26 Ιουνίου, 1992 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΣΟΦΟΥΛΛΑ ΧΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ/Η ΑΛΛΩΝ Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 246/90). 5 Εκτοπισθέντες και Παθόντες — Προσφυγική Ταυτότητα — Έννομο Συμφέρον — Σύζυγος και πατέρας έχει έννομο συμφέρον προσβολής της απόφασης απόρριψης αιτήματος, για θεώρηση της συζύγου και των παιδιών τον ως εκτοπισθέντων, γιατί επηρεάζονται άμεσα τα συμφέροντα τον. Διοικητικό Δίκαιο — Διακριτική ευχέρεια της Διοίκησης — Εκτίμηση γεγονότων — Δεν υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο — Δεδομένου ότι η Διοίκηση δεν υπερέβη τα ακραία όρια της 10 διακριτικής της ευχέρειας. 15 Εκτοπισθέντες και Παθόντες — Προσφυγική Ταυτότητα — Ανάκληση απόφασης, βάσει της οποίας ο αιτητής θεωρείτο εκτοπισθείς — Η κατοχή προσφυγικής ταυτότητας, χωρίς να πληρούνται τα κριτήρια που καθορίστηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο, είναι αντίθετη με το Νόμο και το δημόσιο συμφέρον — Δυνατή η ανάκληση της παράνομης ευμενούς αυτής πράξης, έστω κι αν ο αιτητής δεν είχε χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε δόλο. 20 Αντικείμενο της προσφυγής ήταν η απόφασητων καθ"ων η αίτηση, με την οποία είχαν αποφασίσει πως οι αιτητές, και ο καθ' ένας απόαυτούςξεχωριστά, δεν ήταν εκτοπισμένοι. 25 Οι αιτητές ισχυρίστηκαν πως η επίδικη απόφαση ήταν 2325 Γεωργίουκ.α. ν.Δημοκρατίαςκ.α.
(1992)προϊόν πλάνης, πως οι καθ' ων η αίτηση ενήργησαν χωρίς δέουσα έρευνα και πως η απόφασηακύρωσης της προσφυγικής τους ταυτότητας αποτελούσε ανάκληση ευμενούς διοικητικής πράξης και ως τέτοια δεν ήταν επιτρεπτή, ιδιαίτερα μετά την παρέλευση μακρού χρονικού διαστήματος. Οι καθ' ων η αίτηση πρόβαλαν προδικαστική ένσταση πως η προσφυγή του αιτητή 2 ήταν εκπρόθεσμη, καθ' ότι προσέβαλε απόφασητων καθ' ωνηαίτησηημερομηνίας9/11/
- Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισε ότι: 1) Εν πρώτοις θαήθελα να παρατηρήσωτα εξής,αναφορικά με ισχυρισμό των καθ' ων η αίτηση, ότι η προσφυγή του 15 αιτητή 2 είναι εκπρόθεσμη όσον αφορά προσβολή της απόφασης της αρμόδιας αρχής με ημερομηνία 9/11/
- Παρόλο που οι καθ' ων η αίτηση αναφέρονται στην επιστολή της αιτήτριας 1, με ημερομηνία 16/12/1989, ως ένσταση στην απόφαση τους 9/11/1988, από το 20 περιεχόμενο της επιστολής της αιτήτριας, και ιδιαίτερα την παράγραφο 6, σαφώς προκύπτει ότι αφορά αποκλειστικά αίτημα της για θεώρηση αυτής και των παιδιών της ως εκτοπισμένων. Δεδομένου λοιπόν ότι δεν πρόκειται περί ένστασης του αιτητή 2 εναντίον της 25 απόφασης των καθ' ων η αίτηση, ημερομηνίας 