clr/1992/1992_4_2955.pdf

(1992)Ι. Η αμφισβήτηση του έννομου συμφέροντος των Αιτητών τόσον από τους καθ' ων η αίτηση όσον και από το Ενδιαφερόμενο Μέρος, βασίζεται στον ισχυρισμό ότι οι αιτητές δεν πληρούσαν το ελάχιστο κριτήριο υπ' αριθμόν 4 των "οδηγιώνπροςπροσφοροδότες". 5 Έχει νομολογηθεί ότι προσφοροδότης του οποίου η προσφορά δεν ανταποκρίνεται σε ουσιώδεις όρους των προσφορών στερείται έννομου συμφέροντος να προσβάλει με προσφυγή, κάτω από το Αρθρου 146 του Συντάγματος, 10 την κατακύρωση της προσφοράς σε άλλο έγκυρο προσφοροδότη. 2.ΣτηναπόφασητηςΟλομέλειας TamassosTobaccoSuppliers and Co v. Δημοκρατίας, επαναβεβαιώθηκε ότι όρος της 15 προσφοράςσυνιστά, ανάλογαμετησημασία του,ουσιώδη ή επουσιώδη προδιαγραφήγιασυμμετοχή στοδιαγωνισμό και ότι ουσιώδης είναι ο όρος ή ο τύπος του οποίου η τήρηση ενέχει αποφασιστική σημασία για τη λήψη και το περιεχόμενο της απόφασης για την κατακύρωση της 20 προσφοράς. Στην ίδια υπόθεση η Ολομέλεια υιοθέτησε την άποψη που διατυπώνεται στο σύγγραμμα του Σπηλιωτόπουλου "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου", Έκδοση 1977, σσ.404, 405, ότι η κρίση, κατά πόσο η πρόνοια που παραβιάζεταιαποτελεί ουσιώδη ή επουσιώδη 25 πρόνοια,ανήκει στοδικαστή.

1. Ηπείρατωνπροσφοροδοτών,όπωςκαθορίζεταιστο επίδικο ελάχιστο κριτήριο των Οδηγιών προς τους Προσφοροδότες στην παρούσα υπόθεση, α<ρορά την ικανότητα τους, σε 30 περίπτωση επιλογής τους, να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του συγκεκριμένου έργου και να εκτελέσουν με την αναγκαίαεπάρκεια ταπολλαπλά καθήκοντατους όπως αυτά καθορίζονται στα έγγραφα της προσφοράς. Αδιαμφισβήτητα, επομένως, η επίδικη πρόνοια αποτελεί 35 ουσιώδη όρο της προσφοράς,ηπαραβίασητου οποίου,από οποιοδήποτε προσφοροδότη, καθιστά την προσφορά του άκυρη και εκτός προδιαγραφών και του στερεί το απαραίτητο έννομο συμφέρον να προσβάλει την κατακύρωσητηςπροσφοράςσεάλλο προσφοροδότη. 40 Εκείνο που πρέπει να εξεταστεί είναι κατάπόσο οι αιτητές είχανσυμμορφωθεί μετηνπρόνοιααυτήήόχι. 2956 4ΑΑ.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Corderoy &Christophorides v.Δημοκρατίαςκ.α.
2. OLΑιτητές επεσυναψαν στην προσφορά τους έγγραφο με τίτλο "ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΑ Η ΕΚΤΕΛΟΥΜΕΝΑ ΕΡΓΑ" χωρίς ναδιευκρινίζουν ποιααπό τα έργα είχαν πράγματι εκτελεστείκαι ποια βρίσκονταν υπό εκτέλεση. Εφόσον, όμως, ο σκοπός της επίδικης πρόνοιας είναι ο έλεγχος της πείρας την οποία οι προσφοροδότες είχαν κατάτο χρόνο της υποβολής της προσφοράς τους, δεν μπορεί να λεχθεί ότι, κατάτον ουσιώδη εκείνο χρόνο, είχαν τηνπείρα οποιουδήποτε οικοδομικού έργου που δεν είχεήδη περατωθεί. Η παράλειψηαυτήείναι ουσιαστική και οι καθ' ων η αίτηση θα μπορούσαν, για το μοναδικό αυτό λόγο, να αγνοήσουν την προσφορά των αιτητών ως άκυρη και εκτός προδιαγραφών ή/και ως παραβαίνουσα την πρόνοια της παραγράφου 4 του εγγράφου της προσφοράς Οδηγίες προς Προσφοροδότες. Θα μπορούσαν δικαιολογημένα και νόμιμα να ισχυριστούν ότι, στην απουσία οποιωνδήποτε αποδεικτικών στοιχείων, συνημμένων στην προσφορά των αιτητών, δεν ήταν ικανοποιημένοι ότι οι αιτητές είχαν την απαραίτητη πείρα σύμφωνα με τους όρους της προσφοράς. Όμως,ταπράγματα είχαν περιπλακεί επειδήοι εκπρόσωποι του Τμήματος Δημοσίων Έργων, που είχαν αναλάβει τη μελέτητωνπροσφορών, πρινυποβάλουντις εισηγήσειςτους, επισκέφθηκαν τους Αιτητές και διεξήγαγαν έρευνα σχετικά με τα έργα του καταλόγου που υπέβαλαν. Αναφορικά με τη συνάντηση αυτή δεν υπάρχει οποιοδήποτε πρακτικό στο φάκελο της Διοίκησης πέραναπότην αναφοράσ' αυτήνπου γίνεται στο έγγραφο των εισηγήσεων του Τμήματος προς το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών, που οι καθ' ων η Αίτηση υιοθέτησαν κατά τηλήψητηςεπίδικης απόφασης.
3. Θέμα έλλειψης έννομου συμφέροντος του αιτητή μπορεί να εγερθεί σε οποιοδήποτε στάδιοτηςδιαδικασίαςείτεαπότους Καθ' ων η Αίτηση, είτε από το Ενδιαφερόμενο Μέρος, είτε αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο. Μπορεί, επομένως, να εξεταστεί από τα στοιχεία που βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου, ανεξάρτητα από τα πρακτικά που η Διοίκηση έχει τηρήσει. Οι Αιτητές δεν έχουν ουσιαστικά αμφισβητήσει την αλήθεια των στοιχείων που βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου, περιλαμβανομένων εκείνων που αναφέρονται στηγραπτήαγόρευση του δικηγόρου των Καθ'ων η Αίτηση, εφόσον δεν έχουν προβάλει αντίθετους ισχυρισμούς είτε ενόρκως είτε άλλως πως. Η προσφορά τους είναι ενώπιον 2957 Corderoy &Christophorides v. Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)του Δικαστηρίου. Από τη στιγμή που η ύπαρξη του έννομου συμφέροντος τους έχει αμφισβητηθεί τόσον από τους Καθ' ων η αίτηση, όσον και από το Ενδιαφερόμενο Μέρος, είχαν οι ίδιοι τηνυποχρέωση να ικανοποιήσουν το Δικαστήριο ότι η προσφορά τους είναι σύμφωνη με την 5 επίδικη πρόνοιας της παραγράφου4 των Οδηγιών στους Προσφοροδότες. Στην προσφορά τους δεν επεσυναψαν οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο. Ούτε ενώπιον μου παρουσίασαν οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο. Αρκέστηκαν να αμφισβητήσουν την εκτίμηση της 10 Διοίκησης, αναφορικά με την ανεπάρκεια της πείρας τους σε σύγκριση με το είδος και το επίπεδο της πείρας πον απαιτείται από τους όρους της προσφοράς. Ο Κατάλογος των έργων που επεσυναψαν στην προσφορά τους, από μόνος του, ορθά δεν ικανοποίησε τη Διοίκηση και δεν 15 μπορεί να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι έχουν συμμορφωθεί με την πρόνοια της παραγράφου 4 των Οδηγιών στους Προσφοροδότες. Οι Αιτητές δεν έχουν το απαιτούμενο από το Αρθρο 146 του Συντάγματος έννομο συμφέρον. Ηπροδικαστικήένσταση επιτυγχάνει. 20 Η προσφυγή απορρίπτεται με £100 έξοδα υπέρ των καθ'ων ηαίτηση και £80 υπέρ τον ενδιαφερόμενου μέρους. 25 Αναφερόμενες Υποθέσεις: MedconConstruction and Others v.Republic

