3AJLA. 22 Ιουλίου. 1992 [Α.ΛΟΙΖΟΥ, Π. ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,ΑΑπές] ΜΟΝΑ ΣΩΤΗΡΙΑΔΟΥ, ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Τ Ο Υ Α Π Ο Β Ι Ώ Σ Α Ν Τ Ο ς ΑΝΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑΔΗ, Εφεσείουσα, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ. Εφεσίβλητων. (Αναθεωρητική Εφεση Αρ. 558) Προσφυγή βάσει του άρθρου 146του Συντάγματος — Έννομο Συμφέ ρον — θάνατο? του προσφεύγοντος — Η δίχη συνεχίζεται αν το συμφέρον του αιτητή ήταν πραγματοπαγές και όχι προσωποπαγές — Επαφίεται στο Δικαστήριο να κρίνει αν τα δικαιώματα και οι 5 υποχρεώσεις που προβλέπει ο νόμος είναι πραγματοπαγή η προ σωποπαγή. Οι περί Εξωτερικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας Κανονισμοί βάσει του Νόμου 41/75— Κανονισμός 14(ΐχα) — Πρόβλεψη καταβολής ειδικού επιδόματος που προορίζει να καλύψει την διαφορά του τι10 μαρίθμον μεταξύ Κύπρου χαι χώρας στην οποία ο υπάλληλος υπηρετεί —Προσβολή του νέον σχεδίου επιδόματος — Δεν είναι ultraviresτου Νόμου ήτων Κανονισμών — Αιτιολογία. 15 Με την έφεση αυτή προσβλήθηκε η πρωτόδικη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή του αιτητήΆντη Σωτηριάδημετηνοποία είχε προβληθεί ηεγκυρό τητατουσχεδίου επιδομάτωνεξωτερικού, πουτέθηκεσε εφαρμογή το 1980. 20 Πριν την εκδίκαση της έφεσης ο αιτητής απεβίωσε και τέθηκε θέμα κατά πόσο ο θάνατος του είχε ως συνέπεια την κατάργηση ΐης δίκης. " Αναφορικά με την ουσία της υπόθεσης ο δικηγόρος του εφεσείοντα ισχυρίστηκε πωςτο επίδικο σχέδιο επιδομάτωνήταν ultra vires των Κανονιομών γιατί στηρίζεται σε εξωγενείς παράγοντες δηλαδή στους δείκτες που χρησιμοποιούνται στην καταβολή των απολαβώντων αξιωματούχων των Ηνωμένων Εθνών στις διάφο- 327 ΣοτηφΔδονν.Δημοκρατίας
(1992)ρες χώρες του εξωτερικού,με σταθερόγνώμονατις απολαβέςτου πρεσβευτήτηςΚύπρουστηΝέαΥόρκη. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτηνέφεση, αποφάσι σεότι: 1)Αν τοσυμφέροντουαιτητήστηνπροσφυγήείναιπρόσωπο- 5 παγές,επερχομένουτουθανάτουτου,οικληρονόμοι τουδεννομι μοποιούνταιστηνπροώθηση τηςδίκηςενώτοαντίθετοσυμβαίνει όπουτοσυμφέρον είναιπραγματοπαγές.Επειδήστην συγκεκριμέ νηυπόθεση,το αντικείμενοτηςπροσφυγήςείναιτοεπίδομα,είμα στε της γνώμης πωςηδίκηδενκαταργήθηκεκαιησύζυγοςκαιτα 10 τέκνατουέχουνάμεσοκαιπροσωπικόέννομοσυμφέρονστησυνέ χισητης. 2) Το υπό κρίση σχέδιο έγινε απότη διοίκηση με σκοπό να εφαρμοστεί οΝόμοςκαιοι σχετικοί Κανονισμοί.Οιπρόνοιεςτον βασίζονται σε αναγνωρισμένη μέθοδο που εφαρμόζει ο Οργανι- J5 σμός Ηνωμένων Εθνώνγιατιςαπολαβέςλειτουργών τουπουυπη ρετούν σε όλες τις χώρες του κόσμου. Το σχέδιο δεν είναι ultra viresτουΝόμουήτωνΚανονισμών.Αντίθετα διαπιστώνουμεπως έγινεγιαναεφαρμοστούνοιπρόνοιεςτουμετονκαλύτεροδυνατό Εφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: Χρνσοστομίδη ν. ΕλληνικήςΚοινοτικήςΣυνέλευσης
