(1992)11Σεπτεμβρίου, 1992 ΠΙΙΚΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΔΑπες] ΚΑΡΡΕΡΑΣΛΙΜΠΈΔ, Εφεσείοντες, ν. ΕΦΟΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝΣΗΜΑΤΩΝ, Εφεσίβλητου (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ.970) ΕμπορικάΣήματα — Πρωταρχικόςσκοπόςτον σήματος—Προέλευ ση — Διακριτικότητα — Η διακριτικότηταπρέπειναείναι αυτα πόδεικτη, "εγγενής" — Η εγγενής διακριτικότητα σήματος είναι θέμαπραγματικόπου ανάγεται στηνχρίση τηςαρμόδιαςδιοικητι- ~ Χής<*0ΧήζΟ περίΕμπορικώνΣημάτωνΝόμος, Κεφ.268— Αρθρο 11, εδάφιο3 Φ)—Περιεχόμενο, ερμηνεία. Εμπορικά Σήματα — Εγγραφή — Μητρώα Α και Β — Η διαφορά προϋποθέσεωνεγγραφής,μεταξύ τωνδύο,λεπτή, —Ανάλυση, θε ωρία, νομολογία. 10 Η έφεσηστρεφόταν χατάπρωτόδικης απόφασης, απορριπτι κήςτηςπροσφυγήςτωνεφεσειόντωνεναντίοντηςαπορρίψεωςαι τήματος τους περί εγγραφής σήματος από τον εφεσίβλητο,λόγω έλλειψηςδιακριτικούχαρακτήρατων σημάτων καικίνδυνουσυγ χύσεως, απόρριψη που κρίθηκε πρωτοδίκως ως διενεργηθείσα 15 εντόςτωνορίωντηςδιακριτικήςευχέρειαςτου εφεσίβλητου. ότι: ΤοΑνώτατοΔικαστήριο, επιτρέπονταςτην έφεση,αποφάσισε 1)Οπρωταρχικόςσκοπός τουεμπορικού σήματος είναι η επισήμανσητης προέλευσης των εμπορευμάτων τα οποία σηματοδο- 20 τεί. Ηδιακριτικότητατουσήματος αποτελείτονακρογωνιαίολίθο για την εγγραφή του. Κανένας δεν μπορεί να οικειοποιηθεί, για την παρουσίαση τωνπροϊόντων του,έμβλημα το οποίοδενενέχει τοστοιχείο αυτό. Ηδιακριτικότηταπρέπειναείναιαυταπόδεικτηπρέπει να επισφραγίζεται απότο ίδιο το σήμα.Το στοιχείο αυτό 25 υποδηλώνεται απότηλέξη"inherently" (εγγενώς). Κατάπόσο συ γκεκριμένοσήμαείναιαρκουντοςδιακριτέοώστεναμπορεί ναχα ρακτηριστεί εγγενώς διακριτέο είναι θέμα πραγματικό το οποίο 368 3AAA. ΚαρρέραςAt*v.Εφόρουιμπ.σημάτων ανάγεταιστηνκρίση τηςαρμόδιαςδιοικητικήςαρχής. 5 10 15 20 25 3Q 2) Το άρθρο 11τουνόμου καισυγκεκριμένα οι πρόνοιεςτου εδαφίου 3 (β) παρέχουν ευχέρεια γιατην εγγραφή σήματος στο ΜέροςΑ και όπου στερείται τοστοιχείο τηςεγγενούς διακριτικότητας,εφόσονκαταδεικνύεται,μετηνπροσαγωγή τηςαπαραίτητης μαρτυρίας, ότιλόγω τηςχρήσης τουήοποιωνδήποτε άλλων συν θηκών,τοσήμαείναιδεόντωςδιακριτέο. Ηχρήσητουσήματοςκαι ο ισχυρός συσχετισμός τουμεορισμένα εμπορεύματα, μπορείνα καταστήσει μη εγγενώς διακριτέο σήμα ικανό να διακρίνει τα εμπορεύματατωναιτητώνκαιεπομένωςεγγράψιμοωςδιακριτέο. 3) Στην προκείμενη περίπτωση ο Έφορος σωστά διαπίστωσε ότι δενείχε προσαχθεί οποιαδήποτε ουσιαστική μαρτυρίαπου να συσχετίζει τηδιακριτικότητα τουσήματος μετηνχρήσητου.