clr/1992/1992_4_280.pdf

(1992)7Φεβρουαρίου, 1992 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ DEMAND SHIPPING CO. LTD., Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ Καθ'ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 472/90). Συνταγματικό Δίκαιο — Συνταγματικότητα Νόμου — Άρθρο 30, παράγραφοι 1 και 2 του Συντάγματος — Η επιβολή ποινής για παράβαση διατάξεων νόμον, που ακολουθεί την εξιχνίαση και διαλεύκανση των στοιχείων πον τη συνιστούν, είναι η πεμπτουσία της ποινικής δικαστικής λειτουργίας και εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων πον καθιδρύονται από νόμο, όπως ορίζει το Σύνταγμα (Ράφτης και Σία ν. Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου) — Καθοριστικέςκαι καταλυτικές οι διατάξεις ιδιαίτερα της παραγράφου 2 τον Άρθρον 30, στο κυπριακό σύστημα δικαίου — Η ένταξη στο σύστημα αντό της ευρωπαϊκής θεωρίας περί "διοικητικών κυρώσεων" — Πόρισμα αντισυνταγματικότητας των διατάξεων τον Άρθρον 8 τον Ν.77/85 ως παραβιαζουσών το Άρθρο 30

(1)και

(2)τον Συντάγματος. Ο περί της Διεθνούς Συμβάσεως περί Ασφάλειας της Ανθρώπινης Ζωής στη Θάλασσα του 1974, τον Πρωτοκόλλου αντής τον 1978 και των αποφάσεων MSCHXLV) και MSC2(XLV) τον 1981 (Κυρωτικός) και περί Συναφών Θεμάτων Νόμος του 1985(Ν,77/85) — Αρθρο 8 — Οι διατάξεις του στην ολότητα τους παραβιάζουν τις διατάξεις τον Άρθρου 30

(2)του Συντάγματος. Το κεντρικό ζήτημα, όπως καθορίστηκεκαι απότοΔικαστήριο στην προσφυγή αυτή, ήταν η συνταγματικότητα της ρύθμισης της περιεχόμενης στο Αρθρο 8τουΝ. 77/85που προνοείπερίεπιβολής 280 4Α.Α.Δ. Demand ShippingCo.Ltd. v. Δημοκρατίαςκ.α. χρηματικής ποινής από διοικητικό όργανο. Τέτοια ποινή επιβλήθηκε και στην αιτήτρια πλοιοκτήτρια εταιρεία, της οποίας την ακύρωση, αφού αυτή περιλήφθηκε σε διοικητική πράξη, επεζήτησε μετηνπροσφυγήτης η αιτήτρια. 5 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, αποφάσισε ότι: 10 15 20 ^ 30 35 40 1. Το πνεύμα και η ουσιαστική δυναμική των διατάξεων των παραγράφων 1 και 2 του Άρθρου 30 του Συντάγματος αναλώθηκαν σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Σχετική και πρόσφατη είναι η απόφαση της Ολομέλειας στην Παστελλόπουλος ν.Δημοκρατίας η οποία αναφέρεται και στην Χρυσοστόμου ν.Δημοκρατίας όπου αποφασίστηκε πως το Αρθρο 29(β) του Νόμου 62/67, που δίδει δικαίωμα στις τελωνειακές αρχές να δημεύουν αγαθά που εισάγονται κατά παράβαση των προνοιών του,είναι αντισυνταγματικό γιατί με αυτό παρέχεται δικαστική εξουσία σε διοικητικά όργανα, αντίθετα με τις διατάξεις του Άρθρου 30(Ι)

(2)του Συντάγματος.

