(1992)29Ιουνίου, 1992 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΧΑΡΑ ΓΕΝΑΚΡΙΤΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ'ων η αίτηση. (Υποθέσεις Αρ. 717/86, 736/86, 781/86, 5/87, 7/87, 14/87, 15/87, 20/87, 39/87,54/87 &56/87). Ακυρωτική Απόφαση Ανωτάτου Δικαστηρίου — Επανεξέταση — Αποκατάσταση τον Status quo ante — Ουσιώδης για την επανεξέταση χρόνος. Εκπαιδευτικοί Λειτουργοί — Προαγωγές — Συστάσεις — Νοητή η 5 περίπτωση παροχής τους και στα πλαίσια επανεξέτασης, με βάση τη νομολογία — Δεν είναι αναγκαία ηαιτιολόγηση των συστάσεων υπό το Αρθρο 35
(3)τον Νόμου 10/69, όπως τροποποιήθηκε με το Νόμο 53/79 — Αν το τμήμα επιλέξει να αιτιολογήσει τις συστάσεις, τότε η αιτιολογία ελέγχεται δικαστικά — Το γεγονός 10 ότι η βαρύτητα, που μπορεί να προσδοθεί στις συστάσεις, εξαρτάται από το βαθμό κατά τον οποίο αφίστανται από όσα αποκαλύπτουν τα αντικειμενικά στοιχεία τον φακέλου, δεν μπορεί να σημαίνει ότι αποκτούν βαρύτητα όταν απλώς αναπαράγουν αυτά τα στοιχεία. 15 Προσφυγή βάσει τον Άρθρον 146 τον Σνντάγματος — Απώλεια φακέλων της διαδικασίας — Η κριθείσα περίπτωση και η Κνπρίακή Δημοκρατία ν. Άννας Βιολάρη και Αλλης. Με τις προσφυγές OL αιτητές επεδίωξαν την ακύρωση της προαγωγής των ενδιαφερομένων μερών στη θέση Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης. Είχε προηγηθεί και 2346 4 \ΑΛ. Γενακρίτουκ.α.ν. Δημοκρατίας άλλη ακύρωση των αντιστοίχων προαγωγών, με αποτέλεσμα η προσβαλλόμενη απόφαση να αποτελεί προϊόν επανεξέτασης. Ενόψει αυτού,βαρύνον ήταν το ζήτημα γύρω από τις συστάσεις τουΟικείου Τμήματος,σταπλαίσιατηςδιαδικασίαςανέπρεπενα ληφθούν εκ νέου και, ακόμα περισσότερο, αν μπορούσαν να βαρύνουνεξ ίσου,ωςεκτουποιουτους. Το Ανώτατο Διακαστήριο,ακυρώνονταςτην επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι: 10 15 20 1. Είναι ορθό βέβαια ότι, μετά από ακυρωτική απόφαση, η διοίκηση οφείλει να αποκαταστήσει το status quo ante και να εξετάσει εκ νέου το θέμα, πάνω στη βάση του πραγματικού και νομικού καθεστώτος που ίσχυε κατά το χρόνο της λήψης τηςακυρωθείσαςαπόφασης. Δεν είναι όμως ορθό ότι, εκ προοιμίου, η αναζήτηση νέων συστάσεων εξυπακούει παρέκκλιση από τον πιο πάνω κανόνα. Έχει γίνει δεκτό απότη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου πως είναι νοητή η περίπτωση της παροχής τέτοιων συστάσεων στα πλαίσια της επανεξέτασης, εφόσον αυτές διαμορφώνονται με βάση τα στοιχεία πουυπάρχουν κατά τον ουσιώδη χρόνο, δηλαδήκατάτο χρόνο της λήψης τηςακυρωθείσαςαπόφασης. 25 30 35 40 2. Σύμφωνα με τη νομολογιακή εξέλιξη, σε σχέση με τις συστάσεις του οικείου τμήματος κατά το Αρθρο 35
(3)του περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου του 1969 (Ν. 10/69),όπως τροποιήθηκε με το Νόμο53/79,που ίσχυε κατά το χρόνο της υποβολής των συστάσεων, δεν είναι αναγκαία η αιτιολόγηση των συστάσεων του οικείου τμήματος. Εφόσον όμως το οικείο τμήμα επιλέξει να τις αιτιολογήσει, αυτή η αιτιολόγηση ελέγχεται δικαστικά και στην περίπτωση που θα φανεί ότι πάσχει, η απόφαση μπορεί να ανατραπεί. Στην παρούσα περίπτωση οι συστάοειςαιτιολογήθηκαν. 3. Οι συστάσεις έχουν τημεγάλη σημασία πουτουςαποδίδεται σε σημείο που να χρειάζεται ειδική αιτιολόγηση για την παραγνώριση τους, επειδή αποτελούν ξεχωριστό στοιχείο κρίσης μετην αξίατων υποψηφίων.Θεωρούνται ξεχωριστό στοιχείο κρίσης γιατί αποτελούν προσθήκη στα όσα η Επιτροπή θα μπορούσε από μόνη της να εξάξει από τα αντικειμενικά στοιχεία πουπεριέχονται στους φακέλους.Η 2347 Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)νομολογία σε σχέση με το θέμα είναι σαφής.(Ioaonidou and others r.Republic, ΚύροςΔημοσθένουςκαι άλλοι ν. Δημοκρατίας, Νιόβη Παπαϊωάννου και άλλοι ν. Δημοκρατίας,Δημοκρατία ν.ΑργυρούλλαςΒασιλείου). 5 Επισημαίνωτελικάότι,τόσο στηνυπόθεσηΛύωνας όσοκαι στην υπόθεσηΠιτσιλλίόης, οι συστάσεις είχαν ωςβάσηκαι τις πληροφορίες που είχαν εξασφαλιστεί από τους προϊσταμένους πουτιςυπέβαλανκαι αποτελούσαν τη δική τους προσωπική αποτίμηση της αξίας των υποψηφίων. 10 Προσθέτω πως τογεγονός, ότι ηβαρύτηταπου μπορείνα προσδοθεί στις συστάσεις εξαρτάται απότο βαθμό στον οποίο αφίστανται,ενδεχομένως, απόόσααποκαλύπτουντα αντικειμενικά στοιχεία του φακέλου, δεν μπορεί να σημαίνει ότι αποκτούν βαρύτητα όταν, απλώς, 15 αναπαραγάγουν αυτάτα στοιχεία.
