(1992)28Μαϊου. 1995 [Α.ΛΟΙΖΟΥ,Π.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ.ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΔΑπές] ΑΚΙΝΗΤΑΑΝΘΟΥΠΟΛΗΣ ΛΤΔ, Εφεσείοντες, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητων. (ΑναθεωρητικήΕφεσηΑρ. 961). Οδοί χα»Οικοδομές—Αίτηση για άδειαδιαχωρισμούγης σεοικόπε δα —Απορρίφθηκε λόγω μη δυνατότηταςδιάθεσηςέπαρχους χαι κατάλληλου νερού για νδατοπρομήθειατων οικοπέδων ως απαι τείται από τοάρθρο9
(1)(γ)του Κεφ.
- Ο περί ΦρεάτωνΝόμος, Κεφ. 351 — Αδεια για διάτρηση — Πρόσω- * ποπαγής και όχι πραγματοπαγής — Δικαίωμα της Δημοκρατίας επί των υπογείων νόστωναπό το άρθρο 23.1 του Συντάγματος — Συνέπειες. Διοικητικό Δίκαιο — Γενικές Αρχές — Η αρχή περί τουεφαρμοστέου, κατά την έκδοσηδιοικητικής πράξης, νομικού και πράγματι- 10 χού καθεστώτος — Απαίτηση τηςχρηστήςδιοίκησης γιαδιοικητιχή ενέργεια μέσα σεεύλογο χρονικόδιάστημα. Με την έφεση αμφισβητήθηκε η ορθότητα πρωτόδικης απόφα σης που απέρριψε προσφυγή της εφεσείσυσας εταιρείαςχατά της αποφάσεως απορρίψεως αιτήσεως της για υποδιαίρεση τεμαχίου 15 γηςσε οικόπεδα. Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτηνέφεση, αποφάσι σε ότι: 1.Σύμφωνα με το νόμο Κεφ. 96,πριναπό την έκδοσηάδειας για υποδιαίρεση γης, επιβάλλεται όρος ώστε να διασφαλίζεται η 2 0 συνεχήςπαροχήκαταλλήλου νερούστιςοικιστικές μονάδες. Η αγορά από την αιτήτριατου επίδικου τεμαχίου δεν είχε ως αποτέλεσμα και την απόκτηση οποιουδήποτε δικαιώματος πάνω στηδιάτρηση,αδειούχοςτηςοποίαςήτανοπροηγούμενος ιδιοκτήτηςτης.Ηάδειαγιαδιάτρησηείναιπροσωποπαγής,όχιπραγματο- 25 παγής, όπως πασίδηλα δείχνουν οι πρόνοιες του περί Φρεάτων Νόμου, Κεφ. 351.Αλλά και το άρθρο 23.1 του Συντάγματος δια- 130 3Α.Α.Δ. 5 10 Ακίνητα Ανθούπολης Ατδ ν.Δημοκρατίας σφαλίζει τοδικαίωματηςΔημοκρατίαςπάνωσταυπόγειανερά. Ο αδειούχος διάτρησης αποκτάαπλώςτο δικαίωμανα χρησιμοποιεί τονερό απόαυτήσύμφωνα με τους όρους της άδειαςτου,καιγια το χρονικό διάστημα που ισχύει. Παράβαση των όρων τηςάδειας αποτελείαδίκημα.
- Είναι αρχήτουδιοικητικού δικαίου, πουέχειυιοθετηθεί και από τη νομολογία μας,πως το νομικό και πραγματικό καθεστώς που εφαρμόζεταιστηλήψη διοικητικής απόφασηςείναι εκείνο που ισχύεικατάτοχρόνο πουλαμβάνεται.Είναιόμως βασικήπρουπόθέση της χρηστής διοίκησης πως αυτή πρέπει να ενεργεί μέσα σε εύλογοχρονικό διάστημαxui ναμηνεπιδεικνύει σκόπιμη ή εξαμε λείας καθυστέρηση. 3.Σύμφωναμεταγεγονότα της κρινόμενης έφεσης,η καθυστέ ρηση που παρατηρήθηκε στη λήψη της επίδικης απόφασης δεν 15 " οφειλόταν σε σκόπιμη κωλυσιεργία ήαμέλεια της διοίκησης, αλλά στο γεγονός ότι ηαίτηση,γιατηνχορήγηση άδειας υποδιαιρέσεως τηςγηςτηςαιτήτριαςσεοικόπεδα, δενπληρούσε τις προϋποθέσεις τουνόμου. Έφεση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2Q Αναφερόμενη υπόθεση: Pelentndes v.Her Bnttajiic Majesty's Secretary of State Air 19591960 C.L.R.
- Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασης Δικαστή του Ανώτατου 25 Δικαστηρίου Κύπρου (Πικής, Δ.) που δόθηκε στις 21 Ιου νίου, 1989 (Προσφυγή αρ. 1023/85) με την οποία απορρί φθηκε η προσφυγή των εφεσει,όντων - αιτητών εναντίον της απόρριψης αίτησης τους γι,α την υποδιαίρεση τεμα χίου γης, 23 περίπου σκαλών, σε οικόπεδα. 30 Κ. Μιχαηλίδης και Π. Λίβέρας, για την εφεσείουσα -αιτήτρια. Κλ. Θεοδούλου (κα) Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρα τίας, για τους εφεσίβλητους -καθ'ων η αίτηση. ΛΟΙΖΟΥ, Π.: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει 35 ο δικαστής Χρ. Αρτεμίδης. 131 Ακίνητα ΑνΟούποληςΛτδ ν.Δημοκρατίας
(1992)ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Ηαιτήτρια εταιρεία,που ασχολείται με την ανάπτυξηγης, προσβάλλει την απόρριψη αιτήσεως της για την υποδιαίρεση τεμαχίου γης, 23 περίπου σκα λών, σε οικόπεδα. Οι λόγοι που προβάλλονται για την ακύρωση της επίδικης αρνητικής απόφασηςσυνοψίζονται 5 στην απόφαση του συνάδελφου δικαστή, που απέρριψε πρωτοδίκως την προσφυγή,ως εξής: (α) Κατάχρηση εξουσίας που πηγάζει από την παρά λειψη της διοίκησης να εξετάσει το αίτημαγια τηνυπο διαίρεση της γης σε οικόπεδα με βάση το πραγματικό και νομικό πλαίσιο που ίσχυε κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης. Ηθέσητων αιτητών είναι ότι η μεγάληκα θυστέρηση της Διοίκησης να επιληφθεί του αιτήματος και τελικά η παράλειψη αντιμετώπισης του μέσα στο σωστό νομικό και πραγματικόκαθεστώς συνιστά κατά χρηση εξουσίας. (β)Πλάνη ως προς τα πράγματα, δηλαδήως προς τα ουσιώδη γεγονότα που συνέθεταν το καθεστώςπραγμά των που έπρεπε να καθοδηγήσει τους καθ" ων η αίτηση στην άσκηση της διακριτικής τους ευχέρειας. Η επίδικη αίτηση υποβλήθηκε από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη της γης και ανανεώθηκε από την αιτήτρια εται ρεία όταν την απέκτησε II προσβαλλόμενη απόφαση κοι νοποιήθηκε στην αιτήτρια στις 23.9.1985. Η αιτιολογία της άρνησης της διοίκησης, να χορηγήσει την άδεια υπο διαίρεσης, συνίσταται στο ότι η αιτήτρια δεν διαθέτει επαρκές και κατάλληλο νερό για την υδατοπρομήθεια των υπό διαίρεση οικοπέδων, απαραίτητηπροϋπόθεση σύμφω να με τις πρόνοιες του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδο μών Νόμου, Κεφ.96, και τις μεταγενέστερες τροποποιή- 30 σεις, [άρθρο 9
(1)(γ)|. Αυτό διαπιστώθηκε το 1985 μετά από υδρομέτρηση της απόδοσης διάτρησης, που είχε προ ταθεί από την αιτήτρια εταιρεία για την ύδρευση των οι κοπέδων. Είναι όμως γεγονός πως μετά την υποβολή της αίτησης, το 1974, υδρομέτρηση που έγινε στην ίδιαδιάτρη- 35 132 3 Α.Α.Δ. Ακίνητα Ανθυύπολης Λτδ ν.