(1992)23Σεπτεμβρίου, 1992 ΗΙΙΚΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ.ΧΡΥΣΟΓΓΟΜΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στές] ΓΙΑΝΝΑΚΗΣΘΕΟΔΟΥΛΟΥ, Εφεσείοντας, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥΕΣΩΤΕΡΙ ΚΩΝ,ΥΠΗΡΕΣΙΑΕΓΓΡΑΦΗΣ, Εφεσίβλητων, (Αναθεωρητιχή ΈφεσηΑρ. 1257). Πρόσφυγες —Ανανέοχτηπροσφυγικήςταντότητας— Έγκυροδιοιχη· τυίό μέτρο ηεπανωτιστοποίηση τωνγεγονότωνγια τονεχτοπίσμό τον κατόχου ταντότηταζπριν τηνανανέωση της—Δέουσα ηδιεξα· χθείσαέρευνα. Η έφεση αυτή στράφηκε κατά της πρωτόδικης απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου με την οποία επικυρώθηκε απόφασητου Λειτουργού εγγραφής για την απόρριψητου αιτήματος του εφεσείονταγιααντικατάστασητηςπροσφυγικήςτουταυτότητας. ' Σύμφωνα με ταγεγονότα της υπόθεσης μετάαπόέρευναπου διεξήχθηαπότηναρμόδιααρχήδιαπιστώθηκεπωςοεφεσείων δεν 10 είχε τη μόνιμη κατοικίατου στις κατεχόμενες περιοχές κατάτην Τουρκική Εισβολή αλλά στην Καλαβασόόπου διέμενε η σύζυγος καιτοπαιδίτου.Ενόψει δετωνευρημάτωναυτώνοι εφεσίβλητοι εξέδωσαν απορριπτικήαπόφασηστοαίτηματουεφεσείοντα. Ο εφεσείων υπέβαλε ότι η διαδικασία αντικατάστασης των 15 προσφυγικώνταυτοτήτωνδιαμορφώθηκεέξω απότοπλαίσιοτων διοικητικών ρυθμίσεων που έγιναν για ανακούφιση των εκτοπι σθέντων χαιπαθόντωνκαιότι εν πάσηπεριπτώσει ηέρευναπου συντελέστηκε στην προκειμένη περίπτωση υπήρξε ατελής και η απόφασηανεπαρκώςαιτιολογημένη. 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτην έφεση, αποφάσι σεότι: Δε διαπιστώνεται οτιδήποτε μεμπτό στη διαδικασίαπου ακο λουθήθηκε για την επαναπιστοποίησητης προσφυγικήςταυτότη τας που απέβλεπε στην ακριβέστερη καταγραφήτων εκτοπισθέ- 25 ντων χάριντης ορθολογιστικής αντιμετώπισης των αναγκώντους 466 ΪΚ.ΑΛ. Θεοδούλουv.Δημοκρατίας καιτονπεριορισμότηςβοήθειαςσταπρόσωπαπουπληρούσαντις τεθείσες προϋποθέσεις. 5 10 Η διοικητική ενέργεια για αντικατάστασητων προσφυγικών ταυτοτήτων συνεπάγεται την επαναπιστοποιηση,μετά απότη δέ~ ούσα έρευνα, των γεγονότων σχετικά μετον εκτοπισμό τουκατό χουταυτότητας πουεκδόθηκεπριντο 1983.Αποτελεί έγκυροδιοι κητικό μέτρο αλληλένδετο με την υλοποίηση των κυβερνητικών αποφάσεωνγιατηνπαροχήβοήθειαςστους εκτοπισθέντες. Η έρευ να η οποία διεξήχθη στην παρούσαυπόθεση υπήρξε, όπωςορθά διαπίστωσε το πρωτόδικοδικαστήριο,ενδελεχής καιηαιτιολογία ισχυρή,σεβαθμόπουνααντέχεισεοποιοδήποτεβάσανο. Έφεση απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: 15 Οδυσσέως ν.Δημοκρατίας Υπ. Αρ. 936/89 απόφαση ημερ. 21/4/92
(1992)4 ΑΑΔ. Ευσταθίου ν. Δημοκρατίας Υπ. 396/88απόφαση ημερ. 30/1/91
(1991)4 ΑΑΔ. Χαραλάμπουςχ.α. ν.Δημοκρατίας Υπ.248/90κ.ά. απόφαση ημερ. 16/1/91
(1991)4ΑΑΔ. 20 Χριστοφή ν.Δημοκρατίας Υπ. 87/91 απόφασηημερ. 16/3/92
