clr/1992/1992_4_1577.pdf

(1)και 13(

1. a)και(ε) τον περί Φορολογίας τον Εισοδήματος Νόμον 1961 (Ν. 58/61) μέχρι 1990— Το περιεχόμενο της Rousounides v. Republic — Διάκριση των γεγονότων της απόφασης από αντά της κριθείσας νπόθεσης και θετική εφαρμογή τον Άρθρον 13(a)— Επικύρωση της αρνητικής κρίσης τον Εφόρον περί δυνατότητας εκπτώσεων δαπανών για κομμώσεις και ενδνμασία προκειμένον περί παρονσιαστή τηλεοπτικού προγράμματος. Μετηνπροσφυγήηαιτήτριαεπεδίωξε τηνακύρωση,κύρια,της άρνησης του καθ' ου η αίτηση Εφόρου να της παραχωρήσει εκπτώσεις από το φορολογητέο της εισόδημα για έξοδα κομμωτηρίου και αγοράς ενδυμάτων, που όπως υπέβαλε εξασφάλιζαν την κατάλληλη εμφάνιση της όταν παρουσίαζε τηλεοπτικό πρόγραμμα,καθώς και για μεταφορικά έξοδα ενόψει και της ύπαρξης και άλλης απασχόλησης της, εκτός αυτής στον τηλεοπτικό σταθμό,σε ιδιωτικήεταιρείαως μισθωτού. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισε ότι: 1.Ολόγος για τον οποίο κρίθηκε ότι ηπερίπτωση της Rousou­ nides v. Republic δεν καλυπτόταν από τις πρόνοιες του Αρθρου 13(
2. a)συνίστατο στο ότι, με βάση τα γεγονότα της 4577 Χαοαλαμπίδου ν.Υπ. Οικονομικών κ.α.

(1992)υπόθεσης, δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι το αεροδρόμιο Λάρνακας ήταντόπος επαγγέλματος για τον αιτητή.Τόπος επαγγέλματος του ήταν εκείνος στον οποίο τοποθετήθηκε ως δημόσιος υπάλληλος, δηλαδή,τα Κεντρικά Γραφεία του Τμήματος στη Λευκωσία. Το γεγονός ότι η φύση των καθηκόντων του επέβαλλε την προσφορά των υπηρεσιών του σε δύο τόπους, δεν καθιστούσε τον δεύτερο, τόπο επαγγέλματος μετηνέννοια του Αρθρου 13(a). 5 Στην παρούσα υπόθεση η αιτήτρια δεν ασκούσε ένα 10 επάγγελμα που απαιτούσε προσφορά υπηρεσιών σε περισσότερους από έναν τόπους. Η αιτήτρια επέλεξε να ασκεί δύο επαγγέματα. Οι εγκαταστάσεις του ΡΙΚ ήταν τόπος επαγγέλματος της αιτήτριας το ίδιο όπως και τα γραφεία της ιδιωτικής εταιρείας.Δεν έχουμε, επομένως, δύο 15 τόπους εκτέλεσης καθηκόντων του ίδιου επαγγέλματος αλλά δύο επαγγέλματα που ασκούνται σε διαφορετικούς τόπους. Το Αρθρο 13(a) καθιστά σαφές πως έξοδα μετάβασης από τον τόπο διαμονής στον τόπο του επαγγέλματος δεν εκπίπτουν προς εξεύρεση του 20 φορολογητέου εισοδήματος και έτσιηαπόφασητου Εφόρου σεσχέσημετοζήτημααυτόήταν εύλογα επιτρεπτή.