9/11/1988, να μην τον θεωρήσουν εκτοπισθέντα, το αίτημα του αιτητή αυτού, όσον αφορά τη μη αναγνώριση του ως εκτοπισμένου, είναι όντως εκπρόθεσμη. Όμως, όσον αφοράτην απόφαση των καθ' ων ηαίτησηνα απορρίψουν το αίτημα της συζύγου του, αιτήτριας 1, και των παιδιώντου,οαιτητής κατέχει το απαραίτητο έννομο συμφέρον να προσβάλει την απόφαση αυτή με την παρούσα προσφυγή, αν μη τι άλλο, γιατί επηρεάζονται 35 άμεσα τα συμφέροντα του εφόσον αυτοί στερούνται των διαφόρων βοηθημάτων,δανείων κ.λ.π. που θα δικαιούντο να παίρνουν ως πρόσφυγες. 2) Δεν έχω πεισθεί ότι υπάρχει οποιαδήποτε πλάνη περί τα 40 πράγματα ή ότι η Διοίκηση υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής της ευχέρειας. Το γεγονός ότι το εξαγόμενο συμπέρασμα των καθ' ων η αίτηση, σχετικά με τους ισχυρισμούς της αιτήτριας 1,όπως και με τις βεβαιώσεις 2326 10 30 4Α.Α.Α. 5 1Q 15 20 25 Γεωργίου κ.α.ν.Δημοκρατίαςκ.α. που είχε προσκομίσει προς υποστήριξη τους, δεν συνάδει με αυτούς, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι βεβαιώσεις αυτές αγνοήθηκαν ή ότι υπήρξε πλάνη. Οι καθ' ων η αίτηση αξιολόγησαν και συνεκτίμησαν όλα τα ενώπιον τους στοιχεία και κατέληξαν στα επίδικα συμπεράσματα τους. Η ουσιαστική κρίση της Διοίκησης, αναφορικά με την εκτίμηση των ενώπιον της γεγονότων, δεν υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο, δεδομένου βεβαίως ότι η Διοίκηση δεν έχειυπερβεί σε ακραίαόριατηςδιοικητικήςτης ευχέρειας. Τέλος, όσον αφορά τον ισχυρισμό, ότι η ανάκληση ευμενούς διοικητικής πράξης δεν είναι δυνατή, και αυτός πρέπει να απορριφθεί, γιατί παράνομες ή πλημμελείς διοικητικές πράξεις της Διοίκησης μπορούν νόμιμα να ανακληθούν- κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, όπως λόγοι δημόσιου συμφέροντος. Η κατοχή προσφυγικής ταυτότητας, με όλα τα σχετικά ευεργετήματα, από πρόσωπα που δεν είναι εκτοπισμένα, εντός της έννοιας των σχετικών διατάξεων,αναμφίβολαεπηρεάζει άμεσα το δημόσιο συμφέρον. Έστω και αν ο κάτοχος προσφυγικής ταυτότητας δεν χρησιμοποίησε οποιοδήποτεδόλο,εντούτοις ηκατοχήτης ταυτότητας χωρίς να πληρούνται τα κριτήρια, όπως καθορίστηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο, είναι αντίθετηπροςτοΝόμο. 30 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: Republic v.Georgiades
(1972)3 C.L.R. 594- 35 Ευστρατίου ν.Δημοκρατίας,
(1991)4(A) Α.Α.Δ. 421• Πετρούδης ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 3883. 40 Προσφυγή. Προσφυγήκατάτηςαπόφασηςτων καθ'ωνη αίτηση,με την οποία απεφάσισαν ότι οι αιτητές, και/ή ο καθένας απόαυτούςξεχωριστά, δεν είναιεκτοπισμένοι. 2327 Γεωργίου κ.α.ν.Δημοκρατίαςκ.α.
