clr/1992/1992_2_106.pdf

(1992)16Μαρτίου1992 [Α.Ν.ΛΟΙΖΟΥ,Π.,ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,Δ/Λές] JOSEPHSAIDSAAD ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Εφεσείοντες, ν. ΤΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητης. (Ποινικές ΕφέσειςΑρ. 5506,5507). Κατοχή ελεγχομένου φαρμάκου (2,207γραμμάρια σκευάσματος που περιείχε 38.3% ηρωίνη)μεσκοπό την προμήθεια του σεάλλο πρό­ σωπο κατά παράβαση των άρθρων 2,3,6(1X2), 6

(3), 30 και 31 του Περί Ναρκωτικών Φαρμάκων και Ψυχοτρόπων Ουσιών Νόμου 29/77όπως ετροποποιήθη με τον Νόμο 67/83, κα του άρ­ θρου 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154 — Επιβολή ποινής φυλά­ κισης πέντε χρόνων στον κάθεκατηγορούμενο, στη δεύτερηκατήγορία, κατάσχεση της ηρωίνηςκαι δήμευση του αυτοκινήτου το οποίο εσχετίζετο με τα αδικήματα — Επικυρώθηκε από το Εφε­ τείο. 5 Λέξεις και Φράσεις—"Συναντουργός". Απόδειξη — Μαρτυρία συναντουργού, ενισχυτική μαρτυρία και ορθή προειδοποίηση — Τρόπος προσέγγισης μαρτυρίας συναυτουργου από το Δικαστήριο. Απόδειξη — Ενισχυτική μαρτυρία — Ποιες ιδιότητες πρέπει να έχει κάποια μαρτυρία για να χαρακτηρισθεί ως ενισχυτική — Ποια η νέα προσέγγιση των Δικαστηρίων σχετικά με μάρτυρες των οποίων ημαρτυρία χρειάζεται ενίσχυση — Εκτενήςαναφορά στην 15 Κυπριακή και Αγγλική Νομολογία. Απόδειξη — Αποδεικτική αξία της ενισχυτικής μαρτυρίας αναφορικά με την μαρτυρία συναυτουργού — Ποικίλλει ανάλογα με τοπεριεχόμενο και τηβεβαιότητα που δημιουργεί για την αξιοπιστία του συναυτουργού, θέματαπου ανάγονται κατ'εξοχήν στην κρίση του εκδικάζοντος δικαστηρίου. Απόδειξη — Καταγραφή μαρτυρίας που το Κακουργιοδικείο έκρινε ότι δεν ήταν αποδεκτή καιπου δεν-αποτελούσεμέρος του σκεπτι­ κού τηζ απόφασης — Δεν θεωρήθηκε ότι αποτελεί ουσιαστική πα­ ρατυπία. Αποφάσεις πρωτόδικων δικαστηρίων αναφορικά με ζητήματα που σχετίζονται με τη συμμετοχή μαρτύρων — Είναι επιθυμητό και 25 πολύ βοηθητικό να προσδιορίζουν ότι το πρωτόδικο δικαστήριο 106 ^ 2 Α.ΑΛ. Saad and Another v.Δημοκρατίας εξέτασεκαι απεφάσισε αυτά ταζητήματα,λόγω τηςζωτικήςσημα­ σίαςπου έχουνστη συζήτησηεφέσεωνενάντια σε καταδίκη. 5 IQ ιε 1 3 20 25 30 3g Μετά από πληροφορίες που είχαν οι τελωνειακές αρχές για ναρκωτικά κρυμμένα σε αυτοκίνητο Mazda το οποίο ήλθε στη Λάρνακα από το Λίβανο στις 3 Ιουλίου 1991 προέβησαν μαζί με αστυνομικούς σε έρευνα και διαπίστωσαν ότι στο δοχείο καυσί­ μων υπήρχε ξένο αντικείμίνο. Το εν λόγω αυτοκίνητο μετεφέρθη στο γκαράζτης Mazda όπουστο χώρο καυσίμων τουανακαλύφθη­ κε μολυβδένιο κουτί μέσα στο οποίο υπήρχε δεύτερο κουτί στο οποίο βρέθηκαν τα ναρκωτικά τυλιγμένα σε αλουμινόχαρτο. Το αυτοκίνητο Mazda αγοράσθηκε στο Λίβανο από κάποιο έμπορο αυτοκινήτων, Μ.Κ.1,απότον δεύτερο εφεσείοντα για λογαριασμό τουπρώτουεφεσείοντα καιγιαχρήσητου στην Κύπρο.Τηναγορά του συγκεκριμένου αυτοκινήτου το οποίο ήταν υπό επιδιόρθωση πρότεινε ο ίδιος ο Μ.Κ.1 στον δεύτερο εφεσείοντα ο οποίος όταν το αγόρασε ζήτησε να πάρει το δοχείο καυσίμων λέγοντας ότι υπήρχε νερό στη βενζίνη. Ο Μ.Κ.1 δέχθηκε και ο δεύτερος εφεσείων το επέστρεψε σελίγες μέρες και επανατοποθετήθηκε στοαυ­ τοκίνητο το οποίο στη συνέχεια στάληκε στην Κύπρο στον πρώτο εφεσείοντα. Το Κακουργιοδικείο αφούαξιολόγησε τη μαρτυρίατης κατηγορούσας Αρχής σε συνάρτηση μετη μαρτυρίατου Μ.Κ,1 σύμφωνα με την οποία γνώριζε ότι το δοχείο της βενζίνης δεν είχε πρό­ βλημα και ότι γνώριζε ή υποψιαζόταν για την τοποθέτηση των ναρκωτικών σ' αυτό κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Μ.Κ.1 ήταν συναυτουργός. Το Κακουργιοδικείο αφούπροέβη στην ορθή προ­ ειδοποίηση προς τον εαυτό του ότι είναι επικίνδυνο να βασιστεί στην μαρτυρίατου Μ.Κ. 1και καθοδηγούμενο από τις αρχές που διέπουντην αναγκαιότητα για ενισχυτική μαρτυρίααναφορικάμε την μαρτυρίασυναυτουργών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μαρ­ τυρία της κατηγορούσης Αρχής ενίσχυε τη μαρτυρία του Μ.Κ.1 και την έκρινε αξιόπιστη σε αντίθεση μετη μαρτυρίατωνκατηγο­ ρουμένων, τους οποίους καταδίκασε επιβάλλοντας τους τις πιο πάνωποινές. Σε εφέσεις τους εναντίον της καταδίκης-οι εφέσεις εναντίον τηςποινήςαποσύρθηκαν- οι εφεσείοντες ισχυρίσθηκαν ότι τοΚα­ κουργιοδικείο κατέληξε σε λανθασμένα και/ήπαράλογασυμπερά­ σματα,σε συμπεράσματα πουδεν μπορούσαν να εξαχθούν απότη μαρτυρίακαιότι υπήρξε ουσιωδώς πλημμελής απονομήτηςδικαι­ οσύνης. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την έφεση και απεφάνθηκε ότι: 4 ^ 1. Η νομική προσέγγιση του Κακουργιοδικείου αναφορικά με το θέματηςαποδοχήςτης μαρτυρίαςτουσυναυτουργού είναι από­ λυταορθή. 2. Ορθά το Κακουργιοδικείο αναζήτησε ενισχυτική μαρτυρία 107 Saad andAnother v.Δημοκρατίας

(1992)πριν ενεργήσει μεβάσητη μαρτυρίατουσυναυτουργού ενόψειτων αντιφάσεων τουπου απέβλεπαν στην παρουσίαση τουωςαμέτο­ χουστηδιάπραξητων εγκλημάτων.

