(1992)15 Ιουλίου, 1992 ΙΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΡΟΟΔΙΑΙΩΝΑΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΓΕΝΙΚΟΥΕΙΣΑΓΓΕΛΕΩΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 184/92) Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος — Έννομο Συμφέρον — Παράγραφος2 τουΆρθρου 146— Ερμηνεία (θεωρία και νομολογία). Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα — Άρθρο 23,παράγραφος 1— * Τα δικαιώματα τηςΔημοκρατίας, επί των υπογείων υδάτων— Τα πορίσματα της ΘΕΑ ΥΓΕΙΑ Λ1ΜΙΤΕΛ ν. Δημοκρατίας — Το νομοθετικό πλαίσιο και οι επί μέρους ρυθμίσεις — Αδεια Επαρχου προς ανόρυξη φρέατος — Έννομη προστασία σε ιδιοκτήτες φρεάτων — Όροι και περιορισμοί ποσότητος και ^ χρήσεως του ύδατος. Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146τουΣυντάγματος — Προθεσμία — Επιτακτική — Δικαιολογικοί λόγοι και συνέπειες — Νομολογία — Γνώσητου προσφεύγοντος — Θεωρία. 15 Ηαιτήτρια ζήτησε,μετηνπροσφυγή,τηνακύρωσητηςάδειας, που εκδόθηκεστο ενδιαφερόμενο μέρος,για ανόρυξη φρέατος σε τεμάχιο της στο χωριό Στατός-ΆγιοςΦώτιος, Επαρχίας Πάφου. Εκ μέρους των καθ' ων η αίτηση προβλήθηκε η προδικαστική 20 ένσταση ελλείψεως εννόμου συμφέροντος της αιτήτριας, ενώ αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο ηγέρθη ζήτημα εκπροθέσμου τηςπροσφυγής. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, 25 αποφάσισεότι: 2498 4 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Αριστοδήμου ν. Δημοκρατίας
- Κάθε πολίτης, ο οποίος επηρεάζεται δυσμενώς από εκτελεστή διοικητική πράξη,έχει δικαίωμα προσφυγής, με βάση το Άρθρο 146 του Συντάγματος, για ακύρωση της πράξης. Ηπροσφυγήδενείναι λαϊκήαγωγή(παράγραφος2 τουΆρθρου 146τουΣυντάγματος).
- Το συμφέρον πρέπει να είναι έννομο, άμεσο, προσωπικό, ενεστώς και συγκεκριμένο. Έλλειψη εννόμου συμφέροντος καθιστά την προσφυγή απαράδεκτη. Ο αιτητής πρέπει να υφίσταταιβλάβη,με ορισμένηιδιότητα,πουαναγνωρίζεται από τους Κανόνες του Δικαίου, δηλαδή να υπάρχει μία ειδικήέννομησχέσηαυτούμετηνπροσβαλλόμενη πράξη. Το συμφέρον δεν είναι ταυτόσημο με δικαίωμα. Η έννοια του συμφέροντος, στην περίπτωσητης άσκησης της αίτησης ακύρωσης,είναι ευρύτερη απότην έννοια τουδικαιώματος, τοοποίοαναγνωρίζεταιαπότους Κανόνεςτου Διοικητικού Δικαίου και παρέχει αξίωση για μια παροχήή παράλειψη από ένα δημόσιο νομικό πρόσωπο. Το έννομο συμφέρον αφορά κάθε νομική ή πραγματική κατάσταση, που αναγνωρίζεταιαπότοδίκιο,απότηνοποίαοαιτητής,βάσει ενός ειδικού δεσμού, αντλεί ωφέλεια, η οποία θίγεται αμέσως ή εμμέσως από την προσβαλλόμενη πράξη ή παράλειψη, δηλαδή μεταβλήθηκε ή δεν ρυθμίστηκε, με συνέπειατηνπρόκλησηυλικήςήηθικήςβλάβηςσ'αυτόν.
