20Νοεμβρίου, 1992 [Α.ΛΟΙΖΟΥ, Π.. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΤΑΡΗΣ. ΧΡΥΣΟΓΤΟΜΗΣ. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΛΜές] ΠΑΜΠΗΣ ΠΑΝΤΖΙΑΡΗΣ, Εφεσείων - Αιτητής, ν. ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣΚΥΠΡΟΥ ΔΙΑ ΤΟΥ ΕΦΟΡΟΥ ΦΟΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, Εφεσίβλητοι - Καθ' ων η αίτηση. (Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 977). 5 Φορολογία — Φορολογία κεφαλαιουχικών κερδών — Φορολογία κέρδους που προέκυψε από την καταβολή αποζημίωσης για ανα γκαστική απαλλοτρίωση ακίνητης περιουσίας — Εύλογη η απόφα ση του Εφόρου εφόσον ο εφεσείων ασχολείτο με εμπορία γης — Κριτήριο επιβολής φόρου δεν αποτελεί ο τρόπος διάθεσης της πε ριουσίας αλλά ηπροσκόμιση κέρδους. Φορολογία — Υποχρέωση πληρωμής φόρου δημιουργείται το χρόνο που λαμβάνεται το εισόδημα — Ο φόρος θεωρείται ότι επιβάλλε ται στον χρόνο που εκερδήθη το εισόδημα — Εφαρμογή έχει ο 10 νόμος που ίσχυε τον χρόνο που εκερδήθη το εισόδημα. 15 20 25 Με την παρούσα έφεση προσβλήθηκε πρωτόδικη απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου με την οποία επικυρώθηκε απόφαση του εφεσίβλητου Εφόρου ΦόρουΕισοδήματος να φορολογήσει το κέρ δος το οποίο αποκόμισε ο εφεσείων από την καταβολή σε αυτόν αποζημίωσης για την αναγκαστική απαλλοτρίωση δύο κτημάτων τσυ στο Στρόβολο. Ο δικηγόρος του εφεσείοντα ισχυρίστηκε, ότι ο εφεσείων δεν είχε προβεί σε οποιαδήποτε διάθεση της περιουσίας του ώστε να θεωρείται ότι άσκησε εμπορία γης και απο αυτήν αποκόμισε κέρδοζ- Επίσης ισχυρίστηκε πως εφόσον η απόφασητου Εφόρου λή φθηκε στις 30/6/87 θάπρεπε να εφαρμοστεί ο τροποποιητικός Νόμος 148/85 σύμφωνα με τον οποίο η καταβλητέα αποζημίωση για την αναγκαστικήαπαλλοτρίωση ιδιοκτησίας δεν υπόκειται σε κανέναφόρο,κράτησηή τέλος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην έφεση,αποφάσι σε ότι:
(1)Ηυποχρέωση πληρωμής φόρουδημιουργείται το χρόνο που 529 Παντζιαβήίν.Δημοκρατίας
(1992)λαμβάνεται το εισόδημαοδεφόρος θεωρείται,κατ'αναλογία, ότι επιβάλλεται στοχρόνοπουεκερδήθητοεισόδημα. Ονόμος 148/85 έχει μεναναδρομική ισχύ,η οποίαόμωςορίζε ται από 17£/83, αλλάστηνπερίπτωσηπουεξετάζουμε τοεπίδικο κέρδοςεδημιουργήθηότανεπληρώθηστονεφεσείονταη αποζημίωση,δηλαδήστις23.12.78. 5
(2)Από ταστοιχεία του φακέλου,ταοποία και αναφέρονται στην εφεσιβαλλόμενη απόφαση, καταδεικνύεται πωςο εφεσείων ασχολήθηκε και προηγουμένως συστηματικά με αγοραπωλησίες γης,μετέτοιο τρόποπουναυποδηλώνεταιότι οσκοπόςτουήταν 10 ηεμπορίατηςγιανααποκομίσει γρήγοροκαιικανοποιητικό κέρ δος.Η επίδικηαπόφασητουεφόρουελήφθησύμφωναμετιςαρχές καικριτήριαπουθέτειη νομολογία τουΑνωτάτου Δικαστηρίουσε αριθμόαποφάσεωνπουσταχυολογούνται στην πρόσφατη απόφα σητης πλειοψηφίας στην υπόθεση CD. HayProperties Ltd v.Κυ- 15 πριαχήςΔημοκρατίαςΑ.Ε.927
(1992)3ΑΛΛ. 355. Κριτήριο γιατηνεπιβολήφόρουδεναποτελεί οτρόπος διάθε σης τηςπεριουσίαςαλλάηπροσκόμιση κέρδους,που είναι η δια φοράτηςτιμήςαπόκτησηςτηςκαιτηςαποζημίωσηςπου καταβάλ λεται. 20 Έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: CD. HayProperties Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1992)3 AAA. 355ΚυπριακήΔημοκρατία ν.Ματοσσιάν
(1992)3AAA