1. Ηαπόφαση του Κακουογιοδικείου είναι πλήρως αιτιολογη­ μένη.Ηενισχυτικήμαρτυρίαόχιμόνο υπήρχεαλλάκαιεπεσημάνθηκε μεκάθεδυνατήλεπτόμέρεια c
2. Ηκαταγραφήτηςμηαποδεκτήςμαρτυρίαςδενχρησιμοποιή­ θηκεσαν μέρος τουσκεπτικού της απόφασης καιδεν αξίζει περισ­ σότερης εξέτασης όνταςμιάασήμαντηλεπτομέρεια στενογραφικού λάθους. 5.Το Κακουργιοδικείο δενπροέβηστην χρησιμοποίηση της κατάθεσης του ενός των εφεσειόντων εναντίον του άλλου. Εκείνο που έγινε ήτανηαντεξέτασητωνεφεσειόντων σεσχέσημετις κα­ ταθέσεις τουςγιαναδιαπιστωθούντυχόναντιφάσεις,έναστοιχείο πουεσχετίζετο μετην αξιοπιστίατων. 10 15 Οι εφέσεις απορρίπτονται. Υποθέσεις πουαναφέρθηκαν: R νBeck [1982] 1 All E.R. 807DaviesνD.PJ. [1954] 1 AllE.R.507Demetriouν TheRepublic, 1961 C.L.R. 309- 20 Zacharias ν TheRepublic, 1962 C.L.R. 52Liatsos νThePolice

(1968)2 CLJt. 15Vouoiotisν TheRepublic

(1975)2C.LJi. 34Psaras ν ThePolice

(1987)2 C.LR. 132- 25 Attorney General of HongKongνPink[1987]2AllE.R.488D.P.P. νHester[1972]3All E.R. 1056(H.L.)· D.P.P. νKilboume [1973]A.C. 729(H.L.)· Boardam νDJ>J>. [1974] 3All E.R.807(H.L.)· R ν Turner, 61 Cr.App. Rep.67R νBaskerviUe[1916]2K.B.658R νMutiins

(1848)3COX cc526Ττοουλιάς v.Δημοκρατίας

(1989)2Α.Α.Δ. 258· R νSpencer[1986]2All EJ?.928· 108 y^ 2ΑΛΛ. Saadand Another v.Δημοκρατίας Peristianisν ThePolice

(1969)2 C.L.R. 137Flourentzouν ThePolice

(1973)2 C.LJi. 526Fouiri& Othersν TheRepublic

(1980)2 C.L.R. 152Turnerv. Blunden[1986]2All E.R. 75. Έφεση εναντίον Καταδίκηςκαι Ποινής. Έφεσηεναντίον της καταδίκης καιτηςποινής απότον Joseph SaidSaadκαιάλλο οι οποίοι βρέθηκανένοχοι στις 6 Αυγούστου, 1991 από το Κακουργιοδικείο Λάρνακας (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 13109/91) στην κατηγορία JQ κατοχής ελεγχομένου φαρμάκου κατά παράβασητων 2,3, 6

(2),30 και 31 του Περί ΝαρκωτικώνΦαρμάκων και ΨυχοτρόπωνΟυσιών Νόμου,1977 (Νόμος29/77)καιστην κατηγορία κατοχής ελεγχομένου φαρμάκου προς τον σκοπόόπωςτοπρομηθεύσουν σεάλλο πρόσωποκατάπα15 ράβαση τωνάρθρων2,3, 6

(3),30και31τουπιο πάνω νόμουκαταδικάστηκαναπότον Καλλή,Π.Ε.Δ.,τον Σ. Νικολαΐδη, Α.Ε.Δ.και τον Πασχαλίδη,Ε.Δ. σε φυλάκιση 5 ετών στη δεύτερη κατηγορία χωρίς να επιβληθεί ποινή στηνπρώτηκατηγορία. Ν. ΚλϊΐρίδηςμεΚ. Κακονλλή, γιατους εφεσείοντες. Α. Μ. Αγγελίδης, ΑνώτεροςΔικηγόροςτης Δημοκρα­ τίας,γιατην εφεσίβλητη. " 30 Α. Ν.ΛΟΙΖΟΥ Π. ανάγνωσε την απόφασητου Δικα­ στηρίου. Μετά από ακροαματική διαδικασία οι εφεσείοντες βρέθηκαν ένοχοι των δύοπιο κάτωκατηγοριών που αντιμετώπιζαν: "

(1)Κατοχή ελεγχόμενου φαρμάκου τάξεως Ά' του Μέρους Ιτου Πρώτου Πίνακος κατά παραβασιν των άρθρων2, 36

(2), 30και 31 του ΠερίΝαρκωτικών Φαρμάκων και Ψυχοτρόπων Ουσιών Νόμου29/77 ως ετροποποιήθηυπότουΝόμου67/ 83, και άρθρου 20 του Ποινικού Κωδικός Κεφ. 154. 109 Α. Λοΐζου, Πρ. Saadand Another ν.Δημοκρατίας

(1992)(β) Κατοχή ελεγχομένου φαρμάκουΤάξεως Ά' του Μέρους Ιτου Πρώτου Πίνακοςπρος τον σκοπόν όπως προμηθεύουν τούτο εις έτερον πρόσωπον κατά παράβασιντων άρθρων2, 3,6

(3), 30και 31 του Περί Ναρκωτικών Φαρμάκωνκαι Ψυχο­ τρόπων Ουσιών Νόμου29/77 ωςετροποποιήθημε τονΝόμο67/83, καιάρθρου20τουΠοινικούΚω­ δικός Κεφ. 154." 5 Το ελεγχόμενοφάρμακο, αντικείμενο τουκατηγορητη­ ρίου, αποτελείτο από2,207γραμμάρια σκευάσματος που περιείχε 38.3%διαμορφίνηγνωστή ωςηρωίνηκαιοτόπος 10 κατοχήςτουήτανηΛάρνακα. Το Κακουργιοδικείο, αφού άκουσε το συνήγορο και εξέτασε την έκθεσητου Γραφείου Ευημερίας για τουςκα­ τηγορουμένους, επέβαλε σε αυτούς, μετά που στάθμισε . . κάθε σχετικό με την επιμέτρηση της ποινής,παράγοντα, φυλάκιση πέντε ετών πάνω στη δεύτερη κατηγορία. Δεν επέβαλε ποινήγια τηνπρώτηκατηγορίαεπειδήτασυστα­ τικά στοιχεία της υπήρχανστην κατηγορίαγια την οποία επέβαλεποινή.Διέταξε δετηνκατάσχεσητηςηρωίνηςκαι κατ' εφαρμογή του άρθρου 31

