3ΑΑΛ. 18Μαίου,1992 [Α.Ν.ΛΟΙΖΟΥ. Π.. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΠΙΚΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ. ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΉΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΠΡΟΕΔΡΟΣΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αιτητής, ν. ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ(ΑΡ. 1), Καθ' ων η αίτηση. (Αναφορά Αρ. 9/91) Συνταγματικό Δίκαιο — Νομοθετική λειτουργία — Ύπαρξη στοι χείων διοικητικής ενέργειας σε νόμο της Βουλής των Αντιπροσώ που — Αντισυνταγματικότητα του νόμου ως εκ της επεμβάσεως που συνιστά στις εξουσίες της εκτελεστικής λειτουργίας. 10 Ο ΠρόεδροςτηςΔημοκρατίας,μετην αναφορά του αυτή, ζήτησε απότο Δικαστήριο Γνωμάτευση κατάπόσο ο "Περί της Απαγο ρεύσεως της Απόρριψης Λυμάτων στον Άγιο Σωζόμενο Νόμος του 1991" αντετίθετο και ήτανασύμφωνος προς τις διατάξειςτων Άρθρων 46,54,58,61,80.2 και 179 του Συντάγματοςτης ΚυπριακηςΔημοκρατίας. 15 Το επίκεντρο της αμφισβήτησης ήταν το κατά πόσον το αντι κείμενο ρύθμισης του υπό έφεση νόμου ενέπιπτε αποκλειστικά στο πεδίο εξουσιών της εκτελεστικής λειτουργίας, οπότε η πραγμάτευσήτου απότη Βουλή των Αντιπροσώπων θασυνιστούσε παραβίασητηςαρχήςτης διακρίσεως των πολιτειακών λατουργκόν. 5 Το Ανώτατο Δικαστήριο,κρίνοντας ως αντισυνταγματικό τον επίδικο νόμο, με απόφασηληφθείσα κατά πλειοψηφία των Δικα στών Πική,Κούρρη, Παπαδόπουλου, Πογιατζή,Χρυσοστομή, Νι κήτα,Αρτεμίδη,Αρτεμη και Κωνσταντινίδη,γνωμάτευσε ότι: 20 25 1· Ηεπιλογή του χώρου απόρριψηςλυμάτων στον Άγιο Σωζό μενο αποτελούσε άσκηση των εξουσιών της εκτελεστικής εξουσίας κάτω απότα Άρθρα 46,54 και 58 του Συντάγματοςκαι η σχετική δαπάνη έτυχε νομοθετικής έγκρισης κάτω από το Άρθρο 80.2 του Συντάγματος. Με τον υπό κρίση Νόμο, η Βουλή ανατρέπει την άσκηση εκτελεστικής εξουσίας απόταεπί τούτου εξουσιοδοτημένα από το Σύνταγμα όργανα και ως εκ τούτου ο υπό κρίση Νόμος είναι αντίθετος με τα Άρθρα 46, 54 και 58 του Συντάγματοςκαι εκφεύγει των αρμοδιοτήτων της Βουλής κάτω από το Άρθρο 61 109 ΙΙροεδροςΔημοκρατίαςν.Βουλής (Αρ.1)
(1992)του Συντάγματος.Όπως καιστην Αναφορά,Πρόεδρος τηςΔημο κρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων
(1985)3 ΑΛΛ. 1724, ο υπόκρίσηΝόμοςεμπεριέχει στοιχείαδιοικητικήςενέργειας. 2. Παρέλκει η εξέταση κατά πόσον ο Νόμος είναι αντίθετος προςτοάρθρο80.2 τουΣυντάγματος. Ο ΠρόεδροςΑ.Ν.Λοΐζου καιοΔικαστήςΔημητριάδηςανκαι κατέληξαν στο ίδιο αποτέλεσμα διετύπωσαν διάφορο σκεπτικό, αποφασίζοντας πως ο Νόμος είναι αντίθετος προςτο άρθρο 80.2 τουΣυντάγματος Επίδικοςνόμοςκρίνε- 10 rat ανπσυντανματικο£. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Πρόεδροςτης Δημοκρατίας ν. ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων, Ανα φορά2/90, απόφαση ημερ. 20/12/90 · Πρόεδρος τηςΔημοκρατίας ν.ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων
(1985)15 3ΑΛΛ. 1724. Αναφορά. Αναορορά με την οποία ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ζητά από το Ανώτατο Δικαστήριο, Γνωμάτευση κατά πόσον ο "Περί της Απαγορεύσεως της Απόρριψης Λυμά- 20 των στον Άγιο Σωζόμενο Νόμος του 1991" ευρίσκεται σε αντίθεσηκαιείναιασυμαχυνοςπροςτις διατάξειςτωνάρ θρων46,54,58,61,80.2και 179τουΣυντάγματοςτηςΚυ πριακήςΔημοκρατίας. Μ. Τριανταφυλλίδης,Γενικός Εισαγγελέας της Δήμο- " κρατίας με την Τ. Πολνχρονίδον (6/νίς), Δικηγόρο τηςΔημοκρατίας Α,Λ. Δημητριάδου(δ/νις) δικηγόρο τηςΔημοκρατίαςκαιΙ. Λονκαϊδον (δ/νις\ ασκούμενη δικηγόρος. Μ.Χριστοφίδης, γιατουςκαθ'ωνη αίτηση. Α. Ν.ΛΟΙΖΟΥ,Π.ανάγνωσε την απόφαση τουΔικα στηρίου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, με τηναναφορά του αυτήδυνάμει του άρθρου 140, ζητάαπότο Δικαστή ριο, Γνωμάτευση κατά πόσο ο "Περί της Απαγορεύσεως 110 30 3 ΑΛΛ. ΠρόεδροςΔημοκρατίας ν. Βουλής(Αρ.1) Α. Λοΐζον, Π. τηςΑπόρριψης Λυμάτων στον Άγιο ΣωζόμενοΝόμοςτου 1991" ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασΰμφωνος προς τις διατάξειςτων Άρθρων 46,54,58.61,80.2και 179 του ΣυντάγματοςτηςΚυπριακήςΔημοκρατίας. 5 Οι Βουλευτές Α. Μαρκίδης,Π. Στυλιανού,Π. Δίγκλης καιΤ.ΧατζηδημητρίουκατέθεσανΠρότασηΝόμου,τιτλοφορούμενου ως "Νόμοςπου προνοεί για την απαγόρευση τηςΑπόρριψης Λυμάτων στον Άγιο Σωζόμενο". Η Κοινοβουλευτική 'Επιτροπή Υγείας μελέτησε την 10 πιοπάνωΠρότασηΝόμουσεσυνεδρίες της στις 23Νοεμ βρίου 1989 και στις 21 Μαρτίου 1991 και αποφάσισε να εισηγηθεί στηΒουλήτων Αντιπροσώπων τηψήφισητηςσε Νόμο. Η Βουλή των Αντιπροσώπων, βάσει της πιο πάνω 15 ΠρότασηςΝόμου,ψήφισε,στις 28 Μαρτίου 1991, τον επί δικο "Περί της Απαγορεύσεως της Απόρριψης Λυμάτων στον Άγιο Σωζόμενο Νόμο του 1991", το κείμενο του οποίου επισυνάπτεται. Κοινοποίησε δε τον πιο πάνω Νόμοστον ΠρόεδροτηςΔημοκρατίαςγιαέκδοση, σύμαχο20 ναμετοΆρθρο 52τουΣυντάγματος. Στις 10 Απριλίου 1991, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέπεμψε τον εν λόγω Νόμο στη Βουλήτων Αντιπροσώ πων για επανεξέταση,δυνάμει του Άρθρου 51.1 τουΣυν τάγματος. ΗΚοινοβουλευτική ΕπιτροπήΥγείας επενεξέ25 τασε τον πιο πάνω Νόμο και στις 11 Απριλίου 1991, η Βουλή των Αντιπροσώπων αφούτον επανεξέτασε αποφά σισεναεμμείνει στηναπόφαση τηςγιατηψήφισητου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ύστερα από συμβουλή του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, αποφάσισενα - 0 καταχωρήσει τηνπαρούσαΑναφορά. Είναι η θέση του Γενικού Εισαγγελέα ότι ηαπόφαση περί απόρριψης ήμηλυμάτων στον Άγιο Σωζόμενο απο τελεί αποκλειστικά άσκηση εκτελεστικής εξουσίας, η οποία διασφαλίζεται απότον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, 111 Α. Λοΐζον, Π. ΠρόεδροςτηςΔημοκρατίας ν. Βονλής(Αρ.1)
