clr/1992/1992_4_2643.pdf

(1992)στο συμπέρασμα ότι τούτο αφορά αποκλειστικά σε ζήτημαπου συνδέεται άμεσα με τις σχέσεις μετ' άλλων κρατών, και συγκεκριμένα του κράτουςτου Ισραήλ,και στις υποχρεώσεις που απορρέουναπό αυτέςκαιτις σχετικές διεθνείς συμβάσεις. 5 Αποτελεί επομένως ζήτημαπου φέρει χαρακτήρακυβερνητικό και σαντέτοιο δεν εμπίπτει μέσα στη, δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, δικαιοδοσίατου Ανωτάτου Δικαστηρίου.Κατά συνέπεια,τοΔικαστήριο στερείται αρμοδιότηταςνα επιληφθεί της πιο πάνωπροσφυγής,ηοποίακαιαπορρίπτεται. 10 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: *5 Xenofontos v.Republic,2R.S.CC. 89YialousaSavingsBank Ltdv.Republic

(1977)3C.L.R.25Louca v.Presidentof theRepublic

(1983)3 C.L.R.783- 20 Karaliota v.Republic

(1985)3C.L.R.

1. Προσφυγή. Προσφυγή μετηνοποίαοι αιτητές ζητούν δήλωσητου Δικαστηρίου ότιηάρνηση και/ήπαράλειψητωνκαθ'ων η αίτηση να μελετήσουν καινα ικανοποιήσουν την αίτηση τους,για απομάκρυνσητηςΠρεσβείας του Ισραήλ από την οδό Γρυπάρη στηΛευκωσία, είναι άκυρη, παράνομη και 30 πως ό,τι παραλείφθηκεθαπρέπει να διενεργηθεί. Κ.Ιντιάνας μεΜ. Ορφανίδη, γιατουςαιτητές. Λ. Βασιλειάδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α' για ^ τους καθ' ων η αίτηση. Cur. adv. vult. Α.ΛΟΪΖΟΥ, Π.:Ανάγνωσε την ακόλουθηαπόφαση. Οι 40 αιτητές είναι ιδιοκτήτες ακινήτων πουγειτονεύουν μετην πρεσβεία του Ισραήλ, στην οδό Γρυπάρη στη Λευκωσία. Στις 6 Οκτωβρίου 1989, οι αιτητές απέστειλαν στο Υπουργικό Συμβούλιο επιστολή, με αίτημα την 2644 25 4Α.Α.Δ. Λοΐζου κ.α.ν.Δημοκρατίαςκ.α. Α.Λοΐξου, Π. απομάκρυνση της πρεσβείας του Ισραήλ από την οδό Γρυπάρη. Το Υπουργικό Συμβούλιο παρέπεμψε την επιστολή στο Υπουργείο Εσωτερικών για μελέτη και με επιστολή του ημερομηνίας 9 Οκτωβρίου 1989, 5 πληροφόρησε σχετικά τους αιτητές. Με επιστολή του, ημερομηνίας 20 Δεκεμβρίου 1989, το Υπουργείο Εσωτερικών πληροφόρησε τους αιτητές ότι η επιστολή τους της 6ης Οκτωβρίου, που είχαν απευθύνει στο Υπουργικό Συμβούλιο, "διαβιβάσθηκε στο Υπουργείο 10 Εξωτερικών, ως αρμόδιο Υπουργείο για το θέμα εγκατάστασης πρεσβειών στην Κύπρο". Ταυτόχρονα πληροφόρησε τους αιτητές ότι η επιστολή τους "κοινοποιήθηκε στην Αστυνομία, ως αρμόδια υπηρεσία για την τήρηση του νόμου και της τάξης, τόσο της 15 περιοχής που βρίσκεται η εν θέματι πρεσβεία, όσο και σ' όλητην Κύπρογενικά". Με δύο επιστολές τους, με ημερομηνίες 4 Δεκεμβρίου 1989 και 9 Φεβρουαρίου 1990, οι αιτητές κάλεσαν τους 20 καθ' ων η αίτηση να εξετάσουν το αίτημα τους που αναφέρετο στην επιστολή τους, με ημερομηνία 6 Οκτωβρίου 1989, "γιατί έχουν ξεπερασθεί τα όρια που καθορίζειτοσύνταγμα". 25 Ήταν ο ισχυρισμός των αιτητών ότι οι καθ" ων η αίτηση "αρνούνται και/ή παρέλειψαν να μελετήσουν την καθόλανόμιμη αίτησητων αιτητών,παράτην απόμακρού χρόνου υποβολή της",καιγια το λόγο αυτό καταχώρησαν την παρούσα προσφυγή μετην οποίαζητούντην πιοκάτω 30 θεραπεία: 35 40 "
2. Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η άρνηση και/ή παράλειψητων καθ'ων ηΑίτησηνα μελετήσουν καινα ικανοποιήσουν την καθόλα νόμιμη Αίτηση των Αιτητών, για απομάκρυνση της Πρεσβείας του Ισραήλ από την οδό Γρυπάρη στην Λευκωσία, είναι άκυρη, παράνομη και πως ό,τι παραλείφθηκε θα πρέπει να διενεργηθεί." Νομική βάση της προσφυγής ήταν το Άρθρο 29 του Συντάγματος το οποίοπροβλέπει: "
3. Έκαστοςέχει το δικαίωμα, ατομικώς ήομού μετ' 2645 Α. Λοΐζου, Π. Λοΐζου κ.α.ν.Λημοχρατίαςκ.α.