Η συ νάφειαμεταξύχρήσηςκαιδιακριτικότητας αποτελεί σημπληρωματικό κριτήριο γιαεγγραφήστοΜέρος Α τουμητρώου εμπορικών σημάτων.Τοπρωταρχικό κριτήριο είναιηεγγενής διακριτικότητα του σήματος. Σ'αυτήτην υπόθεση ο Έφορος παρέλειψε να εξετά σει κατάπόσο τασήματαείναιαφεαυτώνπροσαρμοσμένα ναδια κρίνουν ταεμπορεύματα πουθαφέρουν το έμβλημα. Η διαφορά μεταξύ τωνπροϋποθέσεων για εγγραφή στο Μέρος Α και Β του μητρώου είναιλεπτή.Σεοριακέςπεριπτώσεις μπορεί ναεπιτραπεί Ά Χρήση σήματος το οποίο δεν είναι εγγενώς διακριτέο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε μηχρησιμοποιηθέντα σήματα τα οποία ευρί σκονται στομεταίχμιο τηςδιακριτικότητας ήσεενχρήσει σήματα ν ι ατ α οποία η μαρτυρίαδενείναι χαθοριστιχή γιαεγγραφήστο Μέρος Α του μητρώου. ΕγγραφήστοΜέρος Βτουμητρώου συνι στάδιαζευκτική μέθοδοεγγραφήςοποτεδήποτε καταδεικνύεταιότι το σήμαμπορείναδιακρίνειταεμπορεύματατου αιτητήλόγωτης κτήσης δευτερευουσης σημασίας,απόρροια τηςχρήσης τουσήμα τος,ηοποία κρίνεται ότιαντισταθμίζει την έλλειψη εγγενούςδια κριτικότητας. Έφεση επιτυγχάνει μεέξοδα ΑναφερόμενεςΥποθέσεις: PloughIncv.Republic
(1985)3CLR, 1687- 35 PloughIncv.Republic
(1988)3CLR, 145CuzzonTobaccov.Republic
(1979)3CLR, 151· Beecham Group v.Republic
(1982)3CLR, 622Morris v.Registrarof TradeMarts
(1985)3CLR 732· EffemsAG. v.Republic
(1985)3CLR, 793· 40 Sodete Rationalev.Reg. Trade Marks
(1987)3CLR, 1420- 369 ΚαριέραςΑτδ ν.Εφόρου εμη.σημάνον
(1992)PhilipMorrisIncor.Republic
(1988)3AAA 1029AristocLtdv.RystaLtd[1945]62ΛJ*.C, 65 Tarzan"TradeMart[1970]Rf.C. (No. 15)p.450 "WeldmesfTradeMark(Registration)[1965]RJ>.C (No.l8)590. 5 'Εφεση. Έφεση εναντίον απόφασηςτουδικαστήτου Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου(Στυλιανίδης,Δ)πουδόθηκεστις 15 Ιουλίου 1989 (Υπόθεσηαρ.321/82)
(1989)3AAA μετην οποία απέρριψε προσφυγήτων εφεσειόντων εναντίον της απόφασης του εφεσίβλητου νααπορρίψει αίτησητων,για 10 την εγγραφή τριών εγχρώμων ετικεττών με κυκλικές και γραμμικές παραστάσεις τόσο στο Μέρος Α, όσο και στο Μέρος Βτου μητρώουεμπορικών σημάτων. Γ.Νικολαίόης,γιατουςεφεσείοντες Στ. Ιοχχννίδον (χα),ΔικηγόροςτηςΔημοκρατίαςΑ',για τον εφεσίβλητο. Cur.adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ :ΗαπόφασητουΔικαστηρίου θαδοθεί απότοΔικαστήΠική. ΠΙΚΗΣ, Α: Ο Έφοροςαπέρριψε αίτηση των εφεσειό- 20 ντων, βιομηχάνων τσιγάρων, για την εγγραφή τριών εγ χρώμων ετικεττών με κυκλικές και γραμμικές παραστά σεις τόσο στο Μέρος Α όσο και στο Μέρος Β του μητρώου εμπορικών σημάτων. Η εγγραφήκρίθηκε ενστάσιμη διότι, 25 (α) Τα προτεινόμενα σήματα στερούνται " ... παντός διακριτικούχαρακτήρος",και (β)παραβιάζουν τις διατάξεις του άρθρου 13του περί Εμπορικών ΣημάτωνΝόμου,ΚΕΦ.268. Οι λόγοιγιατους οποίους ο ΈφοροςΕμπορικώνΣημάτωνκατάληξεσ* αυτή 30 370 3AJLA. ΚαρρέραςΛνδν.