clr/1992/1992_4_1167.pdf

(1992)παράλειψης του καθ' ου η αίτηση να αποφασίσει πάνω στην ένσταση μέσα σε 30ημέρες. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: 5 Από την αναφορά στα γεγονότα, πουκάμνωπιο πάνω, γίνεται φανερό πως επιδιώκεται ουσιαστικά διακήρυξη του Δικαστηρίου πως η πρόνοια του άρθρου 15 του πιο πάνω Νόμουείναι αντισυνταγματική. Βέβαιαο δικηγόρος του αιτητήδεν θέτει το ζήτημα με τον άμεσο αυτό τρόπο, 10 εισηγείται όμως πως ησχετική διάταξητου Νόμουπρέπει να ερμηνεύεται κατά τέτοιο τρόπο που να συνάδει με τις πρόνοιες του Αρθρου 29 του Συντάγματος.Ο δικηγόρος της Δημοκρατίας υποστηρίζει πως η χρονική περίοδος των 30 ημερών που ορίζεται στο Αρθρο αυτό είναι 15 ενδεικτική και όχι ανατρεπτική. Οι συνήγοροι επικαλούνται στη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην οποία γίνεται αναφορά στο Αρθρο 29 του Συντάγματος μας, και παραθέτουν και σχετικά αποσπάσματα απόαριθμόαποφάσεων. 20 Έχω μελετήσει με προσοχή όλες τις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου που άπτονταιτων προνοιών του Άρθρου αυτού. Ηγνώμη που έχω σχηματίσει, προϊόν της μελέτης μου αυτής, και που μπορεί βεβαίως να είναι 25 εσφαλμένη, είναι πως μολονότι έγινε πολλές φορές μνεία του Άρθρου 29, με ειδική αναφορά στα γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης, εντούτοις δεν έχει συζητηθεί σε λεπτομέρεια από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου η νομική διάσταση και έκταση εφαρμογής 30 του. Αυτό έγινε από μερικούς δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην πρωτόδικη τους δικαιοδοσία. Οι απόψεις μου πάνωστο θέμα,με όλο το σεβασμό,τυγχάνει να είναι διαφορετικές και προχωρώ να τις εκθέσω. Το Άρθρο 29 του Συντάγματος μας, εισάγει στο νομικό μας 35 σύστημα διοικητικού δικαίου και την προσφυγή, γνωστή επίσης στις χώρες της Ευρώπης όπου λειτουργεί διοικητική δικαιοσύνη, ως διοικητική προσφυγή. Το Άρθρο κατοχυρώνει το δικαίωμα του αναφέρεσθαι, και είναι ένααπόταείδηδιοικητικήςπροσφυγής. 40 Στο σύγγραμμα "Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο"του ΑΧ Τάχου (3ηέκδοση 1991) σελ.477αναφέρονταιταεξής: 1170 4Α.Α.Δ. Πρωτοπαπάς ν.Δημοκρατίας Αρτεμίδης, Δ. "Η άσκηση του δικαιώματος του αναφέρεσθαι αντιστοιχεί στην υποχρέωση της δημόσιας διοίκησης για ταχεία νόμιμη ενέργεια και για έγγραφη αιτιολογημένη απάντησηπρος τον αναφερόμενο". 5 Στην ίδια σελίδα, στο (δ), διαβάζουμε τα παρακάτω ουσιώδη στοιχεία για το περιεχόμενο, τηνομική διάσταση και τους σκοπούς της αναφοράς προςτηδιοίκηση: 10 "Ως αναφορά θεωρείται το έγγραφο που περιέχει αιτιάσεις "παράπονα" κατά ενέργειας ή παράλειψης διοικητικής Αρχής ή οργάνου της και που περιέχει, άμεσα ή έμμεσα, αίτηση επανόρθωσης ή αποτροπής ηθικής ή υλικής βλάβης". 15 Στην επόμενη σελίδα ο συγγραφέας εξετάζει τα επακόλουθα της άσκησης του δικαιώματος του "αναφέρεσθαι",τα οποίαόμως δεν μας αφορούν άμεσα. Ο Π.Δ. Δαγτόγλου στο σύγγραμμα του Γενικό Διοικητικό 20 Δίκαιο (β έκδοση) 1984, συζητά και αναλύει το ίδιο θέμα κάτωαπότον τίτλο "Διοικητικός Αυτοέλεγχος",στη σελίδα 356 και επόμενα. Επισημαίνει δε πως το δικαίωμα του αναφέρεσθαι, που κατοχυρώνεται με το άρθρο 10 παρ. 1 του Ελληνικού Συντάγματος, ρυθμίζεται λεπτομερέστερα 25 με το ν.