(1992)4 ΑΑΔ. 'Εφεση. Έφεση εναντίον της απόφασης του Δικαστή τουΑνω τάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Πογιατζής, Δ) που δόθηκε 2 5 στις 27 Νοεμβρίου, 1990 (Υπόθεση αρ. 949/89) με την οποία επικυρώθηκε η απόφαση των καθ' ων η αίτησηεφεσιβλήτων για την απόρριψη του αιτήματος του αιτητη γιααντικατάστασητηςπροσφυγικής τουταυτότητας. Μ.Κυπριανού, γιατον εφεσείοντα ^0 Α. Βασιλειάδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για τους εφεσίβλητους. Cur.adv. wit. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ : Την απόφαση του Δικαστηρίου θα 467 Θεοδούλουv. AqjumQaflog
(1992)δώσει οΔικαστήςΓ. Μ.Πικής. ΠΙΚΗΣ, Δ.:Ηέφεση στρέφεται κατά της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου μετην οποία ακυρώθηκεη απόφαση τουΛειτουργού Εγγραφής γιχχ τηναπόρριψη τον αιτήματοςτουπροσφεύγοντος γιααντικατάστασητης 5 προσφυγικής τουταυτότητας. Το δικαστήριο έκρινε ότι ηέρευνα ηοποία διεξήχθη για την διαπίστωση της μόνιμης κατοικίας τουαιτητη κατά τον κρίσιμο χρόνο της τουρκικής εισβολής υπήρξε ενδελεχής, ταδε στοιχεία τα οποία προέκυψαν καθιστού- 10 σαν την απόφασηεύλογηγια τους λόγους που επεξηγούνται στην απόφαση που εφεσφάλλεται. Ηδιεξαχθείσα έρευνα αποκάλυψε στοιχεία που έτειναν νακαταδείξουν ότι οαιτητήςδεν είχετημόνιμη κατοικίαούτε σταΦτέρυχα, το χωριό όπου γεννήθηκε, ούτε στον Καραβά,τον 15 τόπο διαμονής τηςπατρικής του οικογένειας, ταοποία καταλείφθηκαν απότον τουρκικό στρατό· αλλά στην Κα λαβασόόπουδιέμενε ησύζυγος καιτοπαιδίτου.Τοδικα στήριο έκρινε ότιηαπόφαση της αρμόδιας διοικητικής αρχής υπήρξε αιτιολογημένη, συνυφασμένη με τα γεγονό- 20 τα τα οποία προέκυψαν από την έρευνα, μεταξύτων οποίων και δήλωση κατόχουγειτονικής προς τοπατρικό του σπίτι κατοικίαςστον Καραβάότιοαιτητήςδε διέμενε στον Καραβά αλλά επισκεπτόταν την κοινότητα καιτο πατρικό του σπίτι περιοδικά μετησύζυγο και τοπαιδί 25 του. Άλλα στοιχεία τα οποία κατέτειναν προς την ίδια κατεύθυνσηπροήλθαναπότααρχείατουΥπουργείου Ερ γασίας τα οποία έφεραναφενός τησύζυγο τουαυτοεργοδοτούμενη κατάτηνπερίοδο 1972-73 καιδιαμένουσα στην Καλαβασό, και αφετέρου τον εφεσείοντα ωςδιαμένοντα 30 στην Καλαβασόκατάτηνπερίοδο 1973-
- Ογάμοςτου τελέστηκετο
- Ηέφεση δενπεριορίστηκε στην αμφισβήτησητωνδια πιστώσεων τουδικαστηρίουγιατοεύλογο τηςδιοικητικής απόφασης αλλά επεκτάθηκεκαι στηθεώρηση του νομικού 35 καθεστώτος πουίσχυσεγιατηνέκδοσηπροσφυγικώνταυ τοτήτων καιτην συνεπαγόμενη μετηνπροσβληθείσα διοι468 3ΑΛΛ. Θεοδούλουν.Δημοκρατίας Πιχής,Λ. κητική απόφαση ανάκληση, όπως χαρακτηρίστηκε, της προσφυγικής ταυτότητας που εκδόθηκε στον εφεσείοντα μετά την τουρκική εισβολή. Κατάτην ανάπτυξητης επι χειρηματολογίας του ο δικηγόρος του εφεσείοντα έκαμε 5 αναφοράσε αριθμόπροηγούμενων αποφάσεωντουΑνω τάτου Δικαστηρίου που άπτονταιτου θέματος αντικατά στασης ήανανέωσηςπροσφυγικήςταυτότητας- Οδνσσέίος ν. Δημοκρατίας, Υποθ. 936/89, αποφασίστηκε στις 21/4/92, Ευστρατίου ν. Δημοκρατίας, Υποθ. 396/88, απο10 φασίστηκε στις 30/1/91, Χαραλάμπους χ,α. ν. Δημοκρα τίας,Υποθ. 248/90κ.α.,αποφασίστηκε στις 16/1/