(1968)3 C.L.R. 535Ατλάντικ Ινσοναρανς Ατδ v.Συμβουλίου Εμπορίας Κυπριακών Πατατών και Άλλον

(1990)3Α.ΑΛ. 173Χρύσανθος Κυριάκου Ατδ. ν. Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου

(1990)3ΑΛΛ. 1334- 35 Δημητρίου και Άλλοι ν. Εφορείας Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Αάρνακας

(1991)4(A) Α.ΑΛ. 521S.A. Engineering Marketing Co. ν. Δημοκρατίας

(1991)4(A) 40 ΑΛΛ. 704CammondaniBros Ltd v.Δημοκρατίας

(1991)4(E) Α.ΑΛ. 4003· A&B (Αθηαινίτης& Βασιλείου) Ατδ ν. Δημοκρατίας

(1992)4 45 2958 4Α.Α.Δ. Corderoy &Christophorides v. Δημοκρατίαςx.a. Α.Α.Δ. 1323TamassosTobaccoSuppliersand Co. v. Δημοκρατίας

(1992)3 ΑΛΛ. 60Τζήρονv.Δημοκρατίας

(1990)3ΑΛΛ. 4350. Προσφυγή. 10 Προσφυγή με την οποία προσβάλλεται ηαπόφασητων Καθ' ων η Αίτηση να κατακυρώσουν την προσφορά,αρ. 23/89, για την παροχή υπηρεσιών Συμβούλων Επιμετρητών Ποσοτήτων για το νέο κτίριο του Υπουργείου Εξωτερικών, στο Ενδιαφερόμενο Μέροςαντί 15 στους Αιτητές. Ν.Γιαπανάς, γιατουςαιτητές, 20 Α. Βασιλειάδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, Α' για τους καθ'ωνηΑίτηση. Τ. Παπαδόπουλος, γιατο Ενδιαφερόμενο Μέρος. Cur.adv. vult. ΠΟΠΑΤΖΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Με την προσφυγή αυτή προσβάλλεται η απόφαση των Καθ' ων η Αίτηση να κατακυρώσουν την προσφοράαρ. 23/89, για την παροχή υπηρεσιών Συμβούλων 30 Επιμετρητών Ποσοτήτων για το νέο κτίριο του Υπουργείου Εξωτερικών, στο Ενδιαφερόμενο Μέρος αντί στους Αιτητές. Ζητείται επίσης δήλωση του Δικαστηρίου ότι η προσφορά των Αιτητών πληρούσε τους όρους και τις προδιαγραφές της προκήρυξης των προσφορώνή/και 35 των ελαχίστων κριτηρίων. Ταουσιώδηγεγονότα είναι σεσυντομία ταεξής: Οι Αιτητές είναι συνεταιρισμός για την παροχή 40 υπηρεσιών επιμετρητών ποσοτήτων, με εργασίες στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Το Ενδιαφερόμενο Μέρος είναι εγγεγραμμένη εταιρείαπεριορισμένης ευθύνης μετην επωνυμία RODITIS, KOUPPARIS & PARTNERS LIMI2959 Πογιατζής,Δ. Corderoy &Christophorides ν.Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)TED, η οποία συστάθηκε στις 27.2.1989, σύμφωνα με τον περί Εταιρειών Νόμο,Κεφ.