δ.796/1971. Προχωρεί δε και λέγει τα εξής, στη σελ.357: 30 35 40 "Η αναφορά προς τις διοικητικές αρχές μπορεί να ζητεί τη διεξαγωγή μιας απλής υλικής πράξεως ή την έκδοση της διοικητικής πράξεως ή να ζητεί την ανάκληση, ακύρωση ή τροποποίηση ήδη εκδοθείσης πράξεως ή την αποτροπή ή επανόρθωση ηθικής ή υλικής βλάβης". Καιαμέσως παρακάτω: "Ο έλεγχος που προκαλεί η χαριστική και η ιεραρχική προσφυγή ή που ασκείται αυτεπαγγέλτως μπορεί να καταλήξει στην ανάκληση, ακύρωση ή τροποποίηση της πράξεως. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις εκδίδεται νέα διοικητική πράξη. Εφόσον ο έλεγχος καταλήξει στην επιβεβαίωση της πράξεως, αν 1171 Αρτεμίδης, Δ. Πρωτοπαπάςν.Δημοκρατίας

(1992)δηλαδή η αρχή εμμείνει στην αρχική της άποψη, χωρίς να προβεί σε νέα έρευνα, τότε η πράξη της έχει απλώς βεβαιωτικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να προσβληθεί παραδεκτώς επί ακυρώσει. Η άσκηση χαριστικής ή ιεραρχικής προσφυγής, διακόπτει την προθεσμία ασκήσεως της αιτήσεως ακυρώσεως επί τριάντα ημέρες. Εάν η απάντηση της διοικήσεως κοινοποιηθεί ή γίνει γνωστή πριν από την πάροδο των τριάντα ημερών, η διακοπείσα προθεσμία αρχίζει και πάλι από την επομένη της κοινοποιήσεως ή γνώσεως." 5 10 Η ίδια ανάλυση γίνεται και από τον Επ. Π. Σπηλιωτόπουλο στο έργο του "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου",πέμπτη έκδοση, παραγρ.251,όπου διακρίνει τις διοικητικές προσφυγές σε τρεις κατηγορίες, τις απλές, 15 ειδικές και ενδικοφανείς. Διαβάζουμε τα πιο κάτω στην 1η παράγραφο του κεφαλαίου μετίτλο "Οι διοικητικές προσφυγές". "Σύμφωνα με το άρθρο 10 του Συντάγματος (το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα των διοικούμενων να αναφέρονται προς τις αρχές),οι διοικούμενοι έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν στις διοικητικές αρχές έγγραφες αναφορές, που περιέχουν αιτιάσεις κατά 25 ενεργειών ήπαραλείψεων τους καιπεριέχουν αμέσως ή εμμέσως αίτημα για την επανόρθωση ή την αποτροπή ηθικής ή υλικής βλάβης. Οι αναφορές αυτές εφόσον έχουν ως αίτημα την ανάκληση ή ακύρωση ή τροποποίηση διοικητικής πράξης, ονομάζονται 30 διοικητικές προσφυγές." Το άρθρο29

(1)τουδικού μαςΣυντάγματος προνοεί: "Εκαστος έχει το δικαίωμα ατομικώς ή ομού μετ' 35 άλλων ναυποβαλλη εγγράφους αιτήσεις ήπαράπονα προς οιανδήποτε αρμοδίαν δημοσίαν αρχήν δικαιούμενος ν' απαίτηση, όπως αύτη επιληφθή αυτών και αποφασίση ταχέως. Η απόφασις της αρχής ταύτης, δεόντως ητιολογημένη, γνωστοποιείται εγγράφως αμέσως εις τον 40 υποβαλόντα την αίτησιν ή τα παράπονα εν πάση περιπτώσει εντός προθεσμίας μη υπερβαινούσης τας τριάκοντα ημέρας." 1172 4Α.Α.Δ. Πρωτοπαπάς ν.Δημοκρατίας Αρτεμίδης, Δ. Έχω τη γνώμη πως οι λέξεις "αιτήσεις ή παράπονα" έχουν την ίδια έννοια με τις ταυτόσημες λέξεις που απαντώνται στο Ελληνικό Σύνταγμα. Επισημαίνω εδώ, και μόνο για καθαρά παράλληλο ερμηνευτικό βοήθημα, 5 πως στο Αγγλικό κείμενο του συντάγματος οι αντίστοιχες λέξεις είναι "requests and complaints". Η λέξη επομένως "αίτηση" στο Άρθρο 29 έχει την έννοια του αιτήματοςκαι όχι την έννοια των αιτήσεων, ούτε και αναφέρεται σ' αυτές, που ο πολίτης είναι υπόχρεος να υποβάλει στη 10 διοίκηση σύμφωνα με τις διατάξεις της ισχύουσας νομοθεσίας γιανα τύχει κάποιαςάδειαςπουπροβλέπεται σ' αυτή, όπως π.