(1992)άλλων, να υποβάλλη εγγράφους αιτήσεις ήπαράπονα προς οιανδήποτε αρμοδίαν δημοσίαν αρχήν, δικαιούμενος ν' απαίτηση όπως αύτη επιληφθή αυτών και αποφασίση ταχέως. Η απόφασις της αρχήςταύτης, δεόντως ητιολογημένη, γνωστοποιείται εγγράφως 5 αμέσως εις τον υποβαλόντα την αίτησιν, ή τα παράπονα εν πάση περιπτώσει, εντός προθεσμίας μη υπερβαινούσης ταςτριάκονταημέρας.

1. Εφ' όσον ο ενδιαφερόμενος δεν ικανοποιείται εκ 10 της αποφάσεως ή οσάκις ουδεμία απόφασις γνωστοποιήται προς αυτόν εντός, της καθοριζομένης εν τη πρώτη παραγράφω του παρόντος άρθρου, προθεσμίας, δύναται ο ενδιαφερόμενος ν' αγάγη ενώπιον αρμοδίου δικαστηρίου δια προσφυγής την 15 υπόθεσιν, εις ην αφορά η αίτησις ή το παράπονον αυτού." Από την άλλη ήταν ηθέση των καθ'ων ηαίτηση ότι το αντικείμενο του γραπτού αιτήματος των αιτητών δεν 20 εμπίπτει εντός της, δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου και επομένως το Ανώτατο Δικαστήριο δεν είχε δικαιοδοσίανα επιληφθεί της προσφυγής. 25 Το Άρθρο 29 του Συντάγματος έχει ερμηνευθεί από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η κλασσική ερμηνεία έχει γίνει στην υπόθεσηXenofontos ν. The Republic, 2 R.S.C.C. 89, στις σελ. 92-
2. Το σχετικό απόσπασμα έχει ως πιο κάτω: 30 "With regard to the failure of theRespondent togivea reasoned reply to Exhibit 1under Article 29 of the Cons­ titution, it should first be observedthat Exhibit 1was ad­ dressed not to the Minister of the Interior but to the At- 35 torney-General of the Republic with only a copy to the Ministry of the Interior. Having regard to the subjectmatter of the complaint contained in the said Exhibit 1, namely, the failure to institute criminal proceedings against the police constables concerned, the Court consi- 40 ders that Exhibit 1 was properly addressed to the Attor­ ney-General of the Republic who, by virtue of paragraph 2 of Article 113 of the Constitution, has control over the 2646 4ΛΛ.Λ. Λοΐζουκ.α.ν.Δημοκρατίαςκ.α. Λ.Λοΐζου,Π. institution andconductof criminal proceedings. 5 Thequestion for consideration inthisCaseis whether, having regard to the subject-matter of the complaint madeby Exhibit 1, this Courthasjurisdiction to entertain the prayer contained in paragraph 3 of the Applicant's motion for relief, i.e. that there has been an omission to reply to Exhibit 1 in accordance with Article 29 of the Constitution. 10 15 20 25 30 35 Inasmuch as paragraph 1of Article29 of the Constitu­ tion requires that the notice of decision which has been taken inthemattershall be 'duly reasoned',itfollowsthat in orderfor thisCourttohave competencetoentertain a recourse inrespect of afailure tocomply with Article29, the subject matter of thewritten request or complaintin question made underArticle 29 must be within thejuris­ diction of this Court under Article
3. Otherwise this Court could not properly examine the matter anddecide whether the reply in question was 'duly reasoned' or not asrequired by Article
4. In this Case thesubject-matter of thecomplaintmade by Exhibit 1 underArticle29 is,ineffect thefailure ofthe Attorney-General of the Republic to institute criminal proceedings in respect of the acts in question against the police constables concerned.Inthe opinion of theCourt theexerciseof suchanauthorityby the Attorney-General of theRepublic,which inthis respect is so closely related to judicial proceedings incriminal cases, is notwithin the ambit of paragraph 1of Article 146, and,therefore, this Court has no jurisdiction to entertain the prayer contai­ nedinparagraph 3of Applicant's motionfor relief." (Βλέπε και YialousaSavings Bank Ltd. v. The Repu­ blic(\9T7) 3C.L.R. 25,32). Θα προχωρήσω στησυνέχειαναεξετάσωκατάπόσοτο αντικείμενο του αιτήματος των αιτητώναποτελεί ζήτημα 40 τοοποίοεμπίπτει,μέσαστη,δυνάμειτουΆρθρου 146του Συντάγματος,αρμοδιότητατουΑνωτάτουΔικαστηρίου. Για να καταστεί δυνατή η προσβολή μιας πράξης ή 2647 Α. Λοΐζου, Π. Λοΐζου κ.α.ν.Δημοκρατίας κ,α.