1. Αποτελεί πάγια νομολογία πως η επιβολή ποινής για παράβαση προνοιών νόμου, που ακολουθεί την εξιχνίαση και διαλεύκανση των στοιχείων που την συνιστούν, είναι η πεμπτουσία της ποινικής δικαστικής λειτουργίας που εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων που καθιδρύονται από νόμο, όπως ορίζει το Σύνταγμα (Δες Ράφτης &Σία ν.Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου).
2. Οι διατάξεις της παραγράφου 2 του Αρθρου 30 του Συντάγματος είναι διαυγείς ως προς τη σημασία τους, και καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα των αστικών δικαιωμάτων κ α ι υποχρεώσεων του πολίτη και της ποινικής ευθύνης του, στη διάγνωση των οποίων δικαιούται δημόσιας ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον ανεξάρτητου, αμερόληπτου και συνταγματικά διά νόμου ιδρυόμενου αρμόδιου Δικαστηρίου. Οι διατάξεις αυτές είναι καθοριστικές και καταλυτικές στο δικό μας σύστημα δικαίου. Οποιαδήποτε αναφορά στο νομικό καθεστώς άλλων χωρών συνιστά συγκριτική θεώρηση του Δικαίου τους, προωθεί την επιστήμη του Δικαίου, αλλά δεν βοηθεί στην ερμηνεία του Αρθρου
3. 281 Demand Shipping Co.Ltd.v.Δημοκρατίαςκ.α.

(1),

(2)και εφόσον η επίδικη απόφαση 20 στηρίχθηκε σεαυτέςείναιάκυρη. Ηεπίδικη απόφασηακυρώνεται χωρίς έξοδα. 25 Αναφερόμενες υποθέσεις: Pastellopoulos v.Republic

(1985)2C.L.R. 165· Chrysostomou v.Republic

(1986)3C.L.R. 2666· 30 Raftis &Co v.MunicipalityofPaphos

(1982)2 C.L.R. 9. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασης τουΥπουργού Συγ­ κοινωνιών και Έργων μετηνοποίααπέρριψετην ιεραρχική προσφυγήτων αιτητών εναντίον της απόφασης του καθ' ου η αίτηση Αρ.3ναεπιβάλουν στους αιτητές πρόστιμο £700 σύμφωνα μετο Άρθρο 8

(2)τουΝόμου77/85. 40 Α. Παπαφιλίππου, γιατουςαιτητές. Φρ. Παρισιάδον (κα), Ανώτερη Δικηγόρος της 282 35 4 Α.Α.Δ. DemandShipping Co. Ltd.v.Δημοκρατίας κ.α. Δημοκρατίας,για τους καθ'ων η αίτηση. Cur.adv. vult. 5 Ο Δικαστής κ. Αρτεμίδης ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ: Η συν­ ταγματικότητα των προνοιών του άρθρου 8 του περίτης 10 Διεθνούς Συμβάσεως περί Ασφάλειας της Ανθρώπινης Ζωής στη Θάλασσα του 1974,του Πρωτοκόλλου αυτής του 1978 και των Αποφάσεων MSCI(XLV) και MSC2 (XLV) του 1981(Κυρωτικός) και περί ΣυναφώνΘεμάτων Νόμουτου 1985.(77/85). 15 Η συζήτηση του θέματος επιβάλλει την αυτούσια παράθεση τουλάχιστον των εδαφίων 1και 2 του άρθρου, που έχουν ως εξής: 20 25 40 "8

(1)Παράβαση των προνοιών του παρόντος Νόμου, της Συμβάσεως, του Πρωτοκόλλου, των Αποφάσεων και τωνεις εκτέλεση αυτών Κανονισμών τιμωρείται, ανεξάρτητα αν συντρέχει περίπτωση ποινικής ήπειθαρχικής ευθύνης δυνάμει άλλης νομικής πρόνοιας, με χρηματική ποινή απόεκατόν μέχρι και πέντε χιλιάδων λιρών, ανάλογα με τη βαρύτητατης βεβαιούμενηςπαραβάσεως.

(2)Ηχρηματικήποινήεπιβάλλεται στον πλοιοκτήτη, ή στον έχοντα την εκμετάλλευση του πλοίου, ή στον πλοίαρχο, με αιτιολογημένη απόφαση της Αρμόδιας Αρχής που βεβαιώνει την παράβαση. Το ύψος της κατά περίπτωση επιβαλλόμενης ποινής θα καθορίζεται ενδεικτικά σε οδηγίες του Υπουργού, στις οποίες θα περιέχονται οι βασικές παραβάσεις μαζί με τις αναλογούσες χρηματικές ποινές, χωρίς τούτο να περιορίζει, μέσα στα πλαίσια των οδηγιών, τη διακριτική ευχέρεια της Αρμόδιας Αρχής που βεβαιώνει τη συγκεκριμένη παράβαση να αποφασίζει ελεύθερα, με βάση τα κατά περίπτωση πραγματικά περιστατικά". 283 ΑρτΣμίδης,Δ. DemandShippingCo. Ltd. v.Δημοκρατίας κ.α.