- Το δικαίωμα της Δημοκρατίας στα υπόγεια ύδατα διαφυλάχθηκεμετην ειδικήπρόνοιατηςπαραγράφου 1του Άρθρου 23 του Συντάγματος. Η Δημοκρατία έχει τα ίδια δικαιώματα, στα υπόγεια ύδατα, που είχε η Αποικία της Κύπρου πριν την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας. Εκτενής αναφορά, στο δικαίωμα ιδιοκτησίας της πολιτείας στα υπόγεια νερά,έγινε απότο Πλήρες ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λεμεσού στην υπόθεση Christofinas &Another v. Sivirianou. Ίδετηνυπόθεση ΘΕΑ ΥΓΕΙΑ ΑΙΜΓΓΕΔ ν.Κυπριακής Δημοκρατίας. Με τον περί Κυβερνητικών Υδατικών Έργων Νόμο,(Κεφ. 341,Νόμοι Αρ. 129/68,51/72,1/77), όλα ταυπόγειανερά,τα οποία δεν αντλήθησαν στην επιφάνεια, θεωρούνται απόλυτηιδιοκτησίατηςΔημοκρατίας. Η ανόρυξη φρέατος, για άντληση ύδατος, γίνεται ύστερα από άδειατου Επαρχου. 2499 Αριστοδήμου ν.Δημοκρατίας
(1992)Η πρώτη νομοθεσία στο θέμα τούτο είναι ο περί Φρεάτων Νόμος του
- Ο Νόμος αυτός καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον περί Φρεάτων Νόμο, (Κεφ. 351, Νόμοι Αρ.47/61, 19/62,88/84, 7/92). 5 Η έννομη προστασία σε ιδιοκτήτες φρεάτων καθορίζεται στις πρόνοιες των Άρθρων 7 και 8 του περί Φρεάτων Νόμου. Ηπροστασία περιορίζεται σε φρέαταπου απέχουν λιγότερο από 80 πόδια από το νέο φρέαρ και στην περίπτωση που η ποσότητα του νερού ουσιαστικά 10 μειώνεται ή είναι πιθανόν ουσιαστικά να μειωθεί από την άντληση ύδατος από φρέαρ που ανορύσσεται σε απόσταση λιγότερη από 80 πόδια.Αν ηαπόσταση είναι πάνω από 80 πόδια,ο ιδιοκτήτης δεν έχεινόμιμο δικαίωμα, προστασία ή θεραπεία. 15 Η Κύπρος είναι νήσος με περιορισμένους υδάτινους πόρους. Υποφέρει περιοδικά απόανομβρίες και λειψυδρία. Ορθά, από πολλών εκατονταετηρίδων, τα υπόγεια νερά ανήκουν στην πολιτεία, η οποία και ελέγχει, τόσον την 20 άντληση,όσον καιτηχρήση. Ο Έπαρχοςκατάτην έκδοση της άδειας,με βάσητο Άρθρο 3 του περί Φρεάτων Νόμου, μπορεί να επιβάλει όρους και περιορισμούς, τόσο για την ποσότητα του νερού που 25 αντλείται,όσοκαιγιατηχρήσητου. Η αιτήτρια,κάτωαπόταπεριστατικά της υπόθεσης, ενόψει του νομικού καθεστώτος, δεν έχει ούτε δικαίωμα, στο Ιδιωτικό Αστικό Δίκαιο, ούτε έννομο συμφέρον, στην 30 παρούσα υπόθεση, για προώθηση της προσφυγής της, για ακύρωσητηςπροσβαλλόμενης άδειας.
- Ηπρόνοια της προθεσμίας των 75 ημερών είναι επιτακτική και ανατρεπτική. Η προθεσμία είναι σύντομη και 35 ανελαστική για το δημόσιο συμφέρον. Δεν συμφέρει, ούτε στη Διοίκηση ούτε στους διοικούμενους να επικρέμμαται σαν Δαμόκλειο σπάθηηδυνατότητα ακύρωσης εκτελεστών διοικητικών πράξεων γιααπεριόριστο ήγια μακρό χρονικό διάστημα. Η αβεβαιότητα στη σφαίρα του Διοικητικού 40 Δικαίου πρέπει να τερματίζεται στο συντομότερο δυνατό χρόνο. Η προθεσμία των 75 ημερών είναι θέμα δημόσιας τάξης. Το Δικαστήριο εξετάζει αυτεπάγγελτα το ζήτημα αυτό. 2500 4 Α.ΑΛ. Αριστοδήμου ν. Δημοκρατίας Η προθεσμία αρχίζει να τρέχει από την ημέρα που ο προσφεύγων λαμβάνειγνώση, εκτός στις περιπτώσεις όπου η δημοσίευση είναι αναγκαία για τη συμπλήρωση της πράξης. 5 10 15 20 25 30 35 Η γνώση είναι πλήρης, όταν επιτρέπει στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο ναδιακριβώσει μεβεβαιότητατηζημιάτηνοποία υφίσταται απότηνπροσβαλλόμενη πράξη. Ηπλήρηςγνώση μπορεί, όμως, να εξαχθεί από δήλωση ή πράξη του ενδιαφερομένου προσώπου, ειδικά από υποβολή αίτησης για θεραπεία. Στην παρούσαυπόθεση, η άδεια εκδόθηκε στις 31 Ιουλίου,
- Η προσφυγή καταχωρίστηκε στις 24 Φεβρουαρίου
- Στο αιτητικό της προσφυγής αναφέρεται ότι, κοινοποιήθηκε η έκδοση της άδειας με την επιστολή του Επαρχου,ημερομηνίας 16Δεκεμβρίου,
- Η όλη ένσταση της 11/9/91 (της αιτήτριας) δεν αφήνει αμφιβολία ότι, στις 11 Σεπτεμβρίου, 1991, ηαιτήτρια και/ή ο σύζυγος της, ο οποίος ενεργούσε γι' αυτή, έλαβε γνώση τουαριθμούτουφακέλου της έκδοσης της προσβαλλόμενης άδειας και του σημείου αναφοράς της άδειας στο σχέδιο ή στοκτήματουενδιαφερομένου μέρους. Η μαρτυρία του συζύγου της αιτήτριας, στην έκταση που είναι αντίθετη με την αίτηση - ένσταση αυτή, δεν γίνεται αποδεκτήαπό τοΔικαστήριο. Ηαιτήτριαέλαβεγνώση,στην έννοια και στην έκταση που είναι αναγκαία για να αρχίσει να τρέχει η προθεσμία, το αργότερο στις 11 Σεπτεμβρίου,
- Η επιστολή, ημερομηνίας 16 Δεκεμβρίου, 1991, δεν πληροφορεί την αιτήτριαγια την έκδοση της άδειας,αλλά απαντά στη διαμαρτυρία της αιτήτριας και/ή στην αίτηση ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 1991, για ακύρωση της προσβαλλόμενηςάδειας. Ηαιτήτριαδεν έχει έννομο συμφέρον καιη προσφυγήείναι εκπρόθεσμη. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Kritiotisv.MunicipalityofPaphosandOthers
(1986)3 C.L.R. 322· 2501
(1992)Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας Papaleontiou v.E.S.C.
