clr/1992/1992_2_147.pdf

(1)— Επιφύ­ λαξη θέματος από το Επαρχιακό Δικαστήριο προς απόφαση από τοΑνώτατο Δικαστήριο. Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων -Ποια ηπροσέγ­ γιση του σεσχέσημε τημαγνητοφώνηση τηλεφωνικώνσυνδιαλέξεων. Δικαίωμα ιδιωτικής ζωής — Τι συνιστά μέρος της ιδιωτικής ζωής — Κριτήρια για τονπροσδιορισμό τωνορίων τον δικαιώματος. «^ Οκατηγορούμενος,διευθυντής τουΣυμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκωσίαςπαρακολούθησεκαιμαγνητοφώνησετηλεφωνικέςσυν­ διαλέξειςυπαλλήλουτουΣυμβουλίουμετρίτοπρόσωπο ήπρόσω­ πα.Κατάτηδίκητέθηκεθέμαακρόασηςτουπεριεχομένουτωνμα­ γνητοταινιών για σκοπούς αναγνώρισης. Ο Βοηθός Γενικός 147 Αστυνομία ν. Γιαλλουρον

(1992)Εισαγγελέας ήγειρε ένσταση ενόψει των συνθηκών της λήψης των και της αρχήςπου αποκλείει τηνκατάθεσημαρτυρίαςπουλαμβά­ νεται κατά παράβασητων θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθε­ ριών του ατόμου πουκατοχυρώνονται στο Μέρος ΠτουΣυντάγ­ ματος. Ο κατηγορούμενος υποστήριξε ότι το περιεχόμενο των μαγνητοταινιών είναι αποδεκτό όχι μόνο ως μέσο αναγνώρισης ενός των αντικειμένων της κατηγορίας αλλά και για τον σκοπό απόδειξης της αθωότητας του κατηγορουμένου δικαίωμα που κατά την εισήγησητου κατοχυρώνεται απότο άρθρο 30.3 τουΣυ­ ντάγματος. Μετά από αίτηση του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα το Επαρχιακό Δικαστήριο επιφύλαξε το εγερθέν ερώτημα προς απόφάσηαπό το Ανώτατο Δικαστήριο. 5 ίο Το Ανώτατο Δικαστήριο έδωσεαρνητικήαπάντησηστο ερώτη­ μακαιαπεφάνθηκεότι: Α. Υπό ΠικήΔ.συμφωνούντων καιτων Δικαστών Χατζητσαγγάρη,Αρτεμηκαι Κωνσταντινίδη: 15

1. Η διαφύλαξητης ιδιωτικής ζωής και της ελεύθερης επικοι­ νωνίας ως θεμελιωδών ελευθεριών του ατόμου σκοπεί στη θεμε­ λίωση της αυτονομίας του ατόμου σε τομείς όπου η ανθρώπινη υπόσταση επιτάσσει την αυτοτελή λειτουργία του. Η άσκηση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται με ταάρθρα 15.1 και 17.1 του „~ υ Συντάγματος δεν υπόκεινται σε κανένα περιορισμό εκτός από τους περιορισμούς που τίθενται βάσει του νόμου και μόνο για τους σκοπούς που ορίζονται από τις διατάξεις των άρθρων 15.2 και 17.
2. Κανένας νόμος δεν επιτρέπει την παρακολούθησηήμα­ γνητοφώνηση τηλεφωνικών συνδιαλέξεων τρίτων. .
3. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε 25 σειρά αποφάσεων του επισημαίνει ότι η μαγνητοφώνηση τηλεφω­ νικών συνδιαλέξεων συνιστά ιδιαίτερα σοβαρή επέμβαση στο δι­ καίωμα ιδιωτικής ζωής και επικοινωνίας που κατοχυρώνει το άρθρο 8

(1)της Συνθήκηςγια την προάσπισητων Ανθρωπίνων Δι­ καιωμάτων. Ο περιορισμός των δικαιωμάτωναυτών είναι επιτρε- - η πτός μόνο βάσει νόμου ο οποίος εξειδικεύει επακριβώς τα όρια ^ υ του περιορισμού. 3.Το περιεχόμενο των μαγνητοταινιών είναι προϊόν παραβία­ σης των θεμελιωδών δικαιωμάτωντων συνομιλητών πουκατοχυ­ ρώνεται από τα πιο πάνωάρθρατου Συντάγματοςκαι επομένως καλύπτεται απότον κανόνααποκλεισμού του ως μαρτυρίαςόπως 35 υιοθετήθηκε στις σχετικές αποφάσειςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ο αποκλασμός είναι απόλυτος και δεν επιδέχεται κανένα συμβι­ βασμόήεξαίρεση.