- 25 Έφεση. Έφεσηεναντίον της απόφασηςΔικαστήτου Ανώτατου Δικαστηρίου Κύπρου (Στυλιανίδης, Δ)πουδόθηκεστις31 Ιουλίου, 1989(Προσφυγή αρ.763/87)μετηνοποίααπόρ ριψε την προσφυγή του εφεσείοντα εναντίον της φορολο- 30 γίαςπουτου επιβλήθηκεγιαταέτη 1977 και
- Α. Διχηγορόπονλος, γιατονεφεσείοντα. Γ. Λαζάρου, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίαςΛ', για τους εφεσίβλητους. Cur.adv.vult 35 530 3ΑΛΛ. Παντζιαβήςν. Δημοκρατίας ΛΟΙΖΟΥ,Π.:Τηναπόφασητου Δικαστηρίου θαδώσει οΔικαστήςΧρ. Αρτεμίδης ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Οεφεσείων προσέβαλεπρωτοδίκως την απόφασητουΕφόρουφόρουεισοδήματοςναυπολογί5 σει στο φορολογητέο εισόδηματουγιαταέτη 1977, 1978, ποσό £13,642,που αποτελούσε το κέρδος που απεκόμισε από τηνκαταβολήσε αυτόναποζημίωσης,ύψους£17,386, για την αναγκαστική απαλλοτρίωση δυο κτημάτων του στο Στρόβολο,στα οποίαήτανιδιοκτήτης κατάτο 1/2 με10 ρίδιο.Ηαπαλλοτρίωσηέγινεδιαδοχικάγιατα δύο κτήμα τα το 1976 και 1978 με σκοπότηδημιουργίατης γνωστής βιομηχανικής περιοχής Στροβόλου. Το ποσό της αποζη μίωσης, αφού συνεφωνήθη μεταξύ της απαλλοτριούσας αρχήςκαιτουεφεσείοντα,επληρώθηστις 23.12.78.Οεφε15 σείων μέσωτων λογιστών του υπέβαλε ένσταση στην επί δικη φορολογία, την οποία όμως ο έφορος απέρριψεκαι προχώρησε,στις 30.6.87, στην επιβολήτηςεπίμαχης φορο λόγησης. Ο δικηγόρος του εφεσείοντα για να υποστηρίξει την 20 προσφυγήτου,προέβαλε κατά τηνπρωτόδικη διαδικασία τρεις νομικούς λόγους. Η επιχειρηματολογία τουενώπιον μας ήτανηίδια.Ζητάουσιαστικάαπότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ναυιοθετήσει διαφορετικήγνώμη από αυτή του πρωτόδικου συναδέλφου μας, ο οποίος, 25 στην εμπεριστατωμένη απόφασητου, ασχολήθηκε και με τα τρίαζητήματααφού αναφέρθηκε επί μακρόνστο νόμο και τηνκαθιερωμένηνομολογία,πουείναιαντίθετημετις θέσεις πουπροσπάθησεναπροωθήσει, θα ήτανεπομένως αχρείαστη επανάληψη αν λέγαμε τα ίδια πράγματα. Γι' 30 αυτόαρκούμαστεναυιοθετήσουμε το σκεπτικό της εφεσιβαλλόμενης απόφασης. Εξάλλου και για τα τρία νομικά ζητήματα δεν προστέθηκε τίποτε το καινούργιο στηναγό ρευση του δικηγόρου του εφεσείοντα, ο οποίος όμως έδωσε ενώπιον μαςμεγαλύτερηέμφασηστογεγονός πωςο 35 εφεσείων δεν διέθεσε με οποιοδήποτε ηθελημένο τρόπο την ακίνητηιδιοκτησίατου,ηοποίατου αφαιρέθηκε ανα γκαστικά.Υπέβαλεσυναφώςότι είναιάδικοναθεωρείται πως ο εφεσείων άσκησε εμπορία ή οποιοδήποτε άλλο επάγγελμαήεπιτήδευμααπό τοοποίοκαιαπεκόμισεκέρ40 δος.Παρατήρησεεπίσης πως ητροποποίησηπουεπέφερε 531 Αοτεμίδης,Δ. Παντζιαρής ν.Δημοκρατίας
(1992)στον περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως της Ιδιοκτη σίας Νόμο ο τροποποιητικός Νόμος 148/85, προβλέπει ρητάπως ηκαταβλητέααποζημίωσηγιατηναναγκαστική απαλλοτρίωση ιδιοκτησίαςδενυπόκειταισεκανέναφόρο, κράτησηή τέλος. Στην πρωτόδικηδιαδικασίαο δικηγόρος του εφεσείο ντα υποστήριξε πως,εφόσον ηεπίδικηαπόφαση τουεφό ρου ελήφθη στις 30.6.87, το εφαρμοζόμενο δίκαιο είναι αυτό που ισχύει σε αυτή την ημερομηνία. Την εισήγηση αυτή δεν επανέλαβε ενώπιον μας γιατί, και πολύ ορθά, 10 συμφώνησε με τη γνώμη που εξέφρασε ο πρωτόδικος συ νάδελφος μας, η οποία και βασίζεται στις διατάξεις του νόμου όπως ερμηνεύονται στην πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ότι δηλαδήηυποχρέωση πληρω μής φόρου δημιουργείται το χρόνο που