1. Το Τμήμα Δημοσίων Έργων ζήτησε προσφορές για την παροχή Υπηρεσιών Συμβούλων Επιμετρητών 5 Ποσοτήτων για το νέο κτίριο του Υπουργείου Εξωτερικών. Στις 12/1/1990 έξι συνολικά προσφοροδότες, περιλαμβανομένων των Αιτητών καιτου Ενδιαφερόμενου Μέρους, υπέβαλαν εμπρόθεσμα τις αντίστοιχες προσφορές τους στο Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών το 10 οποίο τις παρέπεμψε στο Τμήμα Δημοσίων Έργων για μελέτηκαιυποβολή εισηγήσεων. Το Τμήμα Δημοσίων Έργων μελέτησε τις προσφορές και υπέβαλε τις εισηγήσεις του στο Κεντρικό Συμβούλιο ^ Προσφορών με επιστολή του ημερομηνίας 22/1/1990 η οποία περιέχει τα ονόματα των προσφοροδοτών και καταλήγειως εξής: "Ο χαμηλότερος προσφοροδότης είναι η εταιρεία George Corderoy & Christophorides. Μετά από συνεννόηση μαζί σας επισκεφθήκαμε τα γραφεία της εταιρείας καισε συνάντηση πουέγινε μεταξύτων κκ. Γ. Μουντή, Δ. Φιλίππου του Τμήματος και του κ. Α. Χριστοφορίδη, στις 18/1/90, φάνηκε από τα στοιχεία που μας παρουσίασε ότι δεν έχει προσφέρει υπηρεσίες παρόμοιας φύσης για έργα του ύψους πουαπαιτείται στους όρους της προσφοράς αυτής (Οδηγίες στους Προσφοροδότες παρ.4). Ο δεύτερος προσφοροδότης είναι η ΕταιρείαRKP η οποία φαίνεται να πληροί τους όρους της προσφοράς αυτής. Επίσης στο ποσοστό που η εταιρεία αυτήζητά για να παράσχει τις υπηρεσίες της, πριν και μετά την . υπογραφή του Συμβολαίου, περιλαμβάνεται και η ετοιμασία προδιαγραφών,όρων συμβολαίων κλπ., για την κινητή επίπλωση. Σε περίπτωση που της κατακυρωθεί η προσφορά αυτή εισηγούμαι να καθοριστεί ποσοστό ίσο με 1% για τις υπηρεσίες που 4 „ αφορούν την κινητή επίπλωση, ούτως ώστε σε περίπτωση που δεν θαζητηθούν οι υπηρεσίες αυτέςνα αποδεχθεί την αφαίρεση του 1% πάνω στο ποσό της κινητής επίπλωσης το οποίο έχει καθοριστεί στην 2960 90 4\ΛΛ. Corderoy&Christophoridesν.Δημοκρατίαςκ.α. Πογιατζής,Δ. προσφοράγια£120,000.- 5 Σας αποστέλλω συνημμένα τις προσφορές που υποβλήθηκαν και παρακαλώ όπως το θέμα αυτό θεωρηθεί επείγον." Όπως προκύπτει από το πρακτικό της συνεδρίας του ημερομηνίας 9/2/1990, το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών έλαβε κατά την πιο πάνω συνεδρία του την 10 ακόλουθηαπόφαση: "MQ &ΐίβΛ£ϊ Υπουργείου Εξωτεοίκών-Παοογιί Υπηρεσιών Συμβουλίου ΕπιμετρητήΠοσοτήτων(23/8<» 15 20 Μελετήθηκε ηεπιστολή του Διευθυντή τουΤμήματος Δημοσίων Έργωνμεαρ.φακ.40/74/Β ημερ. 22.1.
2. Η προσφορά κατακυρώνεται στη φθηνότερη και εντός προδιαγραφών προσφορά των κ.κ. R.K.P. και καθορίζεται ποσοστό ίσο με 1% για τις υπηρεσίες που αφορούν τηνκινητήεπίπλωση. Παρόντεςοι κ.κ.Γ.Μουντής 25 Α. Μιχαηλίδης." Η πιο πάνω απόφαση κοινοποιήθηκε στο Διευθυντή Τμήματος Δημοσίων Έργων με επιστολή του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών ημερομηνίας 14/2/1990, στην 30 οποίααναφέρονται ταεξής: 35 40 "Προσφορά για παροχή Υπηρεσιών Συμβούλου Επιμετρητή Ποσοτήτων για το νέο κτίριο Υπουργείου Εξωτερικών. Αναφορικά με τις πιο πάνω προσφορές και την επιστολή σας αρ.40/74/Βημερ.22.1.90σαςπληροφορώ ότι το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών τις κατακύρωσε στους κους R.K.P. LTD.,σύμφωνα με την εισήγηση σας. Ηπροσφοράπουπέτυχε εσωκλείεται." 2961 Πογιατζής, Δ. Corderoy&Christophoridesν.Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)Από ταέγγραφαπουέχωπαραθέσειπιοπάνω φαίνεται καθαρά ότι, κατά τη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης του, το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών είχε υιοθετήσει πλήρως τις εισηγήσεις τουΤμήματοςΔημοσίων Έργων. Στις 16/2/1990 το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών απέστειλε στους Αιτητές τηνακόλουθη επιστολή: "Θέμα: Προσφορές για την παροχή Υπηρεσιών Συμβούλου Επιμετρητή Ποσοτήτων για το νέο κτίριο ^ Υπουργείου Εξωτερικών. Επιθυμώ να σας πληροφορήσω ότι η πιο πάνω προσφορά σας δεν έγινε δεκτή από το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών.