1. Οι όροι της συμφωνίας της αιτήτριας με το ΡΙΚ δεν εξειδίκευαν κάποιας μορφής συγκεκριμένη ενδυμασία ή 25 κόμμωση. Η συνάρτηση του κατάλληλου της κόμμωσης με την επίσκεψησε κομμωτήριο και μάλιστα πάνω σε τακτική βάση και του κατάλληλου της ενδυμασίας με τη συχνή ανανέωση των ενδυμάτων, είναι προσωπικό θέμα του καθενός. Έχει νακάμει μετη δικήτου αισθητικήάποψηκαι 30 τα δικά του κριτήρια. Στην υπόθεση αυτή, η προσωπική αντίληψη της αιτήτριαςως προς το τι είναι κατάλληλο, έχει σχέση με το πως η ίδια θέλει να εμφανίζεται και με τοποια εικόνα θέλει η ίδιανα δημιουργήσει για τον εαυτό της, στο βαθμό που αυτή η εικόνα δημιουργείται με την εξωτερική 35 εμφάνιση. Οι αντίστοιχες δαπάνες είναι ατομικές της αιτήτριας δαπάνες. 40
2. Επιπρόσθετα, όμως, δεν υπάρχουν στοιχεία που θα ήταν δυνατό να πείσουν ότι αυτά τα έξοδα γίνονταν εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά για τις ανάγκες του τηλεοπτικού προγράμματος, έστω και με κριτήριο τον 1578 4Α.Α.Δ. Χαραλαμπίοουν.Υπ. Οικονομικών κ.α. τρόποπουηαιτήτριααντιλαμβανόταν αυτέςτιςανάγκες. Ηαπόφασητου Εφόρουήτανεύλογαεπιτρεπτή. 5 Ηπροσφυγή απορρίπτεται μεέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Rousounides v.Republic

(1987)3C.L.R. 512Georghiades v.Republic(Ministerof Finance)

(1972)3 C.L.R. 157Κουδουνάρη v. Εφόρου Φόρον Εισοδήματος

(1989)3(Γ) Α.Α.Δ. 1362- 15 Mallalieu v.Drummond[1983]S.T.C. 665· Mailalieu v.Drummond[1983]2A.C. 861. 20 Προσφυγή Προσφυγή εναντίον της άρνησης του Εφόρου Φόρου Εισοδήματος να δεκτεί όπως, προς εξεύρεση του φορολογητέου εισοδήματος της αιτήτριας, εκπέσουν τα 25 έξοδα κομμωτηρίου στα οποία υποβλήθηκε όταν παρουσίαζε το τηλεοπτικό πρόγραμμα "Ευχάριστο Σαββατόβραδο", τα έξοδα για την αγορά κατάλληλων ενδυμάτων και τα μεταφορικά έξοδα από το σπίτι της προςτοΡΙΚ. 30 Γ. Κορφιώτης,γιατηναιτήτρια. Α. Ευαγγέλου, Ανώτερος Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας. 35 Cur.adv. vult. Ο Δικαστής κ. Κωνσταντινίδης ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. 4 0 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Το ζήτημα είναι αν ήταν εύλογα επιτρεπτή η απόφαση του Εφόρου Φόρου Εισοδήματος να μή δεκτεί όπως, προς εξεύρεση του φορολογητέου εισοδήματος τηςαιτήτριας, εκπέσουν 1579 Κων/νίδης, Δ. Χαραλαμπίδουν.Υπ. Οικονομικώνκ.α.

(1992)Ι. Ταέξοδα κομμωτηρίου σταοποίαυποβλήθηκεγια να είναι κατάλληλα χτενισμένη όταν παρουσίαζε το τηλεοπτικό πρόγραμμα"ΕυχάριστοΣαββατόβραδο".

1. Τα έξοδα της για την αγορά κατάλληλων ενδυμάτων και την ανανέωση τους σε σύντομο χρονικό διάστημακαι
2. Τα μεταφορικά της έξοδα από το σπίτι της στην Έγκωμηπρος το ΡΙΚ. 5 10 Η απόφαση του Εφόρου στηρίχτηκε στα άρθρα 11

(1)και 13(a) και (ε) του περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου 1961 (Ν.58/61) μέχρι 1990, σύμφωνα μετα οποία 15 (α) "προς εξεύρεση του φορολογητέου εισοδήματος παντός προσώπου θα εκπίπτωνται άπασαιαι δαπάναι ας το τοιούτον πρόσωπον υπέστη εξ ολοκλήρου και αποκλειστικώς προς κτήσιν του εισοδήματος (άρθρο 11