1. Η μαρτυρία που λήφθηκε κατά παράβαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών του ατόμου δεν μπορεί να γίνει δεκτήγιαοποιοδήποτεσκοπό. 148 40 2 Α.ΑΛ. Αστυνομία ν. Γιάλλονρου Β.Υπό Λοίζου, Π.:
2. Ηκαταγραφή των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων στην μαγνη­ τοταινία γινόταν χωρίς εξουσιοδότησηνόμου. Μιατέτοια επέμβα­ ση θαμπορούσε ναγίνει εάνείναι σύμφωνη προς το Νόμοκαι αναγκαία μόνο γιαεξυπηρέτηση τωνσκοπών που παρατίθενται στην παραγρ.2του άρθρου 15του Συντάγματοςηοποία αντιστοι­ χεί στο άρθρο 8

(2)της Ευρωπαϊκής Σύμβασηςγια την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ηοποίακυρώθηκε μετο Νόμουπ' αρ.39 του

1. 10 15
2. Ηπαρακολούθηση και μαγνητογράφηση τηλεφωνικών συν­ διαλέξεων όπως έγινεστην παρούσαυπόθεση αποτελεί παραβίαση του δικαιώματοςτης ιδιωτικής ζωήςκαι του απόρρητουτης αλλη­ λογραφίας όπως κατοχυρώνονται απότα άρθρα 15.1 και 17.1του Συντάγματος και του άρθρου8της Ευρωπαϊκής Σύμβασης καιγι' αυτό η απάντηση πουπρέπει ναδοθεί στο ερώτημα που τέθηκε είναιαρνητική. Γ. Υπό Αρτεμίδη, Δ.: 1.Σύμφωναμεταπαραδεκτάγεγονότα πουαποτελούν τηβάση του ερωτήματος που τέθηκε, διαπιστώνεται παραβίασητων προ­ νοιών τωνάρθρων 15.1 και 17.1 τουΣυντάγματος. 20 25
3. Συνεχής προσπάθειατου ανθρώπουείναι ηαναγνώριση και διασφάλιση της αυτόνομης λειτουργίας και των ιδιαιτεροτήτων τουτόσοσανάτομοόσο καισαν μονάδατουκοινωνικού συνόλου. θα αποτελούσε αντίφαση στους γραπτούς κανόνες δικαίου αν η ερμηνείακαι εφαρμογήτους κατέληγε σεύβρητουπερί δικαίουαι­ σθήματος του νοήμονα πολίτη ηάρνηση της κοινά αποδεκτής συ­ νήθους συμπεριφοράς των ανθρώπων.Αφούδιακριβωθούνπρώτα τα συγκεκριμένα γεγονότα στην κάθε υπόθεση διαπιστώνεταιαν, σύμφωνα με αυτά,υπήρξε παραβίασηδικαιώματος που διασφαλί­ ζεται στις πρόνοιες των άρθρων 15.1 και 17.1 τουΣυντάγματος. Γνωμάτευση ωςανωτέρω. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Police ν Georghiades

(1983)2 CLJi. 33· Kruslin Case -Publications of the European Court ofHumanRights, Vol.176,p.6decidedon 24/4/90Maloae Case -Publications of the European Court of HumanRights Vol. 82,p.7- decidedon2/8/84· 35 Klass andOthers Case-Publications of the EuropeanCourtof HumanRights, Vol.28,pj -decidedon6/9/78· EnotiadesandAnother νPolice