(1992)σύμφωνα μετο Άρθρο 46 τουΣυντάγματος, ασκείται από το Υπουργικό Συμβούλιο,σύμφωνα με το Άρθρο 54 του Συντάγματος, και απότον οικείο Υπουργό, σύμφωνα με το Άρθρο 58 του Συντάγματος,και γι αυτό ο επίδικος Νόμος ευρίσκεται σε αντίθεσηκαι είναι ασύμφωνοςπρος 5 τα Άρθρα 46,54και58 του Συντάγματος.Επίσης, εκφεύγει των ορίων του Άρθρου 61 του Συντάγματος και γι αυτό ευρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος και προς το Άρθρο αυτό και παραβαίνεικαι την Αρχή του Διαχωρισμού των Εξουσιών, που διέπει το Σύνταγματης 10 Κυπριακής Δημοκρατίας. Επίσηςυποστήριξεότι οεπίδικοςΝόμοςευρίσκεταισε αντίθεση και είναι ασύμφωνος προς το Άρθρο 80.2 του Συντάγματος, γιατί συνεπάγεται αναπόφευκτα αύξηση των υπό του Προϋπολογισμού προβλεπομένων εξόδων 15 και έχει ψηφιστεί βάσει ΠρότασηςΝόμου Βουλευτών και όχι βάσει Νομοσχεδίου της Εκτελεστικής Εξουσίας.Προς υποστήριξη της θέσεως αυτής έχει γίνει επίκληση στην Αναςρορά 2/90 Πρόεδρος τηςΔημοκρατίας ν. Βουλήςτων Λντιπροσαιπων, απόφαση ημερομηνίας 20 Δεκεμβρίου 20 1990. Από την άλλη μεριά υποστηρίχθηκε από μέρους της Βουλής των Αντιπροσώπων ότι "Ηαπόφασηκαι/ή Νομο θετική ρύθμιση για απαγόρευση απόρριψης ή επεξεργα σίας λυμάτων στον Άγιο Σωζόμενο δεν αποτελεί άσκηση ^ Εκτελεστικής Εξουσίας και δεν εκφεύγει των ορίων της άσκησης τηςΝομοθετικής Εξουσίας τηςΔημοκρατίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων 'εν παντί θέματι' δυνάμει του Άρθρου 61 του Συντάγματοςκαι/ήδεν συνεπάγεται άμεσα ή έμμεσα επέμβαση στην άσκηση αποκλειστικών 30 εξουσιών και αρμοδιοτήτων των Αιτητών ως φορέων Εκτελεστικής Εξουσίας." Επίσης ότι "Ο ΕπίδικοςΝόμος δεν βρίσκεται σε αντίθεσηκαι δεν είναι ασύμφωνοςπρος το Άρθρο 80.2 του Συντάγματος και κάθε αντίθετος ως προς το θέμα αυτό νομικός ισχυρισμός είναι προϊόν 35 εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του άρθρου 80.2 τουΣυντάγματοςκαιτηςσχετικήςΝομολογίας." 112 3 Α.ΛΛ. ΠρόεδροςΔημοκρατίας ν. Βουλής(Αρ.1) Α. Λοΐζον, Π. Το Ανώτατο Δικαστήριο αφούάκουσε τις απόψεις του ΠροέδρουτηςΔημοκρατίαςκαιτης Βουλής των Αντιπρο σώπων σύμφωνα με το Άρθρο 140.2 του Συντάγματος, και ερεύνησε το θέμα που τέθηκε υπό την κρίση του, η 5 Γνωμάτευση τηςπλειοψηφίαςκαισυγκεκριμένα τωνΔικα στών Πική, Κούρρη, Παπαδόπουλου,Πογιατζή,Χρυσοστομή, Νικήτα, Αρτεμίδη, Αρτεμη, Κωνσταντινίδη, - (ο Πρόεδρος Α. Ν.Λοΐζου καιοΔικαστής Δημητριάδης, κα τέληξαν στο ίδιο αποτέλεσμα αλλά διαφωνούν με το σκε10 πτικό)- είναιη ακόλουθη. Η επιλογή του χώρου απόρριψης λυμάτων στον Άγιο Σωζόμενο αποτελούσε άσκηση των εξουσιών της εκτελε στικής εξουσίας κάτω από τα Άρθρα 46, 54 και 58 του Συντάγματοςκαι ησχετική δαπάνηέτυχε νομοθετικής έγ15 κρίσης κάτω από το Άρθρο 80.2 του Συντάγματος. Με τον υπόκρίση Νόμο,ηΒουλή ανατρέπειτην άσκησηεκτε λεστικής εξουσίας από τα επί τούτου εξουσιοδοτημένα από το Σύνταγμα όργανα και ως εκ τούτου ο υπό κρίση Νόμος είναι αντίθετος μεταΆρθρα 46,54και58 τουΣυ20 ντάγματος και εκφεύγει των αρμοδιοτήτων της Βουλής κάτω από το Άρθρο 61 του Συντάγματος. Καταλήγουμε ότι όπως και στην Αναφορά, ΠρόεδροςτηςΔημοκρατίας ν.ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων
(1985)3Α.Α.Δ. 1724, ουπό κρίσηΝόμοςεμπεριέχει στοιχεία διοικητικής ενέργειας. 25 Ηπλειοψηφία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έκρινε πως ενόψει των πιο πάνωδεν χρειάζεται να εξετάσει το άν ο ΝόμοςείναιαντίθετοςπροςτοΆρθρο 80.2 του Συντάγμα τος. Ο Πρόεδρος τουΔικαστηρίου,Α. Ν.Λοΐζου, και ο Δι30 καστής Δημητριάδης διαφωνούν μετηνπιο πάνωπροσέγ γισηαλλά γιαδιαφορετικόλόγοσυμφωνούν με τοαποτέ λεσμα και κρίνουν ότι ο επίδικος Νόμος είναι αντίθετος προς το Άρθρο 80.2 του Συντάγματος, και τούτο γιατί στον Προϋπολογισμό Αναπτύξεως για το έτος 1991 35 Νόμος αρ.232 του 1990 καιστο ΚεφάλαιοΔ42, άρθρο08 629, όπως και στον Προϋπολογισμό του 1992, υπάρχει πρόβλεψη για το σχέδιο που δεν έχει τελειώσει. Η δε μη 113 Α. Λοΐζου, Π. Πρόεδρος τηςΔημοκρατίας ν. Βονλής (Αρ. 1)
(1992)εκτέλεσηκαι ολοκλήρωση του έργου συνεπάγεται αναπόφεκτα αύξηση των εξόδων που προβλέπονται από τον Προϋπολογισμό λόγω της διακοπής του έργου και της ανάγκης εκτελέσεως του αλλού. Το γεγονός δε ότι δεν ει σάγεται μετονόμοαυτόρητή πρόνοιααύξησηςτωνδαπα- 5 νών του προϋπολογισμού αλλά προς κάλυψητων εξόδων αυτών θα χρειαστεί ηκατάθεσησυμπληρωματικού προϋ πολογισμού για το τρέχον έτος και αυξημένες δαπάνες στο μέλλον, δεν αλλοιώνει την κατάσταση,(Βλέπε Πρόε δρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων 10 Αναφορά2/90 (πιοπάνω).) Ενόψει των πιοπάνω ουπόκρίσηΝόμοςβρίσκεται σε αντίθεση και είναι ασύμφωνος προς τις διατάξεις των Άρθρων 46,54,48,61τουΣυντάγματοςκαικατ'επέκταση του Άρθρου 179 αυτού,δηλαδή γιατουςλόγους πουδίδο- 15 νται απότηνπλειοψηφία. ΗπαρούσαΓνωμάτευση κοινοποιείται σύμφωνα μετο Άρθρο 140 του Συντάγματοςστον ΠρόεδροτηςΔημοκρα τίαςκαιστηΒουλή των Αντιπροσώπων. ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ 20 ΤΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝΑΓΙΟΣΩΖΟΜΕ ΝΟ ΗΒουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζειωςακολούθως:Συνοπτικός τίτλος ι. Ο Νόμος αυτός θα αναφέρεται ως ο ρ ί τ η ς Απαγόρευσης της Απόρριψης Λυ- 25 πε μάτων στον Αγιο Σωζόμενο Νόμος του 1991. Ερμηνεία 2. Στο Νόμο αυτό, εκτός αν προκύπτει διαφορετικάαπότοκείμενο- 1του 1971 "λύματα" έχουν την έννοια που αποδί- 30 24 του 1972 δουν όρο αυτό οι περί Αποχετευτικών ΣυRS τ 0 Ό 1087 σ τ ι Ί ^ τ ω ν Νόμοι καιπεριλαμβάνουν ταβιοτ0Ό μηχανικά λύματα, όπως αυτάκαθορίζονται 114 3 ΑΛΛ. ΠρόεδροςΔημοκρατίαςν. Βουλής(Αρ. 1) Α. Λοΐζον, Π. στους ίδιους νόμους. 3.
(1)Ανεξάρτητα από τις διατάξεις Απαγόρευση απόρριψης οποιουδήποτε άλλου νόμου ή απόρριψης κανονισμού, απαγορεύεται η απόρριψη ή στον Αγιο Σωζόμενο. επεξεργασία λυμάτων στην περιοχή του ΑγίουΣωζόμενου. 10 15
(2)Οποιοδήποτε πρόσωπο προβαίνει στην απόρριψη ή επιτρέπει στην απόρριψη λυμάτων ή επιτρέπει τηναπόρριψηλυμάτων στην περιοχή του Αγίου Σωζόμενου είναι ένοχο αδικήματοςκαισεπερίπτωσηκαταδί κης του υπόκειται σε φυλάκιση μέχρι έξι μήνες ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερ βαίνει τις £1,000ή και στις δύο αυτές ποι νές. Έναρξητης 4. Ο Νόμος αυτός τίθεται σε ισχύ από ισχύος του τ η ν ΐηΔεκεμβρίου του 1991. Νόμου αυτού 115