(1992)7Αυγούστου, 1992 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ GENERAL CONSTRUCTIONS LTD, Αιτητές, v. ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 660/89). Διοικητικό Όργανο — Αρμοδιότητα — Η ανάθεση μελέτης σε Επιτροπές δεν αναιρεί την τελική ευθύνη του αρμόδιου οργάνου προς λήψηαποφάσεως. Προσφορές — Όροι — Ουσιώδεις όροι — Όροι διακηρύξεως ** δημοπρασίας και όροι συμβολαίου — Κρίση περί του μη ουσιώδους τουόρου στην συγκεκριμένη περίπτωση. Οι αιτητές ζήτησαν με την προσφυγή την ακύρωση της απόφασης του Δήμου Λεμεσού, που κατακύρωνε στο 10 ενδιαφερόμενο μέρος την κατασκευήέργου. Εκτός απότα θέματα ουσίας, τέθηκε και προδικαστικό ζήτημα εννόμου συμφέροντος των αιτητών με βάση ισχυρισμό περί ακυρότητος της δικής τους προσφοράς, η οποία όμως δεν είχε διαπιστωθεί στο στάδιο της διαδικασίας εξέτασηςτωνπροσφορώναπότουςκαθ'ωνηαίτηση. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισεότι:
- Δεν εξετάζεται η προδικαστική ένσταση των καθ' ων η αίτηση, υπότο φως του γεγονότος ότι οι καθ'ων η αίτηση εξέτασαν την προσφορά των αιτητών χωρίς να την απορρίψουν σαν άκυρη, λόγω μη συμμόρφωσης με τους σχετικούς όρους για τις τιμές μονάδος, ως ο σχετικός ισχυρισμός.
- Δεν ευσταθεί η εισήγηση ότι η απόφασητου Δήμου είναι 2766 ώ υ ^ 4Α.Α.Δ. 5 Ι" 1\^ 20 25 30 GeneralConstructionsLtdv.ΔήμουΛ/σοΰ άκυρη,διότι δεν ελήφθη απότοΔημοτικό Συμβούλιο αλλά από την Επιτροπή στην οποία είχε ανατεθεί η μελέτη των προσφορών. Ηανάθεση μελέτης σε επιτροπές δεναναιρεί την τελική ευθύνη του αρμόδιου οργάνου, για τη λήψη απόφασης,καιείναι καθαρό στην παρούσαπερίπτωσηότιη προσβαλλόμενη απόφασηλήφθηκε από το Δήμο Λεμεσού, σαντο αρμόδιο όργανο.
- Και αν ακόμα η προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους μπορούσε να θεωρηθεί ότι ερχότανσεαντίθεση μετηρήτρα 70
(1)των όρων του συμβολαίου, όσον αφορά την αυξομείωση της τιμής, αυτό δεν θατην καθιστούσεάκυρη, διότι οιόροι του συμβολαίου δενήσανόροι τηςδιακήρυξης δημοπρασίας (instructions to tender), παράβασηουσιώδους όρου της οποίας συνεπάγεται ακυρότητα. Ας σημειωθείότι ο όρος28 των προσφορών απλώςεπισύρει τηνπροσοχήτου προσφοροδότη στη ρήτρα 70 του συμβολαίου καιδεν καθιστά τη ρήτρα αυτή ουσιώδη όρο των οδηγιών στους προσφοροδότες. Εξάλλου, ο ίδιος ο όρος 70
(1)έχει το αποτέλεσμα της μηπερίληψης στο συμβόλαιο πρόνοιαςγια αυξομείωση της τιμής. Όπως, δε, φαίνεται και στην παρούσα περίπτωση,στο συμβόλαιο δεν περιλήφθηκε όρος για αυξομείωση της τιμής, και αυτό δεν συνιστούσε διαφοροποίηση της προσφοράς του ενδιαφερόμενου μέρους, αλλά απλώς διατύπωσητου συμβολαίου σύμφωνα μετους προκαθορισμένους όρους του.Περαιτέρωοόρος10 της διακήρυξης δημοπρασίας προνοεί ρητά γιαπροσφορές που περιέχουν επιφυλάξεις ήδεν είναικανονικές, λέγοντας ότι αυτές είναι δυνατόνα απορριφθούν,χωρίς όμως να τις καθιστά άκυρες. Ενπάση περιπτώσει, ο όρος, στον οποίο αναφέρεται η αιτήτρια εταιρεία, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ουσιώδης όρος, αφούεύκολα μπορούσε ναγίνειη εκτίμηση τηςπροσφοράς, όπως καιέγινε σύμφωνα μετη μαρτυρίατουΔημοτικούΜηχανικού. 35 40 4. Είναι φανερόν απότη μαρτυρίατου Δημοτικού Μηχανικού ότι ηπροσφοράτου ενδιαφερόμενου μέρους, ακόμακαιμε τον όρο αυξομείωση της τιμής, ήταν χαμηλότερη εκείνης των αιτητών καιη απόφασητωνκαθ' ων η αίτηση ήταν εύλογαεπιτρεπτήυπότις περιστάσεις. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2767 General ConstructionsLtd v.ΔήμουΛ/σού