(1986)2 C.L.R. 64· 149 Αστυνομία ν. Γιάλλονρου

(1992)Psaras νRepublic

(1987)2 C.LJi. 132Merthodja νPolice

(1987)2 C.L.R. 227· Parpas νRepublic

(1988)2 CLM. 5. Νομικό Ερώτημα. Νομικό Ερώτημα που παρέπεμψε το ΕπαρχιακόΔικά- 5 στήριοΛευκωσίαςστοΑνώτατοΔικαστήριο γιαγνωμοδό­ τηση σχετικά με το αν μπορεί να γίνουν αποδεκτέςσαν μαρτυρία -μαγνητοταινίες - στις οποίες καταγράφτηκαν από τον κατηγορούμενο οι τηλεφωνικές συνδιαλέξεις υπαλλήλου τουΣυμβουλίου ΑποχετεύσεωνΛευκωσίας με 10 άλλαπρόσωπα,εναγνοίατους. Λ, Λονκαΐδης, ΒοηθόςΓενικόςΕισαγγελέαςκαιΑ.Παπασάββας, ανώτεροςΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας,για την Αστυνομία. Λ. ΜαρκίδηςκαιΙ.Νικολάου,γιατονκατηγορούμενο. 15 Α. ΛΟΙΖΟΥ, Π.: Είμεθα ομόφωνοι ως προς την απά­ ντησηστονομικό ερώτημαπουέχειτεθεί.Τηνπρώτη από­ φαση θαδώσει οΔικαστήςΠικής. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Μετηναπόφασηπουθαεκδοθεί είναισύμ­ φωνοικαιοι Δικαστές ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ καιΚΩΝΣΤΑΝΤΕΝΙΔΗΣ. 2 0 Ο εφεσείων διώκεται ποινικά για ηθελημένη παρακοή (απείθεια)προς το νόμο,κατάπαράβασητουάρθρου 136 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, σε συνδυασμό με το άρθρο 17του Συντάγματοςκαιτο άρθρο8της Ευρωπαϊ- 5 κήςΣυνθήκηςγιατηνΠροάσπισητωνΑνθρωπίνων Δικαι­ ωμάτων, που κυρώθηκε με το Ν 39/62 (το αντικείμενο τριών κατηγοριών) καιγιακατάχρησηεξουσίας κατά πα­ ράβασητου άρθρου 105 του Ποινικού Κώδικα,Κεφ. 154 (τοαντικείμενο τηςτέταρτηςκατηγορίας).Ταγεγονότατα 30 οποία συνθέτουν τις κατηγορίεςσύμφωνα μετις λεπτομέ­ ρειες που παρέχονται στο κατηγορητήριο,πηγάζουν από 150 2 \.\Λ. 10 15 20 25 Αστυνομίαν.Γιάλλουρου Πικής,Δ. τηνπαρακολούθηση και μαγνητοφώνησηαπότονκατηγο­ ρούμενο, το διευθυντή του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκωσίας, τηλεφωνικών συνδιαλέξεων υπαλλήλου του Συμβουλίου με τρίτο πρόσωπο ήπρόσωπα.Ταγεγονότα που στοιχειοθετούν τις κατηγορίες συνίστανται, συνοπτι­ κά,στην παρακολούθησηεκ μέρους τουκατηγορουμένου, και μαγνητοφώνησητηλεφωνικών συνδιαλέξεων υπαλλή­ λουτουΣυμβουλίου μετρίτοπρόσωποή πρόσωπα. Κατά τηδίκη τέθηκεθέμαακρόασηςτουπεριεχομένου ήμέρους του περιεχομένου των μαγνητοταινιών για σκοπούς ανα­ γνώρισης, διαδικασίαστην οποία ο Βοηθός Γενικός Ει­ σαγγελέας ήγειρε ένσταση ενόψει των συνθηκών λήψης των μαγνητοταινιώνκαιτης αρχήςπουαποκλείει την κα­ τάθεσημαρτυρίαςπουλαμβάνεταικατάπαράβασητωνθεμελιωδών δικαιωμάτωνκαι ελευθεριών του ατόμου που κατοχυρώνονται στο Μέρος II του Συντάγματος.Προς υποστήριξητουαπαγορευτικούκανόνα, οΒοηθός Γενικός Εισαγγελέας επικαλέσθηκε την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στηPolice v.Georghiades

(1983)2 CL.R.33. Η θέσητου κ. Λουκαΐδη είναι ότι ηπαρακολούθησηκαι μαγνητοφώνηση τηλεφωνικής συνδιάλεξης τρίτων παρα­ βιάζει το δικαίωματης ιδιωτικής ζωής πουκατοχυρώνε­ ταιαπότοάρθρο15.1,καιτοδικαίωματηςελεύθερης επι­ κοινωνίας που κατοχυρώνεται από το άρθρο 17.1 του Συντάγματος. Για τους ίδιους λόγους παραβιάζονται τα αντίστοιχα δικαιώματα που διαφυλάσσει το άρθρο 8 της ΕυρωπαϊκήςΣυνθήκηςΑνθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο κ. Μαρκίδης εκ μέρους του κατηγορουμένου υπο­ στήριξε ότι η κατάθεση της μαρτυρίας είναι παραδεκτή όχι μόνοωςμέσοαναγνώρισηςενόςτωναντικειμένωντης 30 κατηγορίαςαλλάκαιγιατοσκοπόαπόδειξηςτηςαθωώτητας τουκατηγορουμένου,δικαίωμαπου όπως εισηγήθηκε κατοχυρώνεται από το άρθρο 30.3 του Συντάγματος.Η υπεράσπιση,βέβαια,καιτοδικαίωμαγιαπροβολήτηςπου διασφαλίζεται απόταάρθρα12.5 και 30.3 του Συντάγμα35 τος, σχετίζεται άμεσα με τα επίδικα θέματα όπως προσ­ διορίζονταιαπότηνκατηγορίαπουστηνπροκείμενηπερί­ πτωσηδεναναφέρεταιστοπεριεχόμενο των συνδιαλέξεων που μαγνητοφωνήθηκαν αλλά σε αυτό τούτο το γεγονός 151 Πικής, Δ. Αστυνομία ν.Γώλλονρου