- Για τους πιο πάνωλόγους, δεν θαέπρεπε να είχε προσδοθεί στις συστάσεις οποιαδήποτε βαρύτητα.Οι φάκελοι και τα στοιχεία πουπεριείχαν ήταν ήδη ενώπιον της Επιτροπής. 20 Όπως σημειώνειηίδιαη Επιτροπή,ταέλαβε υπόψηγιατην αποτίμηση τηςαξίας τωνυποψηφίων. Δεν ήταν νοητόνα θεωρηθούν οι συστάσεις ως ξεχωριστό στοιχείο κρίσης, αναφορικά με την αξία των υποψηφίων, όταν και αυτές διαμορφώθηκαν έχοντας υπόψη ακριβώς τα ίδια στοιχεία. 25 Επομένως,είναιαναπόφευκτηηεπιτυχίατωνπροσφυγών.
- Ένας από τους υποψήφιους προάχθηκε ενώ δεν είχε συστηθεί. Ηαιτιολογία τηςΕπιτροπήςσεσχέσημεαυτότο ενδιαφερόμενο μέρος ήταν ότι "επιλέγεται λόγω της 30 αρχαιότητας τουκαιβαθμολογίαςτου". Η προαγωγή αυτή θα έπρεπε να ακυρωθεί εν πάση περιπτώσει. Η αιτιολογία της συγκρούεται καταφανώς προςτα στοιχεία ίου φακέλουκαιαποκαλύπτειπλάνη. 35
- Συναφήςπρος τοθέμα τωναπωλεσθέντων, εν προκειμένω, φακέλων είναι ηαπόφασηΚυπριακής Δημοκρατίας, μέσω ΕπιτροπήςΕκπαιδευτικήςΥπηρεσίας ν. ΆνναςΒιολάρη και άλλης. Οι προσφνγές επιτυγχάνουν χωρίςέξοδα. 2348 4 U 4ΑΛΑ. Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας Αναφερόμενες υποθέσεις: Yenakritou v.Republic
(1985)3C.L.R. 27315 Republic v.Safirides
(1985)C.L.R. 163Mytides v.Republic
(1988)3(B) C.L.R. 737· Δημοκρατία και Αλλοι v. Στυλιανού και Αλλον
(1990)3 Α.Α.Δ. 10 2427 ' Δημοκρατία ν.Πανταζή
(1991)3Α.ΑΑ. 47Αύωνας και Άλλοι ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.ΑΑ. 2038Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη καιΆλλων
(1990)3ΑΛΑ. 4330Republic v.Haris
(1985)C.L.R. 106· 20 Γεωργιάδον ν.Δημοκρατία
(1990)3Α.ΑΑ. 2480ΠαπαϊωάννονκαιΆλλοι ν. Δημοκρατίας (Αρ.2)
(1991)3Α.ΑΑ. 713· Ioannidou andOtherv.Republic
(1984)3 C.L.R. 1283Δημοσθένους και άλλοι v.Δημοκρατίας
(1990)3Α.ΑΑ. 153Δημοκρατία ν.Βασιλείου
(1990)3Α.ΑΑ. 226· 30 Δημοκρατία ν.Βιολάρη και Άλλης
(1992)3Α.ΑΑ.
- Προσφυγές. Προσφυγές εναντίον της απόφασης των καθ1 ων η 35 αίτηση, με την οποία προήγαγαν τα ενδιαφερόμενα μέρη στη θέση Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης,αντί τωναιτητών. 40 Α. Σ. Αγγελίδης, για τους αιτητές στις προσφυγές 717/86, 736/86, 14/87και 15/
- Λ. Παπαφιλίππου, γιατοναιτητήστηπροσφυγή 781/
- 45 Φ.Αποστολίδης, γιατον αιτητήστηπροσφυγή 5/
- Α. Μαρκίδης, για τους αιτητές στις προσφυγές 7/87 2349 Γενακρίτου κ.α.ν.Δημοκρατία;
(1992)και 39/
- Χρ. Δημητρίου (κα), για τον αιτητή στην προσφυγή 20/
- 5 Χρ. Παπαλοϊζον, για την αιτήτρια στην προσφυγή 56/
- Γ. Φράγκου, Ανώτερος δικηγόρος της Δημοκρατίας για τους καθ' ων η αίτηση στις προσφυγές 717/86, 10 736/86,781/86.5/87, 7/87, 14/87, 15/87 και20/
- Ε. Λοϊζίδον (κα),Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για τους καθ'ων η αίτηση στις προσφυγές 39/87,54/87, 56/
- Χ. Ιερείδης, για τα ενδιαφερόμενα μέρη Νίκο Γιατρού, Αντρονίκη Κωμοδρόμου Μιχαήλ, Αναστασία Χριστοδούλου, Γεωργία Ρουσή και Ειρήνη Κωφού. 15 2 ^ Ν. Ιωάννου (κα), για το ενδιαφερόμενο μέρος στην προσφυγή20/87Μαρία Γιαγκουλή. Cur. adv. vult. 25 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Με απόφαση της, ημερομηνίας 20 Σεπτεμβρίου 1983, η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας προήγαγε 48 δασκάλους στη θέση του 30 Βοηθού Διευθυντή Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης. Ασκήθηκαν προσφυγές κατά του κύρους της προαγωγής των 46 από τους προαχθέντες. Οι προσφυγές συνεκδικάστηκαν και με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου την 31.12.85οι 46 προαγωγές ακυρώθηκαν. 35 (Βλ. Yenakritou v.Republic
(1985)3C.L.R. 2731). Την 16 Οκτωβρίου 1986 συμπληρώθηκε ηδιαδικασία επανεξέτασης τουθέματος της πλήρωσης των 46 θέσεων. Κατά των νέων προαγωγών ασκήθηκαν έντεκα 40 προσφυγές από 24 υποψηφίους. Το συνολικό αποτέλεσμα των προσφυγών αυτών που έχουν 2350 4 Α.Α.Α. Γενακρίτου κ.α.ν. Δημοκρατίας Κων/νίδης, Δ. συνεκδικαστεί, είναι η αμφισβήτηση της εγκυρότητας όλων των προαγωγών. Ο αδελφός δικαστής, ενώπιον του οποίου διεξήχθη η 5 διαδικασία,αφυπηρέτησε πριν καταστεί δυνατήη έκδοση της απόφασης του. Η υπόθεση τέθηκε ενώπιον μου τις 3 Δεκεμβρίου
