clr/1992/1992_4_1625.pdf

(4)ορθά η απόφαση για χορήγηση σύνταξης είχε αναδρομική ισχύ μόνο τρεις μήνες πριν από την υποβολή της αίτησης και δεν ανέτρεχεστοχρόνο τον θανάτου. Η αιτήτρια, της οποίας ο σύζυγος σκοτώθηκε σε ατύχημα, υπέβαλε τριάντα χρόνια μετά το θάνατοτου αίτηση για σύνταξη χηρείας. Τοαίτηματηςέγινε αποδεκτόμεχορήγησησύνταξης από 3/6/

1. Μετηνπροσφυγήτηςαυτήπροσέβαλε το μέρος της απόφασηςτων καθ' ων η αίτηση αναφορικά με την ημερομηνία έναρξης της χορήγησης της σύνταξης. Σύμφωναμε την αιτήτριατο αίτηματης θαέπρεπεναγίνει δεκτόαπότηνημερομηνίαθανάτουτουσυζύγου δηλαδή τις 16/9/
2. Ηδικηγόρος των καθ'ων η αίτηση εισηγήθηκε πως σύμφωνα με τον Κανονισμό 3

(4)των περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Παροχαί) Κανονισμών (Κ.Δ.Π. 243/80) η αναδρομικότητα των πληρωμών περιορίζεται μόνο στους τρεις μήνεςπριντηνυποβολήτης αίτησης. 1625 Χρυσοστόμουν. Δημοκρατίας

(1992)Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισε ότι: Όπως ορθάεισηγήθηκε ηδικηγόρος τηςΔημοκρατίαςηνομική κατάσταση της αιτήτριας στηρίζεται στις κείμενες διατάξεις που περιλαμβάνουν και τις πρόνοιες των κανονισμών που προεκτέθηκαν. Σύμφωνα δε με τη ρητή διάταξη που διέπει την περίπτωση σύνταξης χηρείας η αναδρομική καταβολή της πληρωμής της ήτανδυνατή μόνο για περίοδο 3 μηνών από 3/9/90 που προβλήθηκε νομότυπαηαπαίτηση. Νομίζωπως έχει θέση εδώ σχετική παρατήρησημουστην Μάρκος Παναγιώτου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)3 Α.Α.Δ. 3506. "Πρέπει περαιτέρω να λεχθεί ότι σύμφωνα με τον Καν.3

(4)αντο συνταξιοδοτικόδικαίωμα δεν ασκηθεί με την κατάθεση αίτησης μέσα στο χρονικό αυτό διάστημα {δηλ. τρεις μήνες όπως προβλέπει ο Καν. 3

(2)(β)} επέρχεται απόσβεση του, χάνεται, δηλαδή, αλλά μόνο για την περίοδο που εμπίπτει εκτός της παραπάνω αποσβεστικής προθεσμίας." Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. -* ^ 20 Αναφερόμενη υπόθεση: Παναγιώτου ν.Δημοκρατίας

(1990)3Α.Α.Δ.

1. 25 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον απόφασηςτου καθ' ου ηαίτηση με την οποία το αίτημα της αιτήτριας για χορήγηση σύνταξης χηρείας δεν έγινε δεκτόν από την ημερομηνία 30 θανάτου του συζύγου της. Χρ. Μ Τριανταφυλλίδης, γιατηναιτήτρια. Μ. Γ. Μαλαχτού (κα),Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για -*5 τον καθ' ουη αίτηση. Cur.adv.vult. Ο Δικαστής κ. Νικήτας ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Η γνώση των πραγματικών δεδομένων 1626 4 Α.Α.Δ. Χρυσοστόμου ν. Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. θα φέρει στην επιφάνεια το πρόβλημα νομικής ερμηνείας που παρουσιάζει ηυπό κρίση υπόθεση. Η αιτήτρια έχασε τον άνδρα της πριν από πολλά χρόνια σε οδικό ατύχημα. Στις 14/9/60 τον κτύπησε αυτοκίνητο ενώ ποδηλατούσε 5 στην οδό Κυριάκου Μάτση στον Αγ. Δομέτιο. Έχει σημασία να αναφερθείότι οαποβιώσαςείχε σχολάσει από τη δουλειά του και κατευθυνόταν προς το σπίτι του. Δύο μέρες αργότερα στις 16/9/90 υπέκυψε στο μοιραίο. Οι προσπάθειες της αιτήτριας τότε να πάρει οικονομική 10 βοήθεια από το δημόσιο απέτυχαν. Η ασφαλιστική νομοθεσία που ήταν σε ισχύ δεν κάλυπτε την περίπτωση της. Το κενό πληρώθηκε από το νέο κώδικα, τον περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμοαρ. 2/
2. 15 Με τη μεταγενέστερη νομοθετική ρύθμιση η αιτήτρια απέκτησε εμμέσως δικαίωμα σε σύνταξη χηρείας από το θάνατο του συζύγου της ως αμέσως ασφαλισμένου. Συγκεκριμένα με το άρθρο28