1. Εσωκλείω την επιταγή/εγγυητική σας με αριθμό ... ποσού £
2. Η προσφορά κατακυρώθηκε στους κους R.K.P. 20 Ltd." Μετά τη γνωστοποίηση της κατακύρωσης της προσφοράς οι Αιτητές υπέβαλαν έντονες διαμαρτυρίες προς το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών με τις 25 επιστολές τους, ημερομηνίας 20/2/1990 και 12/3/1990,στις οποίες ισχυρίζονται ότι το γραφείο τους πληροί όλα τα κριτήρια,όπως αναφέρονταιστα έγγραφαπροσφοράς,ότι δεν έτυχαν ίσης μεταχείρισης, και ότι η προσφορά τους δεν έτυχε αντικειμενικής αξιολόγησης παρόλο που ήταν η 30 χαμηλότερη. Πρόβαλαν επίσης τον ισχυρισμό ότι το Ενδιαφερόμενο Μέρος, στο οποίο ηΔιοίκηση αναφέρεται στα έγγραφα της για σκοπούς σύντμησης ως R.K.P. Ltd., δεν είναι εγγεγραμμένη εταιρεία στον Έφορο Εταιρειών. Οι Καθ' ων η Αίτηση απάντησαν στους Αιτητές με 35 επιστολές τους ημερομηνίας 5/3/1990 και 7/4/1990, στις οποίες επαναλαμβάνουν τη θέση τους ότι η προσφορά τους δεν έγινεδεκτήγιατί δενπληρούσε τον όρο αρ.4 των Οδηγιών προς τους Προσφοροδότες και συγκεκριμένα το σημείο που αναφέρειότι το γραφείο,ο υπεύθυνος/μέτοχος 40 του γραφείου ή ο υπεύθυνος της ομάδας θα πρέπει να έχουν προσφέρει παρόμοιες συμβουλευτικές υπηρεσίες 2962 15 4ΑΑΛ. Corderoy &Christophorides ν.Δημοκρατίαςκ.α. Πογιατζής,Δ. για τουλάχιστο ένα έργο οικοδομικής φύσης κόστους τουλάχιστο £800,000.Στις 30/4/1990οι Αιτητές καταχώρησαν την προσφυγή 5 τους,η οποίαβασίζεται σταπιοκάτωνομικά σημεία: 10 "α. Ηαπόφαση τωνκαθ' ων η αίτηση ελήφθη καθ' υπέρβασιν και/ή κατά κατάχρησιν εξουσίας και/ήκατ' αντίθεση με τονόμο και τες αρχές χρηστής Διοικήσεως και ίσης μεταχείρισις. 15 β. Η απόφαση τωνκαθ' ων η αίτηση ελήφθη κατά παράβαση των όρων και κριτηρίων οιοποίοι ετέθησαν εις ταςπροδιαγραφάςκαιπρος τους οποίους έπρεπε νασυμμορφωθούν προςκατακύρωσιν των προσφορών. 20 25 γ. Δια της αποφάσεως των οι καθ' ων η αίτηση έθεσαν εις δυσμενή διάκρισιν τους αιτητάς αντί του ενδιαφερομένου ΜΕΡΟΥΣ και/ή έθεσαν το ενδιαφερόμενον ΜΕΡΟΣ ειςπλεονεκτική θέσιν έναντι τωναιτητών. δ. Η απόφαση των καθ' ων η αίτηση είναι αδικαιολόγητος και/ή στερείται της δέουσας αιτιολογίας και/ήεπαρκούς ερεύνης. ε. Ηαπόφαση τωνκαθ' ωνη αίτηση εστηρίχθη εις πλάνηπερίταπράγματακαι/ήπλάνηπερί τον νόμον. 30 στ. Εάνοι καθ' ων η αίτηση ενήργουν ορθώς θα κατακύρουν την προσφορά στους αιτητάς, οι οποίοι ήσαν και οι μειοδοτήσαντες, και όχι εις το ενδιαφερόμενο ΜΕΡΟΣ. 35 η.Ηαπόφαση είναι προϊόν αλλότριου σκοπούκαι παραβιάζη ταδικαιώματα τωναιτητών, τους κανόνες της φυσικής δικαιοσύνης και την αρχή της ίσης μεταχείρισης." 40 Το Ενδιαφερόμενο Μέρος εμφανίστηκε με δικηγόροκαι έλαβε ενεργό μέρος στη διαδικασία. Υιοθέτησε την Ένσταση των Καθ'ων η Αίτηση στο σύνολο της και 2963 Πογιατζής,Δ. Corderoy &Christophoridesν.Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)υποστήριξε την προσβαλλόμενη απόφαση με δικήτου γραπτή επιχειρηματολογία. Στην ένσταση των Καθ" ων η Αίτηση εγείρεται προδικαστικήένσταση ότιοιΑιτητέςστερούνται εννόμου 5 συμφέροντος ναεγείρουντηνπαρούσαπροσφυγή. Στα έγγραφα προσφορών γίνεται ρητή αναφορά στα Καθήκοντα και Ευθύνες του Συμβούλου Επιμετρητή Ποσοτήτων πουθα επιλεγεί, στα οποία περιλαμβάνονται 10 (ί)ηετοιμασίαδύοΑναλυτικών ΠρογραμμάτωνΔαπανών για ολόκληρο το έργο (Preliminary Cost Plan andFinal Cost Plan), (ii)ηετοιμασία συγκριτικών εκτιμήσεωνγια επί μέρους εργασίες (Cost studies), (iiij η ετοιμασία Αναλυτικών Δελτίων Ποσοτήτων για τις οικοδομικές, 15 ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, κτλ., (ίν) η ετοιμασία όλων των εγγράφων για τη ζήτηση των προσφορών,ηαξιολόγηση τους,ηετοιμασίατης σχετικής αξιολόγησης/σύστασης καιηετοιμασίατωνεγγράφωνγια την υπογραφή των Συμβολαίων, (ν) η διαχείριση των20 Συμβολαίων καιηπαροχή συμβουλών, (νί)ηετοιμασία των μηνιαίων πιστοποιητικώνπληρωμής καιτου Τελικού Λογαριασμού, (vii) ηετοιμασία τριμηνιαίων οικονομικών εκθέσεων (financial reports), και (vii) ο οικονομικός έλεγχοςτωνδαπανών(costcontrol). 25 Τοέγγραφοτωνπροσφορώνμετίτλο ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΠΡΟΣΦΟΡΟΔΟΤΕΣ απαριθμεί πέντε "ελάχιστα Κριτήρια" τα οποία οι προσφοροδότες πρέπει απαραιτήτως να πληρούν και διευκρινίζει ότι σε 30 περίπτωση που δενπληρούν ένα ήπερισσότερα από τα κριτήρια αυτά, η προσφορά τους θααπορρίπτεται. Το επίδικο κριτήριο στην παρούσα υπόθεση είναι το υπ' αριθμό 4 τοοποίο αφορά την πείρα του προσφοροδότη καιτοοποίοπρονοείταεξής: 35 "4.Τογραφείο,ουπεύθυνος/μέτοχος τουγραφείου ή ο υπεύθυνος της ομάδας, θα πρέπει να έχουν προηγούμενηπείρασεπαρόμοιαέργακαιθαπρέπεινα αποδείξουν ότι έχουν προσφέρει παρόμοιες 40 συμβουλευτικές υπηρεσίες για τουλάχιστο ένα έργο οικοδομικήςφύσης,κόστουςτουλάχιστον£800,000. 2964 4 Α.Α.Δ. Corderoy & Christophorides v. Δημοκρατίας κ.α. Πογιατζής,Δ, (Να δοθούν όλα τα απαραίτητα στοιχεία που να αποδεικνύουνταπιο πάνω)." Ηαμφισβήτησητου έννομου συμφέροντος των Αιτητών 5 τόσον από τους Καθ' ων η Αίτηση όσον και από το Ενδιαφερόμενο Μέρος βασίζεται στον ισχυρισμό ότι οι Αιτητές δεν πληρούσαν τοπιόπάνωελάχιστο κριτήριο. Έχει νομολογηθεί ότι προσφοροδότης του οποίου η 10 προσφορά δεν ανταποκρίνεται σε ουσιώδεις όρους των προσφορών στερείται έννομου συμφέροντος να προσβάλει με προσφυγή, κάτω από το άρθρο 146 του Συντάγματος, την κατακύρωση της προσφοράς σε άλλο έγκυρο προσφοροδότη. Βλ. Medcon Construction and 15 Others v. Republic