(1)του Νόμο Αρ. 29 του 20 1977, διάταξετηδήμευσητουαυτοκινήτου επειδήκατάτη γνώμητουσχετίζετο μετααδικήματα. Εναντίον της καταδίκηςαυτήςκαιτης ποινής,οι εφεσείοντες καταχώρησαν τις παρούσες εφέσεις μεταυτόση­ μους λόγους εφέσεως, οι εφέσεις όμως εναντίον της ποι- 25 νήςαποσύρθηκαν.Οιλόγοιεφέσεως είναιοιπιο κάτω: "

1. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε σε λανθα­ σμένακαι/ήπαράλογασυμπεράσματα.
2. Το ΠρωτόδικοΔικαστήριο κατέληξε σε συμπερά­ σματατα οποία δεν μπορούσαν να εξαχθούναπό τηνυπάρχουσα μαρτυρία.
3. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο βασίστηκε σε λανθα­ σμένεςκαι/ήψευδείς και/ή αντιφάσκουσεςμαρτυ110 -0 2 Α.Α.Δ. SaadandAnother v.Δημοκρατίας Α.Αοϊζου,Πρ. ρίες.
4. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο δενσχολίασε κάν ισχυρισμούς της υπεράσπισης αναφορικάμε την ψευδήκατάθεσητουμάρτυρακατηγορίας,
5. 5 ^ 15 20 25
6. Η καταδίκη του Εφεσείοντος επίτωνκατηγοριών είναι εσφαλμένη νομικώς καιπραγματικώς και δέον όπωςακυρωθή καθ'ότιυπήρξεκατάτην διαδικασίαν ουσιωδώς πλημμελής απονομή της Δι­ καιοσύνηςδιατουςακόλουθους λόγους: (α) Το Πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα απεδέχθηότι απεδείχθησαν τα συστατικά στοιχεία των αδικημάτων καιεις ταςδύο κατηγορίας εναντίον του εφεσείοντος. (β) Το Πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα απεδέ­ χθητην μαρτυρίαντου μάρτυροςκατηγορίας1 καιεστηρίχθη επ'αυτής ενώο μάρτυς αυτός υπήρξεν αναξιόπιστος εις τοιούτον βαθμόν ώστεναμηδύναταιναγίνη αποδεκτήη μαρτυ­ ρίατου. (γ) ΤοΠρωτόδικο Δικαστήριο παρέλειψε να αι­ τιολόγηση τηναπόφαση τουν' αποδεχθή την μαρτυρίαν του μάρτυρος κατηγορίας 1 κατά παράβασιν του Α.30

(2)του Συντάγματος και/ή παρέλειψε νατηναξιολόγηση επαρκώς και/ή καθόλου. (δ)ΤοΔικαστήριο εσφαλμένα έκρινε ότιυπήρχε ενισχυτική μαρτυρίατης μαρτυρίαςτουμάρτυ­ ροςκατηγορίας 1 καιτηναπεδέχθη. 30 (ε)Το Δικαστήριο εσφαλμένα έκρινε ότι η μαρτυρίατουεφεσείοντος ήτανπλασματικήκαιανα­ ληθήςκαιτηναπέρριψε. (ζ)Η πρωτόδικηαπόφασηεκδόθηκε με εσφαλμένη 111 Α. Λοΐζον, Πρ. Saadand Another ν.Δημοκρατίας

(1992)καθοδήγηση αναφορικάμε την ύπαρξιντεκμη­ ρίων ενοχής ειςβάροςτου εφεσείοντος." Ταγεγονότα,όπωςδιαπιστώθηκαναπότηνπροσαχθείσα μαρτυρία και μετά απόεκτίμηση της αξιοπιστίας των διαφόρωνμαρτύρωνείναιταακόλουθα. Νωρίςτοπρωΐ στις 3Ιουλίου 1971,έφθασεστο λιμάνι της Λάρνακας από το Ίζιούνι του Λιβάνου το πλοίο "Victory Ι", μεταφέροντας επιβάτες και δύο αυτοκίνητα, έναHondaCivicκαιέναMazda άσπρο

1. Ο παραλήπτης του πρώτου αυτοκινήτου ήταν η Κυριακού Mourharbel ίο και του δεύτερου, ο πρώτος εφεσείων. Μέσα στις διατυ­ πώσεις παραλαβής του αυτοκινήτου ήτο και η έκδοση ασφαλιστικού εγγράφουγιατο οποίο οπρώτος εφεσείων, ο οποίος δήλωσετο επάγγελμα του ωςμηχανικού, παρου­ σιάστηκε ως ιδιοκτήτης τουαυτοκινήτου Mazda. Η ασφά­ λεια την οποία ήθελενα καλύπτει ήτογια ζημιάκαι ανα- 1 5 φορικά με τη διάρκειατης ασφάλειαςζήτησε τρεις μήνες. Δήλωσε ως τιμή αγοράς του αυτοκινήτου, το οποίο είχε αγοράσει δύο μήνες νωρίτερα το ποσό των U.S.$9,
2. Αφού δε πλήρωσε ο ίδιος τα ασφάλιστρα που ανήρχοντο σε £44.73σεντς, παρέλαβε τοαυτοκίνητο του καιτου εξε- *" δόθη άδειαπροσωρινής εισαγωγής αυτοκινήτουπουίσχυε γιαενενήντα μέρες απότις 3Ιουλίου
3. Στησυνέχεια οι τελωνειακές αρχές,αφούήλεγξαν τον αριθμότης μηχανήςκαιτου σώματοςτουαυτοκινήτου,με 25 βάση πληροφορίες που είχαν ότι μέσα στο αυτοκίνητο υπήρχαν κρυμμένα ναρκωτικά, άρχισαν να ερευνούν το αυτοκίνητο με τηβοήθεια σκύλλου, ειδικά εκπαιδευμένου στην ανεύρεση ναρκωτικών. Ησυμπεριφορά τουσκύλλου έκαμε τους τελωνειακούς ναπροβούν σε ενδελεχήέλεγχο. 30 Στην έρευνα αυτήλάμβαναν μέρος τρεις τελωνειακοί και τρεις αστυνομικοί του Τμήματος Ναρκωτικών της Αστυ­ νομίας. Πριν αρχίσει η έρευνα ο αστυνομικός Κακούρης, μέσον διερμηνέα, αφούπληροφόρησε τον πρώτο εφεσείο- •" νταγια τον σκοπό της έρευνας καιτου επέστησε τηνπρο­ σοχήτου στο νόμο, τον ρώτησε αν γνώριζε αν υπήρχαν 112 2 ΑΛΛ. 5 n Saad and Another τ.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου,Πρ. μέσα στο αυτοκίνητο ναρκωτικά, και αυτός απάντησε "μπορεί να έχει, μπορεί να μη έχει, το αυτοκίνητο δεν είναιδικόμου".'Οτανρωτήθηκεποιουείναιτοαυτοκίνη­ το,απάντησε'ΤοέστειλεοBosleiman, γιατίενοικιάζω αυ­ τοκίνητοαπότην Κύπροκαιπληρώνωπολύακριβά". Την ίδια στιγμή έβγαλε απότο πορτοφόλι του μια σημείωση πάνω στην οποία υπήρχαν δύο αριθμοί τηλεφώνου του Bosleiman,στο Λίβανο και της συζύγου του στηΛεμεσό. Αφού ερεύνησανtoαυτοκίνητοδιαπίστωσανότι μέσαστο αποθηκευτικόδοχείο των καυσίμων υπήρχεξένο αντικεί­ μενο. ΠήραντότετοδοχείοστογκαράζτηςMazda,καιεκείο υπεύθυνοςτουγκαράζ, αφούτοσύγκρινε μεέναάλλοκαι­ νούργιοδιαπίστωσεότι ήτοπαραβιασμένο, ότιείχεπερισ­ σότερο βάροςκαι ότι είχε έναστρώμα περισσότερο μπο15 γιάς. Ο μηχανικός Γιανάκης Πογιατζής το άνοιξε με ψαλλίδι καισφυρί,καιτότε φάνηκεέναμολυβδένιο κουτί στο πάνω μέρους του αποθηκευτικούαυτού χώρου μέσα στοοποίουπήρχεδεύτεροκουτί,όπωςτοντενεκκέ.Πάλιν ο ίδιος αστυνομικός επέστησε την προσοχή του πρώτου εφεσείοντα στο νόμο και ο τελευταίος απάντησε"Όπως σου είπα προηγουμένως, το αυτοκίνητο δεν είναι δικό μου,είναιτου George Bosleiman".Στη συνέχεια τοδοχείο αυτό μαζίμετοδεύτερο κουτί μεταφέρθηκανστο Αρχιτελωνείο καιαπόεκείστογραφείοτουΤΑΕΛάρνακας. Ανοίχθηκε τοκουτίκαι μέσα σε αυτόβρέθηκαν τέσσε25 ρασακούλια,τοκάθεέναπεριτυλιγμένο με αλουμινόχαρ­ το. Έγινε πρόχειρη ανάλυση δείγματος από το κάθεένα από τα τέσσερα σακούλια και βρέθηκε ότι πρόκειτο για ηρωίνη.Το περιεχόμενο των σακουλιών αυτώνεξετάστη­ κε απότην Κυβερνητική Χημικό και βρέθηκε ότι περιείχε ηρωίνησεποσοστό 38.3%. 'Οπως ανέφερε και το Κακουργιοδικείο για το πως βρέθηκαν τα τέσσερα σακούλια μέσα στο δοχείο βενζίνης του αυτοκινήτου υπήρχε η μαρτυρία ενώπιον του, του George Ali Bosleiman ο οποίος είναι έμποροςαυτοκινή­ τωνστο Λίβανο. Γνώριζε τοδεύτερο εφεσείοντα και μέσω 35 του γνώρισε και τον αδελφό του,τον πρώτο εφεσείοντα. 113 Α. Λοΐζου,Πρ. Saadand Another τ.Δημοκρατίας

