(1992)10Σεπτεμβρίου, 1992 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΛΙΛΙΑΝΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΤΜΗΜΑΤΟΣΤΕΛΩΝΕΙΩΝ, Καθ'ου ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 970/89). Αναθεωρητική Έφεση — Αναστολή πρωτόδικης απόφασης — Οι νομολογιακοί κανόνες και η απόληξη στην KatarinaShipping v. Ship "Poly" — Αποδοχή αιτήματος αναστολής απόφασης ακυρωτικήςεπιβολήςδασμούσεαυτοκίνητο. 5 Μετην αίτηση ζητήθηκε αναστολή εκτελέσεως απόφασηςεπί της προσφυγής μέχρις εκδόσεως απόφασης επί της εφέσεως που στο μεταξύ ασκήθηκε. Η απόφαση, περί της αναστολής της οποίας επρόκειτο, ήταν ακυρωτική της απορρίψεως χορήγησης δασμολογικής ατέλειαςσεσχέση μεεισαγόμενο αυτοκίνητο. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, αποδεχόμενο την αίτηση αναστολής εκτελέσεως,αποφάσισεότι:
- Ηυπόθεση Δημήτριος Ορφανίδης και Άλλος ν. Δημοκρατίας *5 έχειδιευκρινίσει οριστικάπωςηάσκησηέφεσηςδενεπάγεται, δικαιωματικά, αναστολή εκτέλεσης πρωτόδικωναποφάσεων. Τούτο είναι το αληθινό νόημα της Δ. 35, θ. 18 όπως προκύπτει και από τη ρητή επιταγή της. Η απόφασηαυτή περαιτέρω επιβεβαίωσε τον παρεπόμενο κανόναότι ησχετική 20 εξουσία του δικαστηρίου έχει διακριτικό χαρακτήρα. Και ασκείται μόνον ότανδιαπιστώνονται εξαιρετικές περιστάσεις που επιβάλλουν την αναστολή των επιπτώσεων μιας απόφασης. 25 (Βλ. καιτην ΜάριοςΙερωννμίδης ν. Δημοκρατίαςπου υιοθέτησε 3096 4 ΑΛ.Δ. θουκυδίδουν.Διευθ.Τμήμ.Τελωνείων καιηΔημήτριοςΟοψανίόης). 5 10
- Παρά τις ιδιαιτερότητες της ακυρωτικής δίκης ηδιαδικασία αναστολής των διοικητικών αποφάσεων ασκείται, κατά το μάλλον ήήττον, με τον ίδιο τρόπο και διέπεται απότις ίδιες αρχέςπουεφαρμόζονταικαιστις αστικέςδιαφορές. Στην KatarinaShipping v. Ship "Poly" τονίστηκε ότι ο διάδικος που κερδίζει τη δίκη πρέπει να αφεθεί να δρέψει τους καρπούς της νίκης του έστω και αν το αποτέλεσμα εφεσιβάλλεται. Συγχρόνως όμως το δικαστήριο οφείλει να διασφαλίσει, όποτε οι ειδικές περιστάσεις της υπόθεσης το υπαγορεύουν, ότι η επιτυχία της έφεσης δεν παραμένει άνευ αντικρύσματος. 15 20 25 30 35 40
- Αυτό ακριβώς δυνατό να συμβεί εδώ αν δεν εξασφαλισθεί κατάλληλαηδασμολογική αξίωσητουδημοσίου. Απόδοση του οχήματος σε συμμόρφωση προς την ακυρωτική απόφαση ενέχει τον κίνδυνο καταστροφής ήακόμηαποξένωσης του με αποτέλεσμα, σε περίπτωση επιτυχίας του αιτητή,η έφεση του να έχει γίνει εις μάτην. Μια τέτοια αντιμετώπιση βρίσκεται, πιστεύω,μέσαστο πνεύμακαιτογράμματωνσχετικών αρχών και ιδιαίτερα εκείνων της υπόθεσης Katarina Shipping. Πρέπειεδώναεκφράσωτηδιαφωνίαμου μετηνερμηνείαπου έδωσε ο συνήγορος στις λέξεις "ανεπανόρθωτη ζημία", που περιορίζεται στο χώρο του δικαίου που αφορά στα προσωρινά μέτρα. Η φύση και ο σκοπός της διαδικασίας αναστολής είναι διαφορετικός. Η ζημία, έστω και αν είναι μόνο χρηματική, μπορεί ασφαλώς να έχει ανεπανόρθωτο χαρακτήρα.Αυτό συμβαίνει όταν δεν υπάρχει τρόπος, όπως εδώ,να εξασφαλιστεί αλλιώς η απαίτησηπου κατοχυρώνουν οι διαδικασίες του νόμου μετά τον τελωνισμό ενός αντικειμένου. Αν δε νικήσει ο αιτητής δεν θα έχει σημασία η επιτυχίατου.
