(1992)31Ιουλίου,1992 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/οτής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ν. ΤΟΦΑΡΙΔΗΣΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 641/91). Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146 τον Συντάγματος — Προσβαλλόμενες πράξεις — Πράξη με προσωρινή ισχύ — Παραδεκτό — Ηπερίπτωση του διατάγματος επίταξης. Επίταξη — Το χαρακτηριστικό τον επείγοντος — Τα ευρήματα της Χριστοδονλίδη κ.ά. ν.Δημοκρατίας. Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα — Άρθρο Αποζημίωση για επίταξη. 23
(8)(δ) — Το αιτητικό της προσφυγής περιελάμβανε αίτημα ακύρωσης του διατάγματοςεπίταξης,που εξέδωσαν οι καθ'ων ηαίτηση,ως προς το τεμάχιο των αιτητών 276 στην Αγλαντξιά. Το επίδικο διάταγμα είχε ήδη εκπνεύσει, κατά την ακρόαση της προσφυγής, χωρίς να ανανεωθεί,θέτονταςθέμαύπαρξηςτου αντικειμένου της 15 δίκης. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισε ότι:
- Η προσφυγή δεν μπορεί να προχωρήσει όταν παραμείνει χωρίς αντικείμενο. Στην προκειμένη περίπτωση η επίδικη πράξη είχε προσωρινή ισχύ. Σύμφωνα με τα πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας και ενόψει του ότι το διάταγμα επίταξης, το οποίο είχε προσωρινό 23 χαρακτήρα, ίσχυε κατά το χρόνο άσκησης της προσφυγής, 2736 20 Τοφαρίδηςκ.α.ν. Δημοκρατίας 4 ΑΛΛ. θεωρώ την προσφυγή ως παραδεκτή και θα εξετάσω την ουσίατης. 5 10 15 20 25
- Σχετικάμετοζήτηματουχαρακτηρισμούτου επείγοντος ως προαπαιτούμενου της επιτάξεως, υιοθετώ το σχετικό απόσπασμα της απόφασης Χριστοδονλίόον χ,ά. ν. Δημοκρατίας. 3.Στηνπροκείμενηπερίπτωση, ηεπίταξηχρησιμοποιήθηκε σαν αναγκαίο και επείγον μέτρο για να πραγματοποιηθεί ο μεταγενέστερος σκοπόςτηςαπαλλοτρίωσης. Δεν συμφωνώμετηθέσηότι ηπροσβαλλόμενη απόφασηδεν είναι πλήρως αιτιολογημένη. Η αιτιολογία περιέχεται σαφώς στο ίδιο το διάστημα επίταξης το οποίο αναφέρει ότι η επίταξη κρίθηκε αναγκαία για σκοπούς δημοσίας ωφελείας καισυγκεκριμένα γιατις στεγαστικές ανάγκεςτου ΠανεπιστημίουΚύπρου. Ηεπίδικηαπόφασηήτο ορθήκαι νόμιμη. Όμως οι αιτητές δικαιούνται σε αποζημιώσειςτις οποίες υπέστησαν καθ'ον χρόνο η επίταξη ήταν ενεργός, βάσει του Άρθρου 23
(8)
(6)το οποίο προνοεί, μεταξύ άλλων, ότι επίταξη περιουσίας είναι δυνατή "επί καταβολή τοις μετρητοίς, το ταχύτερον, δικαίας και ευλόγου αποζημιώσεως, καθοριζομένης εν περιπτώσει διαφωνίαςυπόπολιτικούδικαστηρίου". Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 30 Αναφερόμενη υπόθεση: Χριστοδουλίδου κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 2766. Προσφυγή. 