(1992)Μια μέρα οδεύτερος εφεσείων του είπε ότι ήθελε να αγο­ ράσει ένααυτοκίνητο γιατον αδελφότουγιατίήτανστην Κύπροκαι ενοικίαζε αυτοκίνητακαιτου στοίχιζαν πολύ. Ο μάρτυραςτουπρότεινε ένα Mazda,το οποίο βρισκόταν για επιδιόρθωση. Η τιμή ήταν U.S.$7000, πλήρωσε U.S.$1000 προκαταβολή και το υπόλοιπο θα πληρώνετο 5 στην Κύπρο. Στη διάρκεια της επιδιόρθωσης ο δεύτερος εφεσείων ζήτησε απότο μάρτυρανατου δώσει το δοχείο αποθήκευσης βενζίνης λέγοντας του ότι υπήρχε νερό στη βενζίνη. Το αφαίρεσε και το έδωσε στο δεύτερο εφεσείο­ νταοοποίος το επέστρεψε σελίγεςμέρες καιομηχανικός 1 0 τουτοέβαλεξανάστοαυτοκίνητο. Με εντολή του δεύτερου εφεσείοντα το αυτοκίνητο στάληκε στην Κύπρο στον πρώτο εφεσείοντα. Στάληκε αντίγραφο του διαβατηρίου του στο μάρτυρα μέσω του δεύτερου εφεσείοντα καιο μάρτυραςφρόντισε γιατην εγ- 15 γραφή του αυτοκινήτου στο όνομα του εφεσείοντα. Σύμ­ φωνα με τις οδηγίες του δεύτερου εφεσείοντα έστειλε το αυτοκίνητο στον πρώτο εφεσείοντα στην Κύπρο. Στο με­ ταξύ ο δεύτερος εφεσείοντας ήλθε στην Κύπρο και όταν έφθασε στην Κύπρο τηλεφώνησε στο μάρτυραναφορτώ­ σει τοαυτοκίνητοκαινατοστείλειστηνΚύπρο. ^ ΤοΚακουργιοδικείο αφούαξιολόγησε τημαρτυρίατης κατηγορούσης Αρχής αρχίζοντας με το ερώτημα κατά πόσο ενόψει του περιεχομένου της καταθέσεως του ~ς Bosleiman, ήτο συναυτουργός. Για τον σκοπό αυτό ανα­ φέρθηκεστηνΑγγλική υπόθεση R.v.Beck [1982]1ΑΠE.R. 807, σύμφωνα με την οποία η κλασσική διατύπωση του κανόνα που διέπει το ζήτημααυτό που υιοθετήθηκε στην υπόθεση Davies v. D.P.P. [1954]1 All E.R. 507, οόρος συ- 30 ναυτουργός σημαίνει πρόπωπο που είναι participes criminis στο ειδικό ποινικό αδίκημα που βρίσκεται στο Κακουργιοδικείο,ήπρόσωπαπου "παρέχουνσυνδρομή"ή "παρακινούν" ή "συμβουλεύουν ή προαγάγουν" τη διά­ πραξητου ποινικού αδικήματος. Σεκατηγορίαγιακλοπή, πρόσωπαπου πήρανστην κατοχήτους τακλοπιμαία και 35 σε δίκητου κλέφτη,πρόσωπαπουδέχτηκαντα κλοπιμαία απόταχέρια τουκλέφτη.Ας σημειωθεί ότιοι αρχέςαυτές υιοθετήθηκαν στην δική μας υπόθεση Demetnouv. The 114 2AJV^. Saadand Anotherv.Δημοκρατίας Α.Αοΐζου,Πρ. Republic, 1961C.L.R. 309. ToΚακουργιοδικείοπροχώρησεκαιείπε: "Λάβαμευπόψημαςτιςπιοπάνωαρχέςσε συ­ νάρτησημετημαρτυρίατουΜ.Κ.1καιειδικά: 5

(1)'Οτι γνώριζε ότι το τάγγι τηςβενζίνης δενείχε κανέναπρόβλημα.