(1992)Για την ανάλυση αυτού του ζητήματος, και των υπολοίπων που εγείρονται στην προσφυγή, ο δικηγόρος της αιτήτριαςκαιτων καθ'ων ηαίτησηυπέβαλαν γραπτές αγορεύσεις στις οποίες καταπιάνονται με αυτό σε έκταση και εις βάθος. Η εμπεριστατωμένη παρουσίαση της υπόθεσης έχει διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό το δικό μου έργο. 5 ΓΕΓΟΝΟΤΑ: Η αιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια του υπό Κυπριακή σημαία πλοίου "ΛΕΝΤΟΥΔΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 10 Π". Στις 18.3.87 το πλοίο βρισκόταν στο λιμάνι της Αμβέρσας στο Βέλγιο όπου επιθεωρήθηκε απότη Βελγική Ναυτική Διοίκηση, σύμφωνα με τον Κανονισμό 19 του Κεφ.1 της Διεθνούς Σύμβασης περί Ασφάλειας της Ανθρώπινης Ζωής εν Θαλασσή 1974, όπως αυτή 15 τροποποιήθηκε με το άρθρο 21 της "Διεθνούς Σύμβασης Γραμμής Φορτώσεως του 1966".Το πλοίο απέπλευσεαπό το λιμάνι της Αμβέρσας στις 24.3.

1. ΗΒελγική Ναυτική Διοίκηση έστειλε έγγραφο στην Κυπριακή πρεσβεία στις Βρυξέλλες, το οποίο στη συνέχεια διαβιβάστηκε στις 20 αρμόδιες αρχές στην Κύπρο, στο οποίο περιείχετο καταγγελία των Βελγικών αρχών για ελλείψεις που διαπιστώθηκαν κατά την επιθεώρηση του πλοίου. Στις 6.10.88 το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίαςτης Δημοκρατίας κοινοποίησε στους πλοιοκτήτες την καταγγελία των 25 Βελγικών αρχών, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι οι ελλείψεις που διαπιστώθηκαν συνιστούσαν παραβάσεις του πιοπάνωαναφερομένουΝόμου,(77/85), καιζητήθηκε από τον πλοίαρχο να υποβάλει έκθεση αναφορικά με το ζήτημα,καθώς επίσης και τα μέτραπουλήφθηκανγιατην 30 αποκατάσταση των ελλείψεων. Αυτό και έγινε. Οι πλοιοκτήτες έστειλαν τις απόψεις τους στις 10.11.
2. Το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας,αφούμελέτησετουλικό που είχε ενώπιον του, εισηγήθηκε στην κατά νόμο Αρμόδια Αρχή, στον Πρώτο δηλαδή Διοικητικό Λειτουργό του 35 Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων, στον οποίο εκχωρήθηκαν οι εξουσίες του Υπουργού βάσει του άρθρου 5 του Νόμου 77/85,την επιβολή προστίμου £700, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου8

(2),που παραθέτω πιο πάνω. Στις 16.11.88 η αιτήτρια πληροφορήθηκε για 40 την επιβολή σ' αυτή του προστίμου και άσκησε ιεραρχική προσφυγή ενώπιον του Υπουργού, δικαίωμα που παρέχεται με το άρθρο 8

(4)του Νόμου.Στις 30.3.90,όταν 284 4Α.ΑΛ. 5 DemandShipping Co. Ltd. v. Δημοκρατίαςκ.α. Λρτεμίδης, Δ. η προσφυγή ορίστηκε για ακρόαση ενώπιον του Υπουργού, οι δικηγόροι της αιτήτριας υπέβαλαν προδικαστική ένσταση και εισηγήθηκαν πως οι πρόνοιες του άρθρου 8 του Νόμου είναι αντισυνταγματικές. Ο Υπουργός απέρριψε την ιεραρχική προσφυγή,στο σύνολο της, με απόφαση του στις 30.4.