Εφόρονεμα.σήμαναν ΠιχήςΛ. την απόφασηπαρέχονται στους "λόγους τηςαπόφασης" (grounds of decision) που δόθηκαν μετά από αίτηση των εφεσειόντων. Σύμφωνα με τοαιτιολογικό τηςαπόφασης,τα σήματα 5 δεν είναι εγγράψιμα,
(1)στο Μέρος Α του μητρώουδιότι δεν κατέστησαν διακριτέα(distinctive)στην Κύπρο βάσει του άρθρου 11
(1)(ε)του Κεφ.268,
(2)στο Μέρος Β του μητρώου για τους ίδιους λόγους πουκαθιστούναδύνατη την εγγραφή τους στο Μέρος Α *αι
(3)επειδή προσκρού10ουν στις πρόνοιες του άρθρου 13 του ίδιου νόμου λόγω υπαρκτούκινδύνουπρόκλησης σύγχισης στοκαταναλωτι κό κοινό ως προς την προέλευση των εμπορευμάτων τα οποία θαέφεραντο σήμα. Δεν διευκρινίζεται ούτεπαρέ χονται εξηγήσεις γιατηφύσητηςσύγχισης πουθαπροκα15λείτο ήτα εμπορεύματατρίτων με τα οποίαταεμπορεύ ματα που θα έφεραν το σήμα θα ήταν πιθανό να συγχισθούν. Στην απόφασητου Εφόρουεπεξηγείται ότι ηεγγραφή τωνσημάτωνστηνΑγγλίασυνιστά επουσιώδηπαράγοντα 20 δευτερευούσης σημασίας, που δεν μετέβαλε τα δεδομένα γιατηνεγγραψιμοτητατωνσημάτων.Ημαρτυρίαη οποία είχε προσαχθεί ενώπιον του Εφόρου αναφερόταν στο ιστορικό της εγγραφήςτων σημάτων στο Ηνωμένο Βασί λειοκαιόχι στους λογούς πουέτειναννατακαταστήσουν 25διακριτέα. Ηπροσφυγήτωνεφεσειόντων απορρίφθηκε. Στηναπό φαση τουδικαστηρίουεπισημαίνεταιότι ορθάκρίθηκεότι η εγγραφήτων σημάτων στην Αγγλία δεν ήταν αφεαυτής καθοριστική για τη διακριτικότητατων σημάτων και ότι 30 στην απουσίατωνλόγωνγιατουςοποίουςτασήματακρί θηκαν εγγράψιμα στην Αγγλία,η εγγραφήτουςαφεαυτής συνιστούσε επουσιώδη παράγοντα. Στην απόφασηπαρα τίθεται σειρά κυπριακώναποφάσεωνπου στοιχειοθετούν ότι ηεγγραφήεμπορικού σήματος ανάγεταιστηδιακριτι35 κή ευχέρεια του Εφόρου και ότι εφόσον η εξουσία αυτή ασκείται μέσα στα πλαίσια που καθορίζει ο νόμος και σύμφωνα μετους κανόνεςτηςχρηστής διοίκησης,δενπα ρέχεται πεδίογιαεπέμβασημετηναπόφασητης αρμόδιας 371 Πικής, Λ. ΚαρρέραςΑχΛ ν. Εφόρουεμκ. σημάτον