(1992)Ε.Ευσταθίου, γιατοναιτητή. Δ. Παπαδοπούλου (χα) Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας γιατους καθ' ωνη αίτηση. Cur.adv. vult. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Μετηνπροσφυγήαυτήοι αιτητές ζητούν:- 10 "Δήλωσητου ΣεβαστούΔικαστηρίου ότι, η απόφασις των καθ'ων ηαίτησις, κοινοποιηθείσα εις τους αιτητές με επιστολήημερομηνίας 31.1.1990,με την οποίααυτοί απεφάσισαν ότι οι αιτητές και/ήο καθέναςαπόαυτούς ξεχωριστά δεν είναι εκτοπισμένοι και/ήηαπόφαση των 15 καθ' ων η αίτησις με την οποίαν αυτοί ανακάλεσαν προηγούμενη απόφαση τους ότι οι αιτητές είναι εκτοπισμένοι λόγω της Τουρκικής Εισβολής, είναι άδικη και/ή παράνομη και/ή στερείται εννόμου αποτελέσματος." 20 Η αιτήτρια 1κατάγεται από τα Βαρίσια, ο δε σύζυγος της,αιτητής2, απότο Στρόβολο. Στις 3/9/1988 ο αιτητής 2 υπέβαλε αίτηση για έκδοση 25 προσφυγικής ταυτότητας σ' αυτόν και στην οικογένεια του. Σε σχετικό βιογραφικό σημείωμα που υπέβαλε προς υποστήριξη τηςαίτησης του αναφέρειταακόλουθα:(α) Μέχρι το 1973 έμενε στην οδό Επτανήσου αρ.
- 30 Στρόβολος. (β) Τον Οκτώβριο του 1973 κατοίκησε για δύο περίπου μήνες στην οδόΑρχιμήδους 23, Στρόβολος. (γ) Κατά τις πιο πάνω περιόδους η σύζυγος του έμενε τον περισσότερο καιρό,στα Βαρίσια όπου πήγαινε καιο ίδιος ταΣαββατοκύριακα. 4 (δ) Είχε προσφυγική ταυτότητα την οποία απέσυρε η ^ Υπηρεσία Εγγραφήςκατόπινσχετικού ελέγχου. 2328 4Λ.Α.Δ. Γεωργίου κ.α. ν.Δημοκρατίαςκ.α. Δημητριάδης,Δ. Σε σχετικό σημείωμα (Ερ. 6-5), που περιέχεται στο φάκελο για τον αιτητή της Υπηρεσίας Εγγραφής (Τεκμήριο 1 στην Προσφυγή), αναφέρεται ότι:5 (α) Ο αιτητής και η σύζυγος του είναι καταχωρημένοι στους εκλογικούς καταλόγους 1972/73 στην οδό Επτανήσου αρ. 7, Στρόβολος, και όχι στους εκλογικούς καταλόγουςσταΒαρίσια. 10 (β)Στιςκάρτεςτων Κοινωνικών Ασφαλίσεων φαίνεται ότι ο αιτητής μέχρι 24.11.73 εργαζόταν με εργοδότη της επαρχίαςΛευκωσίας καιδήλωνε σαν διεύθυνση του την οδό Επτανήσου αρ. 7, Στρόβολος. Από 3.12.73 μέχρι 18.5.74 εργάστηκε πάλι σε εργοδότη της επαρχίας Λευκωσίας, αλλά δεν καταχωρήθηκε οποιαδήποτε διεύθυνση διαμονής τηνπερίοδοαυτή. 15 Από έρευνα που έγινε στην οδό Αρχιμήδους, όπως 20 αναφέρεται στο πιο πάνω σημείωμα, θεωρήθηκε ότι ο αιτητής διέμενε εκεί με την οικογένεια του μέχρι την εισβολή, και γι' αυτό η αίτηση του δεν εγκρίθηκε. Ο αιτητής 2 πληροφορήθηκε σχετικά με επιστολή ημερομηνίας9/11/
- 25 Με επιστολή της,ημερομηνίας 16/12/1989,ηαιτήτρια1 απευθύνθηκε προς τους καθ'ων ηαίτηση ζητώντας,όπως της αναγνωριστεί ηπροσφυγική ιδιότηταστην ίδιακαιτα παιδιά της, υποβάλλοντας βεβαιώσεις από κατοίκους 30 Βαρίσιας ότι πρινκαι μέχρι την εισβολήείχετην διαμονή της στο χωριό Βαρίσια. Σ' αυτήν επίσης ανάφερε ότι ο σύζυγος της όταν εργαζόταν στην περιοχή Λευκωσίας έμενε σε ενοικιασμένο δωμάτιο και πηγαινοερχόταν τα Σαββατοκύριακα στα Βαρίσια, όταν, δε, εργαζόταν στην 35 περιοχή ΞερούκαιΜόρφουδιέμενε σταΒαρίσια. Σε σχετικό σημείωμα (Ερ. 15-14), του διοικητικού φακέλου (Τεκμήριο 1), αναφέρεται ότι οι αιτητές ήταν καταχωρημένοι στους εκλογικούς καταλόγους 72/73 του 40 Στρόβολου και ότι δεν ήταν καταχωρημένοι στους εκλογικούς καταλόγους Βαρίσιας και, αφού λήφθηκαν πληροφορίες από διάφορους πρώην κατοίκους του χωριού, μεταξύ των οποίων τη σύζυγο του Κοινοτάρχη 2329 Δημητριάδης,Δ. Γεωργίου κ.α.ν.Δημοκρατίαςκ.α.