λαμβάνεταιτο ει- 15 σόδημα ο δε φόρος θεωρείται, κατ'αναλογία,ότι επιβάλ λεται στο χρόνο πουεκερδήθητοεισόδημα. Ο νόμος 148/85 έχει μεν αναδρομική ισχύ, η οποία όμως ορίζεται από 17/5/83,αλλά στην περίπωση πουεξε τάζουμε το επίδικο κέρδος εδημιουργήθη όταν επληρώθη 2 0 στον εφεσείοντα η αποζημίωση,δηλαδή στις23.12.78. Ο εφεσείων εθεωρήθηπωςεμπορεύθητηναπαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία του γιατί ασχολήθηκε συστηματικά με την εμπορίαγηςκαισεπροηγούμενες περιπτώσεις, γιατις οποίες εφορολογήθη ως έμπορος γης. Ο δικηγόρος του 25 εφεσείοντα, αναφερόμενος σε αυτότο γεγονός καιταυτό χρονα στην απόκτησητηςπεριουσίας του εφεσείοντα από την απαλλοτριούσα αρχή με τη διαδικασία της απαλλο τριώσεως, εισηγήθη πως η απόφαση του εφόρου για την επιβολή του φόρου δεν έγινε βάσει αντικειμενικών κριτή- 30 ρίων, όπως ρητάορίζει τοάρθρο2
(1)τουπερί Βεβαιώσε ως και Εισπράξεως ΦόρωνΝόμου (4/78). Προχώρησε μά λιστα, πιθανολογώντας, ναπει ότι ο εφεσείων δυνατόνα απέκτησε τη γη για να τη χρησιμοποιήσει στην εργασία του ως υφασματέμπορας,ίσως για να στήσει εργοστάσιο. 35 Τέτοιο στοιχείο όμωςδεν ετέθηενώπιον του εφόρου,ούτε καικαταβλήθηκεοποιαδήποτεσοβαρήπροσπάθειαναπει σθείπως ο εφεσείων δεν εμπορεύθηκε τηγη αλλά ότι την αγόρασε για επένδυση. Από τα στοιχεία του φακέλου,τα 532 5 3Ajt^. Παντζιαρήςν.Δημοκρατίας Αοτεμίδης,Δ. οποία και αναφέρονται στην εφεσιβαλλόμενη απόφαση, καταδεικνύεταιπωςοεφεσείων ασχολήθηκεκαι προηγου μένως συστηματικά με αγοραπωλησίες γης, με τέτοιο τρόπο που να υποδηλώνεται ότι ο σκοπός του ήταν η 5 εμπορίατης για νααποκομίσει γρήγοροκαιικανοποιητι κό κέρδος. Η επίδικη απόφασητου εφόρου ελήφθησύμ φωναμετιςαρχέςκαικριτήριαπουθέτειη νομολογίατου Ανωτάτου Δικαστηρίου σε αριθμό αποφάσεωνπου στα χυολογούνται στην πρόσφατηαπόφαση της πλειοψηφίας 10 στην υπόθεσηC.D.HayPropertiesLtdν.ΚυπριακήςΔημο κρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.355. Οδικηγόροςτουεφεσείοντα δίδονταςέμφαση στηδια δικασία της απαλλοτριώσεως εισηγήθηκε πως ο ιδιοκτή της δενπωλεί ήδιαθέτει ηθελημένα τηνπεριουσίατουγια 15 να θεωρείται πως ασκεί εμπορίαήοποιοδήποτεεπάγγελ μα. Έχει όμως επανειλημμένα λεχθεί τόσο στην Αγγλική νομολογία όσο και στη δική μας που την υιοθέτησε, και πουαποτελεί ουσιαστικάερμηνείατουάρθρου5τουπερί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου, πως κριτήριο για 20 την επιβολή φόρου δεν αποτελεί ο τρόπος διάθεσης της περιουσίας αλλά ηπροσκόμιση κέρδους,που είναι ηδια φορά της τιμής απόκτησης της και της αποζημίωσηςπου καταβάλλεται.Παραπέμπουμε,επίτου προκειμένου,στην πιο πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου 25 Δικαστηρίου στην υπόθεση ΚυπριακήΔημοκρατία ν.Ματοσσιάν(\9ΦΙ) 3Α.Α.Δ.399,όπουεκρίθηπως φορολογεί ταιακόμηκαιτοκέρδοςπου προκύπτειαπότηνδιαδωρε άς αποξένωση ακίνητης ιδιοκτησίας, εφόσον πρόκειται γιαδιάθεσηεμπορικούαποθεματικούαπότο ενκυκλοφο30 ρία ενεργητικό. Το δε κέρδος λογίζεται στη διαφορά που προκύπτει απότην απόκτησητου εμπορικούαποθεματι κού, στην υπό αναφοράυπόθεση της γης, και αυτήςπου εισπράττεταιτοχρόνοδιάθεσηςτου. Ενόψει των λόγων που εκθέτουμε πιο πάνω η έφεση 35 απορρίπτεται. Οεφεσείων θαεπωμιστεί ταέξοδατηςέφε σης. Έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 533