(1964)AAA 397Κοντογιάγνηςν.Δημοκρατίας
(1966)3AAA 313· ^5 Πλουσίου ν.ΚεντρικήςΤράπεζαςτηςΚύπρου προσφ.αρ.457/84, απόφασηημερ.21/1/89. 'Εφεση. 'Εφεση εναντίον της απόφασηςτουΔικαστή τουΑνώ τατου Δικαστηρίου Κύπρου (Πικής, Δ) που δόθηκε την 30 25ην Ιανουαρίου, 1986 (Αριθμός Προσφυγής 644/84)
(1986)3Α.Α.Δ.256 μετην οποία απερρίφθηηπροσφυγή του εφεσείοντα - αιτητή, με την οποία προσβάλλεται η εγκυρότητα του σχεδίου επιδομάτων εξωτερικού, πουτέ θηκεσε εφαρμογήστις4.10.80. 35 Γ. Τριανταφυλλίδης,γιατην εφεσείουσα 328 3ΑΛΛ. Σοτηφίάδονν.ΔημοχοατΙας Στ. Θεοδούλου, ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας γιατους εφεσίβλητους. Cur. adv. vult. ΛΟΙΖΟΥ, Πρ.: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα 5 δώσειοδικαστήςκ. Χρ. Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ: Στην υπό κρίση έφεσηαμφισβητεί ται η ορθότητα της πρωτόδικης απόφασης συναδέλφου μας,που απέρριψε την προσφυγήτου αιτητήΑντη Σωτηριάδη, με την οποία προσβάλλεται ηεγκυρότητα του σχε10 δίου επιδομάτων εξωτερικού, που τέθηκε σε εφαρμογή στις4.10.80.Ηεισήγησηείναιπωςτοεπίδικοσχέδιο είναι ultra vires του Κανονισμού 14
(1)(α) των περί Εξωτερικής ΥπηρεσίαςτηςΔημοκρατίαςΚανονισμών, που εκδόθηκαν σύμφωνα με τον ομώνυμο Νόμο41/75.Το σχετικό άρθρο 15
(2)του Νόμου, που τροποποιεί τον βασικό Νόμο 10/60, έχειως εξής: 20 "Νοείταιότι επί πλέον των τοιούτων μισθών θα καταβάλληταιειςταμέλη τηςΥπηρεσίας Εξωτερικού επιχορήγησις καθοριζομένησυμφώνως προςτους δυνάμει τουπαρόντοςΝόμουεκδιδόμενους Κανονισμούς " Οδεκρινόμενος Κανονισμός προβλέπει ταπαρακάτω: 25 14.-
(1)Η δυνάμει του άρθρου 4
(2)του Νόμουπλη ρωτέαεπιχορήγησις καθορίζεταιαπόκαιρούειςκαιρόν υπότων Υπουργών Εξωτερικών και Οικονομικών, συμπεριλαμβάνει δεταεξής: (α)ειδικόν επίδομα,προοριζόμενον νακάλυψη: (Χ) τυχόν διαφοράντουτιμαρίθμου μεταξύΚύπρου καιτηςχώραςειςτηνοποίανουπάλληλος υπηρετεί. Ο αιτητήςκατάτοχρόνο της πρωτόδικης διαδικασίας 30 στην προσφυγή υπηρετούσε ως πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Γιουγκοσλαβία. Η απόφαση εκδόθηκε 329 AQtefiiAqg,Δ. Σοηκμάόονv.Δημοκρατίας