- Χρειάστηκαν δύο ακόμα εμφανίσεις στην προσπάθεια διευκρίνισης ορισμένων θεμάτων και η απόφασηεπιφυλάχθηκε την 3η Μαρτίου
- 10 Για να εκτιμηθεί στο σωστό της πλαίσιο ηδιαδικασία που ακολουθήθηκε από την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (η Επιτροπή), κατά την επανεξέταση του θέματος, πρέπει να σημειωθούν οι λόγοι για τους 15 οποίους ακυρώθηκαν οι αρχικές προαγωγές. Ήταν οι ακόλουθοι: 20 ι (α) Καταρτίστηκαν κατάλογοι καταλληλότητας των υποψηφίων μεβάσηκριτήρια άγνωσταστοΝόμο. (β) Οι συστάσεις του οικείου τμήματος ήταν αναιτιολόγητες. Το οικείο τμήμα είχε περιοριστεί στην παράθεσητων ονομάτων των υποψηφίων που σύστηνε. 25 (γ) η απόδοση στις συνεντεύξεις δεν έπρεπε να αφεθεί να εξουδετερώσει την αντικειμενική εικόνα των υποψηφίων, όπως την αποκάλυπταν οι διοικητικοί φακελλοι. 30 (δ) Η απόφαση της Επιτροπής δεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένη. Κατά την επανεξέταση, ενόψει της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η Επιτροπή αγνόησε τους 35 καταλόγους καταλληλότητας που είχαν ετοιμαστεί και γενικά εγκατάλειψε αυτή τη μέθοδο κατάταξης των υποψηφίων,αγνόησε τις συνεντεύξεις που είχαν διεξαχθεί καιζήτησενέες συστάσεις απότο οικείο τμήμα. 40 Αναπτύχθηκε σειρά λόγων ακύρωσης. Απτονται πτυχών της διαδικασίας που ακολουθήθηκε και επεκτείνονται σε όσα συναρτώνται προς την αξία των 2351 Κων/νίδης, Δ. Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)υποψηφίων. Ο όγκος των επιχειρημάτων επικεντρώνεται στην ενέργεια της Επιτροπής να ζητήσει νέες συστάσεις και στην βαρύτητα που θα μπορούσε να προσδοθεί στις συστάσεις αυτές. Οι συστάσεις του οικείου τμήματος αποτέλεσαν σημαντικό στοιχείο κρίσης, προσδιοριστικό "5 της αξίας των υποψηφίων. Κάτω από την επικεφαλίδα "αξία" στο πρακτικό της, που ενσωματώνει την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή σημειώνει τα ακόλουθα: 10 "Γιατηναξιολόγηση των αιτητών,ωςπρος την αξία, λαμβάνεται υπόψη το περιεχόμενο των προσωπικών και εμπιστευτικών φακέλλων κάθε υποψηφίου και το σύνολο των υπηρεσιακών τους εκθέσεων, με ιδιαίτερη βαρύτητα στις τελευταίες εκθέσεις και βαθμολογίες, 15 καθώςκαιοι συστάσεις τουοικείουτμήματος...." Τα ίδια προκύπτουν και από την ανάλυση που ακολουθεί στο ίδιο πρακτικό. Γίνεται αναφορά στον καθένα από τους προαχθέντες και σημειώνεται, ως 20 στοιχείο συντελεστικό στην επιλογή τους, η σύσταση του τμήματος.Υπάρχει μιαμόνο εξαίρεση στην οποίαθαγίνει ειδική αναφορά. Η Επιτροπή αναφέρθηκε και στους μή επιλεγέντες υποψηφίους. Το συμπέρασμα είναι το ίδιο. Μεγάλος αριθμός υποψηφίων σημειώνονται ως 25 υπερέχοντες σε αρχαιότητα από όλους σχεδόν τους επιλεγέντες, αλλά ως υστερούντες σε αξία,όχι γιατί είχαν μικρότερη βαθμολογία ή για κάποιο άλλο λόγο, αλλά γιατί δεν είχαντησύστασητου οικείουτμήματος. 30 Χρειάζεται μια παρένθεση. Δεν έχει εξειδικευθεί οποιαδήποτε διαφοροποίηση με κριτήριο τα προσόντα των υποψηφίων. Σημειώνει συναφώς η Επιτροπή πως, όλοι οι υποψήφιοι παρακολούθησαν επιμορφωτικά μαθήματα που οργανώθηκαν απότο Υπουργείο Παιδείας 35 και ότι, συνεπώς, όλοι είχαν το πρόσθετο προσόν που πρόβλεπε το σχέδιο υπηρεσίας. Αυτή, μάλιστα, η εξομοίωση προκάλεσε ξεχωριστό παράπονο, γιατί κατά την πρώτηδιαδικασία είχεθεωρηθεί απότην Επιτροπή, με άλλη σύνθεση, ότι μερικοί μόνο από τους υποψηφίους 40 είχαν το πρόσθετο προσόν. Η διαπίστωση λόγων για τους οποίους η σύσταση δεν 2352 4Α.Α.