(1))και (β) "προς εξεύρεση του φορολογητέου εισοδήματος προσώπουτινός δενθαεκπίπτωνται",μεταξύάλλων, (ι) αι οικιακαί ή ατομικαί δαπάναι, περί- 25 λαμβανομένων των εξόδων μεταβάσεως απότου τόπου διαμονής στον τόπον του επαγγέλματος" (άρθρο 13(a)) και (ιι) "πάσα δαπάνη ή έξοδον όπερ δεν αντιπρο- 30 σωπεύει ποσόν εξ ολοκλήρου και αποκλειστικώς διατεθέν ή δαπανηθέν προς τον σκοπόν κτήσεως του εισοδήματος" (άρθρο 13(ε)). Ο Έφορος με την επιστολή του της 16 Αυγούστου 1991 35 πληροφόρησε την αιτήτρια πως δεν μπορούν να γίνουν δεκτές οι διεκδικήσεις της επειδή "δεν επιτρέπονται τα μεταφορικά έξοδα από το τόπο διαμονής στον τόπο εργασίας" και "τα έξοδα κομμωτηρίου και έξοδα ενδυμασιών δεν είναι έξοδαγια αύξηση του εισοδήματος" 40 αλλά "προσωπικάέξοδατουκάθε φορολογουμένου". 1580 20 4ΑΑ.Δ. 5 Χαοαλαμπίδουν.Υπ. Οικονομικώνκ.α. Κων/νίδης,Δ. Θα εξετάσω πρώτα το θέμα των μεταφορικών. Η αιτήτρια εργαζόταν ως μισθωτός σε ιδιωτική εταιρεία. Παράλληλα ανέλαβε, έναντι αμοιβής, την παρουσίαση του τηλεοπτικού προγράμματος "Ευχάριστο Σαββατόβραδο". Για τις ανάγκες του προγράμματος χρειαζόταν να ταξιδεύει τρεις φορές κάθεβδομάδααπότο σπίτι της στην Εγκωμη,στο ΡΙΚ στην περιοχή Αγλαντζιάς. Υποστηρίζει η αιτήτρια πως ήταν οι μισθωτές 10 υπηρεσίες που πρόσφερε στην ιδιωτική εταιρεία που αποτελούσαν την κύρια πηγή του εισοδήματος της, πως η έδρα της ιδιωτικής εταιρείας που την εργοδοτούσε ήταν ο τόπος του επαγγέλματος της και πως, επομένως, τα μεταφορικά έξοδα για την μετάβαση της στο ΡΙΚ που 15 γίνονταν για να αποκτηθεί επιπρόσθετο εισόδημα και ύλη φορολογίας, δεν καλύπτονταν από την απαγορευτική διάταξη του άρθρου 13(a). Ήταν ποσά πουδαπανήθηκαν εξ ολοκλήρου και αποκλειστικώς για την κτήση του εισοδήματος της και θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά 20 τον προσδιορισμό τουφορολογητέου εισοδήματος της. 25 30 35 40 Ο δικηγόρος της αιτήτριας αναζήτησε έρεισμα στην υπόθεσηRousounides v. Republic

(1987)3 C.L.R. 512 στην οποία, όπως εισηγήθηκε, τέθηκαν αρχές που καλύπτουν και την περίπτωση της αιτήτριας. Χρειάζεται να συνοψίσω τα γεγονότα στην υπόθεση Rousounides. Ο αιτητής ήταν τελωνειακός λειτουργός τοποθετημένος στα Κεντρικά Γραφεία του Τμήματος στη Λευκωσία. Εξαιτίας της αύξησης του όγκου των εργασιών του Τμήματος στο αεροδρόμιο Λάρνακας, του ανατέθηκε η εκτέλεση υπερωριακών καθηκόντων εκεί. Θα έπρεπε, επομένως, μετά την πρωινή εκτέλεση των καθηκόντων του στο Γραφείο του στη Λευκωσία να ταξιδεύει το απόγευμααπό το σπίτι του, που βρισκόταν στη Λευκωσία, στο αεροδρόμιο Λάρνακας. Η απόφαση του Εφόρου πως τα μεταφορικά έξοδα στα οποία υποβαλλόταν για το σκοπό αυτό δεν θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά τον προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος του μεβάση το άρθρο 13(a) του Νόμου, κρίθηκε λανθασμένη και ακυρώθηκε. Εισηγήθηκε ο δικηγόρος της αιτήτριας πως και στην 1581 Κων/νίδης,Α. Χαοαλαμπίδου ν.Υπ. Οικονομικώνκ.α.