(1992)στις 25.1.86καιτον ίδιο μήνακαταχωρίστηκεη παρούσα έφεση. Οαιτητής όμως στομεταξύ απεβίωσε,τον Μάιο 1988. Μόλις άρχισε η συζήτηση τηςέφεσης, ηγέρθη από το 5 Δικαστήριο θέμα κατά πόσο ο θάνατος του αιτητή,που μεσολάβησε, έχει ωςσυνέπεια τηνκατάργησητης δίκης. Το ζήτημαοδηγείστο νομικό ερώτημα ανοιδιαχειριστές της περιουσίας του αιτητή έχουν ίδιο έννομο συμφέρον που πλήττεται ευθέως μετηνπροσβαλλόμενηαπόφαση, Ι 0 απαραίτητες προϋποθέσεις γιατηνάσκησητουδικαίωματος προσφυγής,σύμφωναμετοάρθρο 146
(2)τουΣυντάγ ματος. Σχετικά με τα ζητήματααυτά έγινε αναφορά σε 3 πρωτόδικες αποφάσεις τουΑνωτάτουΔικαστηρίου:Χρνσοστομίόη ν. Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης
(1964)ΑΑ.Δ.397, που υιοθετήθηκε στην Κοντογώννης ν. Δήμο- 1 5 χρατίας
(1966)3ΑΑΛ. 313καιπρόσφαταστηνΠλουσίου ν. Κεντρικής Τράπεζας τηςΚύπρου,προσφυγή 457/84, στην οποίαηαπόφασηεκδόθηκεστις21.1.89. Στηνπρώτη υπόθεση, πουείναι καιηβασική,γίνεται απότοντέως πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου Τριανταφυλλίδη, 20 εκτενής συζήτηση τουθέματος μειδιαίτερηαναφορά στη νομολογία τουΣυμβουλίουτηςΕπικρατείαςτηςΕλλάδας. Η αρχή πουυιοθετείται στηνομολογία τουΣ.τ.Ε. είναι πως, αντο συμφέρον τουαιτητή στην προσφυγή είναι προσωποπαγές, επερχομένου τουθανάτουτουοικλήρο- 25 νόμοι τουδεν νομιμοποιούνταιστηνπροώθησητης δίκης. Τοαντίθετοσυμβαίνει όπουτοσυμφέρονείναιπραγματοπαγές. Στην Ελλάδα όμως, εξ'όσων διαπιστώνουμε, δεν προκύπτουν σοβαράπροβλήματααπότηνεφαρμογή της αρχής αυτής, γιατί στονόμο συνήθως ορίζεται το είδος 30 του συμφέροντος καιτης υποχρεώσεως πουαποδίδεταιή επιβάλλεται μετις πρόνοιεςτουστονπολίτη: (Δες: Δαγτόγλου, "Γενικό Διοικητικό Δίκαιο",β'έκδοση,παρ.469και θεμ. Τσάτσου, "Ηαίτησης ακυρώσεως ενώπιον τουΣυμ βουλίου της Επικρατείας",έκδοσητρίτη,σελ.369).Τοίδιο 35 όμως δενσυμβαίνει μετηνομοθεσία τηςχώραςμας, όπου πολλές φορές επαφίεταιστην κρίση τουΔικαστηρίου να αποφανθεί ανδικαιώματα ήυποχρεώσεις που προβλέπει ο νόμος είναιπραγματοπαγήήπροσωποπαγή. 330 3 ΑΛΛ. Σοτηριάδουν.ΔημοχρανΙας Αρτεμίδης,Δ. Στην υπό κρίση υπόθεση η διαχειρίστρια της περιου σίας του αιτητή στην προσφυγή προχωρεί στην τελεσιδι κία εκ μέρους της ιδίας,ως συζύγου του,καιτων δύοτέ κνωντους.Επειδήδετοαντικείμενο τηςπροσφυγής είναι 5 το επίδομα,πουκατ'ισχυρισμό εδικαιούτο ο αιτητήςγια την ικανοποίηση των προσωπικών του αναγκών, και αυτών των μελών της οικογενείας του, είμαστε της γνώ μηςπωςηδίκηδενκατηργήθη καιησύζυγος καιτατέκνα τουέχουν άμεσοκαιπροσωπικό έννομοσυμφέρον στησυ10 νέχισήτης. Το παράπονο του αιτητή επικεντρώνεται στις πρό νοιεςτουσχεδίου