(1968)3 C.L.R. 535, Ατλάντικ Ινσούαρανς Ατδ v. Συμβουλίου ΕμπορίαςΚυπριακών Πατατώνκαι άλλων (Υποθέσεις αρ.469/88. 470/88,471/88 και 472/88,απόφασηημερομηνίας 17/1/1990), Χρύσανθος Κυριάκου Ατό ν. Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου 20 (Υπόθεση αρ. 45/89, απόφαση ημερομηνίας 18/4/1990), Σάββας Δημητρίου και άλλοι ν. Εφορείας Ελληνικών. ΕκπαιδευτηρίωνΑάρνακας(Υπόθεση αρ.645/90, απόφαση ημερομηνίας 1/2/1991), 5.Α. Engineering Marketing Co ν. Δημοκρατίας (Υπόθεση αρ. 330/89, απόφαση 25 ημερομηνίας 15/2/1991), Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας(Υπόθεση αρ.512/90, απόφασηημερομηνίας 13/12/1991), καιΑ &Β (Αθηαινίτηςκαι Βασιλείου)Ατδ ν. Δημοκρατίας(Υπόθεση αρ.144/90,απόφαση ημερομηνίας 15/4/1992). 30 Στην απόφασητης Ολομέλειας, ημερομηνίας28/2/1992, στην Αναθεωρητική Έφεση αρ. 903 Tamassos Tobacco Supliers and Co v. Δημοκρατίας, επαναβεβαιώθηκε ότι όρος τηςπροσφοράςσυνιστά, ανάλογαμετησημασίατου, 35 ουσιώδη ή επουσιώδη προδιαγραφή για συμμετοχή στο διαγωνισμό, και ότι ουσιώδης είναι ο όρος ή ο τύπος του οποίου η τήρηση ενέχει αποφασιστική σημασία για τη λήψη και το περιεχόμενο της απόφασης για την κατακύρωση της προσφοράς. Στην ίδια υπόθεση η 40 Ολομέλεια υιοθέτησε την απόψη που διατυπώνεται στο σύγγραμμα του Σπηλιωτόπουλου "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου", Έκδοση 1977, σσ.404, 405, ότι η κρίση, κατά πόσο η πρόνοια που παραβιάζεται αποτελεί ουσιώδη ή 2965 Πογιατζής, Δ. Corderoy &Christophorides ν.Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)επουσιώδη πρόνοια,ανήκειστοδικαστή. Η πείρα τωνπροσφοροδοτών, όπως καθορίζεταιστο επίδικο ελάχιστο κριτήριο των Οδηγιών προς τους Προσφοροδότες στην παρούσα υπόθεση, αφορά την 5 ικανότητα τους, σε περίπτωση επιλογής τους, να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του συγκεκριμένου έργου καιναεκτελέσουν μετηναναγκαίαεπάρκειαταπολλαπλά καθήκοντα τους, όπως αυτά καθορίζονται σταέγγραφα της προσφοράς. Αδιαμφισβήτητα, επομένως, η επίδικη *0 πρόνοια αποτελεί ουσιώδη όρο της προσφοράς, η παραβίαση του οποίου, απόοποιοδήποτε προσφοροδότη, καθιστά την προσφορά του άκυρη και εκτός προδιαγραφών και του στερεί το απαραίτητο έννομο συμφέρον να προσβάλει την κατακύρωση της προσφοράς ^ σε άλλο προσφοροδότη. Εκείνο που πρέπει ναεξεταστεί τώρα είναι κατά πόσο οι Αιτητές έχουν συμμορφωθεί μετην πρόνοιααυτήηόχι. 20 Οι Αιτητές επεσυναψαν στην προσφορά τους έγγραφο με τίτλο "ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΑ Η ΕΚΤΕΛΟΥΜΕΝΑ ΕΡΓΑ", χωρίς να διευκρινίζουν ποια από τα έργα είχαν πράγματι εκτελεστεί και ποια βρίσκονταν υπό εκτέλεση. Εφόσον, 25 όμως, οσκοπός της επίδικης πρόνοιας είναι οέλεγχος της πείρας την οποία οιπροσφοροδότες είχαν κατά τοχρόνο της υποβολής της προσφοράς τους, δενμπορεί να λεχθεί ότι, κατά τον ουσιώδη εκείνο χρόνο, είχαν την πείρα οποιουδήποτε οικοδομικού έργου που δεν είχε ήδη 30 περατωθεί. Οκατάλογος αυτός αναφέρεται αποκλειστικά σε έργα εκτελούμενα ήεκτελεσθέντα απότην εταιρεία Cor­ deroy & Christophorides (τουςΑιτητές)καιέχειως εξής: "α)Γραφεία&Τράπεζες Τόπος Κόστος Έργον C£ 3 5