Δ. 5 Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας Κων/νίδης,Δ. θα έπρεπε να διαδραματίσει ρόλο στη διαδικασία λήψης της προσβαλλόμενης απόφασης, αναπόφευκτα θα οδηγήσει στην ακύρωση των προαγωγών. Οι συστάσεις ήταν συστατικό της συλλογιστικής που οδήγησε στη διαμόρφωση της προσβαλλόμενης απόφασης και αποτέλεσε αδιαχώριστο μέρος της βάσηςπουτην στήριξε. Στα πλαίσια της διαδικασίας επιλογής που οδήγησε στην απόφαση της 20 Σεπτεμβρίου 1983 που ακυρώθηκε, 10 εκφραστές των απόψεων του οικείου τμήματος ήταν οι Γενικοί Επιθεωρητές Γ. Παπαλεοντίου και Α. Παπαδόπουλος. Όπως σημείωσα, περιορίστηκαν στην παράθεση των ονομάτων των υποψηφίων που συστήνονταν. Είχαν συστηθεί τότε 95 υποψήφιοι. Στις 15 15 Απριλίου 1986, η Επιτροπή ζήτησε από το Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης να υποβάλει εκ νέου τις συστάσεις του οικείου τμήματος, με βάση το καθεστώς που ίσχυε στις 20 Σεπτεμβρίου 1983, για συμμόρφωση, όπως σημειώνεται στο πρακτικό της Επιτροπής, με την 20 απόφασητου Δικαστηρίου. Διευθυντής πια του τμήματος ήταν ο Α. Παπαδόπουλος, ο ένας δηλαδή από τους δυο επιθεωρητές που διαβίβασαν τις αρχικές συστάσεις. Οι νέες συστάσεις διαβιβάστηκαν με έγγραφο του, ημερομηνίας 18 Αυγούστου 1986. Συστήθηκαν αυτή τη 25 φορά 184 από τους υποψηφίους, που σύμφωνα με το πρακτικό της Επιτροπής ήταν 556. Οι συστηνόμενοι καταγράφηκαν μεαλφαβητικήσειρά. Υποστηρίχτηκε πως δεν θαέπρεπε να είχαναναζητηθεί 30 νέες συστάσεις. Κατά την εισήγηση, οι νέες συστάσεις αποτελούσαν προσθήκη στο πραγματικό καθεστώς που ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο. ΗΕπιτροπήθα έπρεπε να προχωρήσει στο έργο της επανεξέτασης αγνοώντας τις αρχικές, παράνομες συστάσεις, όπως ακριβώς αγνόησε 35 καιτις συνεντεύξεις. Είναιορθό βέβαιαότι, μετάαπόακυρωτικήαπόφαση,η διοίκηση οφείλει να αποκαταστήσει το status quo ante και να εξετάσει εκ νέου το θέμα, πάνω στη βάση του 40 πραγματικούκαι νομικού καθεστώτος που ίσχυε κατά το χρόνο της λήψης της ακυρωθείσας απόφασης. (Βλ. τις αποφάσεις της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέσεις Republic v. Safirides
(1985)3 C.L.R. 163, 2353 Κων/νίδης,Δ. Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)Georgios Mytides v.Republic, A.E. 706 της 5 Απριλίου 1988, Δημοκρατία ν.Ανδρέα Στυλιανού και άλλων,Α.Ε. 1028 της 10ης Ιουλίου 1990, Δημοκρατία ν. Θεόδουλος Πανταζή, Α.Ε. 1018 της 17Ιανουαρίου1991). Δεν είναι όμως ορθό ότι, εκ προοιμίου, η αναζήτηση νέων συστάσεων εξυπακούει παρέκκλιση από τον πιο πάνω κανόνα. Έχει γίνει δεκτό από τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου πως είναι νοητή ηπερίπτωση της παροχής τέτοιων συστάσεων στα πλαίσια της 10 επανεξέτασης, εφόσον αυτές διαμορφώνονται με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν κατά τον ουσιώδη χρόνο, δηλαδή κατά το χρόνο της λήψης της ακυρωθείσας απόφασης. (Βλ. Γεώργιος Αύωνας ν. Δημοκρατίας,Α.Ε. 683 της 14 Ιουνίου 1990, Δημοκρατία ν. Αλέκος Πιτσιλλίδης και ^ άλλοι, Α.Ε. 1086 της 13 Δεκεμβρίου
- Στην παρούσα υπόθεση, ενόψει της απόφασης πως δεν θα έπρεπε να είχε δοθεί βαρύτηταστις αρχικές συστάσεις, για τον λόγο που εξηγήθηκε, δεν ήταν ανεπίτρεπτη η 20 αναζήτηση νέων συστάσεων. Από εκεί και πέρα το αν οι νέες συστάσεις θα αποτελούσαν προσθήκη ή όχι στα πραγματικά στοιχεία του ουσιώδους χρόνου, είναι ζήτημα που εξαρτάται από το ποιαήταν ηβάσηπάνω στην οποία στηρίχτηκαν. Αναφέρεται στις νέες συστάσεις του οικείου 25 τμήματος,πως για τηδιαμόρφωσητους χρησιμοποιήθηκαν μόνο στοιχεία πουυπήρχαντην20 Σεπτεμβρίου
- Εγείρεται όμως καίριο ζήτημα, αναφορικά με τη βαρύτητα που θα μπορούσε να προσδοθεί στις νέες 30 συστάσεις, ακριβώς έχοντας υπόψη το είδος των στοιχείων, που το ίδιο τοτμήμααναφέρειότι οδήγησε στη διαμόρφωση τους. Έχει επισημανθεί από τους αιτητές το γεγονός της σύστασης, κατά την επανεξέταση, 184 υποψηφίων, σε αντίθεση προς τους 95 μόνο που είχαν 35 συστηθεί αρχικά και πάλιν από το οικείο τμήμα. Έχει υποβληθεί το ερώτημα, ως προς το τί ήταν εκείνο που άλλαξε ώστε να δικαιολογείται ο διαπλασιασμός περίπου του αριθμού των συστηνομένων και έχει τονιστεί το γεγονός ότι ο Διευθυντής Δημοτικής Εκπαίδευσης είχε 40 ανάμειξη στη διαμόρφωση και των πρώτων συστάσεων, ως ένας από τους δυο γενικούς επιθεωρητές που τις συνυπέβαλαν. Έχει διατυπωθεί ιδιαίτερα έντονο 2354 4 ΑΑ.Δ. Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας Κων/νίδης, Δ. παράπονο από υποψηφίους που είχαν προαχθεί αρχικά, αλλά στο τέλος, κατά την επανεξέταση, δεν είχαν καν συστηθεί και απόυποψηφίους που είχαν συστηθεί αρχικά και μετά όχι. 5 Σύμφωνα με τη νομολογιακή εξέλιξη, σε σχέση με τις συστάσεις του οικείου τμήματος κατά το άρθρο 35