(1992)Προσφυγή. Προσφυγή μετην οποίαοιαιτητές ζητούν ακύρωση της απόφασης του καθ'ου η αίτηση Δήμου, με την οποία κατακύρωσε στοενδιαφερόμενο μέρος, την εταιρεία Fysko 5 Contacting Ltd,τηνκατασκευήέργου. Ν.Παπαενσταθίον,γιατους αιτητές. Γ.Ποταμίτης,γιατουςκαθ'ωνη αίτηση. 10 Α. Παναγιώτον, γιατοΕ/ΜFyskoContracting Ltd. Cur.adv.vult 15 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ. Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Μετην παρούσα προσφυγή οι αιτητές ζητούν ακύρωση τηςαπόφασηςτου Δήμου Λεμεσού, μετην οποία κατακύρωσε στοενδιαφερόμενο μέρος, την εταιρεία Fysko Contracting Ltd,τηνκατασκευή έργου. 20 Οι προσφορές, για το εν λόγω έργο, είχαν ζητηθεί δημόσια και τόσον η αιτήτρια εταιρεία, όσον και το ενδιαφερόμενο μέρος, υπέβαλαν προσφορές. Η βάσητης προσφυγής είναι ότι, η προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους ήτανάκυρηκαιέτσιδεν έπρεπε να εξεταστεί καινα γίνει αποδεκτή,αφού ήταν αντίθετη προς την ρήτρα70
(1)των όρων του συμβολαίου, ηοποία πρόβλεπε ότι: "Η τιμή Συμβολαίου δεν θα υπόκειται σε οποιαδήποτε αύξηση ή μείωση, λόγω διαφοροποιήσεων των εργατικών κόστων και/ή των υλικών ήάλλων θεμάτων, ταοποία επηρεάζουν τοκόστος εκτέλεσηςτων έργων". Ο Δήμος Λεμεσού εγείρει κατ' αρχή προδικαστική ένσταση ισχυριζόμενος ότι οι αιτητές δεν έχουν ενεστώς 3 5 έννομο συμφέρον στην προσφυγή, ισχυριζόμενος ότι οι αιτητές παρέλειψαν να υποβάλουν στην προσφορά τους τιμές μονάδος, όπως απαιτούσαν οι σχετικοί όροι, με αποτέλεσμα ηδικήτους προσφοράνα είναι άκυρη.Επί της ουσίας ηθέση τους είναι ότι, ηπερίληψη, στην προσφορά 4 ^ του ενδιαφερόμενου μέρους, όρου αυξομείωσης τηςτιμής δεν καθιστούσε άκυρη την προσφορά, τηνοποία, ενπάση περιπτώσει, ο Δήμος Λεμεσού αποδέχτηκε χωρίς τον όρο 2768 υ 4ΑΛΛ. GeneralConstructionsLtdv.ΔήμουΛ/σον Χ'Τσαγγόρης,Δ. αυτό. Επιπλέον ισχυρίζονται, ότι η προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους ήταν χαμηλότερη εκείνης του αιτητή, ακόμα και αν είχε περιληφθεί ο όρος γιατην αυξομείωση τηςτιμής. 5 Όσον αφοράεπίδικα γεγονότα οΔημοτικός Μηχανικός του Δήμου Λεμεσού, κ.Χριστόδουλος Στυλιανίδης, έκαμε ένορκη δήλωση πάνω στην οποία και αντεξετάστηκε. Σ' αυτή αναφέρει ότι οι αιτητές παρέλειψαν ναυποβάλουν 10 τιμές μονάδας,όπως απαιτούσαντα έγγραφα προσφορών, οι οποίες θεωρούνται ουσιώδης όρος των εγγράφων προσφορών. Ο μάρτυρας στην αντεξέτασή του κατάθεσε την προσφορά τωναιτητών, λέγοντας ότι αυτή δεν είχε συμπληρωθεί στο μέρος πουαναφέρειτιςτιμές μονάδος,οι 15 οποίες και δενμπορούσαν ναυπολογισθούν. Ο όροςγια τις τιμές μονάδος, σύμφωνα με τον μάρτυρα, θεωρήθηκε ουσιώδης, ανκαι αυτόδεν αναφέρθηκεστα πρακτικά. Οκ. Στυλιανίδης αναφέρθηκε, επίσης σε έκταση, στην προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους, υποστηρίζοντας 20 ότι αυτή ήτανηχαμηλότερη καιανακόμαπεριλαμβάνετοο όρος για αυξομείωση τηςτιμής, που,ενπάση περιπτώσει, δεν περιλήφθηκε. Στις γραπτές τους αγορεύσεις και οι δύο πλευρές 25 αναφέρονται με λεπτομέρεια στα επίδικα θέματα αναλύοντας τηνομολογία καιυποστηρίζοντας τις θέσεις τους. Δεν θαασχοληθώ με την προδικαστική ένσταση τωνκαθ' 30 ωνηαίτηση, υπό τοφως του γεγονότος ότι, οι καθ*ωνη αίτηση εξέτασαν την προσφορά των αιτητών χωρίς να την απορρίψουν σαν άκυρη, λόγω μη συμμόρφωσης με τους σχετικούς όρουςγιατιςτιμέςμονάδος. 