1. Μέγαρο Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Αγίου Δομετίου (συμπεριλαμβανομένης της διεύθυνσης του έργου) Λευκωσία 950,000.00
2. L.K. Computer Systems Offices 328,000.00 Λευκωσία 2966 4 " 4Α.Α.Δ. Corderoy & Christophorides v. Δημοκρατίας κ.α. Πογιατζής, Δ. 5
3. Επέκτασηγραφείων ΣΥΛ στηΛευκωσία Λευκωσία 198,000.00
4. Μετατροπέςστα γραφεία Κυπριακών Αερογραμμών στην Αθήνα Αθήνα 91,000.00 $)'ΕργαΠολιτιστικά& Κοινής ωφέλειας 10
5. Κοινοτικό Μέγαρο Αγίας Νάπας Αμμόχωστο 850,000.00 (Revised) ^ 20
6. Δημοτικό Μέγαρο Παραλιμνίου Αμμόχωστο
7. Δημοτικό Μέγαρο Αγίου Δομετίου Λευκωσία 360,000.00 413,000.00 (Revised) y)Ξενοδοχεία &ΤουριστικάΔιααεοισματα 25 Coral Bay Hotel on behalf of Harbour Shore Estates Ltd Πάφος 7,500.000.00 (Estimated) 3 0 35 4 0 δ)Νοσοκομεία& Κλινικέα Sabah Adult Psychiatric Hospital (Προετοιμασία Δελτίων Ποσοτήτων για Οικοδομικές & Ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες) Kuwait 25,000,000.00 (Estimated) ε~> Οικιστικά έργα Επισκευές &νέες κατασκευές στην Δεκέλεια (τριετές συμβόλαιο 2967 Πογιατζής, Δ. Corderoy &Christophoridesν.Δημοκρατίαςκ.α.

(1992)term contract) Λάρνακα 1,350,000.00 (Estimated) ζ)ΔβΟϋΩ1 Διαπλάτυνση και επανακατασκευή του δρόμου ΟρμήδιαςΞυλοφάγου Λάρνακα 349,000.00 10 η)Αναπτυξιακά έργα ΜέγαροSYNCON Λευκωσία 249,000.00 15 Θ)Λιιχάνια & Μαρίνες Επέκταση του Jeddah Islamic Port (Προετοιμασία Δελτίων Ποσοτήτων για Ηλεκτρο­ μηχανολογικές εργασίες Saudi Arabia 4,100,000.00 2 ^ (Estimated)" Εκτός από τον πιο πάνω κατάλογο έργων με το αντίστοιχο κόστος τους, που σε μερικές περιπτώσεις ^5 περιγράφετο ως "Revised" ή "Estimated", οι Αιτητές δεν επεσυναψαν τα απαραίτητα ή οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία αναφορικά με οποιοδήποτε έργο οικοδομικής φύσης, κόστους τουλάχιστο £800.000,00, που έχει εκτελεστεί είτε απότο γραφείο των Αιτητών, είτε από τον **0 υπεύθυνο/μέτοχο του γραφείου, είτε από τον υπεύθυνο της ομάδας, όπως ρητά απαιτεί η επίδικη πρόνοια. Η παράλειψη αυτή είναι ουσιαστική καιοι Καθ'ων η αίτηση θα μπορούσαν,για το μοναδικόαυτό λόγο, να αγνοήσουν την προσφορά των Αιτητών ως άκυρη και εκτός 35 προδιαγραφών ή/και ως παραβαίνουσα την πρόνοια της παραγράφου 4 του εγγράφου της προσφοράς Οδηγίες προς Προσφοροδότες. Θαμπορούσαν δικαιολογημένα και νόμιμα να ισχυριστούν ότι, στην απουσία οποιωνδήποτε αποδεικτικών στοιχείων συνημμένων στην προσφορά των 40 Αιτητών, δεν ήταν ικανοποιημένοι ότι οι Αιτητές είχαν την απαραίτητη πείρα σύμφωνα με τους όρους της 2968 4ΑΑ.Δ. Corderoy &Christophorides ν.Δημοκρατίαςκ.α. Πογιατζής, Δ. προσφοράς. Όμως,τα πράγματαείχαν περιπλακεί επειδή οι εκπρόσωποι του Τμήματος Δημοσίων Έργων, που είχαν αναλάβει τη μελέτη των προσφορών, πριν υποβάλουν τις εισηγήσεις τους, επισκέφθηκαν τους 5 Αιτητές και διεξήγαγαν έρευνα σχετικά με τα έργατου καταλόγου πουυπέβαλαν. Αναφορικά με τη συνάντηση αυτή δεν υπάρχει οποιοδήποτε πρακτικό στο φάκελο της Διοίκησης πέραν από τηναναφοράσ' αυτήν που γίνεται στο έγγραφο των εισηγήσεων του Τμήματος προς το 10 Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών,ημερομηνίας22/1/1990, που έχω παραθέσειπιο πάνωκαιπουοιΚαθ'ων ηΑίτηση υιοθέτησαν κατά τη λήψη της επίδικης απόφασης. Στις γραπτές εισηγήσεις τους περιλαμβάνεται δήλωση ότι δεν ικανοποιήθηκαν ότι οι Αιτητές έχουν προσφέρει 15 υπηρεσίες παρόμοιας φύσης για έργα του ύψους που απαιτεί η παράγραφος 4 των Οδηγιών στους Προσφοροδότες. Στηγραπτήτουαγόρευσηοευπαίδευτος δικηγόρος των 20 Καθ'ωνηΑίτηση προχώρησε στην παράθεση ορισμένων στοιχείων και συμπερασμάτων της Διοίκησης που επεξηγούν και δικαιολογούν το τελικό της συμπέρασμα αναφορικά με τα έργα τουκαταλόγου τωνΑιτητώνκαι την ανεπαρκήτους πείρασε σύγκριση με την απαιτούμενη 25 απότους όρους τηςπροσφοράς.Ανέφερεσυγκεκριμένα τα εξής: 35 '"Οπως αναφέρεται και στο παράρτημαΓ,αρμόδιοι Λειτουργοί επισκέφθηκαν τα γραφεία της αιτήτριας εταιρείας για ναδιαπιστώσουν κατά πόσο πληρούσαν τις προϋποθέσεις της παραγράφου4των οδηγιών προς τους Προσφοροδότες. Στη συνάντηση αυτή, οι αιτητές παρουσίασαν τα έργα, τα οποία,κατά την άποψη τους μπορούσανναληφθούν υπόψηγια ικανοποίησητης πιο πάνωπαραγράφου. 40 Οι Καθ' ωνη Αίτηση ισχυρίζονται ότι τα στοιχεία που παρουσίασαν οι αιτητές δενήταν τέτοια πουνα μπορούν να ικανοποιήσουν τις προϋποθέσεις και όρους τηςπαραγράφου4. 30 Συγκεκριμένα οι αιτητές παρουσίασαν δύο έργα, πλην όμως το κόστος αυτών ήταν πολύ κάτω των 2969 Πογιατζής, Δ. Corderoy &Christophorides ν.Δημοκρατίας κ.α.