- (Βλ. επίσης Χριστοφή ν.Δημοκρατίας, Υποθ. 87/91, αποφασί στηκε στις 16/3/92). Ο εφεσείων υπέβαλε ότι η διαδικασία αντικατάστα15 σης των προσφυγικών ταυτοτήτων που εκδόθηκαν μετά την τουρκική εισβολήδιαμορφώθηκε έξω απότο πλαίσιο των διοικητικών ρυθμίσεων που έγιναν για ανακούφιση των εκτοπισθέντων και παθόντων και ότι εν πάση περι πτώσει ηέρευναπου συνετελέστηκεστηνπροκείμενηπερί20 πτώσηυπήρξε ατελήςκαιηαπόφασηανεπαρκώςαιτιολο γημένη. Πριν επιλύσουμε τα εγερθέντα θέματα θα κάμουμε σύντομη αναφοράστους λόγους πουοδήγησανστηνέκδο σηπροσφυγικώνταυτοτήτωνκαιτις ρυθμίσεις πουυιοθε25 τήθηκανγιατηνέκδοσητους. Προς αντιμετώπιση της δραματικήςκατάστασηςπου προέκυψε μετά την τουρκική εισβολήκαι την κατάληψη από τα τουρκικά στρατεύματα μεγάλου μέρους της Κύ πρου και τον επακόλουθο εκτοπισμό των κατοίκων των 30 καταληφθέντων περιοχών, η κυβέρνηση έλαβε σειρά μέ' τρων για την παροχήβοήθειας στους εκτοπισθέντες και παθόντεςπροςανακούφιση των δεινών πουτους έπληξαν και τηνπρολείανσητουεδάφουςγιατηνεπαναδραστηριο ποίηση τους. Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου 35 της 20/9/1974 αποφασίστηκε η παροχή ποικιλόμορφης βοήθειας σε εκτοπισθέντες και παθόντες σύμφωνα μεκα ταρτισθένσχέδιο. Στηνκατηγορίατων εκτοπισθέντων πε469 ΠΐΗής, Α. Θεοδούλουν.ΔημοΜοατΙας
(1992)ριλήφθηκανόλοι όσοιείχαντην μόνιμη κατοικίατους σε περιοχή πουκαταλήφθηκεαπότατουρκικάστρατεύματα ή κατέστη λόγω της τουρκικής εισβολής απροσπέλαστη. ΤοέργοτηςανακούφισηςανατέθηκεστηνΥπηρεσία Μέρι μναςκαιΑποκατάστασης Εκτοπισθέντων, πουσυστάθηκε 5 στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στην οποία ανατέθηκε ο συντονισμός της κυβερνητικής προσπάθειαςγιατηναντιμετώπισητηςτραγικήςκατάστα σης πουέπληξε τηχώρακαιτουςκατοίκουςτης. Αμέσωςμετάτηντουρκικήεισβολήάρχισεηκαταγρα- 10 φή των εκτοπισθέντων και ως μέσο πιστοποίησης της ιδιότητας αυτής υιοθετήθηκε ηπροσφυγική ταυτότητα.Η προσφυγική ταυτότητασυνιστά διοικητικό μέτροσυνυφα σμένο με την ευόδωση του κυβερνητικού έργου για ανα κούφιση των εκτοπισθέντων και παθόντων. Στο πλαίσιο 15 αυτώντων διευθετήσεων εκδόθηκε,κατόπιναιτήσεως του, προσφυγική ταυτότηταστον αιτητη,ηοποίατον φέρει ως έχοντα την μόνιμη κατοικία του πριν την εισβολή στον Καραβά. Με απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου της 22/1/76 συστηματοποιήθηκε η έκδοσηπροσφυγικών ταυτο- 20 τήτων και το έργο ανατέθηκε στην Υπηρεσία Μερίμνης καιΑποκατάστασης Εκτοπισθέντων. Από το 1983 κρίθηκε αναγκαίαηδιενέργεια ελέγχου, μέσωτης αρμόδιαςδιοικητικής αρχής, προς επαλήθευση ή επαναπιστοποίησητης προσφυγικής ιδιότητας των κατό- 25 χωνπρογενέστερα εκδοθεισών ταυτοτήτων. Όπως αναφέ ρεται σε σημείωμα του Γενικού Διευθυντή του Υπουρ γείου Εσωτερικών της 7/6/1990, το μέτρο κρίθηκε αναγκαίοκαιγιατολόγοότι κατέστηδυνατήη επανεγκατάσταση ορισμένων προσώπων στα σπίτια τους τα οποία 30 νωρίτερα αναγκάστηκαν να τα εγκαταλείψουν λόγω της γειτνίασης τους προςπεριοχές πουκαταλήφθηκαναπότα τουρκικά στρατεύματα. Τόσο η αρχική πιστοποίηση όσο και η