(1992)της παρακολούθησης και μαγνητοφώνησης των συνδιαλέ­ ξεων. ΟΔικαστής επιφύλαξε ταερωτήματαπουκαλούμεθα ν' απαντήσουμε διότι ηαίτηση για επιφύλαξηέγινεεκ μέρους του ΓενικούΕισαγγελέα και τοΔικαστήριο έκρινε ότιταθέματαπουκαλύπτονταιαπόταερωτήματαεγείρο- νται στο πλαίσιο τηςδίκης καιέπρεπε ν* απαντηθούν. Δε διατυπώθηκεοποιαδήποτεαμφισβήτηση ωςπρος τηνανα­ γκαιότητα επίλυσης των εγερθέντων θεμάτωνταοποία θα απαντήσουμεβάσειτων ερωτημάτωνπουτέθηκαν. Μετά απόαίτησητου Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα το Επαρχιακό Δικαστήριο επιφύλαξε, βάσει του άρθρου 148 JQ

(1)του Κεφ. 155, το εγερθέν θέμα προς απόφασηαπότο Ανώτατο Δικαστήριο. Ταζητήματαταοποία επεφυλάχθησαν βάσει του παραπεμφθέντος νομικού ερωτήματος δεν περιορίζονται στην αποδοχή του περιεχομένου των μα­ γνητοταινιών για σκοπούς αναγνώρισης αλλά επεκτείνο­ νταικαιστο παραδεκτότουπεριεχομένου τους ως μαρτυ- 1 5 ρίας.Συγκεφαλαιώνοντας, το ερώτημα πουκαλούμεθανα απαντήσουμε είναι κατά πόσο το περιεχόμενο μαγνητο­ ταινίας που αναφέρεταισε τηλεφωνική συνδιάλεξη μετα­ ξύ του "Α" και του "Β", και που μαγνητοφωνήθηκε από τον κατηγορούμενο εν αγνοία των συνομιλητών με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων, είναι παραδεκτό ως μαρτυ- 20 ρία, είτε ως προς το'περιεχόμενο της ήγια σκοπούς ανα­ γνώρισης. Πριν απαντήσουμε το ερώτημα θαπροβούμε σε σύντο­ μηανασκόπηση των θεμελιωδών δικαιωμάτωνπουκατο­ χυρώνονται απότα άρθρα 15.1 και 17.1 στο πλαίσιο του Μέρους Π του Συντάγματοςκαιτοάρθρο8

(1)τηςΣυνθή- 25 κης,οι πρόνοιες του οποίου αποτέλεσαν το αρχέτυπογια τηδιαμόρφωσητωνάρθρων 15.1 και 17.1. Ηερμηνεία τωναντίστοιχων άρθρωντουΣυντάγματος και των σχετικών διατάξεων του άρθρου 8 της Συνθήκης εξετάστηκαν απότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστη­ ρίου στη Police v. Georghiades

(1983)2 C.L.R. 33 όπου 30 κρίθηκεότιτοδικαίωματηςιδιωτικήςζωήςκαλύπτει ολό­ κληρο το χώρο που εξ αντικειμένου εμπίπτει στην ιδιωτι152 2 AAA. 5 10 Αστννομίαv.ri&UovQOV Πικής, Δ. κή λειτουργία του ατόμου καιταυτίζεται με τον αγγλικό όρο "right to privacy". Εξίσου ευρεία είναι και η έννοια του δικαιώματος για ελεύθερη επικοινωνία συνυφασμένη μετην κατοχύρωσητης ανεμπόδιστης επικοινωνίας μετο συνάνθρωπο. Η διαφύλαξη της ιδιωτικής ζωής και της ελεύθερης επικοινωνίας ως θεμελιωδών ελευθεριών του ατόμου, σκοπεί στη θεμελίωση της αυτονομίας του ατό­ μουσετομείς όπουη ανθρώπινηυπόσταση επιτάσσει την αυτοτελήλειτουργία του.Ηάσκησητωνδικαιωμάτωνπου κατοχυρώνονται απότα άρθρα 15.1 και 17.1 δεν υπόκειταισεκανέναπεριορισμό εκτόςαπόπεριορισμούς πουτί­ θενταιβάσεινόμουκαιμόνογιατουςσκοπούς πουορίζο­ νταιαπότιςδιατάξειςτωνάρθρων 15.2 και 17.2.Κανένας νόμος δεν επιτρέπει τηνπαρακολούθησηήμαγνητοφώνη­ σητηλεφωνικών συνδιαλέξεων τρίτων. 15 Το επίδικο θέμα στη Georghiades ήταν τοπαραδεκτό της μαγνητοταινίαςως μαρτυρίαςγιατοπεριεχόμενο συν­ διαλέξεων μεταξύ ψυχολόγου και του ασθενούς του που λήφθηκε εν αγνοίατους. Κατάτην ανάπτυξητου σκεπτι­ κούτης απόφασηςέγινε αναφορά,προς άντλησηκαθοδή­ γησης γιατο εύρος τωνδικαιωμάτωνπουεξασφαλίζονται 20 απότο άρθρο8