(2)'Οτιοκατηγορούμενος2τουείπεότιέβαλεμέσα στοτάγγι4-5κιλάναρκωτικά* και 10 15

(3)ΠαρόλονπουοΜ.Κ.1δενκατάλαβεανοκατηγο­ ρούμενος 2 μιλούσε στα σοβαρά ή στα αστεία υποψιάστηκε ότι κάτι θα έβαλε μέσα στο τάγγι διότι το αυτοκίνητο δεν είχε κανένα πρόβλημα προηγουμένως μετοτάγγιτου. Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο Μ.Κ.1 είναι συναυτουργός γιατί τουλάχιστον μπορεί να περιληφθεί στην κατηγορία των προσώπωνπου παρέχουν συνδρομή στηδιάπραξητου αδικήμα­ τος." Τοθέμαπουδιέπει τοντρόποπροσέγγισης της μαρτυ20 6^*5 συναυτουργού απόέναΔικαστήριο, εξετάστηκε στην υπόθεση Zacharias v. TheRepublic, 1962 CL.R.52,στην οποίαοΔικαστήςΒασιλειάδηςείπεταπιοκάτω: 25 30 "

1. 'Οταν το πρωτόδικο δικαστήριο εξετάζει τη μαρτυρίαενός μάρτυραπουμπορείνα'ναιή να μην είναι συναυτουργός στην υπόθεση, το Δικαστήριο οφείλει πρώτανααποφασίσει κατάπόσο ομάρτυ­ ραςείναικατάτηνάποψητουσυναυτουργός.
2. Ότανομάρτυραςείναιπροφανώς συναυτουρΥόζ·ήτοδικαστήριο τονθεωρεί τέτοιο,το επόμενο ερώτημα που μπαίνει είναι κατά πόσο, αξιολογώ­ ντας τηναξιοπιστία του,τοδικαστήριο είναι ή δεν 115 Α. Λοΐζου, Πρ. Saadand Another ν.Δημοκρατίας

(1992)είναι διατεθειμένο να βασιστεί στη μαρτυρία του χωρίς ενίσχυση. Σχετικάμεαυτό, τοδικαστήριοέχει νομική υποχρέωση να υπενθυμίσει στον εαυτό του ότι έναςσυναυτουργός είναι σπιλωμένοςμάρτυρας, που η μαρτυρία του μπορεί να επηρεάζεταιαπότη σχέσητουμετοέγκλημα·καιότιεπομένωςείναιεπι­ κίνδυνοναβασιστεί στη μαρτυρίατουχωρίς ενίσχυση. 5

1. 'Οταν όμως, παρά μια τέτοια προειδοποίηση, τοδικαστήριονομίζειότιμπορείναδεχτείτημαρτυ­ ρία του συγκεκριμένου τούτου συναυτουργού,κι αι- ίο σθάνεται ότι μπορεί με σιγουριά να στηριχτεί στη μαρτυρία του χωρίς ενίσχυση, το δικαστήριο έχει από το νόμο δικαίωμα να το κάνει, δεδομένου βέ­ βαιαότιη υπόθεσηδενανήκειστηνκατηγορίαεκείνη των περιπτώσεων που η ενίσχυση απαιτείταιαπό τον ίδιο το νόμο ανεξάρτητααπότησυμμετοχή του 15 μάρτυραστοέγκλημα.
2. Αν όμωςτο δικαστήριοαισθάνεταιότι δεν θα' ταν διατεθειμένο ναβασιστεί στη μαρτυρίαενόςσυ­ ναυτουργού χωρίς άλλο στήριγμα, το δικαστήριο 2Q πρέπει ν' αναζητήσει ενίσχυσηαπό ανεξάρτητημαρ­ τυρία(ξεχωριστή απόμαρτυρίαπουπροέρχεταιαπό άλλο συναυτουργό)ηοποίαόχιμόνοναστηρίζειτην εκδοχή του συναυτουργού σχετικά με τηδιάπραξη του αδικήματος,αλλάκαι νασυνδέει ήνατείνει να 25 συνδέσει τον κατηγορούμενο με το αδίκημα. Κι η απόφασηπρέπειναπροσδιορίζειπούτοδικαστήριο βρήκεμιατέτοιαενίσχυση. Επειδή ηπροσέγγιση του πρωτόδικου δικαστηρίου σε όλα αυτάταζητήματαέχειζωτική σημασίαστην συ- 30 ζήτηση των εφέσεων ενάντιασε καταδίκη, είναιεπιθυ­ μητό και πολύ βοηθητικόνα δείχνει ηαπόφαση ότι το πρωτόδικο δικαστήριο εξέτασε και αποφάσισε όλατα ζητήματαπουσχετίζονται μετησυμμετοχή ενόςμάρτυ­ ραστηνυπόθεση." ** Σειρά υποθέσεων ασχολήθηκε με τις αρχές που διέ116 2ΑΛΛ. 5 ΐυ 15 20 25 35 Saadand Anotherv.Δημοκρατίας Α.Αοΐζον, Πρ. πουν τον τρόπο προσέγγισης μαρτυρίας συναυτουργού. Και σε ότι αφορά τις Κυπριακές αποφάσειςαναφορά μπορεί να γίνει στις υποθέσεις Liatsos v. The Police

(1968)2CL.R. 15,Vouniotisv. TheRepublic

(1975)2 C.L.R. 34,Psaras v. ThePolice [198η 2C.L.R.132.Αξίζεινα αναφερθούμε και στην υπόθεση Attorney General ofHong Kongv. Wong Murk Pink [198η 2All E.R.488, μιααπό­ φαση τουΑνακτοβουλίου τηςΑγγλίας, καιστην οποίαγί­ νεταιαναφοράσεδύοαποφάσειςτηςΒουλήςτων Λόρδων πουασχολήθηκανμετοθέμααυτό.(ΒλέπεD.P.P. νHester [1972]3All E.R.1056(H.L),D.P.P. v.Kilbourne [1973] A.C.729(H.L.),Boardman v.D.PJ>. [1974]3All E.R.807 (H.L.),R.v.Turner, 61 Cr.App. Rep.67.) Θα αναφερθού­ μεεδώστοσχετικό απόσπασμααπότη σύνοψητουεκδότη στην υπόθεση Hong Kong (πιο πάνω),τοοποίο το Κα­ κουργιοδικείο με τηγνωστή του εργατικότηταμετάφρασε σταελληνικά: "Στις υποθέσεις εκείνες όπου οι ένορκοι έπρεπενα προειδοποιούνται για τονκίνδυνο καταδίκηςμε βάση τημαρτυρία υπόπτων μαρτύρων όπως οισυναυτουργοίπουδενενισχύεται απόάλλημαρτυρία,δενυπάρχει νομικός κανόναςότιείναιαναγκαίογιατο δικαστή να καθοδηγήσει τους ένορκους ναεξετάσουν κατά πόσοη μαρτυρία του ύποπτου μάρτυρα είναι αξιόπιστηπροτού εξετάσουν κατάπόσο οποιαδήποτεάλλημαρτυρία είναι ενισχυτική της κατάθεσηςτου ύποπτου μάρτυρα. Είναιακριβώςγιατίη μαρτυρίαενόςύποπτου μάρτυρα μπορεί να είναι αμφισβητήσιμης αξιοπιστίας πουοι ένορκοι έπρεπε ναπροειδοποιούνται για τονκίνδυνο καταδίκηςπάνωσεαυτή τημαρτυρία ανδεν ενισχύεται απόάλλη.Ηενισχυτική μαρτυρίαδενσημαίνειαπαραί­ τητα πωςθακαταστήσει αξιόπιστη τη μαρτυρίατου ύποπτου μάρτυρα αλλά δυνατόν να βοηθήσει στην εδραίωση της αξιοπιστίας της. Εντούτοις η μαρτυρία ενός υπόπτουμάρτυραέστω καιανέχειενισχυθεί από άλλη ανεξάρτητημαρτυρίαδεν οδηγεί αφ' εαυτήςστην καταδίκηεάνδενείναιαποδεκτήωςαληθής — " Προχώρησεδεστοπιοκάτωσυμπέρασμα: 117 Α. Λοΐζου, Πρ. Saadand Another ν.Δημοκρατίας