- Ηαίτησηγίνεται δεκτή. Εκδίδεταιδιάταγμα αναστολής μέχρις ότου εκδοθεί η απόφασηστην έφεση που ασκήθηκε κατάτης πρωτόδικης απόφασης, εκτός αν η αιτήτρια καταθέσει εντός ενός μηνός από σήμερα τραπεζική εγγύηση προς όφελος της ' Δημοκρατίας που να καλύπτει το ποσό του δασμού, δηλαδή, £15.
- Η αίτησηεπιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 3097 θονκυδίδουν.Λιευθ.Τμήμ. Τελωνείων
(1992)ΑναφερόμενεςΥποθέσεις: Ορφανίδηςκαι Άλλοι ν. Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ. 44· 5 Ιερωνυμίδηςν.Δημοκρατίας
(1991)4(Γ)ΑΛΛ. 2321Μαυρομμάτη καιΆλλοι ν. Δημοκρατίας
(1991)4(B)ΑΛΛ. 1479VetsandOthers v.Republic
(1979)3C.LR. 390VeisandOthers v.Republic
(1979)3C.LR.537Republic v. Petrides
(1981)3 C.LR. 246· 15 Ευσταθίου v. Δημοκρατίας
(1991)4(B)ΑΛΛ. 1579Εγγλεζάκη και Άλλες ν. Γενικού Εισαγγελέα
(1992)1(A) ΑΛΛ. 697- 20 KatarinaShipping v. Ship "Poly"
(1978)1C.LR. 355. Αίτηση. Αίτηση σε προσφυγή με την οποία ο καθ'ου η αίτηση ζητά αναστολή εκτέλεσης απόφασης,που είχε δοθεί στην 25 συγκεκριμένη προσφυγή, μέχρις ότου εκδοθεί οριστική ετυμηγορία στην έφεση του καθ' ου η αίτηση κατά της απόφασης. Μ. Ραφτόπονλος, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για 30 τον αιτητή- καθ'ουη αίτηση. Α. Μαρκίδης και Ι. Νικολάου,γιατην καθ' ης ηαίτηση αιτήτρια στηνπροσφυγή. 35 Cur.adv.vult. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η αναστολή εκτέλεσης απόφασης, που είχε δοθεί στην παραπάνω προσφυγή, 4 ^ μέχρις ότου εκδοθεί οριστική ετυμηγορία στην έφεση του Διευθυντή Τελωνείων κατά της απόφασης. Απ' ότι έχω υπόψη μουδεν έχει ακόμηοριστεί δικάσιμος.Στηνεν λόγω απόφαση έγινε δεκτή η προσφυγή της καθής η παρούσα αίτηση και ακυρώθηκε απορριπτικήαπόφαση του αιτητή 45 3098 4ΑΛΛ. θουκυδίδουν.Διευθ.Τμήμ. Τελωνείων Νικήτας,Δ. για χορήγηση δασμολογικής ατέλειας σε σχέση με αυτοκίνητο Μερσεντές 190 που είχε εισάξει ηκαθής στην Κΰπρο υπό τις συνθήκες που έχω περιγράψει στην απόφασημου. 5 Επικαλούμενος την απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου ημερ. 14/2/92 στις συνεκδικασθείσες προσφυγές αρ. 416/88 και 445/88, Δημήτριος Ορφανίόης & Άλλος ν. Δημοκρατίας, ο 10 δικηγόρος του αιτητή υποστήριξε πως υπάρχουν "εξαιρετικές περιστάσεις" που καθιστούν το αίτημα του δημοσίου γιααναστολήδικαιολογημένο. Κατ'ουσίαν είπε πως σε περίπτωση