(1)της ΕυρωπαϊκήςΣυνθήκης,στην αντι­ μετώπιση απότην ΕυρωπαϊκήΕπιτροπήκαι το Δικαστή­ ριοΑνθρωπίνων Δικαιωμάτωντηςμαγνητοφώνησης τηλε­ φωνικών συνδιαλέξεων χωρίς τη συγκατάθεση των συνομιλητών. Το πιο κάτω απόσπασμα,από μια από τις αποφάσεις,συνοψίζει τααποτελέσματατης έρευνας: 25 30 "Wire tapping over conversation, unknown to the interlocutors, is almostuniformlyregardedas aninvasion of privacy, invidioustotherightsofprivacy." (See, Jacobs, supra, p.126, and Castberg - The European Convention on Human Rights, 1974, pp. 138, 139). Ελληνικήμετάφραση: "Ηκαλωδιακήπαγίδευσησυνομιλίας, εν αγνοίατων 153 Πικής, Δ. Λστννομίαν.Γιάλλουρον

(1992)συνομιλητών, θεωρείται σχεδόν καθολικάωςπαραβία­ ση της ιδιωτικής ζωής,ηοποίαπροσβάλλει το δικαίω­ ματηςιδιωτικήςζωής.". Σειρά αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Αν­ θρωπίνων Δικαιωμάτων θεμελιώνει ότι παρακολούθηση 5 και μαγνητοφώνησητηλεφωνικών συνδιαλέξεων χωρίς τη συγκατάθεση των συνομιλητών συνιστά παραβίασητόσο του δικαιώματοςτης ιδιωτικής ζωήςόσο και εκείνου της ελεύθερης επικοινωνίας.Όπως επισημαίνεται στην τελευ­ ταία απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπί- ι η νων Δικαιωμάτων στο θέμα αυτό - Kruslin Case Publications of the European Court of Human Rights, Vol. 176, p.6 - decided on 24/4/90, μαγνητοφώνηση τηλεφωνι­ κών συνδιαλέξεων συνιστά ιδιαίτερα σοβαρή επέμβαση στοδικαίωμα ιδιωτικήςζωήςκαιεπικοινωνίαςπου κατο­ χυρώνει το άρθρο8

(1)της Συνθήκης.Οπεριορισμός των 5 δικαιωμάτων αυτών, υποδείχθηκε από το Δικαστήριο, είναι επιτρεπτός μόνο βάσει νόμου ο οποίος εξειδικεύει επακριβώς τα όρια του περιορισμού. Ανάλογη υπήρξε η προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε σχέση με τη μαγνητοφώνηση τηλεφωνι­ κών συνδιαλέξεων και στις υποθέσεις Malone Case- Pu- « n blications of the European Court of HumanRights, Vol. 82, p.7 - decided on 2/8/84, και Case of Klass and Others Publications of the European Court of Human Rights, Vol. 28,p.5- decided on 6/9/78 Ο κ. Μαρκίδηςεισηγήθηκε ότι τοδικαίωμα που καθιε­ ρώνουν τα άρθρα 15.1 και 17.1,σε σχέσημε τηλεφωνικές 25 επικοινωνίες, δεν είναι ανεξάρτητο από το περιεχόμενο της συνομιλίας ή το σκοπό για τον οποίο επιδιώκεται η παρακολούθηση και μαγνητοφώνηση. Προς υποστήριξη των θέσεων τουεπικαλέσθηκε δυοαποφάσειςτου Ανωτά­ του Δικαστηρίου - την Enotiades andAnother v. Police