(1992)παράλειψης με το ένδικο μέσο της αίτησης ακυρώσεως, πρέπει να συντρέχουν, όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα του Στασινόπουλου "ΔίκαιοτωνΔιοικητικώνΔιαφορών", Έκδοση4, σελ. 152-176, οιπιοκάτωτρειςπροϋποθέσεις: (α) Η πράξη ή παράλειψη να προέρχεται από διοικητικόόργανο.(ΣτηνΚύπροβέβαιαέχει υιοθετηθεί το ουσιαστικό κριτήριο, αλλά για τους σκοπούς της υπόθεσης αυτήςτέτοιο θέμαδεν εγείρεται.) (β)Ναείναι εκτελεστή. (γ)Να μηφέρειχαρακτήρακυβερνητικό. Θα εξετάσω στη συνέχεια την προϋπόθεση (γ). Πάνω 15 στο ίδιο ζήτημαστην υπόθεση Louca v. The President of the Republic

(1983)3 C.L.R. 783, ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Τριανταφυλλίδης, αναφέρει τα πιο κάτω στις σελ. 786-788, σχετικά με την κυβερνητική πράξη. 20 "In my opinion an 'act of Government' is not as such subject tojudicial control underArticle 146 of theConsti­ tution,inthesame way as an 'act of Government'escapes judicial control by means of corresponding to that under 25 Article 146 jurisdictions of the Councils of State inGree­ ceand in France;andactually, theprinciple that an 'act of Government' cannot be made the subject-matter of a re­ course for annulment appears to have, first, originated in France;andinGreeceit was given later,alsostatutory ef- 30 feet by means of, inter alia, section 46