(3)του περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου του 1969, (Ν.10/69)όπως τροποιήθηκε με το Νόμο 53/79 που 10 ίσχυε κατά το χρόνο της υποβολής των συστάσεων, δεν είναι αναγκαία ηαιτιολόγηση των συστάσεων του οικείου τμήματος. Εφόσον όμως το οικείο τμήμα επιλέξει να τις αιτιολογήσει, αυτήηαιτιολόγηση ελέγχεται δικαστικάκαι στην περίπτωση που θα φανεί ότι πάσχει, η-απόφαση 15 μπορεί να ανατραπεί. (Βλ. Republic v. Haris
(1985)3 C.L.R. 106, Κατερίνα Γεωργιάδον ν. Δημοκρατία, Α.Ε. 817 της 12 Ιουλίου 1990, ΝιόβηΠαπαϊωάννον και άλλοι ν.Δημοκρατίας, Α.Ε. 891 της 19Δεκεμβρίου 1991.) 20 Στηνπαρούσαπερίπτωση οι συστάσεις αιτιολογήθηκαν. Αναφέρεται στο έγγραφο του Διευθυντή, που τις συνοδεύει, η εξήγηση ως προς το τί ήταν εκείνο που οδήγησε στη διαμόρφωση τους. Ακριβώς εδώ όμως είναι που εντοπίζεται και το κρίσιμο πρόβλημα. Παραθέτω 25 αυτούσιο το σχετικό έγγραφο που υπέβαλε ο Διευθυντής προς την Επιτροπή,την 18Αυγούστου 1986: "θέμα: Πλήρωση θέσεων Δημοτικής Εκπαίδευσης Βοηθού Διευθυντή 30 35 40 Αναφέρομαι στην επιστολή σας με ημερομηνία 15.4.1986 σχετικά με το πιο πάνω θέμα και υποβάλλω, με αλφαβητική σειρά, τις συστάσεις του Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης. OL συστάσεις υποβάλλονται αφού λήφθηκαν υπόψη όλα τα στοιχεία που περιέχονται στους φακέλλους των υποψηφίων, που σχετίζονται με την αξία,τα προσόντα και την αρχαιότητα τους, που ίσχυαν κατά την 20 Σεπτεμβρίου 1983". Είναι σαφές ότι οι συστάσεις υποβλήθηκαν με τρόπο αποκαλυπτικό των λόγων που οδήγησαν στη διαμόρφωση 2355 Κων/νίδης* Δ. Γενακρίτου κ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)τους, έχοντας υπόψη την ακυρωτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου που προηγήθηκε. Προκύπτει καθαρά ότι οι συστάσεις έγιναν με βάσημόνο τα στοιχεία που περιέχονταν στους φακέλλους και τίποτε άλλο. Μερικοί απότους αιτητές αμφισβητούνκαιτο κατά πόσο 5 αυτή η αιτιολογία συνάδει με το περιεχόμενο των φακέλλων. Αυτό όμως είναι επί μέρους ζήτημα. Προέχει το ζήτηματηςκαθόλουβαρύτητας,πουθαήτανδυνατό να προσδοθεί στις συστάσεις από τη στιγμή που διαπιστώνεται, από την ίδια την αιτιολογία τους, πως 10 στηρίχτηκαν μόνο σε όσα περιέχονταν στους φακέλλους και, επομένως, βρίσκονταν, εν πάσηπεριπτώσει, ενώπιον τηςΕπιτροπής. Οι συστάσεις έχουν τη μεγάλη σημασία που τους 15 αποδίδεται, σε σημείο που να χρειάζεται ειδική αιτιολόγηση γιατηνπαραγνώρισητους,επειδήαποτελούν ξεχωριστό στοιχείο κρίσης σε σχέση με την αξία των υποψηφίων. Θεωρούνται ξεχωριστό στοιχείο κρίσης, γιατί αποτελούν προσθήκη στα όσα η Επιτροπή θα 20 μπορούσε από μόνη της να εξάξει από τα αντικειμενικά στοιχεία που περιέχονται στους φακέλλους. Η νομολογία σε σχέση μετο θέμαείναισαφής. Στηνυπόθεση Ioannidou and Others v. Republic
(1984)3 C.L.R. 1283 ο Δικαστής Πικής ανάφερε τα ακόλουθα στις σελίδες 1292 - 1294 σε 25 σχέση με όσα σχετίζονται με τη διαμόρφωση της συλλογικής άποψης του απρόσωπου τμήματος και τη σημασία που αυτή η άποψη μπορεί να έχει κατά τη λήψη της απόφασης: 30 "The law identifies the recommendations of the De partment as a separate consideration to which the Educa tional Service Commission should have regard to in as certaining the merits of the candidates and determining their claims to promotion. Before the amendment of the 35 law in 1979, the competence to make recommendations vested in the inspectors of education. One can readily contemplate the reasons that led to thesubstitution of the Department as the recommending authority for the ins pectors of education. It seems to me the amendment of 40 thelaw was meant toestablish amore impersonal mecha nism for theevaluation of theservices of teachers serving in different schools and areas of the country. And in that 2356 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Γενακρίτου κ.