(1992)υπόθεση Rousounides και στην παρούσα υπόθεση τα μεταφορικά έξοδα γίνονταν ακριβώς για να αποκτηθεί επιπρόσθετο εισόδημα. Ηαιτήτρια,δενθαεξασφάλιζε το επιπρόσθετο εισόδημα ανδενπραγματοποιούσε το ταξίδι της προς το ΡΙΚ. Ο δικηγόρος των καθ' ων η αίτηση 5 εισηγείται πως υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ τωνδυο υποθέσεων. Στην υπόθεση Rousounides ο αιτητής ήταν υποχρεωμένος να προσφέρει υπερωριακή εργασία ενώ η επιπρόσθετη εργασία που ανάλαβε η αιτήτρια στην παρούσα υπόθεση ήταν θέμα δικής της επιλογής. Η 10 αιτήτρια αποφάσισε να προσφέρει τις υπηρεσίες της και στο ΡΙΚ ανεξάρτητα από ο,τιδήποτε θα μπορούσε να συσχετισθεί με τους όρους της εργοδότησής της στην ιδιωτική εταιρείαστην οποίαεργαζότανως μισθωτός. 15 Είναι γεγονός ότι στην υπόθεση Rousounides θεωρήθηκε ότι ο αιτητής είχε υποχρέωση να προσφέρει υπερωριακή εργασία στο αεροδρόμιο Λάρνακας. Όπως όμως σημειώνεται από το Δικαστήριο, στησελίδα 528, το ουσιαστικό ερώτημα δενήταντοκατά πόσο ο αιτητής είχε 20 αυτήτηνυποχρέωση. Ολόγος γιατονοποίο κρίθηκε ότι η περίπτωση δεν καλυπτόταν από τις πρόνοιες τουάρθρου 13(

