούνται, μεταξύ των οποίων καιηαπώλειαπροο- 15 πτικήςσταδιοδρομίας,στηντερματισθείσα εργασία. Ο δικηγόρος των εφεσειόντων υπέβαλε ότι η αναφορά στην απόφασηστην απώλειατωνπροοπτικώνσταδιοδρο μίας δεν τεκμηριώνεται απότα παραδεκτά γεγονότα. Αντίθετα διαφαίνεταιότιηεφεσίβλητη είχεανελιχθεί στην 20 ανώτατηβαθμίδαστονκλάδουποδοχήςκαιδεθα μπορού σε ναπροσβλέπει στο μέλλονσεπεραιτέρω ανέλιξη.Προ σεκτικήεξέτασητης απόφασηςτου πρωτόδικουδικαστη ρίου αποκαλύπτει ότιηαναφορά στη σταδιοδρομίατης εφεσίβλητης δεσυσχετίζεται μετιςπροοπτικές ανέλιξης 25 της σε ανώτερη θέση αλλά μετησταθερότητα καιτους όρους της εργασίας της. 'Οπως υπέδειξε οδικηγόρος της εφεσίβλητου η επανεργοδότηση της εφεσίβλητης υπήρξε ιδιαίτερα δυσχερής. Ηεφεσίβλητη παρέμεινε άνεργη για χρονική περίοδο 9 μηνών, γεγονός που τηςαποστέρησε 30 ποσό £2,650.-,τοοποίο θαπροσποριζόταν ανηεργασία της δεν τερματιζόταν.Ηνέαεργασία τηνοποίαείχε ανεύρει ήτανεπίπονηκαιοιαπολαβέςτης περίπουοιμισές σε σύγκριση μεεκείνες που απελάμβανε στην υπηρεσία των εφεσειόντων. 35 Τοκριτήριο της αποζημίωσης βάσει του άρθρου4 του Ν24/67δε συναρτάται μετο συμβατικό πουκαθορίζεται από τοΚΕΦ. 149, και γενικά τιςαρχές του δικαίου των 104 IAJCA. LouisTourirtv.IUic Πικής,Δ. συμβάσεων, δηλαδή ζημιά η οποία έπεται κατά λογική πρόβλεψη της διάρρηξης της συμφωνίας. Το θέμα των αποζημιώσεωνεπαφίεταιστηναπόλυτηκρίσητουΔιαιτη τικού Δικαστηρίου, με μόνο περιορισμό εκείνο που τίθε5 ται από το άρθρο 3 του Πίνακα,η αποζημίωση να μη υπερβαίνει τα ημερομίσθια δύο ετών (Ν92/79). Η υλική ζημιάτηνοποίαυφίσταται απότοντερματισμόο εργοδοτούμενος είναι αναμφίβολαπαράγοντας σχετικός, αλλά όχιο μόνοςο οποίοςλαμβάνεταιυπόψη. 10 Η διαγωγή των μερών είναι άλλος σχετικός παράγο ντας,όπως συνάγεταιαπότηνπαράγραφο4 (δ)τουΠίνα κα.Ηαπαρίθμησητωνπαραγόντων,πουείναισχετικοί με την αποζημίωση,θα ήταν αντινομικήπρος τον απόλυτο χαρακτήρα της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου. 15 'Οτι μπορεί ναλεχθεί μεβεβαιότητα,υπό το φως τωνευ ρημάτωντουπρωτόδικου δικαστηρίου,είναιότιηαποζη μίωση των £3.000.-δενκρίνεται μεκανένα μέτρουπερβο λική. Κανένας λόγος δεν έχει καταδειχθεί στην προκείμενη 20 περίπτωση που να δικαιολογεί επέμβαση με την άσκηση τηςδιακριτικήςευχέρειαςτουπρωτόδικου δικαστηρίου. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 105