(1987)3C.L.R. 134V Christofmas&Another v. Sivirianou
(1976)11J.S.C 1713Θεά Υγεία Λίμιτεδ v.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 4367· 5 Moran v.Republic 1 R.S.C.C. 10Marcoullides v. The Greek CommunalChamber, 4R.S.C.C. 7- 10 Aristidouv. Republic
(1984)3C.L.R. 503Μιλτιάδους και Άλλοι v.Δημοκρατίας
(1989)3(Γ)Α.Α.Δ. 1318,<- Νεοφύτου ν.Δημοκρατίας
(1991)4(Δ)ΑΛΛ. 3487. Προσφυγή. Προσφυγή με την οποία η αιτήτρια ζητά την ακύρωση της άδειας, που εκδόθηκε στην Ελλάδα Χαραλάμπους 20 Καμπούρη (ενδιαφερόμενο μέρος) από τον Έπαρχο Πάφου, στις 31.7.1991, για ανόρυξη φρέατος στο τεμάχιο 82/2 του Φύλλου /Σχεδίου 46/2 στο χωριό Στατός-'Αγιος Φώτιος. 25 Κ. Δημητριάδης,γιατην αιτήτρια. Μ. Τσαγγαρίδης,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους καθ' ων η αίτηση. 30 Ε.Πονλλά (κα), γιατοενδιαφερόμενο μέρος. Cur.adv. wit. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε τηνακόλουθηαπόφαση. 3 5 Η αιτήτρια με την προσφυγή αυτήζητά την ακύρωση της άδειας, που εκδόθηκε στην Ελλάδα Χαραλάμπους Καμπούρη - (ενδιαφερόμενο μέρος) - από τον 'Επαρχο Πάφου, στις 31 Ιουλίου, 1991, για ανόρυξη φρέατος στο Τεμάχιο 82/2 τουΦύλλου/Σχεδίου46/2 στο χωριό Στατός- 4 0 ΆγιοςΦώτιος. Ο δικηγόρος των καθ' ων η αίτηση πρόβαλε ότι η 2502 4ΑΛ.Δ. Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. προσφυγή είναι απαράδεκτη, γιατί η αιτήτρια δεν έχει έννομο συμφέρον. Το Δικαστήριο, μετά την κατάθεση του Φακέλου της 5 Διοίκησης, ήγειρε, αυτεπάγγελτα, ζήτημα εκπροθέσμου της προσφυγής,που είναι θέμαδημόσιας τάξηςκαι εξετάζεται αυτεπάγγελτααπότο Δικαστήριο. Ηαιτήτριαείναι ιδιοκτήτριατουΤεμαχίου 84,Φύλλου/ 10 Σχεδίου 46/2, του χωριού Στατός. Στις 22 Οκτωβρίου, 1974, εκδόθηκε στην αιτήτρια,απότον 'ΕπαρχοΠάφου,η Άδεια Αρ. 37728, στην Αίτηση Αρ. W231/74,για ανόρυξη φρέατοςστοτεμάχιοαυτό. 15 Η αιτήτρια ανόρυξε το φρέαρκαι το 1975 εγκατέστησε μηχανήκαιτουρπίναγιαάντλησητου νερού. Στις 25 Ιουνίου, 1990, το ενδιαφερόμενο μέρος υπέβαλε αίτηση για ανόρυξη φρέατος στο Τεμάχιο του - 82/2, 20 Φύλλου/Σχεδίου 46/2, του χωριού Στατός - για άρδευση οπωροφόρων δένδρων - (βλ. Φάκελο- W 103Α/90). Στις 3 Αυγούστου, 1990, η αιτήτρια υπέβαλε γραπτά στον Έπαρχο ότι, η προτεινόμενη γεώτρηση του 25 ενδιαφερομένου μέρους ήταν περίπου 100 πόδια από τη δική της και ότι έκδοση της άδειας ανόρυξης γεώτρησης, από το ενδιαφερόμενο μέρος, πιθανόν να επηρεάσει τη δικήτης. 30 Στις 31 Οκτωβρίου, 1990, κοινοποιήθηκε ενδιαφερόμενο μέρος απορριπτική απόφαση. στο Στις 6 Νοεμβρίου, 1990, το ενδιαφερόμενο μέρος ζήτησε από τον Έπαρχο την έκδοση της άδειας,γιατί οι 35 άλλοι λάκκοι βρίσκονται πολύμακριά. Στις 28 Φεβρουαρίου, 1991, ο Έπαρχος έστειλε αρνητικήαπαντητικήεπιστολή στο ενδιαφερόμενο μέρος. 40 Στις 12 Μαρτίου, 1991, ο σύζυγος του ενδιαφερομένου μέρους έστειλε μακρά επιστολή στον Υπουργό Γεωργίας και ΦυσικώνΠόρων,στην οποίαανέφερετο ιστορικό, την 2503 Στυλιανίδης,Δ. Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας
(1992)απόστασητης προτεινόμενης γεώτρησης -λάκκουτουαπό την υφιστάμενη και ότι η περιοχή ευρίσκεται στο παλιό εγκαταλελειμμένο χωριό Στατός, που είναι μακριά από άλλες πηγές και αρδευτικά έργα της περιοχής. Ισχυρίστηκε ότι εγίνετο δυσμενής διάκριση σε βάρος του 5 ενδιαφερομένου μέρους και ζήτησε τη βοήθεια του Υπουργού γιατην έκδοσητης άδειας. Η επιστολή του συζύγου του ενδιαφερομένου μέρους διαβιβάστηκε στον Έπαρχο Πάφου για επανεξέταση του 10 θέματος. Στις 31 Ιουλίου, 1991, εκδόθηκε στο ενδιαφερόμενο μέρος η Άδεια Αρ. 05614, για ανόρυξη φρέατος στο πιο πάνωτεμάχιο του. 15 Οι όροι 3και5της άδειαςαυτήςέχουν:"
- Ουδεμία ποσότης ύδατος θα αντλήται ή χρησιμοποιήται, ειμή διά την άρδευσιν των μονίμων 20 φυτειών εντός των τεμαχίων 86 του Φυλ/Σχεδ. 46/2 έκτασης ενόςδεκαρίου." "
- Η άρδευσις θα γίνεται διά βελτιωμένου συστήματος,τεχνητήβροχήήσταγόνες." 25 Με αίτηση, ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 1991, που παραλήφθηκεαπότον Έπαρχο στις 16Σεπτεμβρίου, 1991, ο σύζυγος της αιτήτριας,διά την αιτήτρια,υπέβαλε στον Έπαρχο τηνακόλουθηεπιστολή:- 30 "Αξιότιμεκύριε, ΑΡ.ΦΑΚ. W103A/90 35 Εν συνεχεία της αλληλογραφίας μας και της τελευταίας επιστολής σαςπρος εμένα,ημ. 10/11/90,σας πληροφορώ ότι υπάρχει διάσταση μεταξύ των λόγων και έργων. 40 Με είχατε διαβεβαιώσει ότι έχετε απορρίψει αίτηση για ανόρυξη φρέατος από την ομοχώριά μου Ελλάδα 2504 4Α.Α.Δ. Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. Χαραλάμπους Καμπούρη, αφού σωστά δεχθήκαμε ότι θαεπηρέαζετηνδικήμου γεώτρηση. 5 10 15 20 25 Δεν ξέρω τι μεσολάβησε μέσα σε 9 μήνες και τι άλλαξε σήμερα και της έχετε δώσει άδεια ανόρυξης φρέατοςστοΣτατό. Σας πληροφορώ δε ότι, το σημείο που υπεδείχθηγια ανόρυξη απέχει μόνον 105 πόδια από την δική μου γεώτρηση και ότι σκοπός της αιτήτριας είναι να μεταφέρει τοτυχόν νερόπουθαβρει. Με την παρούσα επιστολή μου ζητώ όπως, αφαιρέσετε την άδεια ανορύξεως φρέατος στην ομοχώριά μου Ελλάδα Χ. Καμπούρη και, εν πάση περιπτώσει, ναμητης παραχωρηθείάδειαχρήσεως του. Σε αντίθετη περίπτωση, επιφυλάσσω όλα τα νόμιμα δικαιώματα μου να λάβω δικαστικά μέτρα εναντίον σας για τις ζημιές που θα υποστούν οι δεντροκαλλιέργειές μου από την αναμενόμενη μείωση του δικού μου νερού, λόγω των πιο πάνωπαράνομων και ή παράτυπων ενεργειών σας." Στις 16 Δεκεμβρίου, 1991, ο Έπαρχοςαπάντησε με την παρακάτω επιστολή:"Κυρία, 30 35 40 Αναφέρομαι στην επιστολή σας με ημερομηνία 11.9.91, με την οποία διαμαρτύρεστε για την έκδοση άδειας ανόρυξης φρέατος στην ομοχώριά σας Ελλάδα Χαραλάμπους Καμπούρη στο κτήμα της, με τεμάχιο αρ. 82/2 του Φ/Σχ. 46/2 του χωριού Στατός/Άγιος Φώτιος, υποστηρίζουσα ότι ενδεχόμενη ανόρυξη του φρέατος θα επηρεάσει την απόδοση δικής σας γεώτρησης στο τεμάχιο σας αρ. 84 του ιδίου Φ/Σχ. σε απόσταση 105 ποδών.
- Σας πληροφορώ ότι, η έκδοση άδειας στην κα Καμπούρη αποφασίστηκε στα πλαίσια επανεξέτασης •της υπόθεσης της και μετά απόεισήγησητου Διευθυντή 2505 Στυλιανίδης, Δ. Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας
(1992)Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων για έκδοση τηςάδειας, με συγκεκριμένους όρους,πουπεριόριζανστο ελάχιστο το ενδεχόμενο επηρεασμού τηςδικής σας γεώτρησης.