1. a)συνίστατο στο ότι, με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης, δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι το αεροδρόμιο Λάρνακας ήταν τόπος επαγγέλματος γιατοναιτητή.Τόπος 25 επαγγέλματος του ήταν εκείνος στον οποίο τοποθετήθηκε ως δημόσιος υπάλληλος, δηλαδή,τα Κεντρικά Γραφεία του Τμήματος στη Λευκωσία. Το γεγονός ότι η φύση των καθηκόντων του επέβαλλε την προσφορά των υπηρεσιών του σε δυο τόπους, δεν καθιστούσε τον δεύτερο, τόπο 30 επαγγέλματος μετην έννοια τουάρθρου 13(a). Στην παρούσα υπόθεση η αιτήτρια δεν ασκούσε ένα επάγγελμα που απαιτούσε προσφορά υπηρεσιών σε περισσότερους από ένα τόπους. Η αιτήτρια επέλεξε να 35 ασκεί δυο επαγγέλματα. Οι εγκαταστάσεις του ΡΙΚήταν τόπος επαγγέλματος της αιτήτριας το ίδιο όπως καιτα γραφεία της ιδιωτικής εταιρείας. Δεν έχουμε, επομένως, δυο τόπους εκτέλεσηςκαθηκόντων του ίδιου επαγγέλματος αλλά δυο επαγγέλματα που ασκούνται σε διαφορετικούς 40 τόπους. Το άρθρο 13(
2. a)το κάμνει καθαρό πως έξοδα μετάβασης από τον τόπο διαμονής στο τόπο του επαγγέλματος δεν εκπίπτονται προς εξεύρεση του 1582 4ΑΛΛ. Χαραλαμπίδονν.Υπ. Οικονομικών κ.α. Κων/νίδης,Δ. φορολογητέου εισοδήματος και έτσι η απόφαση του Εφόρου σε σχέση με το ζήτημα αυτό ήταν εύλογα επιτρεπτή. 5 Απομένει τοθέματωνποσώνπουπλήρωνε η αιτήτριασε κομμωτήριακαιγιααγοράενδυμάτων.Είναιηυπόθεσητης αιτήτριας πως με βάση ρητό ή εξυπακουόμενο όρο της συμφωνίας της με το ΡΙΚ, είχε την υποχρέωση να "προσέρχεται για το γύρισμα με κατάλληλη ενδυμασίακαι 10 κόμμωση". Αυτό, όπως υποστηρίζεται στη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου της,συνεπαγόταντην επιβάρυνση της "με έξοδαγια την προετοιμασίακατάλληλης κόμμωσης επισκεπτόμενη κομμωτήριο το οποίο πλήρωνε η ίδια αμέσως πριν το γύρισμα κάθε προγράμματος μια η δυο 15 φορές για κάθε πρόγραμμα" και την "αγορά καταλλήλων ενδυμάτων και να ανανεώνει αυτά σε σύντομα χρονικά διαστήματα". Τόνισε ο δικηγόρος της αιτήτριας πως το ουσιώδες ήταν το γεγονός ότι σκοπός των πιο πάνω εξόδων ήταν η εξασφάλιση εισοδήματος και πως το 20 γεγονός ότι θα προέκυπτε ενδεχομένως και κάποιο προσωπικό όφελος ήπλεονέκτημα για την αιτήτρια, είναι αδιάφορο. Ο δικηγόρος των καθ' ων η αίτηση αναφέρθηκε στην 25 ανάγκη να γίνεται η δαπάνη εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά για την κτήση εισοδήματος και στο θεμελιωμένο πως,εφόσο διαπιστώνεταιότι αυτήη δαπάνη γίνεται καιγιαάλλο σκοπό,δεν είναι νόμιμο ναεκπίπτεται κατά τον προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος. 30 Αναφέρθηκε στις υποθέσεις Lefkos P. Georghiadesv. Re­ public (Minister of Finance)

(1972)3C.L.R. 157, Αντώνης Κονδοννάρηςv. ΕφόρουΦόρου Εισοδήματος Προσφυγή αρ. 536/88 της 31 Μαΐου 1989, Mallalieu v. Drummond [1983]S.T.C.665, 1983 2A.C. 861,και εισηγήθηκε πως ήταν 35 εύλογα επιτρεπτή η απόφασητου Εφόρουνα θεωρήσει ότι τα έξοδακομμωτηρίου καιένδυσης γίνοντανκαιγιασκοπό άλλο από την κτήση του εισοδήματος της αιτήτριας δεδομένου ότι δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ότι τα ρούχα αγοράζονταν και οι κομμώσεις γίνονταν 40 αποκλειστικάγιατηνεργασίατης αιτήτριας. Μου φαίνεται πως το πρώτο θέμα που πρέπει να 1583 Κων/νίδης, Δ. Χαοαλαμπίδου ν. Υπ. Οικονομικών κ.α.