χ. για άδεια οικοδομής, διάτρησης, πώλησης οινοπνευματωδών ποτών, λατόμευσης κ.λπ. Γι' αυτό και στη διοικητική προσφυγή το υποβαλλόμενο 15 παράπονο - αιτίαση - συμπληρώνεται με αίτημα επανόρθωσης ή θεραπείας του. Συνεπώςκαισύμφωνα μετην επιστήμη τουδιοικητικού δικαίου, όπως την παραθέτωπιο πάνω, ειδικές διατάξεις 20 στη νομοθεσία που καθορίζουν χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο η διοίκηση υποχρεούται να ενεργήσει, ή που προβλέπουν για ιεραρχική - ενδικοφανή προσφυγή, δεν είναι αντίθετες με το δικαίωμα του αναφέρεσθαι που κατοχυρώνει το Άρθρο 10 του Ελληνικού Συντάγματος, 25 αντίστοιχο μετο Αρθρο29 τουδικού μας.Καιτούτο γιατί το δικαίωμα αυτό έχει εντελώς διαφορετική νομική έκταση και εφαρμογή, όπως επιχειρώ να εξηγήσω πιο πάνω. 30 Αναφορικά με το ζήτημα του χρόνου που δυνατό να πάρει η διοίκηση για να μελετήσει και να αποφασίσει πάνω σε αιτήσεις που υποβάλλει ο πολίτης, και όπου η νομοθεσία δεν καθορίζει χρονικό διάστημα, ισχύει η γενική αρχήπωςηδιοικητικήενέργεια πρέπειναλαμβάνει 35 χώραν μέσα σε εύλογο χρόνο. Ο Μ.Δ. Στασινόπουλος στο έργο του "Δίκαιο των Διοικητικών Πράξεων", συζητά το θέμα και τις επιπτώσεις της αργοπορίας ή ολιγωρίας της διοίκησης για ενέργεια, στησελίδα 175: 40 "Η έλλειψις οιουδήποτε χρονικού περιορισμού της αρμοδιότητος του οργάνου καταλείπει κατ' αρχήν ελευθερίαν εις το διοικητικόν όργανον,ίνακατ' οικείαν κρίσιν καθορίσει το χρονικόν σημείον εκδόσεως της 1173 Αρτεμίδης, Δ. Πρωτοπαπάς ν.Δημοκρατίας

(1992)πράξεως. Η τοιαύτη όμως κρίσις του διοικητικού οργάνου δεν είναι απολύτως απεριόριστος. Διότι πρέπει ενταύθα να σημειωθή, ότι, ως εν τω ιδιωτικώ δικαίω, ούτω και εν τω δικαίω των διοικητικών πράξεων, η πάροδος του χρόνου αποτελεί νομικόν 5 γεγονός, επηρεάζον τας εκ των διοικητικών πράξεων, απορρέουσας σχέσεις. Όπου δε ο νόμος δεν τάσσει ρητώς χρονικά όριατηςδιοικητικής ενεργείας, ισχύει η γενική αρχή ότι πάσα διοικητική ενέργεια οφείλει να λαμβάνη χώραν εντός ευλόγου χρόνου, πέραν δε του 10 ευλόγου τούτου χρόνου, η ενέργεια της Διοικήσεως θεωρείται παράνομος, ως αντικείμενη εις τας γενικάς αρχάς, συμφώνως προς τας οποίας η χρηστή και φιλάγαθος διοίκησις δέον να ενεργή εις χρόνον, καθ' ον, κατά κρίσιν αγαθού ανδρός, η ενέργεια της 15 ανεμένετο από τον διοικούμενο, ουχί δε εις χρόνον, καθ' ον παςσυνετός ανήρθαεδικαιούτοναπιστεύη,ότι η Διοίκησις, μη ασκήσασα επί μακρόν χρόνον την αρμοδιότητα της, παρητήθη ήδη του δικαιώματος της να ενεργήση". 20 Στην υπό συζήτηση προσφυγήηπερίοδος των δυο ετών που ο Νόμος (52/80) ορίζει, και μέσα στην οποία ο διευθυντής οφείλει να εξετάσει την ένσταση που υποβάλλει ο φορολογούμενος, δεν έχει λήξει. Ζήτημα 25 εφαρμογής των προνοιών του Αρθρου 29 πιθανό να εγείρεται με το κατάλληλο ένδικο διάβημα μετά τη λήξη της προθεσμίαςαυιής. Η προσφυγή επομένως απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος του αιτητή που θα υπολογισθούν από κατάλογο που θαυποβάλειη Δημοκρατίασε 15ημέρες απόσήμερα. Η προσφυγή απορρίπτεται με έξοδα. 1174 30