επιδομάτωνεξωτερικού,πουυιοθετήθη κε, όπως είπαμε πιο πριν, στις 4.10.80,αντικαθιστώντας προηγούμενο. Σύμφωναμετο νέο σχέδιο το επίδομαεξω15 τερικού προς τον αιτητήελαττώθηκε σημαντικά με αποτέ λεσμα να προβαίνει ο ίδιος σε συχνές παραστάσεις προς την αρμόδιααρχή καιεφόσον δεν ικανοποιήθηκετελικά η αξίωση του για επαναφορά του προηγούμενου σχεδίου επιδομάτων,καταχώρησετηνυπόκρίσηπροσφυγή. 20 'Οπωςέχουμεήδη επισημάνει ημοναδικήεισήγηση του δικηγόρου του αιτητή είναι πως το επίμαχο σχέδιο είναι ultra vires των Κανονισμών, εφόσον με αυτόδενεφαρμό ζονται οι διατάξειςτου Κανονισμού 14
(1)(α),που παρα θέτουμε πιοπάνω,καιπουπροβλέπουνπωςτοειδικόεπί25 δομα προορίζεται να καλύψει την τυχόν διαφορά του τιμαρίθμου μεταξύ Κύπρου και της χώρας στην οποία ο υπάλληλος υπηρετεί. Τοσημείοαυτόείναι κατάλληλο γιαναπαραθέσουμε, σε συντομία, τις πρόνοιες του νέου σχεδίου επιδομάτων 30 εξωτερικού, όπωςαυτέςεπεξηγούνται σε έγγραφοειδήμο να λειτουργού της διοίκησης που έστειλε στο Γενικό Ει σαγγελέα. Σύμφωνα με αυτό, η πιο ακριβής μέθοδος για να καταστεί δυνατήησύγκρισητου τιμαρίθμου (κόστους ζωής) μιας χώρας με μια άλλη, είναι η επιτόπια έρευνα 35 στιςδυοχώρες μεσκοπό νακαλυφθεί ένακοινό "καλάθι" αριθμούαγαθώνκαιυπηρεσιών συγκεκριμένης ποιότητας. Ηέρευναόμως αυτή,κατάτον ειδήμονα,είναιαδύνατονα 331 ΑρτεμΙοης,Δ. ΣανηφίΔΑον ν.Δημοκρατίας
(1992)διεξαχθεί από τις υπηρεσίες της Κύπρου για όλες τις χώρες στις οποίες έχουμε διπλωματικές αποστολές γιατί, εκτός απότις εγγενείς και φανερέςπρακτικές δυσκολίες που παρουσιάζει,αυτή θαπρέπει να καλύψει αγαθάκαι υπηρεσίεςπροσαρμοσμέναστις συνήθειες καιτρόποζωής 5 του πολίτη της Κύπρουσε σύγκριση με αυτέςτου πολίτη της αλλοδαπής. Ενόψει της ανυπέρβλητης αυτής δυσκο λίας,έγινετουπόκρίσησχέδιο στοοποίουιοθετούνταιοι στατιστικοί δείκτες που εκδίδουν κατά καιρούς ταΗνω 10 μέναΈθνηκαιπουβασίζονταιστησωστήμέθοδοτηςεπιτόπιας έρευναςπουο διεθνήςοργανισμός έχειτη δυνατό τητα και μηχανισμούς να κάμει. Οι δείκτες αυτοί χρησιμοποιούνται στην καταβολή των απολαβών των αξιωματούχων των Ηνωμένων Εθνών στις διάφορες χώρες του εξωτερικού με σταθερό γνώμονα το δολλάριο *" Ηνωμένων Πολιτειών,όπουηέδρατουΔιεθνούς Οργανι σμού.