(1992)διοικητικήςαρχής. Στην προκείμενη περίπτωση διαπιστώθηκε ότι η από φασητου Εφόρουλήφθηκε μετάαπόδιεξαγωγή τηςδέου σας έρευνας,ορθήςκαθοδήγησηςωςπροςτις αρχέςδικαί ου που διέπουν την άσκηση της εξουσίας και 5 αιτιολογείται με τρόπο περιεκτικό που την καθιστά απρόσβλητη. Μετην έφεση αμφισβητείται ηορθότητα τηςπρωτόδι κηςαπόφασηςκαικατ'επέκτασητοκύροςτηςπροσβαλλό μενης απόφασης του Εφόρου. Η θέση των εφεσειόντων 10 είναι ότι ηαίτησηγια εγγραφήκρίθηκε μέσασε εσφαλμένο πλαίσιο, ότι η απόφαση είναι πλημμελής λόγω εσφαλμέ νης νομικής καθοδήγησης ως προς τα κριτήρια εγγραφής τόσο στο ΜέροςΑόσοκαιστο Μέρος Βτουμητρώου, και τέλος ότι ηδιαπίστωση ότι ηεγγραφήτων σημάτων είναι 15 ενδεχόμενο να προκαλέσει σύγχιση στο κοινό είναιαναι τιολόγητη. Τα ιδιαίτεραχαρακτηριστικά των προτεινόμε νων σημάτων, ο χρωματισμός τους και ηδιακριτικότητα που τους προσδίδει παραγνωρίστηκαν ολοσχερώς, όπως εισηγήθηκαν οι εφεσείοντες. Οι αρχές που εφαρμόζονται 20 για τον προσδιορισμό της διακριτικότητας προτεινόμε νων για εγγραφή σημάτων συνοψίζονται στον KERLY'S LAW OF TRADE MARKS AND TRADE NAMES, 12th Ed.,para.8-43,8-57,8-60, 8-69,8-76,8-77. Ο κ. Νικολαΐδης αναγνώρισε ότι δενπροσάχθηκε μαρ- 25 τυρίαηοποίανακαταδεικνύει συνάφειαλόγω χρήσης με ταξύτων σημάτων καιεμπορευμάτων των εφεσειόντων σε βαθμό που να τα συνταυτίζει με αυτά και να πληρώνει κενά στην εγγενήδιακριτικότητα τους. Υπέβαλε όμως ότι η Έφορος παραγνώρισε παντελώς τις πρόνοιες του άρ- 30 θρου 11
(3)(α)πουκαθιστούν προτεινόμενο σήμα εγγράψιμο εφόσον είναι εγγενώς διακριτέο (inherently adapted todistinguish).Επεσήμανε επίσηςότιπαρόλοπουηδιαφο ρά μεταξύ των προνοιών του άρθρου 11 και 12 για τις προϋποθέσεις εγγραφής στα αντίστοιχα Μέρη Α και Β 35 είναι οριακής σημασίας αυτήείναι υπαρκτή,όπωςυποδη λώνεται από τις λέξεις "adapted todistinguish"(προσαρμο σμένο να διακρίνει) στην περίπτωση του άρθρου 11,και 372 3ΑΛΛ. Καροί^αςΛχΑ v.Εφόσονιμπ.σημάτον Πικής, Δ. "capable of distinguishing"(ικανό ναδιακρίνει) στο άρθρο 12. Τέλος, εισηγήθηκε ότι η σύγχιση η οποία μπορεί να προκληθεί σε μέλη τουκαταναλωτικούκοινού προσδιορί ζεται απότον Έφοροαόριστα χωρίς αναφοράστο περιε5 χόμενο, φύση ήχαρακτήρατης,ήεξειδίκευσητων προϊό ντων ως προς την προέλευση των οποίων είναι ενδεχόμενο ναπροκληθεί σύγχιση. Στην απάντηση της η κα. Ιωαννίδου υποστήριξε την ορθότητα της πρωτόδικης απόφασης και κατ' επέκταση *0 της απόφασης του Εφόρου. Η διακριτικότητα του σήμα τος είναι απαραίτητηγια εγγραφήτόσοβάσει τουάρθρου 11,στο Μέρος Α όσο και βάσει του άρθρου 12 στο Μέρος Β του μητρώου. Όπως τονίστηκε στην απόφαση Plough Inc v. Republic
(1985)3 C.L.R., 1687, και επιβεβαιώθηκε 15κατ' έφεση στην Plough Inc v. RepubUc