35 Στο στάδιο αυτό θαήθελα επίσης ναπαρατηρήσωότι δεν ευσταθεί ηεισήγηση του δικηγόρου των αιτητών ότι η απόφασητου Δήμου είναι άκυρη, διότι δεν ελήφθηαπό το Δημοτικό Συμβούλιο, αλλά απότηνΕπιτροπή στην οποία είχεανατεθείημελέτητων προσφορών. Η ανάθεση μελέτης 40 σε επιτροπές δεν αναιρεί τηντελική ευθύνη του αρμόδιου οργάνου για τη λήψη απόφασης και είναι καθαρό στην παρούσα περίπτωση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκεαπότοΔήμο Λεμεσού, σαντοαρμόδιοόργανο. 2769 Χ'Τσαγγάρης,Δ. GeneralConstructionsLtd v.ΔήμουΛ/σού
(1992)Πριν ασχοληθώ με την ουσία της προσφυγής,πρέπεινα τονίσω ότι ο κ. Στυλιανίδης μου έκαμε εξαιρετική εντύπωση, σαν αξιόπιστος μάρτυρας, και προτίθεμαι να βασιστώστημαρτυρία του. Όσον αφορά το βασικό παράπονο των αιτητών, ότι η προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους ήτανάκυρη,δεν με βρίσκει σύμφωνο η εισήγηση αυτή. Και αν ακόμα η προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους μπορούσε να θεωρηθεί ότι ερχόταν σε αντίθεση με τη ρήτρα 70
(1)των 10 όρων του συμβολαίου, όσον αφορά την αυξομείωση της τιμής,αυτόδεν θατην καθιστούσε άκυρη,διότι οι όροι του συμβολαίου δεν ήσαν όροι της διακήρυξης δημοπρασίας (instructions to tender), παράβαση ουσιώδους όρου της οποίας συνεπάγεται ακυρότητα.Ας σημειωθεί ότι ο όρος 15 28 των προσφορών απλώς επισύρει την προσοχή του προσφοροδότη στη ρήτρα 70 του συμβολαίου και δεν καθιστά τη ρήτρα αυτή ουσιώδη όρο των οδηγιών στους προσφοροδότες. Εξάλλου ο ίδιος ο όρος 70
(1)έχει το αποτέλεσμα της μηπερίληψης στο συμβόλαιο πρόνοιαςγια 20 αυξομείωση της τιμής. Όπως, δε, φαίνεται και στην παρούσα περίπτωση,στο συμβόλαιο δεν περιλήφθηκεόρος για αυξομείωση της τιμής, και αυτό δεν συνιστούσε διαφοροποίηση της προσφοράς του ενδιαφερόμενου μέρους, αλλά απλώς διατύπωσητου συμβολαίου σύμφωνα 25 με τους προκαθορισμένους όρους του. Ας σημειωθεί περαιτέρω ότι ο όρος 10 της διακήρυξης δημοπρασίας προνοεί ρητάγιαπροσφορές πουπεριέχουν επιφυλάξεις ή δεν είναι κανονικές, λέγοντας ότι αυτές είναι δυνατό να απορριφθούν, χωρίς όμως να τις καθιστά άκυρες. 30 Περαιτέρω, είμαι της γνώμης ότι, εν πάση περιπτώσει, ο όρος στον οποίο αναφέρεται η αιτήτρια εταιρεία δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ουσιώδης όρος, αφού εύκολα μπορούσε να γίνει η εκτίμηση της προσφοράς, όπως και έγινε,σύμφωναμετημαρτυρία τουκ.Στυλιανίδη. 35 Καταλήγοντας είναι φανερόν, από τη μαρτυρία του κ. Στυλιανίδη, ότι η προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους, ακόμα και με τον όρο αυξομείωση της τιμής, ήταν 4 χαμηλότερη εκείνης των αιτητών και η απόφασητων καθ' " ων η αίτησηήτανεύλογα επιτρεπτήυπότις περιστάσεις. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2770