Δημοκρατίας Αρτεμίδης, Δ. ση έδειξε πως η απόδοση της ήταν ικανοποιητική για τις ανάγκες των οικιστικών μονάδων που θα εδημιουργούνταν, με κριτήριο τη θεωρητική ποσότητα νερού πουυπο λόγιζε η διοίκηση πώς αναλογούσε στην κάθε οικογένεια . με τα ισχύοντα τότε δεδομένα. Το 1985, όταν έγινε η δεύ τερη υδρομέτρηση, αυτή η ποσότητα αυξήθηκε λόγω της αλλαγής αυτών των δεδομένων, που έχουν ως συνέπεια μεγαλύτερη κατανάλωση. Ο δικηγόρος της αιτήτριας, ενώπιον του πρωτόδικου *0 Δικαστηρίου αλλά και στην έφεση, εισηγήθηκε πως η επί δικη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί τόσο για λόγους ου σίας, αλλά και γιατί αποτελεί το προϊόν κατάχρησης εξουσίας. Ειδικότερα, υπέβαλε πως η επίδικη απόφαση έπρεπε να ληφθεί σύμφωνα με το νομικό και πραγματικό 15 καθεστώς που ίσχυε το 1973, όταν δηλαδή υποβλήθηκε η αίτηση, και όχι το 1985 όταν ελήφθη η απόφαση. Ηκαθυ στέρηση αυτή οφειλόταν αποκλειστικά, σύμφωνα με τον ισχυρισμό του, στην αδράνειατης διοίκησης ή στη σκόπι μηυπ'αυτής παρεμβολή αδικαιολογήτων προσκομμάτων. 2ο Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αφού μελέτησε τους φακέ λους της διοίκησης και την ενώπιον του επιχειρηματολο γία, διαπίστωσε πως η διοίκηση δεν ευθυνόταν για την οποιαδήποτε καθυστέρηση που παρατηρήθηκε στη μελέτη της επίδικης αίτησης, γιατί αυτή, ευθύς εξαρχής δεν πλη ρούσε τις πρόνοιες της ισχύουσας νομοθεσίας. Η αίτηση για υποδιαίρεση του κτήματος υποβλήθηκε σε πρώτο στά διο από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του, κάποιο Εξαδά κτυλο. Ως πηγή δε ύδρευσης των οικοπέδων υποδείκτηκε διάτρηση της οποίας το νερό, σύμφωνα με τους όρους 30 άδειαςτης, μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μόνο γιααρδευ τικούς σκοπούς. Η άδεια εκδόθηκε βάσει των προνοιών του περί Φρεάτων Νόμου Κεφ. 351. Ουδέποτε έγιναν δια βήματα από την αιτήτρια για την τροποποίηση των όρων της άδειαςαυτής αναφορικάμε τηχρήση του νερού. 35 Ο δικηγόρος της αιτήτριας,σχολιάζοντας τα πιο πάνω 133 Αρτεμίδης, Δ. Ακίνητα Ανθούπολης Λτδ ν.Δημοκρατίας
(1992)ζητήματα, εισηγήθηκε πως η διοίκηση δεν απέδωσε ποτέ οποιαδήποτε σημασία στη διαφορά μεταξύ του όρου, που επιβλήθηκε στην άδειατης διάτρησης,χρησιμοποίησης δη λαδή του νερού για αρδευτικούς σκοπούς, και αυτού για υδρευτικούς. Επέμεινε μάλιστα ενώπιον μας πως τέτοια 5 διαφορά δεν υπάρχει. Διαφωνούμε βέβαια με αυτήτη θέση. Έχουμεαναφερ θεί πιο πάνω στη σχετική πρόνοια του νόμου σύμφωνα με την οποία, πριν από την έκδοση άδειας για υποδιαίρεση γης, επιβάλλεται όρος ώστε να διασφαλίζεται η συνεχής 10 παροχή καταλλήλου νερού στις οικιστικές μονάδες. Η αγορά από την αιτήτρια του επίδικου τεμαχίου δεν είχε ως αποτέλεσμα και την απόκτηση οποιουδήποτε δι καιώματος πάνω στη διάτρηση, αδειούχος της οποίας ήταν ο προηγούμενος ιδιοκτήτης της, Εξαδάκτυλος. Η ^ άδεια για διάτρηση είναι προσωποπαγής, όχι πραγματοπαγής, όπως πασίδηλα δείχνουν οι πρόνοιες του περί Φρεάτων Νόμου, Κεφ.
- Αλλά και το άρθρο 23.