Μεβάση τουςδείκτεςαυτούςκαθορίζεταικατάκαι ρούς στο επίδικοσχέδιο το βασικόκαι απαραίτητοκαθα ρόεισόδημα πουπρέπειναέχειοπρέσβηςτης Κυπριακής ΔημοκρατίαςστηΝέαΥόρκηγιανααντιμετωπίζειτιςβιο- 20 τικέςτουανάγκες. Έχονταςδευπόψη τουςίδιουςδείκτες, και με σταθερό γνώμονα τις απολαβέςτουπρεσβευτήτης Κύπρουστη ΝέαΥόρκη, ορίζονται στη συνέχεια οι αντί στοιχες ολικές απολαβές των πρεσβευτών μας στις υπό λοιπες χώρες. Ηπληρωμήγίνεται στο νόμισμα της άλλο- 25 δαπής ανάλογα με την ισοτιμία του προς το δολλάριο Ηνωμένων Πολιτειών. Η ουσία του επιχειρήματος του δικηγόρου τουαιτητή είναι πως με το σχέδιο αυτόδεν εφαρμόζεταιο επίδικος Κανονισμός, γιατίδενπρονοεί γιατην απευθείας ανεύρε- 30 σητης διαφοράς του τιμαρίθμουμεταξύΚύπρουκαιτης χώρας στην οποίαυπηρετεί ο υπάλληλος, αλλά χρησιμο ποιούνται εξωγενείς και άσχετοι παράγοντες,οι δείκτες δηλαδή των Ηνωμένων Εθνών και ο μισθός του πρέσβη της ΚύπρουστηΝέαΥόρκη. Παράγοντεςπουδεν απολή- 35 γουν στηνεκπλήρωσητωνπρονοιώντουΚανονισμού. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,μετοοποίοκαισυμφωνού με, απέρριψε την εισήγηση, αναφέρονταςπως με το νέο 332 3ΑΛΛ. ΣωτίΜμά&ουν.Δημοκρατίας Αρτεμίύης,Δ. σχέδιο σκοπείταιηεφαρμογήτων διατάξεωντουΚανονι σμού 14(ΐχα). Το επίμαχο σχέδιο σε αυτό ακριβώς απο βλέπει, στην διαπίστωσηδηλαδήτηςτυχόν διαφοράς του τιμαρίθμου,χόστους ζωής,μεταξύΚύπρουκαιτης χώρας 5 στηνοποίαουπάλληλοςυπηρετεί. Στησυζήτησητης έφεσης ο δικηγόροςτουαιτητή χρη σιμοποίησε παραδείγματα για να μας υποδείξει πως αν ληφθεί υπόψη ηκατά καιρούς διακύμανσητης ισοτιμίας της λίρας μας έναντι του ξένου νομίσματος, δυνατό να 10 μην καταβληθεί οποιοδήποτε επίδομα σε υπάλληλο στο εξωτερικό. Τα παραδείγματαόμως αυτά καταδεικνύουν ακριβώς την εσφαλμένη βάση της εισήγησης του δικηγό ρουτου αιτητή, που μαςάφησεμετην εντύπωσηπως πα ρεξηγεί το επίδικοσχέδιο θεωρώνταςτο ως μέσογιατην 15 αύξηση των απολαβώντων υπαλλήλων τηςΔημοκρατίας στο εξωτερικό.Τοειδικόόμως επίδομαεξωτερικούπροο ρίζεται να καλύψει τηδιαφορά τουκόστους ζωήςμεταξύ Κύπρουκαιτηςχώραςστηνοποίαουπάλληλοςυπηρετεί. Αν δεν υπάρχει οποιαδήποτεδιαφοράασφαλώς και δεν 20 καταβάλλεται επίδομα. Η διακύμανση της ισοτιμίας της Κυπριακής λίρας έναντι του ξένου νομίσματος δεν έχει σχέσημε τη σύγκριση του κόστους ζωής της Κύπρουκαι τηςξένηςχώρας. Το υπόκρίση σχέδιο έγινε απότη διοίκηση με σκοπό 25 να εφαρμοστεί ο Νόμος και οι σχετικοί Κανονισμοί. Οι πρόνοιες του βασίζονται σε αναγνωρισμένη μέθοδο που εφαρμόζει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών για τις απο λαβές λειτουργών του,που υπηρετούν σε όλες τις χώρες του κόσμου. Το σχέδιο δεν είναι ultra vires του Νόμουή 3Qτων Κανονισμών. Αντίθετα διαπιστώνουμεπως έγινεγια να εφαρμοστούν οιπρόνοιες του μετονκαλύτερο δυνατό τρόπο. Η έφεσηαπορρίπτεταιχωρίςοποιαδήποτεδιαταγή γιαέξοδα. Έφεσηαπορρίπτεται. 333