35 Προσφυγή που προσβάλλειτηναπόφαση τωνκαθ'ωνη αίτηση που περιέχεται στο Διάταγμα επίταξης Αρ. 757, ημερομηνίας 28.3.91, που δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 10.5.91, με την οποία 40 διατάχθηκε η επίταξη του τεμαχίου 276, στην ενορία Παναγίας Παλλουριώτισσας, στο χωριό Αγλαντζιά της ΕπαρχίαςΛευκωσίας. Α. Τιμόθη,γιατους αιτητές. 2737 Τοφαρίδης κ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)Μ. Τσαγγαρίδης,Δικηγόρος της Δημοκρατίας για τους καθ'ων η αίτηση. Cur.adv.vult. 5 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΤΑΡΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Αίτημα στην παρούσα προσφυγή είναι η απόφαση των καθ' ων η αίτηση που περιέχεται στο Διάταγμα Επίταξης Αρ. 757, ημερομηνίας 28.3.91, που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ^ στις 10.5.91 με την οποία διατάχθηκε η επίταξη του τεμαχίου 276, στην ενορία Παναγίας Παλλουριώτισσας, στο χωριό Αγλαντζιά τηςΕπαρχίας Λευκωσίας. Μετά από πρόταση του Υπουργού Παιδείας, το 1 5 Υπουργικό Συμβούλιο, με Απόφαση Αρ. 35.336 ημερ. 28.3.91 ενέκρινε τηδημοσίευση ΔιατάγματοςΕπίταξης και Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης μεταξύ άλλων καιτης πιο πάνω περιουσίας των αιτητών. Η Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης και το Διάταγμα Επίταξης 20 δημοσιεύτηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίαςτης 10.5.91. Το διάταγμα επίταξης το οποίο εκδόθηκε για περίοδο ενός έτους από την ημερομηνία δημοσίευσης στην 25 Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, δηλαδή από τις 10.5.91, δεν ανανεώθηκε. Εγείρεται λοιπόν το θέμα κατά πόσο ηπροσφυγήκατέστηάνευαντικειμένου,εφόσον στις 9.5.92η ισχύς τουδιατάγματοςεπίταξης εξέπνευσε. Η προσφυγή δεν μπορεί να προχωρήσει όταν παραμείνει χωρίς αντικείμενο. (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959, σελ. 275). 35 Στην προκείμενη περίπτωση η επίδικη πράξη είχε προσωρινή ισχύ. Σε τέτοια περίπτωση "η αίτησις εξετάζεται και θεωρείται παραδεκτώς ασκούμενη, εφ' όσον η πράξις ης έληξεν η ισχύς, ίσχυε καθ' ον χρόνον 4 ησκήθηηαίτησις ακυρώσεωςκαιέτυχεν εφαρμογής, τούτο ^ δε ανεξαρτήτωςτου εάνηπράξιςαύτηείναικανονιστική: 330
(60), ή ατομική:776
(60)" (ΠορίσματαΝομολογίας του Συμβουλίουτης Επικρατείας1929-1959, σελ. 276). 2738 4 ΑΛΛ. Τοφαρίδηςκ,α.ν.Δημοκρατίας Χ'Τσαγγάρης,Δ. Σύμφωνα με τα πιο πάνω και ενόψει του ότι το διάταγμα επίταξης, το οποίο είχε προσωρινό χαρακτήρα, ίσχυε κατά το χρόνο άσκησης της προσφυγής, θεωρώ την προσφυγή ως παραδεκτήκαιθαεξετάσω την ουσίατης. 5 Με πρώτο ισχυρισμό τους οι αιτητές προβάλλουν ότι, ενώ δεν είχε ληφθεί ακόμη απόφαση για το ότι το Πανεπιστήμιο θαανεγερθεί σε συγκεκριμένο χώρο,οικαθ' ων η αίτηση προχώρησαν στην έκδοση της 10 προσβαλλόμενης απόφασης,κατά παράβαση του άρθρου 23