(1988)3 C.L.R., 145, η διακριτικότητα του σήματος είναι το κυριαρχικό στοιχείο για εγγραφή τόσο στο Μέρος Α, όσο και στο Μέρος Βτου μητρώου εμπορικών σημάτων. Στην προκεί μενη περίπτωση, επεσήμανε ηκα. Ιωαννίδου,ημηδιακρι20 τικότητα των σημάτων καταρρίπτει το βάθρο για την εγ γραφή τους, όπως σωστά διαπίστωσε ο Έφορος, τόσο βάσειτουάρθρου 11όσο καιτουάρθρου 12.Στηναγόρευ σητης έκαμεεκτεταμένη αναφοράσεκυπριακέςκαι αγγλι κές αποφάσεις που τείνουν να διαφωτίσουν ως προς τα 25 κριτήρια για τον καθορισμό της διακριτικότητας του σή ματος όσο και τις αρχές που κατοπτρίζουν τις διαφορές μεταξύ του άρθρου 11και 12 του νόμου. (Βλ. τιςκυπρια κές αποφάσειςCurzon Tobacco v.Republic
(1979)3C.L.R. 151, BeechamGroup v. Republic
(1982)3 C.L.R. 622, 30 Morrisv. Registrar of Trade Marks
(1985)3 C.L.R. 732, EffemsA.G. v.RepubUc
(1985)3C.L.R.793,Plough lac. v. RepubUc
(1985)3 CX.R. 1687, Plough Inc. v. RepubUc -
(1988)3 AAA 145), SocieteNatJonale· v. Reg Trade Marks
(1987)3 C.L.R., 1420, και Philip MorrisInco v. 35 RepubUc
(1988)3AAA). Ο πρωταρχικός σκοπός του εμπορικού σήματος είναι η επισήμανση της προέλευσης των εμπορευμάτων τα οποία σηματοδοτεί. (Βλ. AristocLtdv. RystaLtd, [945] 62R.P.C., 65). Ηδιακριτικότητα του σήματος αποτελεί τονακρογω373 Πι»ής, Δ. ΚαρρέραςΑτΒ ν.Εφόρου ζμα. σημάτον
(1992)νιαίολίθογιατηνεγγραφήτον. Κανένας δεν μπορεί ναοικειοποιηθεί,γιατηνπαρου σίασητωνπροϊόντωντου,έμβληματοοποίοδενενέχειτο στοιχείο αυτό. Ηδιακριτικότηταπρέπει ναείναι αυταπό δεικτη*πρέπει ναεπισφραγίζεται απότο ίδιοτο σήμα.Το 5 στοιχείο αυτόυποδηλώνεταιαπότηλέξη"Inherently" (εγ γενώς). Κατά πόσο συγκεκριμένο σήμα είναι αρκούντος διακριτέο ώστενα μπορεί ναχαρακτηριστεί εγγενώς δια κριτέο είναι θέμα πραγματικό το οποίο ανάγεται στην κρίση της αρμόδιας διοικητικής αρχής. (Βλ. Ta/zan" 10 JfcufeMark[1970] RP.C.(No.15),p.450). Toάρθρο 11τουνόμουκαισυγκεκριμένα οιπρόνοιες του εδαφίου3 (β)παρέχουνευχέρειαγιατην εγγραφή σή ματοςστο ΜέροςΑκαιόπουστερείται τοστοιχείο τηςεγ γενούς διακριτικότητας εφόσον καταδεικνύεται, με την " προσαγωγήτηςαπαραίτητης μαρτυρίας,ότιλόγωτηςχρή σης του ή οποιωνδήποτε άλλων συνθηκών το σήμα είναι δεόντωςδιακριτέο.'ΟπωςεπεξηγείταιστονKeriy,ηχρήση του σήματος και ο ισχυρός συσχετισμός του με ορισμένα εμπορεύματα,μπορεί νακαταστήσει μηεγγενώς διακριτέο 20 σήμαικανόναδιακρίνειταεμπορεύματατωναιτητών και επομένως εγγράψιμο ως διακριτέο. (KERLY'S LAW OF TRADE MARKS ANDTRADENAMES,12th Ed.,para.841). Στην προκείμενη περίπτωση ο Έφοροςσωστά διαπί- ^5 στωσε ότι δεν είχε προσαχθεί οποιαδήποτε ουσιαστική μαρτυρία που νασυσχετίζει τηδιακριτικότητατουσήμα τος μετηνχρήσητου.