(1986)2 C.L.R. 64, και τη Psaras v. Republic

(1987)2 3 0 C.L.R. 132. Στην πρώτη κρίθηκε κατά πλειοψηφία ότι η εμπορική δραστηριότητα δε συνιστά μέρος της ιδιωτικής ζωής κατά την έννοια του άρθρου 15.1,και στη δεύτερη ότι σημείωση που βρέθηκε στο ανοικτό και εκτεθειμένο 154 2 ΑΛΛ. 5 n Αστυνομίαν.Γιάλλουοου Πικής, Δ εμπορικό σημειωματάριο τουεφεσείοντα.η οποία περιείχε στοιχεία για εγκληματικήδράσηδεσυνιστούσεθέμαιδιω­ τικήςζωής.Καμιάαπότις δυοαποφάσειςδεσυναρτάτην άσκηση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από τα άρθρα15.1 και 17.1 μετοσκοπόγιατονοποίοασκούνται ήτις λεπτομέρειες της άσκησης τους. Το αντικείμενο και των δυο αποφάσεων ήταν κατά πόσο οι συγκεκριμένες λειτουργίεςσυνιστούσαν μέροςτης ιδιωτικήςζωής. ΣτηGeorghiadesκρίθηκε ότι εφόσο διαπιστώνεταιπα­ ραβίαση θεμελιώδους δικαιώματος ή ελευθερίας, δενπα­ ρέχεται ευχέρεια αποδοχήςτωναποτελεσμάτων τηςπαρα­ βίασης για οποιοδήποτε σκοπό ήκάτωαπό οποιοδήποτε πρόσχημα. Ηθέσηαυτή επαναβεβαιώθηκε στις μεταγενέ­ στερεςαποφάσειςτου ΕφετείουPsaras v. Republic(ανωτέ­ ρω),Merthodja v.Police

(1987)2 C.L.R. 227,καιParpas v. KepuWic

(1988)2CL.R.5. 15 Τι συνιστά μέρος της ιδιωτικής ζωής και τακριτήρια για τον προσδιορισμό των ορίων τουδικαιώματος επίσης εξετάστηκαν στη Georghiades. Το δικαίωμα της ιδιωτικής ζωήςείναι συνυφασμένο μετοστοιχείοτηςατομικότητας του ανθρώπου και τη διαφύλαξη του στον κοινωνικό 20 χώρο. Στην ιδιωτικήτουζωήκαιτις ιδιαίτερες επικοινω­ νίες μετους συνανθρώπους του,όπως είναι ητηλεφωνική επικοινωνία, το άτομοδικαιούταιναλειτουργεί ελεύθερα και να δρα αυτόνομα. Ο κίνδυνος για παράνομη σκέψη, σχεδιασμό ήδράση στην ιδιωτικήτουζωήκαιστην επικοι2 5 νωνία του με το συνάνθρωπο του τον οποίο επεσήμανε ο κ.Μαρκίδης, είναιυπαρκτός. -Ω 35 Αντισταθμίζεται όμως απότο βέβαιοκίνδυνο καθήλω­ σης της αυτόνομης λειτουργίας τουανθρώπουστον ιδιαίτερο χώρο του που αναπόφευκταθαεπιφέρει η παρακο­ λούθηση και κατόπτευση της ιδιωτικής του ζωής και επικοινωνίας. Όπως υποδείξαμε στη Georghiades, είναι μέσααπό τις διεργασίες τηςελεύθερηςκαιαυτόνομηςσκέ­ ψης που διαμορφώνεται ηπροσωπικότητα και εκδηλώνε­ ται δημιουργικότητα του ανθρώπου,τόσο ευεργετική για τον ίδιοκαιτοκοινωνικό σύνολο.Η ανθρώπινηφύσησυ155 Πικής,Δ. Αστυνομίαν.Γιάλλουρον