- Σύμφωνα με τους όρους της άδειας που 5 παραχωρήθηκε στην κα Καμπούρη,αυτήδικαιούταινα αρδεύει από τη γεώτρηση στο τεμ. 82/2 μόνο τη μόνιμη φυτεία που υπάρχει στο κτήμα της, με τεμάχιο αρ. 86 έκτασης ενός δεκαρίου.Ηάρδευσηθαπρέπεινα γίνεται μεβελτιωμένο σύστημα άρδευσης." 10 Η άδεια εκδόθηκε με βάση το σχέδιο που υποβλήθηκε, το οποίο βρίσκεται στο Φάκελο της Διοίκησης -(μπλε 1). Η γεώτρηση της αιτήτριας και το σημείο ανόρυξης του φρέατος του ενδιαφερομένου μέρους είναι σημειωμένα με 15 χρώμα κόκκινο στα δύο αντίστοιχα τεμάχια. Η απόσταση είναι περίπου40 μέτρα. Στην αίτηση της αιτήτριας, διά του συζύγου της, ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 1991, η απόσταση 20 αναφέρεται 105 πόδια. Ο μάρτυρας Ανδρέας Μεταξάς, Διοικητικός Λειτουργός στο Γραφείο Επαρχου Πάφου, κατέθεσε ότι το ενδιαφερόμενο μέρος ανόρυξε το φρέαρ σε απόσταση 94 ποδιών. 25 ΕΝΝΟΜΟΣΥΜΦΕΡΟΝ: Κάθε πολίτης, ο οποίος επηρεάζεται δυσμενώς από εκτελεστήδιοικητική πράξη,έχει δικαίωμαπροσφυγής, με βάση το Άρθρο 146 του Συντάγματος, για ακύρωση της 30 πράξης. Η προσφυγή δεν είναι λαϊκή αγωγή. Η παράγραφος 2 του Άρθρου 146 του Συντάγματος προβλέπει:"
- Η προσφυγή ασκείται υπό παντός προσώπου, 35 του οποίου προσεβλήθη ευθέως, διά της αποφάσεως, της πράξεως ή της παραλείψεως ίδιον, ενεστώς, έννομον συμφέρον, όπερκέκτηταιτούτο είτεως άτομον είτεως μέλοςκοινότητος τίνος." 40 Το συμφέρον πρέπει να είναι έννομο, άμεσο, προσωπικό, ενεστώς και συγκεκριμένο. Έλλειψη εννόμου 2506 4ΑΛΛ. Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης, Δ. συμφέροντος καθιστά την προσφυγή απαράδεκτη. (Βλ., μεταξύ άλλων, Kritiotis v. Municipality of Paphos and Others
(1986)3C.L.R.322-Papaleontiouv.E.S.C.
(1987)3 C.L.R. 1341.) Ο αιτητής πρέπει να υφίσταται βλάβη με 5 ορισμένη ιδιότητα,που αναγνωρίζεταιαπότους Κανόνες του Δικαίου,δηλαδήνα υπάρχει μια ειδική έννομη σχέση αυτού με την προσβαλλόμενη πράξη. Το συμφέρον δεν είναι ταυτόσημο με δικαίωμα. Ηέννοια του συμφέροντος, στην περίπτωσητηςάσκησηςτης αίτησης ακύρωσης,είναι 10 ευρύτερη από την έννοια του δικαιώματος, το οποίο αναγνωρίζεται από τους Κανόνες του Διοικητικού Δικαίου και παρέχει αξίωση για μιαπαροχήήπαράλειψη από ένα δημόσιο νομικό πρόσωπο. Το έννομο συμφέρον αφορά κάθε νομική ή πραγματική κατάσταση που 15 αναγνωρίζεται από το δίκαιο, από την οποία ο αιτητής, βάσει ενός ειδικού δεσμού, αντλεί ωφέλεια, η οποία θίγεται αμέσως ήεμμέσως απότην προσβαλλόμενη πράξη ή παράλειψη, δηλαδή μεταβλήθηκε ή δεν ρυθμίστηκε, με συνέπεια την πρόκληση υλικής ή ηθικής βλάβης σ' αυτόν. 20 (Βλ. Επ. Σπηλιωτόπουλου - "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου" - Πέμπτη Έκδοση, παράγραφος456, σελ. 432433' και Θ. Τσάτσου - "Η Αίτησις Ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας",Τρίτη Έκδοση,σελ. 30 καιεπέκεινακαι,ειδικά, παράγραφο 15,σελ.44-45.) 25 Η προσβαλλόμενη άδεια εκδόθηκε σε τρίτο πρόσωπο. Έχει ηαιτήτρια έννομο συμφέρον; Ο δικηγόρος της υπέβαλε ότι το Άρθρο 23.1 του 30 Συντάγματος κατοχυρώνει και προστατεύει το δικαίωμα ιδιοκτησίας και, στην παρούσα υπόθεση, το δικαίωμα ιδιοκτησίας της γεώτρησης και του νερού που αντλείται από αυτή. Ηανόρυξητου φρέατος απότο ενδιαφερόμενο μέρος και/ή η άντληση νερού από αυτό, θα επηρεάσει 35 ουσιαστικά το νερό της αιτήτριας και, ως εκ τούτου, η αιτήτριαέχει έννομο συμφέρον. Το συμφέρον πρέπει να είναι έννομο και να αναγνωρίζεται από τοΝόμο. 40 Το δικαίωμα της Δημοκρατίας στα υπόγεια ύδατα διαφυλάχθηκε με την ειδική πρόνοια της παραγράφου1 του Άρθρου 23 του Συντάγματος. ΗΔημοκρατία έχει τα 2507 Στυλιανίδης,Δ. Αριστοδήμου ν.Δημοκρατίας
(1992)ίδια δικαιώματα στα υπόγεια ύδατα, π ο υ είχε η Αποικία της Κ ύ π ρ ο υ π ρ ι ν την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας. Εκτενής α ν α φ ο ρ ά στο δικαίωμα ιδιοκτησίας της πολιτείας στα υπόγεια νερά έγινε α π ό το Πλήρες Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού στην υπόθεση Christofi· 5 nas & Another v. Sivkianou
(1976)11 J.S.C.