(1992)Βαρίσιας και τη θεία της αιτήτριας 1, ότι οι αιτητές κατοικούσαν στη Λευκωσία κατά το χρονικό διάστημα πριν την εισβολή, αποφάσισαν ότι,οι βεβαιώσεις πουείχε υποβάλειηαιτήτρια 1 δεν μπορούσανναληφθούνυπόψη καιωςεκτούτουαπέρριψαντοαίτηματης. 5 Οι αιτητέςωςαποτέλεσμακαταχώρησαντηνπροσφυγή αυτή, με την οποία ισχυρίζονται ότι ηαπόφαση των καθ' ων η αίτηση δεν ήταν εύλογα επιτρεπτή με βάση τα ενώπιον τους στοιχεία και την έννοια των όρων ίο "εκτοπισθείς" και "μόνιμος κατοικία" και ότι ενήργησαν χωρίς δέουσα έρευνα καιυπό καθεστώς πλάνης.Επίσης, ισχυρίζονται ότι η επίδικη απόφαση της ακύρωσης της προσφυγικής ταυτότητας αποτελεί ανάκληση ευμενούς διοικητικής πράξης, η οποία, ως τέτοια, δεν είναι 15 επιτρεπτή, ιδιαίτερα μετά την παρέλευση μακρού χρονικούδιαστήματος. Εν πρώτοις θα ήθελα να παρατηρήσω τα εξής αναφορικά με ισχυρισμό των καθ' ων η αίτηση ότι η 20 προσφυγή του αιτητή 2 είναι εκπρόθεσμη, όσον αφορά προσβολή της απόφασης της αρμόδιας αρχής με ημερομηνία 9/11/1988.Παρόλο που οι καθ'ων η αίτηση αναφέρονται στην επιστολή της αιτήτριας 1, με ημερομηνία 16/12/1989,ως ένσταση στην απόφασητους 25 9/11/1988, από το περιεχόμενο της επιστολής της αιτήτριας, και ιδιαίτερα την παράγραφο 6, σαφώς προκύπτει ότι, αφορά αποκλειστικά αίτημα της για θεώρηση αυτής και των παιδιών της ως εκτοπισμένων. Δεδομένου λοιπόν ότι δεν πρόκειται περί ένστασης του 30 αιτητή 2 εναντίον της απόφασης των καθ' ων ηαίτηση, ημερομηνίας 9/11/1988, να μην τον θεωρήσουν εκτοπισθέντα, το αίτημα του αιτητή αυτού,όσοναφορά τη μη αναγνώριση του ως εκτοπισμένου, είναι όντως εκπρόθεσμο. 35 Όμως,όσον αφοράτηναπόφασητωνκαθ'ωνη αίτηση να απορρίψουν το αίτημα της συζύγου του,αιτήτριας 1, και των παιδιών του, ο αιτητής κατέχει τοαπαραίτητο έννομο συμφέρον ναπροσβάλει τηναπόφασηαυτήμετην 40 παρούσα προσφυγή, αν μη τι άλλο υλικό, γιατί επηρεάζονται άμεσα τα συμφέροντα του, εφόσον αυτοί στερούνται των διάφορων βοηθημάτων, δανείων κ.λ.π., 2330 4 Α.Α.Λ. Γεωργίουκ.α. ν.Δημοκρατίας κ.α. Δημητριάδης, Δ. πουθαδικαιούντοναπαίρνουνως πρόσφυγες. Όσον αφορά την ουσία της προσφυγής, όπως προκύπτει απότο διοικητικό φάκελο,οι καθ'ων ηαίτηση 5 ερεύνησαν το θέματης μόνιμης κατοικίαςτης αιτήτριας1 και κατέληξαν στα συμπεράσματα τους ενόψει των γεγονότων πουβρίσκονταν ενώπιον τους.