1. Σημειώνω απλώς πως δεν φαίνεται να επιλήφθηκε ειδικά ο Υπουργός του προκαταρκτικούζητήματοςπουήγειρεη αιτήτρια. 10 Ο δικηγόρος της αιτήτριας προβάλλει διάφορανομικά ζητήματα για να υποστηρίξει την ακύρωση της επίδικης απόφασης. Το σημαντικότερο όμως είναι αυτό που θέτω σαν προμετωπίδα στην απόφαση μου και το οποίο προχωρώ να εξετάσω. Εισηγείται λοιπόν ο δικηγόρος της 15 αιτήτριαςπως οι πρόνοιες του άρθρου8του Νόμου77/85 παραβιάζουν τις διατάξεις του Αρθρου 30 του Συντάγματος. Παραθέτω αμέσως τις σχετικές παραγράφους τουΑρθρου 1 και
2. 20 "30.
3. Εις ουδένα δύναται ν' απαγορευθή η προσφυγή ενώπιον του δικαστηρίου, εις ο δικαιούται να προσφυγή δυνάμει του Συντάγματος. Η σύστασις δικαστικών επιτροπών ή εκτάκτων δικαστηρίων υπό οιονδήποτε όνομααπαγορεύεται. 25 30
4. Έκαστος,κατάτην διάγνωσιν των αστικών αυτού δικαιωμάτων και υποχρεώσεων ή οιασδήποτε κατ' αυτού ποινικής κατηγορίας, δικαιούται ανεπηρέαστου, δημοσίας ακροαματικής διαδικασίας εντός ευλόγου χρόνου ενώπιον ανεξαρτήτου, αμερόληπτου και αρμοδίου δικαστηρίου ιδρυομένου διά νόμου ". Το πνεύμα και η ουσιαστική δυναμική των προνοιών αυτών αναλύθηκαν σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου 35 Δικαστηρίου. Σχετική και πρόσφατη είναι η απόφασητης Ολομέλειας στην Παστελλόπονλος ν.Δημοκρατίας

(1985)2 Α.Α.Δ. 165, ηοποία αναφέρεταικαι στηνΧρυσοστόμου ν. Δημοκρατία

(1986)3 Α.Α.Δ. 2666, που άπτεται απευθείας και του ειδικότερου ζητήματος που μας 40 απασχολεί. Στην Χρυσοστόμουαποφασίστηκε πως το άρθρο 29(β) του Νόμου 62/67, που δίδει δικαίωμα στις τελωνειακές αρχές να δημεύουν αγαθά που εισάγονται κατά παράβαση των προνοιών του, είναι 285 Λρτεμίδης, Δ. DemandShipping Co.Ltd.v.Δημοκρατίας κ.α.

(1992)αντισυνταγματικές γιατί με αυτές παρέχεται δικαστική εξουσία σε διοικητικά όργανα, αντίθετα μετιςδιατάξεις του Αρθρου 30

(2)τουΣυντάγματος. Αποτελεί πάγια νομολογία πωςη επιβολή ποινής για 5 παράβαση προνοιών νόμου, που ακολουθεί την εξιχνίαση και διαλεύκανση τωνστοιχείων που τηνσυνιστούν, είναι η πεμπτουσία της ποινικής δικαστικής λειτουργίας που εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων που καθιδρύονταιαπό νόμο, όπως ορίζει το 10 Σύνταγμα. (ΔεςΡάφτης &Σία ν.Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου

(1982)2Α.Α.Δ.σελ.9.) Η θέσητηςδικηγόρου των καθ'ωνηαίτηση είναι πως οι κυρώσεις που επιβάλλονται, βάσει τουάρθρου 8 του ^ Νόμου 77/85, δεν είναι ποινικές φύσεως, η δεαπόφαση της αρμόδιας αρχής γιατην επιβολή τους δεν αποτελεί άσκηση δικαστικής εξουσίας αλλά διοικητικής, γνωστής στις χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και σε άλλες όπου επικρατεί ο θεσμός, ως "εξουσίας διοικητικού 20 καταναγκασμού". Για τηνυποστήριξη της εισήγησης αυτής κάμνει αναφορά στα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας (1929-1959), σε συγγράμματα γνωστών Ελλήνων συνταγματολόγων, σταισχύοντα στις χώρες τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας καισε μια απόφαση 25 του Συμβουλίου Επικρατείαςτης Γαλλίας. Μερικές από τις αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας της Ελλάδος, όπως ανθολογούνται στα Πορίσματα Νομολογίας 1929-59, και στις οποίες 30 εξετάζεταιηεξουσία της διοίκησης προςεξαναγκασμότων πολιτών σε συμμόρφωση και υποταγή στους νόμους,όχι μόνο δεν προωθούν την εισήγηση της δικηγόρου τωνκαθ' ων η αίτηση αλλά αποτελούν ισχυρό επιχείρημα προς αποφυγή τέτοιας εξουσίας. Καιτούτο βέβαια γιατί στην 35 Ελλάδα, κατά την χρονική περίοδο που εκδόθηκαν οι αποφάσεις αυτές, δεν ίσχυαν οι γενικώς παραδεκτές δημοκρατικές αρχές, που αναμφίβολα ισχύουν σήμερα. Είναι αρκετό να κάμω μόνο μια αναφορά,στη σελίδα 168 των Πορισμάτων, όπου εκρίθη ότιοι εκτοπίσεις πολιτών 40 δεν αποτελούσαν σύλληψη ή φυλάκιση, αλλά μέτρο 286 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Demand Shipping Co. Ltd.v.Δημοκρατίαςκ.α. Αρτεμίδης,Δ. διοικητικού καταναγκασμού και γι' αυτό στην επιβολή τους δεν είχανκαμιάαρμοδιότηταταΔικαστήρια. Μεαυτή την αιτιολογία εκρίθη, κατά συνέπεια, πως δεν παραβιαζόταν το άρθρο 5 του Ελληνικού Συντάγματος. Ταυτόχρονα υιοθετήθηκε η απαράδεκτη αρχή πως όταν επιβαλλόταν ποινή διοικητικού καταναγκασμού δεν χρειαζόταν να κληθεί σε απολογία ο κατ' ισχυρισμό παραβάτηςτουνόμου. "Εκτου λόγου τέλος, ότι ταδιοικητικά μέτραδεν είναι ποιναί του ποινικού δικαίου, έπεται ότι δεν απαιτείται όπως τηρήται, προκειμένης επιβολής των η εν άρθρω 7 του Συντάγματος αρχή, καθ' ην δεν υφίσταται αδίκημαούτε επιβάλλεται ποινή άνευ νόμου-; ισχύοντος προ της τελέσεως του και προβλέποντος περί τούτου: 14

(47),538

(51),ούτε είναι αντίθετος προς την αρχήν της διακρίσεως των εξουσιών η επιβολή αυτών υπό διοικητικής και ουχί δικαστικής αρχής: 220

(30), 58

(34), 536538

(51),1819

(52),2101

(53), 724

(54), 1235

(57). Ειδικώτερον η εκτόπισις εκοίθη ότιδεναποτελεί σύλληψιν ιί φυλάκισιν διά την επιβολήν των οποίων είναι κατά το άρθρον 5 του Συντάγματοα αρμόδιαι αι δικαστικοί αρχαί: 58

(34). αλλ' ετέρου είδους περιορισμόν της προσωπικής ελεύθερη, επιτοεπόμενον κατά το άρθρον 4 του Συντάγματοο. εφ' όσον προβλέπεται υπό νόμου: 58

(34). 2101 (531 ον δύνανταιναεφαρμόσωσι διοικητικαί αρχαί: 220

(30), 58

(34), 1819

(52), 2101

(53), 724

(54), 1235

(57). 30 35 40 Σημειωτέον, ότι η νομολογία ονομάζει διοικητικά μέτρα καιταςκαλουμένας διοικητικός ποινάς (πλην των πειθαρχικών), ήτοι πρόστιμα κλπ. επιβαλλόμενα εις βάρος τωνδιοικούμενων τωνμηδιατελούντων εν πειθαρχικήσχέσειπρος το Κράτος ήάλλον οργανισμόν δημοσίου δικαίου, ουχί προς κολασμόν των,αλλά προς εξαναγκασμόν των, όπως συμμορφώνται προς ωρισμένας νομίμους υποχρεώσεις των: 1276

(34),436, 538

(51), 1825

(54), διά την εξασφάλισιν της κανονικής λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών και χάριν του γενικού συμφέροντος. Ούτω αι αποφάσεις: 536,538