- του Συντάγματος διασφαλίζει το δικαίωμα της δημοκρατίας πάνω στα υπόγεια νερά. Ο 20 αδειούχος διάτρησης αποκτά απλώς το δικαίωμα ναχρη σιμοποιεί το νερό από αυτή σύμφωνα με τους όρους της άδειας του, και για το χρονικό διάστημα που ισχύει. Πα ράβαση των όρων της άδειας αποτελεί αδίκημα. (Pelentrides v. Her Brittanic Majesty's Secretary of State 25 AJ/1959-1960C.L.R. 73) Παραπέρα καθυστέρηση στη μελέτη της επίδικης αίτη σης σημειώθηκε και από το γεγονός πως στο μεταξύ, στις 2.2.79, είχε τροποποιηθεί η πολεοδομική ζώνη στην οποία ήταν ενταγμένη ηπεριοχή,και επομένως ζητήθηκε απότην 30 αιτήτρια να υποβάλει νέα σχέδια, προσαρμοσμένα στις νέες πολεοδομικές συνθήκες. Τελικά, και όπως έχουμε ήδηπει, ηαίτηση απορρίφθη κε γιατί η νέα υδρομέτρηση που έγινε στην προτεινόμενη 134 3 Α.Α.Δ. Ακίνητα Ανθυύπολης Λτδ ν. Δημοκρατίας Αρτεμίδης, Δ. διάτρηση, το 1985, απέδειξε πως η ποσότητα νερού δεν ήτανεπαρκής. 5 Αναφορικά με την ουσία της προσφυγής συμφωνούμε με το πρωτόδικο Δικαστήριο πως δεν συνέτρεχε κανένας λόγος ακύρωσης της επίδικης απόφασης, γιατί η διοίκηση εφήρμοσε, όπως εξάλλου ώφειλε, τις πρόνοιες της σχετι κής νομοθεσίας, σύμφωνα μάλιστα και με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Αναφορικά με το ζήτημα,της κατ' ισχυρισμό αδικαιο10 λόγητης καθυστέρησης, έχουμε ήδηυποδείξει, με αυτά που είπαμε πιο πριν, πως αυτή οφειλόταν στην αιτήτρια. Είναι γεγονός πως η διοίκηση άνοιξε ένα διάλογο με την εταιρεία που, όπως διαπιστώνεται από τους φακέλους, δείχνει πωςυπήρχε εκ μέρους της μιασυμβιβαστική διάθε15 ση και επίδειξη ελαστικότητας με σκοπό την εκπλήρωση των όρων και προϋποθέσεων που προβλέπει η νομοθεσία. Τη στάση αυτήο δικηγόρος της αιτήτριαςχαρακτήρισε ως εμπαιγμό εκ μέρους της διοίκησης με σκοπό να παρακω λυθεί η έκδοση της επίδικης άδειας.Θα μπορούσε, εισηγή20 θηκε, να απορρίψει η διοίκηση ευθέως την αίτηση δίδο ντας και τους λόγους για την τέτοια απόρριψη,έτσι που να μπορέσει η αιτήτρια να συμμορφωθεί με τις πιθανές υποδείξεις. Δεν συμφωνούμε πως η διοίκηση βρίσκεται εν αδίκω, 25 επειδή προσπάθησε ώστε η αιτήτρια να συμπληρώσει τα κενά που υπήρχανστην αίτηση της για να καταστεί νόμι μα αποδεκτή. EivaL αρχήτου διοικητικού δικαίου,που έχειυιοθετη θεί και απότηνομολογία μας,πως το νομικό και πραγμα30 τικό καθεστώς που εφαρμόζεται στη λήψη διοικητικής απόφασης είναι εκείνο που ισχύει κατά το χρόνο πουλαμ βάνεται. Είναι όμως βασικήπροϋπόθεσητης χρηστής διοί κησης πως αυτήπρέπει να ενεργεί μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και να μην επιδεικνύει σκόπιμη ή εξ αμελείας 135 Αρτεμίδης, Δ. Ακίνητα Ανϋούπυλης Λτδ ν. Δημοκρατίας
(1992)καθυστέρηση. Σύμφωνα με τα γεγονότα της κρινόμενης έφεσης, όπως τα έχουμε εκθέσει πιο πάνω,η καθυστέρηση που παρατη ρήθηκε στη λήψητης επίδικης απόφασηςδεν οφειλόταν σε σκόπιμη κωλυσιεργία ή αμέλεια της διοίκησης, αλλά στο 5 γεγονός ότι η αίτηση, για την χορήγηση άδειαςυποδιαιρέσεως της γης της αιτήτρίας σε οικόπεδα,δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις του νόμου. Η έφεση επομένως απορρίπτεται, αλλά δεν γίνεται οποιαδήποτε διαταγήγια τα έξοδα. Η έφεση απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. 136 ίο