(8)του Συντάγματος και του άρθρου 4
(1)του περί Επιτάξεως Ιδιοκτησίας Νόμου του 1962 (Ν. 21/62). Σύμφωνα με τον ισχυρισμό, η αναγκαιότης ήτο να περιορισθεί ηχρηματική αποζημίωση και όχι η εφαρμογή 15 σκοπού δημοσίας ωφελείας. Η πιο πάνω θέση δε με βρίσκει σύμφωνο. Όπως φαίνεται από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, υπήρχε ήδη απόφασηγια την ανέγερση του 20 Πανεπιστημίου οε συγκεκριμένο χώρο. Ειδικότερα, στην Πρόταση προς το Υπουργικό Συμβούλιο (Παράρτημα Α' τηςΈνστασης) αναφέρονταιταακόλουθα: 25 30 "Το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε στις 9 Μαΐου 1990 (Απόφαση Αρ. 33.476) "να εγκρίνει τη δημιουργία του Πανεπιστημίου στο χώρο της περιοχής του Β.Μ.Η. και να εξουσιοδοτήσει τις αρμόδιες Κρατικές Υπηρεσίες να προωθήσουν τις αναγκαίες διαδικασίες για υλοποίηση τηςπιο πάνωΑπόφασης." Επίσης, δε συμφωνώ με τη θέση ότι, σκοπός του διατάγματος δεν ήτο σκοπός δημοσίας ωφελείας αλλά οι οικονομικές επιπτώσεις, από τυχόν καθυστέρηση της εκτέλεσης του έργου. Το ότι ο Υπουργός Παιδείας, στην 35 πρόταση προς το Υπουργικό Συμβούλιο, παρέθεσε ότι ένας από τους παράγοντες που είχε να συνεκτιμήσει το Υπουργικό Συμβούλιο ήταν και οι οικονομικές επιπτώσεις, αυτό δεν υποδηλεί ότι αυτός ήταν ο σκοπός της επίταξης.Είναι ολοφάνερο ότι ηεπίταξη διενεργήθηκε 40 για σκοπούς δημοσίας ωφελείας, όπως απαιτείταιαπό το άρθρο 23
(8)(α) του Συντάγματος. Στο ίδιο το διάταγμα επίταξηςαναφέρεται: 2739 Χ'Τσαγγάρης,Δ. Τοφαρίδηςκ.α. ν.Δημοκρατίας
(1992)"Επειδή η ακίνητη ιδιοκτησία, που περιγράφεται στον Πίνακα που αναφέρεται πιο κάτω, είναι αναγκαία για τους σκοπούς δημόσιας ωφέλειας και η επίταξητηςεπιβάλλεται γιατονπιοκάτωλόγο,δηλ. για τις στεγαστικές ανάγκεςτουΠανεπιστημίου Κύπρου." 5 Ο δεύτερος νομικός ισχυρισμός εδράζεται στο ότι το διάταγμα επίταξης είναι άκυρο, επειδή δεν υπάρχει το χαρακτηριστικό τουεπείγοντος,όπως ορίζει η νομολογία. Απορρίπτω αυτή τη θέση, υιοθετώντας το πιο κάτω 10 απόσπασμα από την απόφαση Χριστοδονλίόον χ.α. ν. Δημοκρατίας (Υπόθεση Αρ. 42/88, ημερ. 3.8.90) όπου ο ΠρόεδροςτουΑνωτάτου Δικαστηρίου κ.Λοΐζουτόνισετα ακόλουθα: 15 "Είναι η θέση των αιτητριών ότι δεν υπήρχε το χαρακτηριστικό του επείγοντος πουναδικαιολογεί την έκδοση διατάγματοςεπίταξης,ότι με την επίταξηαυτή προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στις αιτήτριες, ότι δεν μπορούσε να εκδοθεί το διάταγμαεπίταξης, αφού 20 υπήρχε ήδη δημοσιευμένο δεσμευτικό σχέδιο ρυμοτομίας και διάταγμα απαλλοτρίωσης του ιδίου τμήματος της περιουσίας των- και ότι το διάταγμα επίταξης πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο για σκοπούς προσωρινής φύσήςωςπροσωρινό μέτρο. 