(2)του Ν.2/64 θεωρήθηκε ως εργατικό ατύχημακαι αυτόπου μπορούσε να συμβεί κατά 20 τη μετάβαση του ασφαλισμένου στο τόπο εργασίας του ή, όπως συνέβη εδώ,κατά την αποχώρησητου απόαυτόν.Το άρθρο28 είναι ρήτρα αναδρομήςτων διατάξεων του 22

(2)έτσι που να επεκτείνεται η ωφέλεια που προκύπτει απ* αυτό αναδρομικά σε εργατικά ατυχήματα που συνέβηκαν 25 την 7/1/57 ή μετέπειτα. Συναφείς είναι και οι διατάξεις του άρθρο 81 που αφορούν στην έναρξη της ισχύος του νόμου. Θα μπορούσε να σημειωθεί εδώ ότι ο Ν. 2/64 καταργήθηκε από νεώτερο Νόμο (106/72) που αντικαταστάθηκε από το Ν.41/

1. Στο νόμο αυτό και τις 30 τροποποιήσεις που έγιναν μέχρι σήμερα ενσωματώνονται οι αρχές του ασφαλιστικού μας δικαίου και ρυθμίζονται τα επι μέρους θέματακοινωνικής ασφάλισης. Προφανώς από άγνοια η αιτήτρια δεν διεκδίκησε 35 έγκαιρα τα δικαιώματατης. Υπέβαλε αίτηση για σύνταξη ως χήρα θανόντος ασφαλισμένου μόλις στις 30/8/
2. Ο διευθυντής κοινωνικών ασφαλίσεων, για τους λόγους που αναφέρει στην επιστολή του ημερ. 13/10/90, απέρριψε το αίτημα. Ενόσω όμως εκκρεμούσε η υπ* αρ. 1073/90 40 προσφυγή, που κατέθεσε εναντίον της παραπάνω απορριπτικής απόφασης, επανεξετάστηκε η περίπτωση της. Προηγήθηκε αίτηση ημερ. 25/6/91 που συνοδευόταν από τααπαραίτητα δικαιολογητικά, τα οποία είχε ζητήσει 1627 Νικήτας,Δ. Χρυσοστόμουν.Δημοκρατίας

(1992)ο διευθυντής μετην επιστολή τουτης7/6/91. Το αποτέλεσμα ήτανθετικό γιατην αιτήτρια. Όμωςδεν ικανοποιήθηκε πλήρως η αξίωση της. Το αίτημα για χορήγηση σύνταξης χηρείας δεν έγινε δεκτόν από την 5 ημερομηνία θανάτου του συζύγου δηλαδή τις 16/9/60, όπως ζήτησε η ίδια.Ησύνταξητης χορηγήθηκε από 3/6/90 κατ' εφαρμογή των διατάξεων του Καν. 3

(2)(β) των περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Παροχαί) Κανονισμών (Κ.Δ.Π. 243/80 ημερ. 29/9/80), που θεσπίστηκαν κατ' 10 εξουσιοδότηση του άρθρου 73 του νόμου. Ας σταθούμε στο περιεχόμενο τους. Γενικά ο Καν. 3 ρυθμίζει τις προθεσμίες μέσα στις οποίες ο δικαιούχος οφείλει να υποβάλει την αίτηση του, οι οποίες ποικίλλουν ανάλογα με το είδος της παροχήςπου επιδιώκεται. Ηπαράγραφος 15