α.ν.Δημοκρατίας Κων/νίδης, Δ. way, form acollective opinion about the capabilities and devotion to duty of candidates for promotion.The large ness of the Department,thegreat numbers of teachersin volved, and the fact that teachers are graded by very many different inspectors of education,justified the evo lution of mechanism designed to play down andpossibly neutralize inevitable differences intherating madebydif ferent inspectors. Thevalue of thedepartmental recommendationsinthe selection process is,in many respects, comparable tothe recommendations of the head of a department, made unders.44
(3)of thePublicService Law. They constitutea separate element in the assessment process, meriting distinct consideration by the Educational Service Commis sion as a pointer to the overall merits of candidates and their suitability for appointment. I need not debate the precise implications and ponder the exact value that should be attached to recommendations made under s.35
(3)of Law 10/69, or precisely determine the amenity of the appointing body to depart therefrom. On the other hand,it is clear to methatnon inclusion of acandidatein the list of candidates recommended by the Department for promotion,offers sufficient reason to the appointing body not to appoint such a candidatenotwithstanding his service record,as shown intheservice reports andperso nal files. 30 35 40 As in the case of recommendations of departmental head, the recommendations of the department of educa tion may be coloured by the opinion of the recommen ding body. Therecommendations are designed toexpress the opinion of the department -as inthecase of heads of departments -as to the suitability of candidates for pro motion. If this opinion is bona fide formed after a duein quiry, it cannot be struck down as defective, merely be cause it does not coincide with the objective picture emerging on examination of the service record of diffe. renct candidates. If thetask of theDepartmentwas confi nedto anevaluation of theservicerecord of thecandida tes, it would be a superfluous body for that task could be 2357 Κων/νίόης, Δ. Γενακρίτου κ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)performed with equal easeandamenity by the appointing body. In the case of teachers of elementary education, as noted above, there areespecially cogent reasons for insti tutionalising the formation of the collective opinion of thedepartment." 5 Στην Κύρος Δημοσθένους και άλλοι ν. Δημοκρατίας, Προσφυγές αρ. 780/87, 791/87 και 747/87 της 23 Ιανουαρίου 1990 ο Δικαστής Κούρρης σημειώνει συναφώς ταακόλουθα: 10 "Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί, κατά τη γνώμη μου, αφορά τη βαρύτητα και τη σημασία που είχε, ή μπορούσε να έχει, η σύσταση του Τμήματος, ενόψει των στοιχείων και δεδομένων στα οποία 15 στηρίχτηκε και που ρητά κανονομαζονται σ* αυτή. Οι συστάσεις του οικείου τμήματος,πρέπει νααποδίδουν και να εκφράζουν τις απόψεις του συστήνοντος σώματος, για την καταλληλότητα των υποψηφίων. Επομένως, δεν είναι νοητό να περιορίζονται ή να 20 εξαντλούνται σε εκτίμηση με βάση τις υπηρεσιακές εκθέσεις και τα στοιχεία του φακέλλου μόνο, που, εν πάση περιπτώσει, ευρίσκονται ενώπιον της Επιτροπής (Ioannidou and others v. Republic