(51)ρητώς αναφέρουσιν, ότι η διοικητική ποινή εν προκειμένω πρόστιμον επιβληθέν ειςβάρος παραβάτου 287 Αρτεμίόης, Δ. Demand Shipping Co. Ltd.v.Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)διατάξεων περί φαρμακευτικών ιδιοσκευασμάτων συνιστά διοικητικόν μέτρον (όρα και τας 433, 434,720

(36),846

(39). Όθενεπίτων διοικητικών ποινών του ως άνω είδους, έχουν κατ'αρχήν εφαρμογήν αι εκτεθείσαι αρχαί, αίτινες αναφέρονται εις την επιβολήν 5 διοικητικών μέτρων, ειδικώτερον δε η αρχή, καθ' ην, του νόμου μη ορίζοντος αντιθέτως, δεν απαιτείται κλήσις προς απολογίαν του καθ'ου επιβάλλεται η διοικητική ποινή: 433,434, 720

(36),538

(51),1925

(54)." 10 (Υπογραμμίσεις δικέςμου). Η διάκριση των διοικητικών ποινών, όπως αποκαλούνται στις χώρες που υιοθετούν αυτό το θεσμό, και τωνποινών που προβλέπονται στοΠοινικό Δίκαιο, 15 απασχόλησε και την Ελληνικήνομική επιστήμη.Φαίνεται όμως πως κατά την περίοδο, στην οποία γίνεταιαναφορά πιο πάνω, υιοθετήθηκαν αρχές πουσήμερα αναμφίβολα είναι απαράδεκτες. Έτσι στο σύγγραμμα του Κυριακοπούλου, "Διοικητικό Δίκαιο" Τόμος Β (4η 20 έκδοση) διαβάζομετα εξής,στη σελίδα 447: "Η 'ποινή δι'απείθειαν' είναι διοικητικόν μέσον, δι' ου επιζητείται, όπως εκβιασθή ο υπόχρεως εις εκπλήρωσιν προσωπικών, και μη δυναμένων να 25 εκπληρωθώσι δι'άλλου, πράξεων ήπαραλείψεων διό και καταναγκαστικήήεκτελεστικήποινήκαλούμενη. Ο νομοθέτη ανεγνώρισε πολλάκις το δικαίωμα εις την αρχήν, όπακ αύτη, οίκοθεν καιάνευ TTIC συ|ΐποά£εακ των δικαστηρίων, καθυποτάσση την εναντιουιιένην 30 θέλησιν του υπόχρεου διά xr\cεπιβολή^ ειο αυτόν νομίμων κακών και δη προστίμου, κοατήσεακ. Επομένως, ίναδυνηθή ηαρχή ναεφαρμόση το μέσον τούτο, δείται ιδιαιτέρας νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως." 35 (Οι υπογραμμίσεις δικέςμου). Η δικηγόρος των καθ'ων η αίτηση όμως γιανα υποστηρίξει παραπέρα τη θέση της, ότι δηλαδή οι πρόνοιες του άρθρου 8του Νόμου 77/85δεν παραβιάζουν 40 τις συνταγματικές διατάξεις, αναφέρθηκε σε παρόμοιες νομοθετικές ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα τόσον στην 288 4 Α.ΑΛ. Demand Shipping Co. Ltd.v.Δημοκρατίαςκ.α. Αρτεμίδης, Δ. Ελλάδα όσον καιΓαλλία, όπου τα Συντάγματα και των δύο χωρών κατοχυρώνουν την διάκριση των τριών εξουσιών. Έκαμε δε ιδιαίτερη μνεία στον Ελληνικό Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου και στους νόμους 5 γιατην προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος και για την πρόληψη ρυπάνσεων της θάλασσας. Από το περιεχόμενο των νομοθετημάτων αυτών φαίνεται πως τόσο στην Ελλάδα,αλλά και σεάλλες Ευρωπαϊκές χώρες και στις Η.Π.Α., αναγνωρίζεται ο θεσμός των 10 "διοικητικών κυρώσεων". ΚΡΙΣΙΟΑΟΠΑ: Το καίριο όμως ερώτημα, όπως προβάλλεται στην 15 κρινόμενη προσφυγή, δεν απαντάται με αναφορά στο νομικό καθεστώς άλλων χωρών, που έστω και αντα συντάγματα τους κατοχυρώνουν τηναρχή της διάκρισης των εξουσιών εντούτοις αναγνωρίζεται ωςσυνταγματικά δεκτός οθεσμός των διοικητικών κυρώσεων, αλλά ανστις 20 χώρες αυτές υπάρχουν πανομοιότυπες συνταγματικές πρόνοιες όπως αυτέςστο άρθρο30