Δεν έχω πεισθεί ότι υπάρχει οποιαδήποτεπλάνηπερί ταπράγματαήότι η Διοίκηση υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής της 10 ευχέρειας. Το γεγονός ότι το εξαγόμενο συμπέρασμα των καθ' ων η αίτηση, σχετικά με τους ισχυρισμούς της αιτήτριας 1, όπως και με τις βεβαιώσεις που είχε προσκομίσει προς υποστήριξη τους, δεν συνάδει με αυτούς, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι βεβαιώσεις 15 αυτές αγνοήθηκαν ή ότι υπήρξε οποιαδήποτε πλάνη. Οι καθ' ων η αίτηση αξιολόγησαν και συνεκτίμησαν όλα τα ενώπιον τους στοιχεία και κατέληξαν στα επίδικα συμπεράσματαατους. 20 Η ουσιαστική κρίση της Διοίκησης, αναφορικά με την εκτίμηση των ενώπιον της γεγονότων, δεν υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο, δεδομένου βεβαίως ότι η Διοίκηση δεν έχει υπερβεί σε ακραία όρια της διακριτικής της ευχέρειας. (Βλέπε Republic v. Lefkos Georghiades 25
(1972)3C.L.R.594.) Τέλος, όσον αφορά τον ισχυρισμό, ότι η ανάκληση ευμενούς διοικητικής πράξης δεν είναι δυνατή,και αυτός πρέπει να απορριφθεί, γιατί παράνομες ή πλημμελείς 30 διοικητικές πράξεις της Διοίκησης μπορούν νόμιμα να ανακληθούν, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, όπως λόγοι δημόσιου συμφέροντος. Η κατοχή προσφυγικής ταυτότητας, με όλα τα σχετικά ευεργετήματα, από πρόσωπα που δεν είναι εκτοπισμένα, εντός της έννοιας 35 χων σχετικών διατάξεων,αναμφίβολαεπηρεάζει άμεσα το δημόσιο συμφέρον (βλέπε Ευστρατίου ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 396/88 ημερομηνίας 30/1/1991), δεδομένου ότι τα ευεργετήματα αυτά προέρχονται από δημόσιο χρήμα. 40 Έστω και αν ο κάτοχος προσφυγικής ταυτότητας δεν χρησιμοποίησε οποιοδήποτε δόλο, εντούτοις ηκατοχήτης ταυτότητας, χωρίς να πληρούνται τα κριτήρια όπως 2331 Δημητριάδης,Δ. Γεωργίουκ,α.ν.Δημοκρατίαςκ.α.
(1992)καθορίστηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο, είναι αντίθετη προς το Νόμο (Πετρονδης ν. Δημοκρατίας, ΥπόθεσηΑρ. 99/89ημερομηνίας 19/11/1990). Για όλους τους πιο πάνω λόγους, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η επίδικηαπόφασηήταννόμιμη καιορθή και μέσα στα πλαίσια της διακριτικής ευχέρειας της Διοίκησης, καιγι'αυτόη προσφυγήπρέπει νααποτύχει. Ηπροσφυγή αποτυγχάνει καιαπορρίπτεται. Καμμιάδιαταγή γιαέξοδα. Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2332