Ησυνάφειαμεταξύχρήσηςκαιδια κριτικότητας αποτελεί συμπληρωματικό κριτήριο για εγ γραφήστοΜέροςΑτουμητρώουεμπορικώνσημάτων. Το ^0 πρωταρχικό κριτήριο είναι η εγγενής διακριτικότητατου σήματος. Σ' αυτή την υπόθεση ο Έφορος παρέλει\1>ε να εξετάσει κατάπόσοτασήματαείναι αφεαυτώνπροσαρμο σμένα να διακρίνουν τα εμπορεύματαπου θα φέρουν το έμβλημα. Η διαφορά μεταξύ των προϋποθέσεων για εγ- 35 γραφή στο Μέρος Α και Β του μητρώου είναι λεπτή. 'Οπως αναφέρεται στον Keriy (ανωτέρω),para, 8-76, σε οριακές περιπτώσεις μπορεί να επιτραπείηχρήσησήμα374 3ΑΛΛ ΚαρρίραςΑτ6ν. Εφόρουεμπ.σημαιών Πιχής,Δ. τος το οποίο δεν είναι εγγενώς διακριτέο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε μηχρησιμοποιηθέντα σήματατα οποία ευρί σκονται στο μεταίχμιο της διακριτικότητας ή εν χρήσει σήματα για τα οποία η μαρτυρία δεν είναι καθοριστική 5 γιαεγγραφήστο ΜέροςΑ τουμητρώου.Στην "Weidmesh" Trade Mark(Registration) [1965]RP.C (No.18) 590, επεξηγείται ότι εγγραφήστο Μέρος Β του μητρώου συνιστά διαζευκτική μέθοδο εγγραφής οποτεδήποτε καταδεικνύε ται ότι το σήμα μπορεί να διακρίνει τα εμπορεύματα του 10 αιτητή λόγω της κτήσης δευτερευούσης σημασίας, απόρ ροια της χρήσης του σήματος, η οποίακρίνεται ότι αντι σταθμίζειτηνέλλειψη εγγενούςδιακριτικότητας. Σ' αυτή την περίπτωση δεν προσάχθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ηοποίανα επιμαρτυρεί την κτήσηοποιασδήπο15τε δευτερεύουσας σημασίαςτου σήματος,συνεπώς ητύχη του αιτήματος για εγγραφή στο Μέρος Β του μητρώου ήταν αλληλένδετημετην διακριτικότητατου σήματοςκαι τη δυνατότητα εγγραφής στο Μέρος Α. Συνεπώς, ορθά κρίθηκεότι ηεγγραφή τουσήματοςσταδύοΜέρητουμη20 τρώου συναρτόταν μετην διακριτικότητατου σήματος.Ο Έφορος όμως, όπως έχουμε υποδείξει, παρέλειψε να διε ρευνήσει την εγγενή διακριτικότητα των σημάτων, και επομένως ηαπόφασητουείναιτρωτήτόσοόσον αφοράτο Μέρος Α,όσο καιτο Μέρος Βτου μητρώου.Τέλος,η δια25 πίστωση ότι το σήμα προσκρούει στις διατάξεις τουάρ θρου 13του Κεφ.268 στερείται αιτιολογίας. Οι λόγοιγια τους οποίους θα προκαλείτο σύγχιση δεν αναφέρονται, ούτε προσδιορίζεται το πεδίο εμπορικής δραστηριότητας στο οποίοείναι ενδεχόμενο ναπροκληθεί σύγχιση. 30 Η έφεσηεπιτρέπεται με έξοδα. Η απόφασητουΕφό ρουακυρώνεταιστην ολότητατηςβάσειτουάρθρου 146.4 (β). Έφεσηεπιτυγχάνειμεέξοδα. 375