(1992)"Αφού λάβαμευπόψημαςτηνκάθεπτυχήτης μαρτυ­ ρίας του Μ.Κ.1 και ιδιαίτερα την απουσία απόλυτης σύμπτωσης ανάμεσα στην ένορκη μαρτυρία του και στην κατάθεσητουστηνΑστυνομία (τεκμ. 1)* και αφού έχουμε δεόντως υπενθυμίσει και προειδοποιήσει τους εαυτούς μας ότι είναι επικίνδυνο να βασιστούμε στη 5 μαρτυρία συναυτουργού χωρίς ενίσχυση δεν είμαστε διατεθειμένοι να βασιστούμε πάνω στη μαρτυρία του Μ.Κ.1 χωρίς ενισχυτική μαρτυρίαπουνασυνδέει τους κατηγορούμενους μετηδιάπραξητωνυπόκρίσηεγκλη­ μάτων." ΗπροειδοποίησηαυτήτουΚακουργιοδικείουωςπρος τα εχέγγυα για να βασιστεί αυτόπάνωστη μαρτυρίασυ­ ναυτουργού είναι ορθήκαιδεν ευσταθεί ολόγος εφέσεως ,<που προβλήθηκε απόμέρους των εφεσειόντων ότι τοΚα­ κουργιοδικείο ακολούθησε εσφαλμένη καθοδήγηση γιατί όπωςέγινε εισήγηση έπρεπεπρώταναεξεταστεί η αξιοπι­ στία του συναυτουργού και μετά να αναζητηθεί ενισχυτι­ κήμαρτυρία.Ασχολήθηκεδετο Κακουργιοδικείο μετο τί 20 αποτελεί ενισχυτική μαρτυρία καιπαραθέτουμεολόκληρο τοαπόσπασμα: "ΣτηνBECK(πιοπάνω)έχειαναφερθείότιηκυριώτερηαυθεντίαπάνωστοζήτηματηςενισχυτικήςμαρτυ­ ρίας είναι υπόθεση R. v.BaskerviUe [1916]2 Κ.Β. 658, 25 στηνοποίαειπώθηκανταπιοκάτω: Ενισχυτική μαρτυρίαπρέπει να είναιανεξάρτη­ τη μαρτυρία που θίγει τον κατηγορούμενο συνδέο­ ντας τον ήτείνοντας νατον συνδέσει με το ποινικό αδίκημα. Με άλλα λόγια, πρέπει να 'ναι μαρτυρία 30 που τον εμπλέκει, δηλαδή που επιβεβαιώνει σεκά­ ποιοουσιώδες σημείο,όχι μόνοτημαρτυρία ότιδια­ πράχθηκε το αδίκημααλλά κι ότι διαπράχθηκε από τον κατηγορούμενο. Συνεπόμενα, το κριτήριο που εφαρμόζεται για τον καθορισμό της φύσης και του βαθμούτης ενίσχυσης είναιτο ίδιο,ανεξάρτηταανη 35 περίπτωση ανήκειστον κανόναπρακτικήςπουεισή­ γαγε το κοινοδίκαιο ή στην κατηγορία εκείνη των αδικημάτωνπουη ενίσχυσηαπαιτείταιαπότηνομο­ ί18 10 2ΑΛΛ. Saadand Another v.Δημοκρατίας

(1992)θεσία Η ενίσχυσηδενχρειάζεταιναείναιάμεση μαρτυρία ότι οκατηγορούμενος διέπραξε το αδίκη­ μα*είναιαρκετόανείναιαπλώςπεριστατική μαρτυ­ ρίατηςσύνδεσης τουμετοαδίκημα.' c 10 Επίσης στην υπόθεση BECK (πιο πάνω) ο δικαστής ΛόρδοςAcknerείπε: Ήάλληυπόθεσηστην οποίαπρέπει ναγίνει ανα­ φοράείναιη R. v.Mullins[1848]3COX CC526 στη σελίδα 531 στην οποία πολύ ορθά,κατάτην κρίση μας, ο δικαστής MAULE είπε ότι ενίσχυση δεν σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει ανεξάρτητημαρτυρία πάνωσεεκείνοπουείπεοσυναυτουργόςγιατίσετέ­ τοια περίπτωση ημαρτυρίατου θαήταν αχρείαστη, γιατί απλάθαήταν επιβεβαιωτική άλληςανεξάρτη­ της μαρτυρίας.' Στην υπόθεση Βοννιώτη (πιο πάνω) ο δικαστής κ. Μαλαχτόςείπε: 20 2 _ 30 Το είδος της ενίσχυσης που χρειάζεται δεν είναι επιβεβαίωσημεανεξάρτητημαρτυρίαολόκληρης της αφήγησης του συναυτουργού, γιατί σε τέτοια περίπτώσηη μαρτυρίατουθα*τανάχρηστη(R.v. Myllins [1848]3 COX 526,531).Εκείνο πουχρειάζεταιείναι κάποιαανεξάρτητημαρτυρία πουναθίγει τονκατη­ γορούμενο τείνονταςνατονσυνδέσειμετοαδίκημαμαρτυρίαδηλαδή, άμεσηή περιστατικήπου εμπλέκει τονκατηγορούμενο,πουεπιβεβαιώνεισεκάποιο ου­ σιώδες σημείο όχι μόνοτημαρτυρίατου συναυτουρ­ γού ότι διαπράχθηκε το αδίκημα αλλά επίσης τη μαρτυρία ότι το διέπραξε ο κατηγορούμενος (R. ν. BaskerviUeάνω).' Στην υπόθεση ΤΤτονλιάς ν. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 258,οδικαστήςκ.Πικήςείπε: Τι συνιστά ενισχυτική μαρτυρίααποτέλεσε τοθέμα πολλών δικαστικών αποφάσεων τόσο στην Αγγλία 119 Α.Λοΐζου, Πρ. SaadandAnother ν.Δημοκρατίας

(1992)(Βλέπεμεταξύάλλων,D.P.Pv. HESTER [1972]3 All E.R. 1056, D.P.P. v.KILBOURNE [1973] 1All E.R. 456, R. v.SPENCER [1986] 2AllE.R. 928), όσοκαι στην Κύπρο, (Βλέπε μεταξύ άλλων, Georghios Ι. Peristianis v. ThePolice