(1992)νιστά καιπροσδιορίζει τολόγογιαταθεμελιώδηδικαιώ­ ματα και ελευθερίες του ατόμου,αναγκαίαγια την περι­ φρούρησητηςπροσωπικότητας τουκαιτην ισορροπημένη λειτουργία του στον κοινωνικό χώρο. Επέμβαση στο δι­ καίωματης ιδιωτικήςζωήςκαιτουαπόρρητουτηςεπικοι­ νωνίας επιτρέπεται μόνο για τους σκοπούς που καθορί­ ζουν τα άρθρα 15.2 και 17.2 του Συντάγματος εφόσο τούτοκρίνεται αναγκαίοαπότονομοθέτη. Η τηλεφωνική επικοινωνία λόγω της φύσης και του χαρακτήρατης συνιστά εξ αντικειμένου πτυχήτης ιδιωτι­ κής ζωής βάσει του άρθρου 15.1 και,ταυτόχρονα,μορφή επικοινωνίας τοαπόρρητοτηςοποίαςδιαφυλάσσεταιαπό το άρθρο 17.1. Ητηλεφωνική συνομιλία έχει τα χαρακτη­ ριστικά της ιδιαίτερης επικοινωνίας μεταξύ των συνομι­ λητών, που ανάγεταιστην ιδιωτική'τους ζωήκαι συγχρό­ νως συνιστά κλασσική μορφή επικοινωνίας το απόρρητο της οποίας διαφυλάσσεται από το Σύνταγμα. Κανένας τρίτος, εκτός αν του παρέχεται εξουσιοδότηση από το νόμο για τους σκοπούς που ορίζει το Σύνταγμα,δεν έχει δικαίωμα να εποπτεύσει ήναδιεισδύσει στις τηλεφωνικές επικοινωνίες μεταξύτων πολιτών. Οποιαδήποτε χαλάρω­ σητουκανόναθαερχότανσεαντίθεση μετοναπόλυτοχα­ ρακτήρατης απαγόρευσης,όπωςδιατυπώνεταιστα άρθρα 15.1 και 17.1 του Συντάγματος, καιμακροχρόνιαθα εκφύ­ λιζε τη δραστικότητα του δικαιώματος που κατοχυρώνε­ ται. Το περιεχόμενο των μαγνητοταινιών είναι το προϊόν παραβίασηςτων θεμελιωδών δικαιωμάτωντων συνομιλη­ τών που κατοχυρώνεται απότα άρθρα 15.1 και 17.1 και, επομένως, καλύπτεται από τον κανόνα αποκλεισμού του ως μαρτυρίας που υιοθετήθηκε στη Georghiades και στις μεταγενέστερες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου που έχουμε επισημάνει. Ο αποκλεισμός μαρτυρίας η οποία λαμβάνεται κατάπαράβασητων θεμελιωδών δικαι­ ωμάτων και ελευθεριών του ανθρώπου(εκτός όπουη πα­ ρέκκλιση εξουσιοδοτείται με νόμο για τους σκοπούς που καθορίζειτοΣύνταγμα)είναιαπόλυτοςκαιδενεπιδέχεται κανένα συμβιβασμό ή εξαίρεση. Ηαπάντηση στα νομικά 156 2ΑΛΛ, 5 Αστυνομίαν.Γιάλλονρον Πιχής,Δ, ερωτήματα που τέθηκαν, που απολήγουν, όπως έχουμε αναφέρει,στο παραδεκτό για οποιοδήποτε σκοπόμαρτυ­ ρίαςπουέχειληφθεί κατά παράβασητωνθεμελιωδών δι­ καιωμάτων και ελευθεριών του ατόμου,είναι ότι τέτοια μαρτυρία δε μπορεί να γίνει δεκτή για οποιοδήποτε σκοπό. Α.ΛΟΙΖΟΥ,Π.Συμφωνώότι ηαπάντησηστοερώτη­ μαπουπαρέπεμψετο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας ενώπιον μαςπρέπειναείναιαρνητική. θεωρώπεριττόνααναφερθώσταγεγονότατηςυπόθε10 °% YWTX α υ τ α εκτίθενται στην απόφαση του Δικαστή Πική.Είναιαρκετόναπωότι οκατηγορούμενος οοποίος είναι Διευθυντής του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκω­ σίαςκατέγραφεσεμαγνητοταινίατιςτηλεφωνικέςσυνδια­ λέξεις υπαλλήλου τουΣυμβουλίου με άλλαπρόσωπακαι 15 εν αγνοίατωνκαι μεσκοπόναπαρακολουθείτιςσυνδια­ λέξειςτων. Αυτόγινότανχωρίς εξουσιοδότηση νόμου.Μια τέτοια επέμβασηθα μπορούσε ναγίνει εάν είναι σύμφωνηπρος τοΝόμοκαιαναγκαίαμόνογιαεξυπηρέτησητωνσκοπών 20 πουπαρατίθενται στην παράγραφο 2του'Αρθρου 15του Συντάγματοςη οποίααντιστοιχεί στο 'Αρθρο8

(2)της Ευ­ ρωπαϊκήςΣύμβασηςγιατηνΠροάσπισητων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων η οποία κυρώθηκε με το Νόμο αριθμό 39 του 1962. 2_ Παρακολούθηση και μαγνητογράφηση τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, όπως έγινεστην περίπτωσηαυτή,αποτελεί παραβίασητουδικαιώματοςτης ιδιωτικήςζωήςπου προ­ στατεύεταιαπότο'Αρθρο15.1τουΣυντάγματος, τοοποίο αντιστοιχεί σε ότι αφοράτο μέρος αυτόστο άρθρο8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης,όπως επίσης και το 'Αρθρο 17.1 χ 30 ου Συντάγματοςτο οποίοκατοχυρώνει τοαπόρρητο της αλληλογραφίαςωςκαικάθεάλληςεπικοινωνίας. Η σχετική προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων βρίσκεται στις υποθέσεις 157 Α. Αοΐζου, TIQ, Αστυνομίαν. Γιάλλουοου

(1992)Klass andOthers Series A Volume 28, ημερομηνίας 6Σε­ πτεμβρίου 1978, MalonecaseSeriesA,Volume82,απόφα­ σηημερομηνίας 2 Αυγούστου 1984 Kruslin case, Series A, Volume 176, ημερομηνίας 24 Απριλίου