(1992)εξεταστεί είναι η αντίληψη του τί είναι κατάλληλη κόμμωση και κατάλληλη ενδυμασία. Αν είναι ορθό ότι η επίσκεψη σε κομμωτήριο και μάλιστα δυο φορές πριναπό κάθε γύρισμα και η αγορά ενδυμάτων τα οποία και θα πρέπει να ανανεώνονται σε συχνά χρονικά διαστήματα 5 είναι προϋπόθεση γιαναείναι ηενδυμασίακαι ηκόμμωση κατάλληλη, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τα έξοδα γιατα πιο πάνω γίνονταν προς το σκοπό κτήσης του εισοδήματος της αιτήτριας. Σε τέτοια περίπτωση, θα εγειρόταν το ζήτημα αν τα έξοδα για το κομμωτήριο και 10 για την αγορά ενδυμάτων γίνονταν εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά για το σκοπό κτήσης του εισοδήματος της αιτήτριας. Από ταστοιχεία πουτέθηκαν ενώπιον του Εφόρου,δεν 15 προκύπτει πως οι όροι κάτωαπότους οποίους η αιτήτρια πρόσφερε τις υπηρεσίες της στο ΡΙΚ συνεπάγονταν τέτοιες υποχρεώσεις. Οι όροι της συμφωνίας της αιτήτριας με το ΡΙΚ δεν εξειδίκευαν κάποιας μορφής συγκεκριμένηενδυμασία ήκόμμωση. Έχω τηγνώμη πως η 20 συνάρτηση του κατάλληλου της κόμμωσης με την επίσκεψη σε κομμωτήριο και μάλιστα πάνω σε τακτική βάση και του κατάλληλου της ενδυμασίας με τη συχνή ανανέωση των ενδυμάτων, είναι προσωπικό θέμα του καθενός. Έχει να κάμει με τη δική του αισθητική άποψη 25 και τα δικά του κριτήρια. Στην υπόθεση αυτή, η προσωπική αντίληψη της αιτήτριας ως προς το τί είναι κατάλληλο, έχει σχέση με το πως η ίδια θέλει να εμφανίζεται και με το ποια εικόνα θέλει η ίδια να δημιουργήσει για τον εαυτό της, στο βαθμό που αυτή η 30 εικόνα δημιουργείται με την εξωτερική εμφάνιση. Το γεγονός ότι η αιτήτρια επιλέγει να επισκέπτεται κομμωτήριο μια ή και δυο φορές πριν από κάθε γύρισμα και να αγοράζει κατάλληλα, κατά τη δική της κρίση, ενδύματα, όπως και η άποψη της πως πρέπει να τα 35 ανανεώνει σε σύντομα χρονικά διαστήματα, είναι προσωπικό της ζήτημα, και τα έξοδα που αυτά συνεπάγονται είναι ατομικές της δαπάνες. Επιπρόσθετα, όμως, είναι ορθή και η θέση του 40 δικηγόρου των καθ' ων η αίτηση πως δεν υπάρχουν στοιχεία που θα ήταν δυνατό να πείσουν ότι αυτά τα έξοδα γίνονταν εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά για τις 1584 4 ΑΛΛ. Χαραλαμπίδουν. Υπ. Οικονομικών κ.α. Κων/νίδης, Δ. ανάγκες του τηλεοπτικού προγράμματος, έστω και με κριτήριο τον τρόποπου ηαιτήτριααντιλαμβανόταναυτές τις ανάγκες. Δεν υπήρχαν στοιχεία ως προς τη διάρκεια της κάθεκόμμωσης, τοόφελος της οποίας,απότην άποψη 5 της εμφάνισης, θα είχε η αιτήτρια και μετά το τέλος των γυρισμάτων. Ακόμα, δεν υπήρχε οποιοδήποτε στοιχείο που να έδειχνε ότι τα ενδύματα, που δεν ήταν κάποιας μορφής ειδική στολή ή επινόηση προσαρμοσμένη για να χρησιμοποιείται μόνο για τις ανάγκεςτουπρογράμματος, 10 χρησιμοποιούνταν μόνο για τους σκοπούς της εργασίας της αιτήτριας και δεν εμπλούτιζαν ταυτόχρονα, το προσωπικό "βεστιάριο" τηςαιτήτριας. Καταλήγω ότι η απόφαση του Εφόρου ήταν εύλογα 15 επιτρεπτή. Η αίτηση απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται με έξοδα εναντίον της αιτήτριας. Τα έξοδα να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή προκειμένου ναεγκριθούν από το Δικαστήριο. Η προσφυγή απορρίπτεται μεέξοδα. 1585