(1969)2 C.L.R. 137, Nicos Flourentzouv. ThePolice

(1973)2 C.L.R. 526, YiannisAntoniouVouniotis v.The Republic

(1975)2 CL.R. 34,Fourri &othersv. TheRepubhc

(1980)2 CL.R. 152), καιεξετάστηκε μεπολλή λεπτομέρεια από το Πρωτόδικο Δικαστήριο. Η απόφαση του Λόρδου READING στην υπόθεση R. ν. BASKERVILLE[1916] 2Κ.Β. 658 έχειεπανειλημμέ- 1 0 να κριθεί ότισυνοψίζει όλα τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν την ενισχυτική μαρτυρία.Πρέπει ναέχει προέλευση ανεξάρτητηαπότο μάρτυρατη μαρτυρία του οποίουαποβλέπειναενισχύσεικαινατείνεινα καταδείξει ουσιωδώς ότιόχιμόνο διαπράχθηκε το αδίκημα για το οποίο κατηγορείται ο υπόδικος, 15 αλλά επίσης ότι εκείνος πουτοδιέπραξεήτανο κα­ τηγορούμενος. Όπωςυποδεικνύεταιστηνπρόσφατη δικαστικήαπόφαση TURNER v.BLUNDEN[1986] 2 All E.R. 75 δεναπαιτείται όπωςηενισχυτικήμαρτυ­ ρίααποδεικνύειαφ'εαυτήςτααμφισβητούμεναγεγο- ^0 νότα ή τα συστατικά στοιχεία του εγκλήματος. Ότι απαιτείταιείναιημαρτυρία ναέχειανεξάρτητηπρο­ έλευση απότοσυνένοχο (ACCOMPLICE)καινατεί­ νει νακαταδείξει σε μια ήπερισσότερες ουσιώδεις ««: λεπτομέρειες ότιδιαπράχθηκετοκρινόμενο έγκλημα και ότι ο εγκληματίας είναι ο κατηγορούμενος. (ΒλέπεR.v.BECK[1982]1 AllE.R.807). Δεδομένου ότι πληρούνταιοιαναγκαίες προϋπο­ θέσεις η αποδεικτική αξία τηςενισχυτικής μαρτυ­ ρίαςποικίλλει ανάλογαμετοπεριεχόμενο τηςκαιτη 30 βεβαιότητα που δημιουργεί για την αξιοπιστία του συνεργού, θέματα πουανάγονται κατ' εξοχή στην κρίση τουεκδικάζοντος δικαστηρίου. Στη σχετικά πρόσφατη αγγλική απόφαση ATTORNEY GENERAL OFHONGKONG v.WONGMUKPIMK 3 5 [1987]2All E.R.488αμφισβητήθηκε ηπατροπαρά­ δοτηπροσέγγιση των Δικαστηρίων να εξετάζεταισε 120 5 2ΑΛΛ. 5 Saad and Another v.Δημοκρατίας Α.Λοΐζου, Πρ. πρώτοστάδιοηαξιοπιστίατου μάρτυρα, συνενόχου ήυπόπτου, και νααναζητείταιενισχυτική μαρτυρία μόνο όταν ο μάρτυρας κρίνεται κατ' αρχή αξιόπι­ στος. Ηαπόφασηυποστηρίζει ότι δεν υπάρχειλογι­ κό έρεισμα στον κατατεμαχισμό της μαρτυρίας για σκοπούςαξιολόγησης τηςαξιοπιστίαςοποιουδήποτε μάρτυρα. Ημαρτυρία πρέπει να κρίνεται ως ενιαίο σύνολο. Τοθέμα αυτόεξετάζουμε παρενθετικάεπει­ δήστηνπροκείμενη υπόθεσητοπρωτόδικοΔικαστή­ ριο προέβη σε συγκεκριμένο εύρημα ότι δεν ήταν έτοιμο ναδεχθεί το Θεοδόση ωςαξιόπιστομάρτυρα. Στο συμπέρασμα ναδεχτούν τη μαρτυρίατου άχθηκαν ως άμεσο αποτέλεσμα της μαρτυρίας η οποία εξειδικεύεται ως ενισχυτική." Καθοδηγούμενο απότις πιο πάνω αρχές το Κακουρ15 γιοδικείο εξέτασε κατά πόσο η μαρτυρία του Bosleiman, ενισχύετο από άλλη ανεξάρτητη μαρτυρία και κατέληξε στο συμπέρασμαότι ηυπόλοιπη μαρτυρίατηςκατηγορούσης Αρχής ενίσχυε τη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού και αναφέρθηκεειδικότερασταπιοκάτω: "

(1)Ηανεύρεσητωνναρκωτικών μέσαστοτάγγιγε­ γονός που καταμαρτυρείότιδιαπράχθηκετοαδίκημα. 25 30

(2)ΟGeorge Bosleiman είπε ότι ο λόγοςπουήθελε να αγοράσει ο κατηγορούμενος 1 το αυτοκίνητο ήταν επειδή ενοικίαζε αυτοκίνηταστην Κύπροκαιτου στοί­ χιζαν πολύ. Η μαρτυρία της Κατηγορούσας Αρχής (Μ.Κ.15) φέρει τον κατηγορούμενο 1 να λέγει -όταν πληροφορήθηκε για το σκοπό της έρευνας του αυτοκι­ νήτου - ότι το αυτοκίνητο 'το έστειλε ο George Bosleiman γιατί ενοικιάζω αυτοκίνητα απότην Κύπρο και πληρώνωπολύακριβά'.

(3)Τοότι οκατηγορούμενος 1επέδειξε ενδιαφέρον για την όσο το δυνατόπιο σύντομη άφιξητουαυτοκι­ νήτουκαισυγκατατέθηκε νακαταβάλειτο επιπρόσθετο ποσόγιατοσκοπόαυτό. 35 121 Α. Λοΐζου, Πρ. Saadand Another ν.Δημοκρατίας

(4)To ότι ο κατηγορούμενος 1δήλωσεστην υπάλληλο της ασφαλιστικής εταιρείας ότι το αυτοκίνητο ήταν δικότουκαιτοαγόρασεστηντιμήτων$9,000.

(5)Τοότι ο κατηγορούμενος 1ασφάλισε τοαυτοκί­ νητο για τρεις μήνες και η ασφάλεια ήταν στο όνομα τουπληρώνοντας μάλισταασφάλιστρατηςτάξεωςτων £44.73.

(6)Τοότι ο κατηγορούμενος 1 ζήτησε - καιτουδό­ θηκε-άδειαεισαγωγήςγιαπερίοδοτριώνμηνών.

(7)Το ότι ο κατηγορούμενος 1 έστειλε φωτοαντί­ γραφο του διαβατηρίουτου στον Μ.Κ.1 μέσοντου κα- *0 τηγορούμενου 2." Αφού ανέλυσε δε τη μαρτυρίατων δύοκατηγορουμέ­ νων αξιολόγησε τη μαρτυρίακαι κατέληξε στο πιοκάτω συμπέρασμα. "Ουσιαστικά ημαρτυρία της ΚατηγορούσαςΑρχής, εκτός της μαρτυρίαςτου Μ.Κ.1,δεν έχειανακρουσθεί στην αντεξέταση. Δεχόμαστε επομένως τη μαρτυρία των Μ.Κ.2-21 της Κατηγορούσας Αρχής τόσο για το λόγο αυτό - απουσία αντεξέτασης - όσο και γιατί τη βρίσκουμε αξιόπιστη. Οι Μ.Κ.2-21 μας έκαμαν πολύ ευνοϊκή εντύπωση στο εδώλιο του μάρτυρα.Αναφορι­ κάτώραμετη μαρτυρίατουΜ.Κ.1αφούτηνεξετάσαμε μαζί-και τησυγκρίναμε-με την υπόλοιπη μαρτυρίατην οποίαεκρίναμεαξιόπιστηκαιιδιαίτεραμετακομμάτια της μαρτυρίας τα οποία θεωρούμε ότι αποτελούν ενί- 25 σχυσήτης φθάνουμεστο συμπέρασμαότι είναιαξιόπι­ στη μαρτυρία.Τη δεχόμαστε και θα βασιστούμε πάνω σεαυτήτη μαρτυρία. Αναφορικά με τη μαρτυρία των κατηγορούμενων αφού ελάβαμε υπόψητησυμπεριφοράτους στο εδώλιο 30 του μάρτυρα-ημαρτυρίατους ήτανγεμάτηαπό υπεκ­ φυγές - καιταόσααναφέρονταισχετικά μετην εκδοχή τους στις παραγράφους