(2)τουΣυντάγματος μας. Δίδω ιδιαίτερη έμφαση σ' αυτές τηςπαραγράφου 2, οι οποίες είναι διαυγείς ωςπρος τησημασία τους, αλλά και καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα των αστικών 25 δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του πολίτη και της ποινικής ευθύνης του, στη διάγνωση των οποίων δικαιούται δημόσιας ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον του ανεξάρτητου, αμερόληπτου και συνταγματικά διά νόμου ιδρυόμενου αρμόδιου Δικαστηρίου.-Οι διατάξεις 30 αυτές είναι καθοριστικές καικαταλυτικές στο δικόμας σύστημα δικαίου. Οποιαδήποτε αναφορά στο νομικό καθεστώς άλλων χωρών συνιστά συγκριτική θεώρησητου Δικαίου τους, που προωθεί την επιστήμη του Δικαίου, αλλά δενβοηθάστην ερμηνεία του υπό συζήτηση Αρθρου 35 του Συντάγματοςμας. Αφησα κάποιο χρόνο ναπεράσει προτού εκδώσωτην απόφαση μου και προσπάθησα στην πάροδο του να αντιληφθώ και νααφομοιώσω ταστοιχεία που θεωρείται 40 πως συγκροτούν τη διαφοροποίηση που γίνεται μεταξύ της ποινής που επιβάλλει αρμόδιο Δικαστήριο αφενός, και της "διοικητικής ποινής προς εξαναγκασμό", που 289 Αρτεμίδης,Δ. DemandShipping Co. Ltd.v.Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)επιβάλλουν διοικητικά όργανα αφετέρου, αναφορικά βέβαια με τηνυπόσυζήτηση πρόνοια τουάρθρου 8 του Νόμου 77/