(1992)£800.

1. Το πρώτο έργο είναι αυτό που αναφέρει και ο ευπαίδευτος δικηγόρος των αιτητών στη γραπτήτου αγόρευση, δηλ. το Συνεργατικό Ταμιευτήριο Αγίου 5 Δομετίου. Τοποσό του υπογραφέντος συμβολαίου για το έργο που παρουσιάσθηκε και υποδείχτηκε στους αρμόδιους Λειτουργούς του Τμήματος Δημοσίων Έργων ήταν πολύ κάτω των£800.
2. Τογεγονός ότι αναφέρει ο δικηγόρος των αιτητών ότικόστισε τοόλο 10 έργο £950.000 δενέχει απολύτως καμμιά σημασία(αν βέβαια αυτό είναι αληθές), διότι σημασία έχει το ποσό που αναγραφόταν στο σχετικό συμβόλαιο, το οποίο, όπως ανάφερα και πιο πάνω ήταν πολύ κάτωτων 15 £800.
3. Δηλ. σημασία έχει κατά πόσο πληρούσαν τους όρους της παραγράφου 4 όταν υπέβαλλαν οι αιτητές την προσφορά τους, διότι η παράγραφος 4 ρητά απαιτεί όπως οι προσφοροδότες όφειλαν να αποδείξουν ότι είχαν προσφέρει παρόμοιες συμβουλευτικές υπηρεσίες για τουλάχιστο ένα έργο, 20 πράγμα το οποίο, ευσεβάστως υποβάλλω, οι αιτητές απέτυχαν να αποδείξουν. Επίσης γεννάται ένα άλλο ερώτημα. Πότε τελείωσε το έργο κατασκευής του Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Αγ. Δομετίου, το οποίο, κατά τον ισχυρισμό των αιτητών, κόστισε £950.000; 25 Διότι αντελείωσε μετά τηνημερομηνία υποβολήςτης προσφοράς των είναι τελείως άσχετο το ύψος του ποσούπου κόστισε. Ένα άλλο σημείο που θα ήθελα να τονίσω είναι ότι 30 οι αιτητές κατά την επίσκεψη των αρμοδίων Λειτουργών δεν είχαν δώσει όλες τις απαραίτητες υπηρεσίες (full services) για ταέργα που ισχυρίζονται ότι είχαν εκτελέσει. 'Οταν λέμε όλες οι υπηρεσίες (full services) εννοούμε εκτίμηση δαπάνης, ετοιμασία 35 εγγράφωνπροσφοράςκαιδελτία ποσοτήτων. Το δεύτερο έργο ήταν του Κοινοτικού Μεγάρου Αγίας Νάπας,τοοποίοκαι πάλιν ήτανπολύ κάτω των £800,
4. Στη γραπτή του αγόρευση ο ευπαίδευτος δικηγόρος των αιτητών αναφέρει ότι το έργο κόστισε £850,000 2970 40 4Α.Α.Δ. Corderoy &Christophorides v.Δημοκρατίαςκ.α. Πογιατζής, Δ. (Revised). Όμως τοσυμβόλαιο που υποδείχτηκε στους αρμόδιους Λειτουργούς ανάφερε ότι το ποσό πουθα κόστιζε ήτανπολύ πιοκάτωτων£800,
5. 5 10 15 20 25 30 Καισταδύο έργα είναι πολύ σημαντικό όπως οι αιτητές παρουσιάσουν τα σχετικά συμβόλαια στα .οποίααναγράφονταικαιταποσά. Αναφορικά μ' όλα τα άλλα έργα, τα οποία περιέχονται στη γραπτή αγόρευση του ευπαίδευτου δικηγόρου των αιτητών και για τα οποία υπάρχει ισχυρισμός ότι θα κοστίσουν μερικά εκατομμύρια, απλώςαναφέρωότι: (α) Τα έργα αυτά δεν παρουσιάσθηκαν στους αρμόδιους Λειτουργούς. (β)Για τα έργα αυτά υπολογίζεται ποίον θαείναιτο ποσό όταν θαολοκληρωθεί το έργο (estimated). Τούτο προκύπτει από τη λέξη estimated που υπάρχεικάτωαπόκάθεποσό.Δηλ. οιαιτητές δεν γνωρίζουν ποιο θα είναι το συνολικό κόστος κατασκευής του κάθε έργου, αλλά υπολογίζουν ποιο θα είναι. Βέβαια αυτό αντιβαίνει στους όρους και προϋποθέσεις τηςπαραγράφου4 των Οδηγιών προςτους Προσφοροδότες. Γι' όλους τους πιο πάνω λόγους, ευσεβάστως υποβάλλω ότι η προσφορά των αιτητών ήταν εκτός προδιαγραφών και επομένως στερούνταν εννόμου συμφέροντος για καταχώρηση της παρούσας προσφυγής." Στο σημείο αυτό θα ήθελα ναεπισημάνω ότιηεπίδικη 35 πρόνοια των εγγράφων της προσφοράς, ορθά ερμηνευόμενη, αναφέρεται στο πραγματικό τελικό κόστος του οικοδομικού έργου και όχιστο ποσό του συμβολαίου για τηνανέγερση του, τοοποίο είναι πλασματικό με την έννοια ότι, στην πορεία της ανέγερσης του έργου, μπορεί 40 είτε να αυξηθεί, είτε ναελαττωθεί σημαντικά. Επομένως, το συμβόλαιο για την ανέγερση του έργου ενέχει μεγαλύτερη σημασία ως αποδεικτικό στοιχείο γιατο είδος του έργου και τογεγονός της έναρξης ανέγερσης του και 2971 Πογιατζής, Δ. Corderoy &Christophorides ν.Δημοκρατίας κ.α.