(1)μέχρι 3 και (α) - (ε) πιο 122 15 2Α.Α.Δ. SaadandAnother v.Δημοκρατίας Α.Λοΐζου, Πρ. πάνω τηνκρίνουμε εντελώςαναξιόπιστηκαι δενείμα­ στεδιατεθειμένοινατηδεχθούμε." Είναι φανερόαπόταπιοπάνωότι ηνομική προσέγγι­ ση είναι απόλυτα ορθή. Παρατίθεταιστην απόφαση του , Κακουργιοδικείου ένααπαύγασμα από τη μακρά σειρά αυθεντιών που καλύπτουν τα θέματα συναυτουργού και ενισχυτικής μαρτυρίαςκαιτηςορθήςπροειδοποίησηςτην οποία έναΔικαστήριο πρέπει ναδίδει στον εαυτότου προτούενεργήσειμεβάση τέτοιαμαρτυρία, χωρίςαυτό να αποκλείει έναδικαστήριοναενεργήσειμεβάση τη μαρτυ10 ρίασυναυτουργού χωρίς άλλη ενίσχυση καιμαρτυρία, αρκείναυπενθυμίσει στον εαυτότουότι ένας συναυτουρ­ γός είναισπιλωμένος μάρτυραςπουημαρτυρίατουμπο­ ρεί να επηρεάζεταιαπότην σχέσητου μετοέγκλημακαι επομένως είναι επικίνδυνοναβασιστεί στη μαρτυρίατου χωρίς ενίσχυση. Επιπλέον ηανάλυσητηςσχετικής μαρτυρίαςωςπρος ταγεγονόταπουέκρινετοΚακουργιοδικείοότι συνιστού­ σαν ενισχυτική μαρτυρίαδεν αφήνουνπεριθώρια ναδε­ χθεί τοΔικαστήριο αυτόότιτοΚακουργιοδικείο εσφαλ­ μένα αποδέχθηκε τη μαρτυρίατου Μ.Κ.1. Bosleiman και 20 στηρίχθηκε σε αυτή, ενώ αυτός υπήρξε αναξιόπιστοςσε τέτοιο βαθμό ώστε ναμηδύναται ναγίνει αποδεχτήη μαρτυρία του.Ως προς την αξιοπιστία του μάρτυρα αυτού το Κακουργιοδικείο ασχολήθηκε εκτεταμένακαι έχοντας κατά νουτις αντιφάσεις στις οποίες προέβηκε, που είναι φανερό απέβλεπαν στην παρουσίαση του ως 25 αμέτοχουστηδιάπραξητων αδικημάτων αυτών,αναζήτη­ σεενισχυτικήμαρτυρίαπρινενεργήσειμεβάσηαυτή. Επιπλέονη απόφαση τουΚακουργιοδικείου είναι πλή­ ρως αιτιολογημένη και ως προς την αποδοχή τηςμαρτυ3ο ρίαςτουμάρτυρααυτούαλλάκαιγενικότερα στοσύνολο της.Δεν έχουμε καμμιάαμφιβολίαότι υπήρχε ενισχυτική μαρτυρία καιτο Κακουργιοδικείο την επεσήμανε με κάθε δυνατήλεπτομέρεια. Θέματααξιοπιστίας μαρτύρων εμπίπτουν κατά κύριο 35 λόγο στη σφαίραενός πρωτόδικουΔικαστηρίου και είναι 123 Α. Λοΐζου, Πρ. Saadand Another ν.Δημοκρατίας

(1992)περιττόναπούμεότιτίποτεδενυπάρχειστηνόληαπόφα­ ση σε σχέση με την προσαχθείσα μαρτυρία, όπως έγινε αυτή αποδεχτήαπότοΚακουργιοδικείο,πουναδικαιολο­ γεί την επέμβασητουΔικαστηρίου σετέτοιαθέματα αξιο­ πιστίας. Η αντίθεσηπουυπήρχεστημαρτυρία του μάρτυ­ ρα Bosleiman και των μαρτύρων κατηγορίας Παντελή Σπύρου και Γεώργιου Γεωργίου, αναφορικά με το αν υπήρξε επέμβαση ή όχι στο δοχείο βενζίνης, εξετάστηκε απότο Κακουργιοδικείοκαιπροτιμήθηκε εκείνητωνδύο μαρτύρωναντίεκείνητουBosleimanεξου,μεταξύάλλων, καιηδιαπίστωσηότιήτανσυναυτουργός. Ως προς το θέματης καταγραφήςμαρτυρίαςπου το ίδιοέκρινε ότι δενήταν αποδεχτή,δεννομίζουμε ότιαυτό αποτελούσε, με οποιοδήποτε κριτήριο και αν εξεταστεί, ουσιαστική παρατυπία,πουεπηρέασεή πουθαμπορούσε ναθεωρηθεί εύλογα ότι είχεεπηρεάσει τοαποτέλεσματης δίκης. Ήταν μια ασήμαντη λεπτομέρεια, μάλλον όπως φαίνεται στενογραφικού λάθους,και δεν αξίζει περισσό­ τερης εξέτασης γιατί το Κακουργιοδικείο την απέκλεισε και πουθενά δεν φαίνεται ότι την χρησιμοποίησε σαν μέροςτουσκεπτικούτηςαπόφασηςτου. 10 15 Όσο γιατον ισχυρισμό ότι έλαβευπόψηδηλώσεις του ενός των εφεσειόντων εναντίοντουάλλου,τέτοιοπράγμα δεν συνέβηκε. Απλώςτο Κακουργιοδικείο συνοψίζει στην απόφασητου τημαρτυρία τωνδύοεφεσειόντων αλλάδεν υπάρχει τίποτε στο σκεπτικό του ότι χρησιμοποιεί τη κα­ τάθεση του ενός ως στοιχείο εναντίον του άλλου. Στην 25 πραγματικότητα το Κακουργιοδικείο λέγει το αντίθετο. Λέγει ότι δεν θαπροβεί σεχρησιμοποίηση της μιαςκατά­ θεσης εναντίον τουάλλου.Αυτόπουέγινεήτανηαντεξέταση των εφεσειόντων σε σχέση με τις καταθέσεις που είχαν δώσει στην Αστυνομία, για να φανεί ότι υπέπεσαν 30 σε αντιφάσεις, ένα στοιχείο σχετικό με την αξιοπιστία των. Για όλους τους πιο πάνωλόγους ηέφεσηαπορριπτέ­ οι εφέσειςαπορρίπτονται. 124