(1)προβλέπει επιτακτικά ότι κάθε αίτηση για παροχή πρέπει να γίνεται μέσα στα χρονικά όρια που ορίζουν οι κανονισμοί αυτοί. Σύμφωνα με την παράγραφο

(2)(β) του ίδιου 20 κανονισμού η προθεσμία στην περίπτωση σύνταξης χηρείας είναι "χρονικόν διάστημα ουχί μακρότερον των τριών μηνών απότης ημέρας διατην οποίανπροβάλλεται απαίτησις προς χορήγησιν παροχής." Στην πράξη η επίδικη απόφαση, που γνωστοποιήθηκε εγγράφως στην 25 αιτήτρια την 1/7/91, σημαίνει μικρή μόνο αύξηση στη σύνταξη γήρατος που παίρνει η αιτήτριααπό το 1981. Κι αυτό γιατί, όπως εξηγεί ο εξεταστής απαιτήσεων στην κοινοποίηση της απόφασης,τα ποσά των δύο συντάξεων στις οποίες δικαιούται η αιτήτρια συνυπολογίστηκαν με 30 τον τρόπο που αναφέρεται σ' αυτή. Ας σημειωθεί ότι τα δικαιώματα των διπλοσυνταξιούχων καθορίζονταιαπότο άρθρο 61

(1)του Ν. 41/80. Η εισήγηση του δικηγόρου της αιτήτριας είναι ότι το 35 συνταξιοδοτικό δικαίωμα της έχει ως αφετηρία την ημερομηνία θανάτου του συζύγου. Εξακολουθεί δε να υπάρχει εφ'όρου ζωής σύμφωνα με τις διατάξεις του προϊσχύσαντος δικαίου (Ν.2/64),αλλάκαιτου τελευταίου ασφαλιστικού κώδικα, συγκεκριμένα του άρθρου 49

(2)40

(3)(α) του Ν.41/80. Συνεπώς, εφόσον η αιτήτρια συζούσε με το σύζυγο της κατά το χρόνο του θανάτου του, όπως προβλέφθηκε από την παραπάνω διάταξη, και δεν έχει 1628 4Α.Α.Δ. 5 Χρυσοστόμουν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. ξαναπαντρευτεί,το δικαίωμααναδρομικής καταβολής της σύνταξης από 16/3/60 έχει θεμελιωθεί. Η αντίπαλη θέση ότι η αναδρομικότητα των πληρωμών περιορίζεται μόνο στους 3 μήνες σύμφωνα με τον Καν. 3

(2)(β) δεν ευσταθεί. Κυρίως για το λόγο ότι ούτε ο νόμος ούτε οι σχετικοί κανονισμοί έθεσαν περιορισμούς στην αναδρομικότητα καταβολής των παροχών. Περιορίζουν απλώς τον χρόνο υποβολής αίτησης. 10 Διαζευκτικά υποστηρίχθηκε ότι η διοίκηση έπρεπε να εφαρμόσει τον καν. 4

(4)που θα επέτρεπε την καταβολή της σύνταξης για τα δύο χρόνια που προηγήθηκαν της έγκρισης της αίτησης. Ενημερωτικά παραθέτω την πρόνοια αυτή. "Ουδεμία παροχή καταβάλλεται δι' 15 οιανδήποτε περίοδον πέραν των δύο ετών των αμέσως προηγούμενων της ημερομηνίας εγκρίσεως της σχετικής αιτήσεως." Τέλος η αιτήτρια παραπονείται ότι το αίτημα για σύνταξη χηρείας ήταν εξαρχής ενώπιον του τμήματος κοινωνικών ασφαλίσεων, αλλάτούτο αδράνησε. 20 Προβάλλεται τέλος ο ισχυρισμός ότι η διοίκηση δεν προέβη στην δέουσα έρευνα και συνεπώς ηαπόφασηείναι προϊόν πλάνης. Κι αυτό γιατί βασικά στην επιστολή της 13/10/90ως ημερομηνία θανάτουαναφέρεται λανθασμένα 25 η 16/9/90.Ακόμηστην τελευταία επιστολή της 1/7/91, που ενσωματώνει την επίδικη απόφαση, δεν δικαιολογείται πώς κατέληξαν σ' αυτή. Σπεύδω να παρατηρήσω πως οι αιτιάσεις αυτές είναι αβάσιμες και απορριπτέες. Στην τελευταία επιστολή παρέχεται η πραγματική και νομική 30 βάσητης απόφασηςως καικάθεδυνατήδιευκρίνιση για τη μέθοδοπουακολουθήθηκε στον καθορισμό της πληρωτέας σύνταξης. Ως προς το άλλο θέμα είναι φανερό από την αλληλογραφία που υπάρχει στο φάκελο και τις άλλες περιστάσεις της υπόθεσης πως επρόκειτο για 35 δακτυλογραφικόλάθος και όχι ουσιαστική αβλεψία. Η δικηγόρος της Δημοκρατίας υπέβαλε στην ουσία ότι η απόκτηση του συνταξιοδοτικού λόγω χηρείας δικαιώματος μόνον στον καν. 3