μεταγενέστερη απόφασηγια επαναπιστοποίηση της προσφυγικής ιδιότητας συνιστούν μέτρα συνυφασμένα με 35 την προσπάθεια ανακούφισης εκτοπισθέντων και παθό ντων. Η επαναπιστοποίηση είχε ωςλόγο την επαλήθευση γεγονότων για τα οποία,σε προγενέστερο στάδιο δενπα470 3 AAA. Θεοδούλουv. Δημοκρατίας Πικής, Δ. ρεχότανη πρέπουσαάνεσηγιαδιερεύνησηκαι πιστοποίη σητουςλόγωτηςπιεστικήςκατάστασηςπου επικρατούσε. Προκύπτειαπόταστοιχεία ταοποίαέχουν κατατεθείότι απότο 1983 ηεπαναπιστοποίησητηςπροσφυγικήςταυτό5 τητας ανατέθηκε στην Υπηρεσία Εγγραφής του Υπουρ γείουτωνΕσωτερικών, πρακτικήη οποία επισημοποιήθη κε μετην απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 24/5/1986. Δε διαπιστώνουμε οτιδήποτεμεμπτό στη διαδικασία 10 που ακολουθήθηκε για την επαναπιστοποίηση της προ σφυγικήςταυτότηταςπουαπέβλεπεστην ακριβέστερη κα ταγραφή των εκτοπισθέντων χάριν της ορθολογιστικής αντιμετώπισηςτων αναγκών τουςκαιτονπεριορισμότης βοήθειαςσταπρόσωπα πουπληρούσαντιςτεθείσεςπρου15 ποθέσεις. Ο κ. Κυπριανούυπέβαλε ότι η έρευναγια τη διαπί στωση των γεγονότων που αφορούσαν την κατοικίατου αιτητη κατά τον κρίσιμο χρόνο της τουρκικής εισβολής ήτανανεπαρκήςτοσούτο μάλλον ενόψειτηςπρρυπάρχου20 οας προσφυγικής ταυτότητας του εφεσείοντα η οποία έθετε υπέρτεροβάροςστις αρχέςανάλογο μετηνανάκλη ση διοικητικής απόφασης. Η παράλειψη του αιτητη να αποκαλύψει τους τόπους διαμονής του μεταξύ 1970 και τηςτουρκικήςεισβολής δεναποτελούσε,όπωςεισηγήθηκε, 25 λόγογιατηναρνητικήαπόφασηη οποίαεκδόθηκε. 'Αλλος λόγος που προβλήθηκε είναι ότι ένα από τα στοιχεία τα οποία ο εφεσείων κατάθεσε είναι φορτισμένο με εμφανές λάθοςκαιεπομένως έπρεπε νααξιολογηθείδιαφορετικά. Το στοιχείο αυτόείναιη βεβαίωσητουκοινοτάρχη Καρα30 βάμετην οποίαπιστοποιείται ότι ο αιτητήςείχετημόνι μοκατοικίατου στον Καραβά "... μέχρι το 1973 πριντην τουρκική εισβολή". Δεν υπάρχει τίποτε στην βεβαίωση αυτήτοοποίονααντιμάχεται τοπιστοποιούμενο γεγονός και νααποκαλύπτειαυταπόδεικτο λάθοςώστενα προκύ35 πτει ανάγκηαποσαφήνισης του περιεχομένου του. Υπό αυτές τις συνθήκες θαήταναυθαίρετοτόσο για τοαρμό διο διοικητικό όργανοόσο καιγιατο δικαστήριονα προ βεί στην αλλαγή της χρονολογίας 1973 σε 1974, γεγονός 471 Πικής,Λ. Θεοδούλουν.ΛημοχφατΙας
(1992)που θα συνιστούσε αλλοίωση του περιεχομένου του εγ γράφουαυτού. Η διοικητική ενέργεια για αντικατάσταση τωνπρο σφυγικών ταυτοτήτων συνεπάγεται την επαναπιστοποίη ση,μετάαπότηδέουσαέρευνα,τωνγεγονότων σχετικά με 5 τον εκτοπισμό του κατόχου ταυτότητας που εκδόθηκε πριν το 1983. Αποτελείέγκυροδιοικητικόμέτρο αλληλέν δετο μετηνυλοποίηση των κυβερνητικώναποφάσεωνγια την παροχή βοήθειας στους εκτοπισθέντες. Η έρευνα η οποία διεξήχθη στην παρούσα υπόθεση υπήρξε, όπως 10 ορθάδιαπίστωσετοπρωτόδικοδικαστήριο,ενδελεχήςκαι ηαιτιολογία ισχυρήσε βαθμόπουνααντέχει σε οποιοδή ποτεβάσανο. Η έφεση απορρίπτεται. Δεν εκδίδεταιδιαταγήγιατα έξοδα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 472 15