- Στην Υπόθεση Αρ. 571/88 - ΘΕΑ ΥΓΕΙΑ ΑΙΜΙΤΕΑ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, (Απόφαση δόθηκε στις 15 Δεκεμβρίου, 1990) -το Δικαστήριο είπε:"Τα υπόγεια νερά στην Κύπρο ήταν ιδιοκτησία της πολιτείας. Σύμφωνα με το Οθωμανικό Δίκαιο το υπόγειο νερό δεν ήταν ιδιωτική (mulk) περιουσία οποιουδήποτε (Άρθρα 1235 και 1248-1251 του Mejelle). Αυτός ο κανόνας δικαίου ισχύει α π ό την εποχή του Ρ ω μ α ϊ κ ο ύ Δικαίου - {Ενangeli Anastassi and Others v. Yiannako Hj. Georghi, II C.L.R. 64,68). Την ίδια αρχή απαντούμε Κοινοδίκαιο. και στο Αγγλικό ^ 5 20 Μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Raghib Bey Hafuz Hassan v. Gerasimo, Abbot of Kykko III C.L.R. 105, στις 30 Μαΐου, 1896, 2 5 θεσπίστηκε ο περί Φρεάτων Νόμος του
- Η ιδιοκτησία της πολιτείας στα υπόγεια νερά διατηρήθηκε με τον περί Κυβερνητικών Υδατικών Έ ρ γ ω ν Νόμο του 1928 - (The Government Water Works 3 U Law 1928), (τώρα Κεφ. 341) - (βλ. Vassos Panayi P e lendrides v. Her Britannic Majesty's Secretary of State for Air, 24 C.L.R. 73). T o 1945, ενόψει της θέσπισης του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου 1945, (τώρα Κεφ. 224), κρίθηκε αναγκαία η αναθεώρηση της περί Φρεάτων Νομοθεσίας. Ο Νόμος, π ο υ θεσπίστηκε το 1945, κατάργησε και αντικατέστησε τον περί Φρεάτων Νόμο του
- Τέθηκε σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου,
- 2508 35 4C 4 Α.Α.Δ. 5 10 Αριστοδήμου ν. Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. Το Σύνταγμα της Δημοκρατίας διαφύλαξε με την παράγραφο 1 του Άρθρου 23 το δικαίωμα της Δημοκρατίας στα υπόγεια νερά. Στηνυπόθεση District Officer Nicosia and Georghios loannides, 3 R.S.C.C. 107, στη σελ. 110 το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο είπε:'Article 23 provides specifically for underground waterby thesecond part of paragraph 1 which reads as follows:The right of the Republic to underground water .... is reserved'. 15 20 25 30 Whatever is covered by such second part of para graph 1 is not included in the right to property safe guarded under the first pan of the saidparagraph. It is useful for the interpretation of the provision quoted above to observe that the meaning of the word'reserved' has tobegovernedby theoriginal Greek andTur kish texts. The words 'διαφυλάσσεται' and 'mahfuzdur', used therein, indicate that 'reserved' is to be interpreted inthesenseof 'preserved'. it follows, therefore, that whateverrightwas vested in the Republic in relation to underground water by means of the provisions of section 3 of CAP 341 has been preserved and such section 3 is^-not contrary to Article23 of the Constitution.'" Με τον περί Κυβερνητικών Υδατικών Έργων Νόμο, (Κεφ. 341, Νόμοι Αρ. 129/68,51/72, 1/77), όλα ταυπόγεια νερά, τα οποία δεν αντλήθησαν στην επιφάνεια, θεωρούνται απόλυτη ιδιοκτησίατηςΔημοκρατίας. Η ανόρυξη φρέατος, για άντληση ύδατος, γίνεται ύστερα απόάδειατουΕπαρχου. Η πρώτη νομοθεσία στο θέμα τούτο είναι ο περί 40 Φρεάτων Νόμος του
- Ο Νόμος αυτός καταργήθηκε και αντικαταστάθηκεαπότον περί Φρεάτων Νόμο,(Κεφ. 351,Νόμοι Αρ. 47/61, 19/62, 88/84, 7/92). 2509 Στνλιανίόης,Δ. Αριστοδήμου ν.Δημοκρατίας