(3)of Law 3713/ 1928. As it is derived from Decision 31/1934 of the Council of State in Greece an 'actof Government' is patently rela­ ted to the exercise of the political power vested in the Government ('αναγομένου προδήλως εις την τη Κυβερνήσει ανήκουσαν διαχείρισιν της πολιτικής 40 εξουσίας'). 2648 4 ΑΛΛ. Λοΐζον κ.α.ν.Δημοκρατίαςκ.α. Α. Λοΐζου, Π. It is not, however, really possible to define exhausti­ vely what is an 'act of Government', because, from the French and Greek textbooks referred to earlier on in this judgment there seems toexist inthis respect diverstheo5 ries of law and,consequently, the established judicial ap­ proach to this matter is to decide on each occasion whe­ ther or not action taken by the Government is an 'act of Government'. There has, thus, gradually, been created a category of matters (such as action of Government con10 nected with the relations of the Excecutive andLegislati­ ve Powers, decisions aiming at securinggenerally the in­ ternal andexternal safety of thecountry, as wellas action taken in the field of international relations) which come within the ambit of the notion of an 'act of Government', 15 without such category beingexhaustive;it is clear, howe­ ver, thatespecially in recent yearsthere is atendency not to enlarge this category, but rather to restrict it." Σύμφωνα με τον Στασινόπουλλο (πιο πάνω) στις σελ. 20 179-180, στον κατάλογο, των υπό της νομολογίας χαρακτηριζομένων ως κυβερνητικών πράξεων, περιλαμβάνονται οι πιοκάτωκατηγορίες. 25 "α) Αι αναγόμεναι εις τας σχέσεις της εκτελεστικής και της νομοθετικής λειτουργίας, ως π.χ. τοδιάταγμα περί διαλύσεως της Βουλής, περί διενεργείας βουλευτικών εκλογών, ή παράλειψις καταθέσεως νομοσχεδίου προςψήφισιν εις την Βουλήν,κλπ. 30 β) Αι πράξεις δι ων ασκείται η συνταγματική προνομία της χάριτος,καίτοι υφίσταται και αντίθετος γνώμη, αρνούμενη τον κυβερνητικόν χαρακτήραεις τα πράξειςταύτας. 35 γ) Αι πράξεις, δι ων λαμβάνονται μέτρα αποβλέποντα εις την γενικωτέραν εσωτερικήν και εξωτερικήν ασφάλειαν της επικρατείας, ως είναι η κήρυξις πολέμου,ηκήρυξις επιστρατεύσεως, ηκήρυξις στρατιωτικού νόμου, η λήψις εκτάκτων υγειονομικών μέτρων κλπ 40 δ) Αι πράξεις αι συνδεόμεναι προς τας μετ' άλλων κρατών σχέσεις. Ενταύθα υπάγονται ειδικώτερον, αι 2649 Α. Λοΐζου, Π. Λοΐζου κ.α.ν.Δημοκρατίαςκ,α.

(1992)πράξεις αι σχετικαί προς την εν τω εξωτερικοί) προστασίαν των ημεδαπών, αι προς ταςδιπλωματικός υπηρεσίας διδόμεναι οδηγίαι,ηαπέλασιςαλλοδαπού,η συγκατάθεσις Έλληνος προξένου, προς απέλασιν ανεπιθύμητουΈλληνος υπόξένης επικρατείας. 5 Επίσης, ενταύθαυπάγεταιησυνομολόγησις διεθνών συμβάσεων ων το κύρος δεν ελέγχεται, η ερμηνεία αυτών, ως και η ενέργεια η τείνουσα εις αμεσον εκτέλεσιν αυτών, π.χ. η άρνησις καταβολής 10 αποζημιώσεως εις Έλληνα υπήκοον, κεκτημένον περιουσίαν εν Τουρκία, κατ' εκτέλεσιν σχετικής συμβάσεως του