25 Τα θέματα αυτά έχουν εξεταστεί από τη νομολογία μας σε σειρά υποθέσεων και μπορεί να λεχθεί ότι η εξουσία έκδοσης διατάγματος επιτάξεως είναι ανεξάρτητη από την εξουσία για έκδοση διατάγματος 30 απαλλοτριώσεως, παρόλοπουστις περισσότερες φορές η επίταξη μιας περιουσίας, αντικείμενο απαλλοτριώσεως, καθίσταται αναγκαία για να πραγματοποιηθείοσκοπόςτης απαλλοτριώσεως. Η επιχειρηματολογία του ευπαιδεύτου δικηγόρου των αιτητριών δεν μπορεί να ευσταθήσει στην υπόθεση αυτή, διότι δεν τίθεται θέμα ανεπανόρθωτης ζημιάς εφόσον αυτήμπορεί νατύχει χρηματικήςαποζημίωσης. Σε ό,τι αφοράδε το θέμαότι δεν μπορούσε να εκδοθεί διάταγμα επίταξης, αφού ήδη υπήρχε διάταγμα 2740 4Α.Α.Δ. 5 Τοφαρίδηςκ.α.ν.Δημοκρατίας Χ'Τσαγγάρης, Δ. απαλλοτρίωσης της ίδιας περιουσίας, δεν μπορεί το επιχείρημα αυτό να επιτύχει γιατί ασφαλώς το διάταγμα επίταξης χρησιμοποιήθηκε στην περίπτωση αυτή σαν παρεμπίπτον μέτρο, μέχρι ολοκλήρωσης και του μονίμου μέτρου της απαλλοτριώσεως της περιουσίας των αιτητριών, προς πραγμάτωση του σκοπούγιατον οποίοέγινε." Στην προκείμενη περίπτωση, η επίταξη 10 χρησιμοποιήθηκε σαν αναγκαίοκαι επείγον μέτρο για να πραγματοποιηθεί ο μεταγενέστερος σκοπός της απαλλοτρίωσης. Δε συμφωνώ με τηθέσηότι ηπροσβαλλόμενη απόφαση 15 δεν είναι πλήρως αιτιολογημένη. Η αιτιολογία περιέχεται σαφώς στο ίδιο το διάταγμαεπίταξης το οποίο παρέθεσα πιο πάνω, το οποίο αναφέρει ότι η επίταξη κρίθηκε αναγκαία για σκοπούς δημοσίας ωφελείας και συγκεκριμένα για τις στεγαστικές ανάγκες του 20 Πανεπιστημίου Κύπρου. Καταλήγωότι ηεπίδικηαπόφασηήτοορθήκαινόμιμη. Τονίζω όμως ότι οι αιτητές δικαιούνται σε αποζημιώσεις τις οποίες υπέστησαν καθ' ον χρόνο η επίταξη ήταν 25 ενεργός βάσει του Αρθρου 23
(8)(δ) το οποίο προνοεί, μεταξύ άλλων, ότι επίταξη περιουσίας είναι δυνατή "επί καταβολή τοις μετρητοίς, το ταχύτερον, δικαίας και ευλόγου αποζημιώσεως, καθοριζομένης εν περιπτώσει διαφωνίαςυπόπολιτικού δικαστηρίου". 30 Η προσφυγή απορρίπτεται. Δεν εκδίδεται διαταγήγια τα έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2741 Χ'Τσαγγάρης,Δ. Τοφαρίδηςχ.α.ν.Δημοκρατίας ΕΠΙΣΥΝΗΜΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 1.ΚλεοβούλουΝ. Τοφαρίδη. 2.ΕλένηςΝ. Τοφαρίδη. 3.ΠανδώραςΝ. Τοφαρίδη. 4.ΧριστόφορουΓ.Τοφαρίδη. 5.LauraJane Tofarides. 6.ElizabethJane Tofarides. 7.Suzan Mary Tofarides. 8.George David Tofarides. 9.TofarcoLtd. 2742