(2)(β) θα μπορούσε να 40 διεκδικήσει ερείσματα. Συναφώςανέφερε πως αν "ηημέρα για την οποία προβάλλεται απαίτηση για χορήγηση παροχής" είχε μετατεθεί σε οποιοδήποτε χρόνο πριν από 1629 Νικήτας,Δ. Χρυσοστόμουν.Δημοκρατίας

(1992)την 3/6/90(ημερομηνίας παραλαβήςτης αίτησης που έγινε στις 30/8/90), έπρεπε τότε να είχε απορριφθεί ως εκπρόθεσμη. Και συνέχισε: "εάν μετηφράση'ημέραδιάτηνοποίανπροβάλλεται 5 η απαίτηση' στα πλαίσια του Καν. 3

(2)(β) ο νομοθέτης αναφερόταν στην ημέρα του θανάτου του συζύγου (σε σχέση με τη σύνταξη χηρείας) τότε θα έκανε ρητή αναφορά στην ημέρα του θανάτου όπως ακριβώς γίνεται στα πλαίσια του Καν. 3

(2)(α) σε σχέση με το 10 βοήθημακηδείας." Περαιτέρω η κα Μαλαχτού επεσήμανε ορισμένες ερμηνευτικές διατάξεις του άρθρου 2

(1)του Ν.41/80 και επικαλέστηκε το άρθρο 90

(1)του ίδιου νόμου και τον 15 παραπάνω κανονισμό για να υποστηρίξει τη θέση του δημοσίου ότι δεν ήταν δυνατή άλλη ερμηνευτική προσέγγιση των προνοιών που διέπουν τη συζητούμενη περίπτωση. Σχετικά με το επιχείρημα που αφορά στο επίδομα κηδείας αντιπαρατηρήθηκε ότι με βάση τον Καν. 20 3

(3)η παράλειψη υποβολής αίτησης μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία επάγεται αυτομάτως την απόσβεση τέτοιου δικαιώματος. Ωστόσο στην περίπτωση των παροχών κάτω από τον Καν. 3

(2)β), που περιλαμβάνει και τη σύνταξη χηρείας, δεν υφίσταται 25 τέτοια πρόνοια, πράγμα που υποδηλώνει την πρόθεση διαφορισμού των δύο περιπτώσεων. Κατά τις διατάξεις τουάρθρου2

(1)του Ν.41/80 ο όρος "τέως δικαιούχος" σημαίνει δικαιούχο δυνάμει νόμου που 30 καταργήθηκε. Σύμφωνα δε με το άρθρο 90

(1), που είναι αποφασιστικής σημασίας, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις τέως δικαιούχου διέπονται από το νόμο αυτό. Υπάρχει ακόμη μιά ερμηνευτική διάταξη ζωτικής πάλιν σπουδαιότητος. "Σχετική ημερομηνία" αναφορικά 35 με οποια-δήποτε παροχή σημαίνει την ημερομηνία κατά την οποία ένα άτομο "πληροί το πρώτον τις προϋποθέσεις προς θεμελίωσιν δικαιώματοςεις τοιαύτην παροχήν,πλην ττκ προϋποθέσεως τικ υποβολτκ αιτήσεως". 40 Αναμφίβολα στην προκείμενη περίπτωση διαπιστώθηκε συνδρομή των προϋποθέσεων που έτασσε ο νόμος για 1630 4Α.Α.Δ. Χρυσοστόμουν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. κτήση του δικαιώματος της αιτήτριας σε σύνταξη χηρείας. Όπως προκύπτει απότις πρόνοιες που μνημονεύθηκαν, η κτήση του δικαιώματος δεν ταυτίζεται με την άσκηση του. Μάλιστα ο Καν. 3