(1992)Η έννομη προστασία σε ιδιοκτήτες φρεάτων καθορίζεται στις πρόνοιες των Άρθρων 7 και 8 του περί Φρεάτων Νόμου. Η προστασία περιορίζεται σε φρέατα πουαπέχουνλιγότερο από 80πόδιααπότονέο φρέαρκαι στην περίπτωση που η ποσότητα του νερού ουσιαστικά 5 μειώνεται, ή είναι πιθανόν ουσιαστικά να μειωθεί, από την άντληση ύδατος από φρέαρ που ανορύσσεται σε απόσταση λιγότερη από 80 πόδια. Αν η απόσταση είναι πάνω από 80 πόδια, ο ιδιοκτήτης δεν έχει νόμιμο δικαίωμα,προστασίαήθεραπεία. 10 Η Κύπρος είναι νήσος με περιορισμένους υδάτινους πόρους. Υποφέρει περιοδικά από ανομβρίες και λειψυδρία. Ορθά, από πολλών εκατονταετηρίδων, τα υπόγεια νερά ανήκουν στην πολιτεία,ηοποίακαιελέγχει, ^ τόσον την άντληση,όσον καιτηχρήση. Ο "Επαρχος, κατά την έκδοση της άδειας, με βάση το Άρθρο 3 του περί Φρεάτων Νόμου, μπορεί να επιβάλει όρους και περιορισμούς, τόσο για την ποσότητα του ^0 νερού πουαντλείται,όσοκαιγιατηχρήσητου. Η αιτήτρια,κάτωαπόταπεριστατικάτης υπόθεσης,εν όψει του πιο πάνω νομικού καθεστώτος, δεν έχει, ούτε δικαίωμα στο Ιδιωτικό Αστικό Δίκαιο, ούτε έννομο 25 συμφέρον στην παρούσα υπόθεση για προώθηση της προσφυγής της,γιαακύρωσητηςπροσβαλλόμενηςάδειας. Η παράγραφος 3 του Άρθρου 146 του Συντάγματος έχει:"3. Η προσφυγή ασκείται εντός εβδομήκοντα πέντε ημερών από της ημέρας της δημοσιεύσεως της αποφάσεως ή της πράξεως ή, εν περιπτώσει μη δημοσιεύσεως ή εν περιπτώσει παραλείψεως, από της 35 ημέρας καθ' ην η πράξις ή παράλειψις περιήλθεν εις γνώσιν του προσφεύγοντος." Η πρόνοια της προθεσμίας των 75 ημερών είναι επιτακτική και ανατρεπτική.Η προθεσμία είναι σύντομη 40 και ανελαστική για το δημόσιο συμφέρον. Δεν συμφέρει, ούτε στη Διοίκηση, ούτε στους διοικούμενους να επικρέμμεται σαν Δαμόκλειο σπάθη η δυνατότητα 2510 30 4ΑΛΛ. Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας Στυλιανίδης, Δ. ακύρωσης εκτελεστών διοικητικών πράξεων για απεριόριστο ή για μακρό χρονικό διάστημα. Η αβεβαιότητα στη σφαίρατου Διοικητικού Δικαίου πρέπει να τερματίζεται στο συντομότερο δυνατό χρόνο. Η 5 προθεσμία των 75 ημερών είναι θέμα δημόσιας τάξης.Το Δικαστήριο εξετάζει αυτεπάγγελτα το ζήτημα αυτό. (Βλ., μεταξύ άλλων, John Moran and The Republic (Attor ney-Generaland Minister of Interior), 1 R.S.C.C. 10,στη σελ. 13-Joyce Marcoullides and The GreekCommunal 10 Chamber (Director of Greek Education),4 R.S.C.C. 7, στις σελ. 8 και 9- Aristidou v. Republic
(1984)3 C.L.R. 503· Kritiotis v. Municipality of Paphos and Others, (ανωτέρω)· Κλέαρχος Μιλτιάδονς και Άλλοι ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Αναθεωρητικές Εφέσεις Αρ. 15 789, 791,796,(Απόφαση δόθηκε στις 30 Μαΐου, 1989).) Η προθεσμία αρχίζει να τρέχει από την ημέρα που ο πρσφεύγων λαμβάνει γνώση, εκτός στις περιπτώσεις όπου η δημοσίευση είναι αναγκαία για τη συ|Χπλήρωση της 20 πράξης. 25 30 35 Στο Σύγγραμμα του Κυριακόπουλου - "Διοικητικόν Ελληνικόν Δίκαιον", 4η Έκδοση, Τόμος Γ', σελ. 131-132 διαβαζουμε:"Από της γνώσεως της πράξεως παρά του προσφεύγοντος άρχεται ηπροθεσμία προκειμένου περί πράξεων, δι' ας δεν επιβάλλεται δημοσίευσις ή κοινοποίησις. Η γνώσις της πράξεως δέον να είναι πλήρης καιναπροκύπτηκυρίως εκ των εν τω φακέλλω της υποθέσεως στοιχείων αρκεί όμως να συνάγηται ασφαλώς εκ της φύσεως και των συντρεχουσών εν τη συγκεκριμένη περιπτώσει συνθηκών. Η πλήρης γνώσις πρέπει να είναι αποδεδειγμένη και δεν αρκεί να είναι πλασματική." Η γνώση είναι πλήρης, όταν επιτρέπει στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο να διακριβώσει με βεβαιότητα τη ζημιά την οποίαυφίσταται απότην προσβαλλόμενη πράξη. 40 Η πλήρης γνώση μπορεί, όμως, να εξαχθεί από δήλωση ή πράξητου ενδιαφερομένου προσώπου,ειδικά,απόυποβολή αίτησης γιαθεραπεία. (Βλ. Kritiotis v.Municipalityof Pa· 2511 Στυλιανίδης, Δ. Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας
(1992)phos and Others, (ανωτέρω)· Ελευθέριος Νεοφύτου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 110/91, (Απόφαση δόθηκεστις 6Νοεμβρίου, 1991).) Στο "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου", Επ. 5 Σπηλιωτόπουλου, Πέμπτη Έκδοση,παράγραφο 467, σελ. 443-444, αναφέρονται:"467(γ)Ηγν ώση.Ηννώση τηςπράξης,ως γεγονός έναρξης της προθεσμίας άσκησης της αίτησης 10 ακυρώσεως, ισοδυναμεί με την κοινοποίηση.Συνεπώς, στις ατομικές διοικητικές πράξεις, ανεξάρτητα από το εάν επιβάλλεται η κοινοποίηση τους από τις σχετικές διατάξεις, ηπροθεσμίαγια εκείνον πουαφορά η πράξη αρχίζει όταν η πράξη περιέλθει σε 'πλήρη' γνώση του. 15 (Δ/μα 18/1989, άρθρο 70 2, ΣΕ 3345/1983). Το ίδιο ισχύει και όταν ο αιτών είναι τρίτος, η δε πράξη δεν είναι δημοσιευτέα. Στην περίπτωση των δημοσιευτέων ατομικών πράξεων η γνώση νοείται μετά τη δημοσίευση, με την οποία και συμπίπτει η έκδοση της 20 πράξης (ανωτ. αριθ. 168). Μεταγενέστερη της γνώσης κοινοποίηση δεν επιδρά στην προθεσμία που έχει αρχίσει (ΣΕ3152/1964). Ηπλήρης γνώση τηςπροσβαλλόμενης πράξηςπρέπει 25 να προκύπτει από συγκεκριμένα στοιχεία του φακέλλου (ΣΕ 3345/1983, 3175/1987), σύμφωνα με τις συνθήκες κάθε υπόθεσης. Από τη νομολογία έχουν διαμορφωθεί ορισμένα τεκμήρια για τη πλήρη γνώση της πράξης, όπως η άσκηση από τον αιτούντα 30 ιεραρχικής προσφυγής (ΣΕ 3318/1978, 261/1987) ή αίτησης θεραπείας (ΣΕ 3697/1978, 2656/1987) ή ένστασης (ΣΕ 540/1987) ή αναφοράςπαραπόνων(ΣΕ 1441/1979)κατά της πράξης,στην οποία αναφέρεταιη πράξη-..." 35 Στην παρούσα υπόθεση η άδεια εκδόθηκε στις 31 Ιουλίου,
- Η προσφυγή καταχωρίστηκε στις 24 Φεβρουαρίου,
- Στο αιτητικό της προσφυγής αναφέρεται ότι κοινοποιήθηκε ηέκδοση της άδειαςμετην 40 επιστολή του Επαρχου,ημερομηνίας 16Δεκεμβρίου, 1991, ηοποίαέχειπαρατεθείπιο πάνω. 2512 4Α.Α.Δ. 5 Αριστοδήμουν.Δημοκρατίας Στνλιανίδης,Δ. Ο σύζυγος της αιτήτριας, ενεργώντας ως αντιπρόσωπος της, επισκέφθηκε με δικηγόρο το Γραφείο του Επαρχου. Ο 'Επαρχος τους πληροφόρησε για την έκδοση της άδειας και τους έδωσε όλα τα σχετικά στοιχεία. Στη μαρτυρία του, ο σύζυγος της αιτήτριας ήταν ασαφής και φρόντισε να υπερπηδήσει το σκόπελο της αίτησης προς τον Έπαρχο, ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 10 1991, που έχει παρατεθεί πιο πάνω. Η ένσταση, ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 1991, συντάχτηκε από το δικηγόρο του και υπογράφτηκε "διά Τροοδία Ιωνά Αριστοδήμου" από το σύζυγοτης. 15 Η όλη ένσταση δεν αφήνει αμφιβολία ότι. στις 11 Σεπτεμβρίου, 1991, η αιτήτρια και/ή ο σύζυγος της, ο οποίος ενεργούσε γι' αυτή,έλαβε γνώση του αριθμού του φακέλου,της έκδοσης της προσβαλλόμενης άδειαςκαιτου σημείου αναφοράς της άδειας στο σχέδιο ήστο κτήματου 20 ενδιαφερομένου μέρους. Διερωτάται "τι μεσολάβησε και της έχετε δώσει άδεια ανόρυξης φρέατος στο Στατό". Αναφέρει την απόσταση "105 πόδια από την δική μου γεώτρηση". Ζητά "όπως αφαιρέσετε την άδεια ανορύξεως φρέατος στην ομοχώριά μου Ελλάδα Χ. Καμπούρη"και 25 καταλήγει: "Σε αντίθετη περίπτωση επιφυλάσσω όλα τα νόμιμα δικαιώματα μου να λάβω δικαστικά μέτρα εναντίονσας". Η μαρτυρία του συζύγου της αιτήτριας, στην έκταση 30 που είναι αντίθετη με την αίτηση - ένσταση αυτή, δεν γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Η αιτήτρια έλαβε γνώση, στην έννοια και στην έκταση που είναιαναγκαία για νααρχίσει νατρέχει ηπροθεσμία,τοαργότεροστις 11 Σεπτεμβρίου,
- Η επιστολή ημερομηνίας 16 35 Δεκεμβρίου, 1991, δεν πληροφορεί την αιτήτρια για την έκδοση της άδειας, αλλά απαντά στη διαμαρτυρία της αιτήτριας και/ή στην αίτηση, ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 1991, για ακύρωση της προσβαλλόμενης άδειας. 40 Η αιτήτριαδεν έχει έννομο συμφέρον και η προσφυγή είναιεκπρόθεσμη. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιως απαράδεκτη. 2513 Στυλιανίδης,Δ. Αριστοδήμου ν.Δημοκρατίας
(1992)Καμιάδιαταγήγια έξοδα. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2514