1. Στηντελευ­ ταία λέχθηκαν στην παράγραφο 33 στη σελ. 23 τα πιο 5 κάτω: "
2. Tapping and other forms of interception of telephone conversations represent a serious interference with private life and correspondence and must accord­ ingly be based on alaw' that is particularly precise. It is 10 essential to have clear, detailed rules on the subject, especially as the technology available for use is continually becoming more sophisticated." Μια και η επέμβαση γινόταν χωρίς την ύπαρξηκαι εξουσιοδότηση οποιουδήποτενόμου ηενέργεια της πάρακολούθησης των συνδιαλέξεων ήταναντίθετηπροςτο Σύ­ νταγμακαιτηΣύμβαση,γι αυτό καιη αρνητική απάντηση πουπρέπειναδοθείστοερώτημα. 5 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ. Δ. Η απάντησηστο ερώτημαπουπαρέ- 2 ο πέμψετο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας ενώπιονμας είναιαρνητική.Ημαρτυρία - μαγνητοταινίες- στις οποίες καταγράφηκαν από τον κατηγορούμενο οι τηλεφωνικές συνδιαλέξεις υπαλλήλου του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκωσίας μεάλλαπρόσωπα,εν αγνοίατους,δεν μπορεί ναγίνει αποδεκτήγιαοποιοδήποτεσκοπό. 25 Γράφωλίγες γραμμέςγιαναδιευκρινίσω τηνπροσωπι­ κήμουγνώμηπάνωστοζήτημα. Σύμφωναμεταπαραδε­ κτά γεγονότα, που αποτελούν τη βάση του ερωτήματος που και τέθηκε, διαπιστώνεται παραβίαση των προνοιών τωνΑρθρων 15.1.και 17.
3. τουΣυντάγματοςγιατίοκατή- 30 γορύμενος, διευθυντής του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκωσίας, παρενεβλήθη στην τηλεφωνική επικοινωνία υπαλλήλου του Συμβουλίου με άλλα πρόσωπα, εναγνοία τους,με σκοπόναπαρακολουθήσειτησυνδιάλεξη. Τα γε­ γονότα της υπό συζήτηση υπόθεσης είναι παρόμοια με 35 αυτά στην Αστυνομία ν. Γεωργιάδης

(1983)2 Α.Α.Δ.33, 158 2 ΑΛΛ. Αστυνομία ν.Γιάλλουοου Αοτεμίδης,Δ. όπου μαγνητοφωνήθηκε συνομιλία ψυχολόγου ασθενή του,εναγνοίατου. 5 Καιαπλή αναφοράστοδικαίωμασεβασμού της ιδιωτι­ κήςκαιοικογενειακής ζωήςκαθώςκαι της διασφαλίσεως της επικοινωνίας των ατόμων,που κατοχυρώνονται από ταπιο πάνωάρθρατου Συντάγματος, δημιουργεί αμέσως καιδικαιολογημένα, το αίσθημααμύνηςτους,ότανπαρα­ βιάζονται. Ακανθώδη όμως ζητήματα δυνατόναδημιουρ­ γηθούν κατά τη διαπίστωση των γεγονότων στην κάθε υπόθεση, αν ησυγκεκριμένηλειτουργία του ατόμου,που έχει κατ' ισχυρισμό παραβιαστεί,ανάγεται στην ιδιωτική ζωήή επικοινωνία τουμετουςσυνανθρώπουςτου. Σίγουρα η συνεχής προσπάθεια του ανθρώπου, και μέσα από την κωδικοποίηση των κανόνων λειτουργίας !5 του, είναι η αναγνώριση και διασφάλιση της αυτόνομης λειτουργίας καιτων ιδιαιτεροτήτων του ατόμου.Αλλάας μην ξεχνιέται πως είμαστε ταυτόχρονα και μονάδα του κοινωνικού συνόλου. Θα αποτελούσε αντίφαση στους ίδιους τους γραπτούς κανόνες δικαίου αν ηερμηνεία και εφαρμογήτους κατέληγε σε ύβρητου περί δικαίουαισθή20 ματοςτου νοήμονα πολίτη η άρνησητηςκοινάαποδεκτής συνήθους συμπεριφοράς των ανθρώπων. Δεν επιθυμώνα παραθέσωπαραδείγματαγια ναδείξω τηνπιθανότητατέ­ τοιουενδεχομένου, γιατίέχωακριβώςτηγνώμηπως αφού διακριβωθούν πρώτα τα συγκεκριμένα γεγονότα στην 25 κάθευπόθεση διαπιστώνεται αν,σύμφωνα με αυτά, υπήρ­ ξε οποιαδήποτεπαραβίασηδικαιώματος πουδιασφαλίζε­ ταιστιςπρόνοιες των συζητουμένων άρθρωντουΣυντάγ­ ματος. Γνωμάτευσηωςανωτέρω. 159