1. Δεν θεωρείται όμως ως κυβερνητική η ενέργεια, η τείνουσα εις εκτέλεσιν ουχί αυτής της συμβάσεως, αλλά νόμου εσωτερικού, 15 εκδιδομένου εις εκτέλεσιν της διεθνούς συμβάσεως, έστω και αν ο έλεγχος της εσωτερικής ταύτηςπράξεως προυποθέτηέρευνανκαιερμηνείαντης συμβάσεως." Σύμφωνα με το Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο, Ηλία Γ. ^0 Κυριακόπουλου, Τόμος Γ, Ειδικόν Μέρος σελ. 107, το ζήτημα του καθορισμού ποιες πράξεις είναι κυβερνητικές "αφέθη εις την επιστήμην και νομολογίαν". Αλλά συνεχίζει ο ευπαίδευτος συγγραφέας -"το έργον δεν είναι ευχερές, τοσούτω μάλλον όσω και εναυτήτη Γαλλία αυτό ^ 5 το Conseil d' Etat δεν κατέληξεν εις ακριβή καθορισμόν των actes degouvernement,καιτούτοδιότι είναι δυσχερής ο καθορισμός κριτηρίου προς διάκρισιν των κυβερνητικών πράξεων από των συνήθων διοικητικών πράξεων." Στη συνέχεια ο ευπαίδευτος συγγραφέας -*0 παραθέτει τον πιο κάτω πίνακα των κυβερνητικών πράξεων, "κατά τη διαμορφωθείσα παρά του Σ.τ.Ε. νομολογία (βλέπε σελ. 109-110). "α. Το διάταγμα περί διαλύσεως της βουλής, περί 35 διενεργείας (γενικών ήαναπληρωματικών)βουλευτικών εκλογών. β. Η υποβολή ή μη νομοσχεδίου προς ψήφισιν εις την Βουλήν ή άρνησις της διοικήσεως, όπως εισηγηθή 40 τηντροποποίησιν νόμου τινός. γ. Ηπράξιςαπελάσεως αλλοδαπούεκτης Ελληνικής 2650 4ΑΛΛ. Λοΐζου κ.α. ν.Δημοκρατίας κ.α. Α. Λοΐζον,Π. επικρατείας δια λόγους αφορώντας εις τας διεθνείς σχέσειςτουΕλληνικούκράτους. 5 10 δ. Η έκδοσις δημοσίου δανείου, έστω και επιβαλλομένη τυχόν εκνόμου. ε. Η συνομολόγησις διεθνών συμβάσεων και αι πράξεις αι εκδιδόμενοι προς εκτέλεσιν ή κατ' εφαρμογήν ή ερμηνείαν τούτων, ως και η περαιτέρω εξέλιξις των εξ αυτών απορρεουσών υποχρεώσεων, ουχί όμως και αι πράξεις αι εκδοθείσαι εις εκτέλεσιν εσωτερικού νόμου, εκδοθέντος εις εφαρμογήν της συμβάσεως. 15 ς. Αι πράξεις αι αναγόμενοι εις την εσωτερικήν και εξωτερικήν ασφάλειαν του κράτους, οίαι η κήρυξις επιστρατεύσεως, ήκήρυξις του στρατιωτικού νόμου, ή κήρυξις πολέμου. 20 ζ. Η άρνησις παροχής προστασίας εις Έλληνα υπήκοον εν ξένη Χώρα, ιδία εις εκτέλεσιν διεθνούς συμβάσεως. η. Η πράξιςαπονομήςήαρνήσεωςχάριτος." Στο σύγγραμμα "Αίτησις Ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας" Έκδοση Τρίτη του Θ. Δ. Τσάτσουαναφέρονταιταπιοκάτωστησελ. 175: "Δ. Ο αποκλεισμός ττκ αιτήσεως ακυρώσεως λόγω τουκυβερνητικούχαοακτήρος τηςπράξεως. 35 40
2. Κατά ρητήν του νόμου επιταγήν αποκλείεται το ένδικον της αιτήσεως ακυρώσεως μέσον κατά των κυβερνητικών πράξεων, των αναγομένων εις την διαχείρισιν της πολιτικής εξουσίας. Ποίαι πράξεις είναι κυβερνητικοί αναγόμεναι εις την διαχείρισιν της πολιτικής εξουσίας είναι πρόβλημα αμφισβητούμενον εντηεπιστήμη." Όπως έχει ήδηλεχθεί στην υπόθεση Louca (πιο πάνω), ηαρχήαυτήξεκίνησεστη Γαλλία καιαργότερατηςδόθηκε 2651 Α. Λοΐζου, Π. Λοΐζου κ.α.ν.Δημοκρατίας κ.σ.

(1992)στην Ελλάδανομοθετική μορφή,επομένως ισχύει καιστην Κύπρο ως γενικήαρχήτουδιοικητικούδικαίου. Αναφορά πάνω στο ίδιο ζήτημα μπορεί να γίνει και στην υπόθεση Karaliota v. The Republic

(1985)3 C.L.R. 5 2053, 2055, στην οποία παρατηρείται ότι πρόσφατα υπάρχει τάση περιορισμού και όχι επεκτάσεως των κατηγοριών "των κυβερνητικών πράξεων"και ότι σεκάθε περίπτωση εναπόκειται στο Δικαστήριο να αποφασίσει κατά πόσο μια συγκεκριμένη πράξη της διοίκησης 10 αποτελεί "κυβερνητικήπράξη". Αφού εξέτασα με προσοχή το περιεχόμενο του σχετικού αιτήματος των αιτητών, όπως τούτο προσδιορίζεται στην επιστολή των με ημερομηνία 6 Οκτωβρίου 1989, έχω 15 καταλήξει στο συμπέρασμαότι τούτο αφοράαποκλειστικά σε ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τις σχέσεις μετ' άλλων κρατών, και συγκεκριμένα του κράτους του Ισραήλ, και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές και τις σχετικές διεθνείς συμβάσεις. ^0 Αποτελεί, επομένως, ζήτημα που φέρει χαρακτήρα κυβερνητικό και σαν τέτοιο δεν εμπίπτει μέσα στη, δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Κατά συνέπεια το Δικαστήριο στερείται αρμοδιότηταςνα επιληφθεί της πιο πάνωπροσφυγής,ηοποίακαιαπορρίπτεται. Κάτω όμως από τις περιστάσεις δεν γίνεται διαταγή ,,„ JU γιαέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2652