(1984)3 C.L.R. 1283). Γεγονός που εξουδετερώνει την βαρύτητα τους 25 καιτηνκαθιστάστοιχείο εκτου περισσού. Οι συστάσεις που δόθηκαν στην προκειμένη περίπτωση,στηριγμένες αποκλειστικάστααντικειμενικά στοιχεία του φακέλλου, ήταν εξυπαρχής μηδαμινής και 30 αμελητέας σημασίας καιοπωσδήποτεδεν μπορούσαν να αποτελέσουν το ανεξάρτητο στοιχείο κρίσεως και να έχουν τη βαρύτητα που, ως τέτοιο, αναγνωρίζει η νομολογία στις συστάσεις τουοικείουΤμήματος. 35 Η πιο πάνωπροσέγγιση υιοθετήθηκε απότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Νιόβη Παπαϊωάννου και άλλοι ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω). Παραθέτωτο σχετικό απόσπασμα: 40 "Οι συστάσεις του οικείου τμήματος δεν αποτελούν κάποιας μορφής προκαταρκτική αξιολόγηση. Αποτελούν ξεχωριστό στοιχείο κρίσης, αυτοτελές και 2358 4 Α.Α.Δ. 5 10 Γενακρίτου κ.α.ν. Δημοκρατίας Κων/νίδης, Δ, αυθύπαρκτο. Είναι ένα από τα δεδομένα που οφείλει να συνεξετάσει η Επιτροπή κατά τις ρητές πρόνοιες του Νόμου. Με αυτή την έννοια δεν είναι απλή αναπαραγωγή των μετρήσιμων ήτων απτών στοιχείων του φακέλου. Όπως εύστοχα παρατηρήθηκε στην υπόθεση loannides v. Republic
(1984)3 C.L.R. 1283, μιασύσταση,πουδενθαπρόσθετε ο,τιδήποτε σεόσαθα μπορούσαν να εντοπιστούν στο φάκελλο, θα ήταν πλεονασματική και η σημασία της θα ήταν μηδαμινή. Εκείνο που στην πραγματικότητα προσθέτουν οι συστάσεις είναι η συλλογική άποψη του τμήματος, όπως διαμορφώνεται μέσα από την καθημερινή δραστηριότητατων λειτουργών". 15 Εξάλλου στην απόφασητης Ολομέλειας στην υπόθεση Δημοκρατία ν. Αργυρούλλα Βασιλείου Α.Ε. 859, της 30 Ιανουαρίου 1990, που αφορούσε τη σύσταση προϊσταμένου τμήματος στη Δημόσια Υπηρεσία, τονίστηκε πως η σύσταση δεν περιοριζόταν στις τρεις 20 γραμμές της διατύπωσης της, αλλά έφερε πίσω της και το περιεχόμενο των εμπιστευτικών εκθέσεων και των προσωπικών φακέλλων, όπως επίσης και στοιχεία προσωπικών απόψεων, τα οποία ο προϊστάμενος είχε διαμορφώσει μετά από ενημέρωση του απόπρόσωπα που 25 είχαν άμεσηγνώση ως προς τους υποψηφίους. Επισημαίνω τελικά ότι, τόσον στην υπόθεση Λύωνας όσο και στην υπόθεση Πιτσιλλίδης (ανωτέρω), οι συστάσεις είχαν ως βάση και τις πληροφορίες που είχαν 30 εξασφαλιστεί από τους προϊσταμένους που τις υπέβαλαν και αποτελούσαν τη δική τους προσωπική αποτίμηση της αξίας των υποψηφίων. Προσθέτω πως το γεγονός, ότι η βαρύτητα που μπορεί να προσδοθεί στις συστάσεις εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο αφίστανται, 35 ενδεχομένως, από όσα αποκαλύπτουν τα αντικειμενικά στοιχεία του φακέλλου, δεν μπορεί να σημαίνει ότι αποκτούν βαρύτητα όταν απλώς αναπαραγάγουν αυτάτα στοιχεία. 40 Για τους πιο πάνω λόγους, δεν θα έπρεπε να είχε προσδοθεί στις συστάσεις οποιαδήποτε βαρύτητα. Οι φάκελλοι καιταστοιχεία που περιείχαν ήτανήδηενώπιον της Επιτροπής. Όπως σημειώνει η ίδια η Επιτροπή, τα 2359 Κων/νίδης, Δ. Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)έλαβε υπόψη για την αποτίμησης της αξίας των υποψηφίων. Δεν ήταν νοητό να θεωρηθούν οι συστάσεις ως ξεχωριστό στοιχείο κρίσης αναφορικάμε την αξίατων υποψηφίων, όταν και αυτές διαμορφώθηκαν έχοντας υπόψη ακριβώς τα ίδια στοιχεία. Επομένως, είναι 5 αναπόφευκτη η επιτυχία των προσφυγών και η ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης. Ένας από τους υποψηφίους προάχθηκε ενώ δεν είχε συστηθεί. Πρόκειται για το ενδιαφερόμενο μέρος Μιχαήλ 10 Μαραθεύτη. Η αιτιολογία της Επιτροπής, σε σχέση με αυτό το ενδιαφερόμενο μέρος, ήτανη ακόλουθη: "Ο κ. Μαραθεύτης,παρά το ότι δεν έχεισύσταση του οικείου τμήματος, επιλέγεται λόγω της αρχαιότητας 15 τουκαι βαθμολογίας του". Η προαγωγή αυτή θα έπρεπε να ακυρωθεί, εν πάση περιπτώσει. Η αναφορά στην αρχαιότητα και στη βαθμολογία του Μ. Μαραθεύτη,ως εξήγηση της επιλογής 20 του, αναπόδραστα υποδηλώνει αντίληψη ότι υπερέχει στους τομείς που εξειδικεύθηκαν, έτσι που να θεωρείται συγκριτικά καταλληλότερος για προαγωγή. Αυτή όμως η αιτιολογία συγκρούεται καταφανώς προς τα στοιχεία του φακέλλου και αποκαλύπτειπλάνη.Όλοι οι αιτητές,μετην 25 εξαίρεση του Α. Πατάτα και Γ. Ράφτη, και οι περισσότεροι από τους άλλους υποψηφίους είχαν προαχθεί στην κλίμακα Α9 την 1 Ιανουαρίου 1982, όπως και ο Μ. Μαραθεύτης. Όπως προκύπτει από τον προσωπικό φάκελλο του Α. Πατάτα και Γ. Ράφτη είχαν 30 προαχθεί στηθέσηαυτήμεταγενέστερα. Ο Μ.Μαραθεύτης όπως και οι αιτητές Σ. Παστελλάς, Α. Φράντζουλου, Ι. Γιασεμίδης, Μ. Χριστόφορου και Κίκα Κόκκινου είχαν προαχθεί στη θέση του Δασκάλου Α την 31 Αυγούστου