(1992)όχι για το τελικό τουκόστος, όπως λανθασμένα το Τμήμα Δημοσίων Έργων απέδωσε σ*αυτό, σύμφωνα με όσαο ευπαίδευτος δικηγόρος τους ισχυρίζεται στο πιο πάνω απόσπασμα της αγόρευσης του. Επικαλούμενος την έλλειψη επαρκούς πρακτικούγια τη συνάντηση ημερομηνίας 18/1/1990μεταξύ των Αιτητών και τωνεκπροσώπων του Τμήματος Δημοσίων Έργων,η οποία είναι δεδομένη, καθώς και την απόφαση στην υπόθεση Γεώργιου Τζήρου ν.Δημοκρατίας (Υπόθεση αρ. 10 105/89 - 13/12/1990), στην οποία ειπώθηκε ότι "η νομιμότητα μιας πράξης, γενικά μιλώντας, εξετάζεταιαπό τα στοιχεία που βρίσκοντο ενώπιον του αρμοδίου διοικητικού οργάνου καιόχιαπότα στοιχεία τα οποία εκ των υστέρων τίθενται ενώπιον του Δικαστηρίου", ο 15 ευπαίδευτος δικηγόρος των Αιτητών υπέβαλε ότι τα στοιχεία πουαναφέρονται αποκλειστικά στην αγόρευση του δικηγόρου τωνΚαθ'ωνηΑίτηση καιτωνοποίων η ύπαρξη δε βεβαιώνεται από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου,αποτελούν εφεύρημακαιαιτιολογία 20 εκ των υστέρων και θα πρέπει νααγνοηθούν,αφήνοντας έτσι απαράδεχτο κενό στην έρευνα που η Διοίκηση διεξήγαγε και στην αιτιολογία που έδωσε για την προσβαλλόμενη απόφασητης. 25 Θέμα έλλειψης έννομου συμφέροντος του αιτητή μπορεί να εγερθεί σεοποιοδήποτε στάδιο τηςδιαδικασίας είτε από τους Καθ' ων η Αίτηση, είτε από το Ενδιαφερόμενο Μέρος, είτε αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο. Μπορεί, επομένως, να εξεταστεί από τα 30 στοιχεία που βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου, ανεξάρτητα απόταπρακτικάπουηΔιοίκηση έχει τηρήσει. Οι Αιτητές δεν έχουν ουσιαστικά αμφισβητήσει την αλήθεια των στοιχείων που βρίσκονται σήμερα ενώπιον του Δικαστηρίου περιλαμβανομένων εκείνων που 35 αναφέρονται στη γραπτή αγόρευση του δικηγόρου των Καθ' ων ηΑίτηση, εφόσον δεν έχουν προβάλει αντίθετους ισχυρισμούς είτε ενόρκως, είτε άλλως πως. Η προσφορά τους είναι ενώπιον τουΔικαστηρίου. Από τηστιγμήπουη ύπαρξητου έννομου συμφέροντος τους έχει αμφισβητηθεί 40 τόσον από τους Καθ'ων η Αίτηση, όσον και από το Ενδιαφερόμενο Μέρος, είχαν οι ίδιοι τηνυποχρέωσηνα ικανοποιήσουν τοΔικαστήριο ότιηπροσφορά τους είναι 2972 4ΑΛΛ. Corderoy &Christophorides v.Δημοκρατίας κ.α. Πογιατζής,Δ. σύμφωνη μετην επίδικη πρόνοια τηςπαραγράφου 4 των Οδηγιών στους Προσφοροδότες. Στηνπροσφοράτους δεν επεσυναψαν οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο. Ούτε ενώπιον μου παρουσίασαν οποιοδήποτε αποδειχτικό 5 στοιχείο. Αρκέστηκαν νααμφισβητήσουν την εκτίμηση της Διοίκησης αναφορικάμετην ανεπάρκεια της πείρας τους σε σύγκριση με το είδος καιτο επίπεδο τηςπείραςπου απαιτείται απότους όρους της προσφοράς.Ο Κατάλογος των έργων που επεσυναψαν στην προσφορά τους,από 10 μόνος του,ορθά δεν ικανοποίησε τη Διοίκηση και δεν μπορεί να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι έχουν συμμορφωθεί με την πρόνοια της παραγράφου 4 των Οδηγιών στους Προσφοροδότες. ΟιΑιτητές δενέχουντο απαιτούμενο απότοάρθρο 146του Συντάγματος έννομο 15 συμφέρον. Ηπροδικαστικήένσταση επιτυγχάνει. Η προσφυγή απορρίπτεται.Οι Αιτητές να πληρώσουν £100 έναντι των εξόδων των Καθ' ων ηΑίτηση και £80 έναντιτων εξόδων του Ενδιαφερόμενου Μέρους. 20 Η προσφυγή απορρίπτεται με £100 έξοδα υπέρ των καθ' ωνη αίτηση και £80 υπέρτου ενδιαφερόμενου μέρους. 2973