(5)απαιτεί την υποβολή αίτησης για 5 παροχήσε καθορισμένο τύπο εκτός στις περιπτώσεις που ο διευθυντής αποφασίζει διαφορετικά. Με βάση δε τον Καν. 3

(6)ηαίτησηπρέπει νασυνοδεύεται απόταέγγραφα και τα στοιχεία που ο διευθυντής κρίνει απαραίτηταγια την εξέτασητης αίτησης. Συμπερασματικάθαλέγαμεότι η 10 ενάσκηση του δικαιώματος συνεπάγεται την ενεργοποίηση τουδικαιούχου. Φαίνεται πως οι ίδιες αρχές επικρατούν στην Ελλάδα όπως προκύπτει από τη νομολογία του Συμβουλίου της 15 Επικρατείας: 20 "Για την απονομή συντάξεως δεν αρκεί απλή και αόριστη νομοθετική πρόβλεψη, αλλ' απαιτείται και η υποβολή αιτήσεως περί της συνδρομής των νομίμων προϋποθέσεων (Σ.τ.Ε. 77/1975). Είναι άξια μνείας και η απόφαση του ίδιου δικαστηρίου μεαριθμό 1977/

1. 25 30 "Κατά γενική αρχή της κοινωνικής ασφαλίσεως η κτήση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγωγήρατος είναι άσχετη με την ενάσκηση αυτού που μπορεί να γίνει στη συνέχεια και μάλιστα ανεξαρτήτως του αν ο ασφαλισμένος συνέχισε πραγματικάτην ασφαλιζόμενη εργασία του." Έτσι τα όργανα κοινωνικής ασφάλισης δεν είχαν υποχρέωση ούτε μπορούσαν νακινήσουν αυτεπάγγελτα τη διαδικασία για συνταξιοδότηση της αιτήτριας. Ούτε 35 υπήρχε ενώπιον τους αίτημασε εκκρεμότητα πλην εκείνου της30/8/
2. Όπως ορθά εισηγήθηκε ηδικηγόρος της Δημοκρατίας η νομική κατάσταση της αιτήτριας στηρίζεται στις κείμενες 40 διατάξεις που περιλαμβάνουν και τις πρόνοιες των κανονισμών που προεκτέθηκαν. Σύμφωνα δε με τη ρητή διάταξη που διέπει την περίπτωση σύνταξης χηρείας η 1631 Νικήτας,Δ. Χρυσοστόμου ν.Δημοκρατίας

(1992)αναδρομική καταβολή της πληρωμής της ήταν δυνατή μόνο για περίοδο 3 μηνών από 3/9/90 που προβλήθηκε νομότυπα ηαπαίτηση.Νομίζωπως έχειθέσηεδώ σχετική παρατήρηση μου στην υπόθεση 434/89, Μάρκος Παναγιώτου ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας, ημερ.24/10/90: 5 "Πρέπει περαιτέρω να λεχθεί ότι σύμφωνα με τον Καν. 3

(4)αν το συνταξιοδοτικό δικαίωμα δεν ασκηθεί με την κατάθεση αίτησης μέσα στο χρονικό αυτό διάστημα {δηλ. τρεις μήνες όπως προβλέπει ο Καν. 3 10

(2)(β)} επέρχεται απόσβεση του,χάνεται,δηλαδή, αλλά μόνο για την περίοδο που εμπίπτει εκτός της παραπάνω αποσβεστικήςπροθεσμίας." Η εναλλακτική λύσηπου προτάθηκε με βάσητον Καν. 15 4

(4)δεν μπορεί ναγίνει δεκτήενόψειτης ειδικής ρύθμισης που υπάρχειγιατησύνταξηχηρείαςστον Καν.3

(2)(β). Παρόλο που η περίπτωση προκαλεί τη συμπάθεια του δικαστηρίου ο νόμος δεν επιτρέπει άλλη αντιμετώπιση. Η 20 προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Άλλωστε η κα Μαλαχτού δήλωσε προκαταβολικάότι σε περίπτωση που αποτυγχάνει ηαίτησηδενθαζητούσεέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 25 1632