- Από εκεί και πέρα ο Μ. Μαραθεύτης είχε συνολικά 35 26 χρόνια υπηρεσίας από την ημέρα του διορισμού του, όπως ακριβώς και οι αιτητές Σ. Παστελλάς και Κ. Κόκκινου, ενώ οι αιτητές Α. Φράντζουλου και Ι. Γιασεμίδης είχαν29 και28 χρόνια υπηρεσίας αντίστοιχα. 40 Από την άλλη, ο Μ. Μαραθεύτης είχε κατά τα δυο τελευταία χρόνια βαθμολογία 34 -36, όπως και οι αιτητές Δ. Λουκά, Α. Χριστοδούλου και Μ. Χριστόφορου, ενώ ο 2360 4Λ.Α.Δ. Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας Κων/νίδης,Δ. Ι. Γιασεμίδης είχε βαθμολογία 35 -
- Όλοι οι άλλοι αιτητές είχαν καλύτερη βαθμολογία από τον Μ. Μαραθεύτη. Επισημαίνεται ιδιαίτεραη περίπτωση του Σ. Παστελλά, που είχε την ίδια αρχαιότητα,αλλά καλύτερη 5 βαθμολογίααπότον Μ. Μαραθεύτηκαι,σε ό,τι αφοράτα στοιχεία πουυπολόγισε ηΕπιτροπή,είχεκαι σύσταση του οικείου τμήματος περίπτωση της Α. Φράντζουλου, που ήταν αρχαιότερη του Μ. Μαραθεύτη και είχε καλύτερη βαθμολογία από αυτόν, και η περίπτωση της Κ. 10 Κόκκινου, που είχε την ίδια αρχαιότητα με τον Μ. Μαραθεύτη,αλλάείχεκαλύτερηβαθμολογίααπό αυτόν. Έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις μου, ως προς τη βαρύτητα που θα μπορούσε να προσδοθεί στις συστάσεις, 15 δεν θα ασχοληθώ με το αν, στην περίπτωση που θα μπορούσε να είχαν βαρύτητα,θα ήταν δικαιολογημένη η παραγνώριση τους, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις των αιτητών που είχαν αυτή τη σύσταση, αλλά και καλύτερη βαθμολογία από τον Μ. Μαραθεύτη, ενώ υστερούσαν 20 ελαφράκαιαπομακρυσμέναστην αρχαιότητα. Πριν τελειώσωπρέπεινασημειώσω το εξής: Σύμφωνα με το τελευταίο πρακτικό του Δικαστηρίου, 25 κατά το 1990, όταν δηλαδήεπιφυλάχθηκεηαπόφαση από τον αδελφόδικαστήπου επιλήφθηκε των υποθέσεων τότε, αριθμός φακέλλων βρίσκονταν ήδη στο Δικαστήριο, κατατεθειμένοι σε άλλες υποθέσεις. Οι υπόλοιποι κατατέθηκαν για τους σκοπούς των παρουσών 30 υποθέσεων. Από την ημέρατης επιφύλαξης τηςαπόφασης μου, χρειάστηκε μεγάλο χρονικό διάστημα για να εντοπιστούν στο πρωτοκολλητείο οι φάκελλοι αυτοί. Αριθμός φακέλλων είχαν επιστραφεί, για υπηρεσιακούς σκοπούς, στην Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας και 35 άλλος αριθμός είχε παραληφθεί από το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα, σε σχέση με άλλες υποθέσεις. Διευθετήθηκε η επιστροφή αυτών των φακέλλων, αλλά τελικά κατέστη αδύνατος ο εντοπισμός των προσωπικών φακέλλων των ενδιαφερομένων μερών, Λουκή 40 Παπαμιχαλόπουλου και Μάρως Θεοδωρίδου-Αχιλλέως. Επίσης, δεν έχουν εντοπιστεί οι φάκελλοι επιθεώρησης των ενδιαφερομένων μερών Ανδριανής Φωτιάδου, Γεωργίου Ευσταθίου και των αιτητριών Αντιγόνης 2361 Κων/νίδης,Δ. Γενακρίτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)Φράντζουλου και Μαρούλλας Νικολαΐδου. Προχώρησα, παρόλο τούτο, στην έκδοση της απόφασης, γιατί ο μή εντοπισμός των προσωπικών φακέλλων και των φακέλλων επιθεώρησης, των ενδιαφερομένων μερών που ανέφερα, δεν μπορούσε να διαδραματίσει οποιονδήποτε 5 ρόλο, ενόψει της πιο πάνω απόφασης μου αναφορικά με τις συστάσεις και γιατί όσα σχετικά στοιχεία αναφέρονταν στην Αντιγόνη Φράντζουλου και τη Μαρούλλα Νικολαΐδου, περιέχονται στους πίνακες που κατατέθηκαν ενώπιον μου, οι οποίοι και 10 χρησιμοποιήθηκαν ως αποδεκτή βάση από όλους τους ενδιαφερομένους. (Βλ. συναφώς την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση ΚυπριακήΔημοκρατίαν.ΆνναςΒιολάρηκαι άλλης, Α.Ε. 865 της 13 Ιανουαρίου 1992). 15 Τελικά, για τους λόγους που εξήγησα, καιδεχρειάζεται να ασχοληθώ με τους υπόλοιπους που έχουν προβληθεί, οι προσφυγές πετυχαίνουν και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται στο σύνολο της. Καμιά διαταγήγια 2 ^ έξοδα. Οι προσφυγές επιτυγχάνουν χωρίς έξοδα. 2362