1. Η ταπεινή μου γνώμη είναι πωςαποδίδεται απλώς διαφορετικός λεκτικός χαρακτηρισμός στην ίδια λειτουργία, τον κολασμό δηλαδή παρανόμου πράξεως. 5 Στη μιαόμως περίπτωση το πρόστιμο επιβάλλεταιαπό αρμόδιο Δικαστήριο, ενώ στην άλλη απόδιοικητική αρχή. Μα αυτή ακριβώς ηδιαφοροποίηση είναι που γεννάτην παραβίαση της συνταγματικής επιταγής, γιατί η λειτουργία της διαδικασίας πουαπολήγει στην επιβολή 10 της ποινής, δεν μπορεί ναγίνει από άλλο όργανο εκτός από τα Δικαστήρια, όπως ρητά προβλέπεται στην παράγραφο2του Αρθρου 30του Συντάγματοςμας. Πρέπει επίσης να σημειώσω πωςνεώτεροι μελετητές 15 του συνταγματικού και διοικητικού δικαίου, όπως ο Δαγτόγλου, εκφράζουν διαφορετικές απόψεις αναφορικά με το θεσμό και την εμβέλεια της διοικητικής ποινής, ακόμη και της συνταγματικότητας της. Έτσι στο σύγγραμμα του "Γενικό Διοικητικό Δίκαιο", β1 έκδοση, 20 αναφέρονται ταεξής, στησελίδα 308: "
2. Τα μέσα του διοικητικού καταναγκασμού πράξεως, ανοχής ήπαραλείψεως (αναγκαστικά μέτρα) είναι το πρόστιμο, η αναπληρωτική εκτέλεση και ο 25 άμεσος καταναγκασμός. α. Το πρόστιμο είναι συγχρόνως διοικητική ποινή που, αντιθέτως προς τοπρόστιμο ως'ποινή ειςχρήμα' του ποινικού δικαίου, δεν συνιστά κολασμό ^0 εγκληματικής συμπεριφοράς, αλλά αποσκοπεί αποκλειστικά τον εξαναγκασμότουυπόχρεουναπροβεί στην απαιτούμενη πράξη ή παράλειψη. Για τρν λόγο αυτόν δενίίποοεί να επιβληθεί από τηνστιγμή που ο υπόνοεακ εκπληρώσει την υποχρέωση του ή η 35 εκπλήρωση γίνει,αντικειμενικάαδύνατη. Ενώ στη σελίδα 309διαβάζομε: 'Το πρόστιμο προϋποθέτει πάντοτε ρητή πρόβλεψη 40 νόμου που ορίζει τις προϋποθέσεις, το ύψος του προστίμου και τηναρμόδια αρχή για τηνεπιβολή του. Γενικήνομοθετική πρόβλεψη δεν υπάρχει,αλλά πολλοί 290 4Α.Α.Δ. Demand Shipping Co. Ltd.ν.Δημοκρατίαςκ.α. Αρτεμίδης,Δ. 5 10 15 ειδικοί διοικητικοί νόμοι προβλέπουν την επιβολή προστίμου. Εφόσον και καθόσον τοπρόστιμο δενέχει ποινικό χαρακτήρα, αλλά αποτελεί διοικητικό μέτρο,η ανάθεση από τοννόμο τηςεπιβολής τουσε διοικητική αρχή (και όχι δικαστήριο) δενπροσκρούει κατ' αρχήν στο Σύνταγμα. Εντούτοις, το μεγάλο ύψος των προστίμων (ανερχόμενο μερικές φορές σε δεκάδες εκατομμυρίων) που προβλέπουν μερικοί νόμοι (π.χ. ο νόμος 743 'περί προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος' που χορηγεί στον Υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας την εξουσία να επιβάλλει πρόστιμο μέχρι πενήντα εκατομμυρίων δραχμών σε περίπτωση σοβαρής θαλάσσιας ρυπάνσεως), θέτει ζήτημα συνταγματικότητας της διοικητικής απλώς επιβολής τους". Καιστη σελίδα 312 ταπιοκάτω: 20 25 30 35 40 "Η αρχή της υπαιτιότητας ισχύει και για τις διοικητικές ποινές όπως άλλωστε κατά κανόνα καιη αρχή της προηγούμενης νομοθετικής προβλέψεως. Οι διοικητικές ποινές (ήκυρώσεις) επιβάλλονται πάντως από την διοίκηση, και γι' αυτό επιτρέπονται μόνον όταν δεναποσκοπούν την τιμώρη'ση αδικήματοε.αλλά απλώς την διασφάλιση τηςλειτουργίας TT\C διοικήσεως και Tnc συμμοοφώσεακ nqoc TICπράξειε Tnc (π.χ. φορολογικές ποινές για δυστροπία ή ανειλικρίνειατου φορολογουμένου). Το είδος της διοικητικής ποινής πρέπει πάντως να έχει αντικειμενική συνάφεια μετη συμπεριφορά του ιδιώτη, την οποία σκοπεύει να εξαναγκάσει. Έτσι δενείναι συνταγματικά επιτρεπτήη στέρηση του δικαιώματος λήψεως άδειας οδηγού αυτοκινήτου ή η στέρηση υφισταμένης άδειας ως κύρωση για την μη υποβολή ή υποβολή ανακριβούς δηλώσεως εισοδήματος. Κατά τα λοιπά αρκούν οι παρατηρήσεις που έγιναν ανωτέρω σχετικά με το πρόστιμο. Ειδικές διοικητικές ποινές είναι οι πειθαρχικές ποινές που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του υπαλληλικού δικαίου(ειδικό διοικητικό δίκαιο)." (Οι υπογραμμίσεις δικές μου). 291 Αρτεμίδης,Δ. DemandShipping Co.Ltd.v.Δημοκρατίας κ.α.

(1992)Έχω τη γνώμη, επομένως, πως οιπρόνοιες του άρθρου 8, στην ολότητα τους, του Νόμου 77/85,παραβιάζουν τις συνταγματικές διατάξεις του άρθρου 30

(2)και εφόσον η επίδικη απόφαση στηρίχθηκε σ'αυτές,ακυρώνεται.Υπό τις περιστάσεις όμως δεν γίνεται οποιαδήποτε διαταγή για ταέξοδα. Ηεπίδικη απόφαση ακυρώνεται χωρίςέξοδα. 292 5