συμμόρφωσης προς την ακυρωτική απόφαση δημιουργείται κίνδυνος, αν τελικά κερδηθεί η 15 έφεση, το δημόσιο να μην ανακτήσει τους πληρωτέους δασμούς. Και τούτο διότι στο αναμεταξύ το αυτοκίνητο δυνατόν νακαταστραφεί. Η υπόθεσηΔημήτριου Ορφανίδη ανωτέρω, έχει 20 διευκρινίσει οριστικά πως ηάσκηση έφεσης δενεπάγεται, δικαιωματικά, αναστολή εκτέλεσης πρωτόδικων αποφάσεων.Τούτο είναιτο αληθινόνόηματηςΔ. 35, Θ.18 όπως προκύπτει και από τη ρητή επιταγή της. Τη θέση αυτήφαίνεται-απότην ένορκη δήλωση που συνοδεύει τη 25 γραπτή αίτηση για αναστολή - να πρόβαλε ο δικηγόρος του αιτητή αρχικά, αλλά εγκαταλείφθηκε όταν έγινε γνωστή η απόφαση της Ολομέλειας. Η απόφαση αυτή περαιτέρω επιβεβαίωσε τον παρεπόμενο κανόνα ότι η σχετική εξουσία του δικαστηρίου έχει διακριτικό 30 χαρακτήρα. Και ασκείται μόνον όταν διαπιστώνονται εξαιρετικές περιστάσεις που επιβάλλουν την αναστολή των επιπτώσεων μιας απόφασης. Στην υπόθεση Ορφανίδηςο κανόνας διατυπώνεται με πυκνότητα ως εξής: 35 "Εφόσον ασκηθεί έφεση, η ακυρωτική απόφαση μπορεί να ανασταλεί στο πλαίσιο της Δ.35, Θ.18 . Η αναστολή ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου και παρέχεται μόνον εφόσον συντρέχουν 40 εξαιρετικές περιστάσεις πουτηδικαιολογούν." Στην Μάριος Ιερωννμίδης ν. Δημοκρατίας
(1991)4(Γ) Α.Α.Δ. 2321, ο δικαστής Πικής καθορίζει εννοιολογικά 3099 Νικήτας,Δ. θουκυδίδουν.Διενθ.Τμήμ.Τελωνείων
(1992)τον όρο "εξαιρετικές περιστάσεις" προσδίνοντας του την απαραίτητη ελαστικότητα: "Τι συνιστά 'εξαιρετικές περιστάσεις' είναι δύσκολο να προκαθοριστεί και ανεπιθύμητο να προσδιοριστεί 5 εξαντλητικά. Οι περιστάσεις πρέπει να συσχετίζονται με τις συνέπειες εφαρμογής της πρωτόδικηςαπόφασης στη συγκεκριμένη περίπτωση και να καταφαίνονταιοι ιδιαίτερα δυσμενείς συνέπειες σε περίπτωση επιτυχίας της έφεσης. Το εξαιρετικό των περιστάσεων πρέπει να *0 προκύπτει από το συσχετισμό, αφενός, των συνεπειών της άμεσης εφαρμογής της ακυρωτικής απόφασηςκαι των δυσχερειών, αφετέρου, αποκατάστασης της προηγούμενης κατάστασης πραγμάτων σε περίπτωση επιτυχίας της έφεσης. Σ' αυτά πρέπει να προστεθεί ότι ^ οποτεδήποτε αναστέλλεται πρωτόδικηακυρωτική από φαση, δικαιολογείται η επιτάχυνση της ακρόασης της έφεσης, γιατί για όσο χρόνο διαρκεί η αναστολή αιωρείται η νομιμότητα στη λειτουργία της Δημόσιας Υπηρεσίας." 20 Ας σημειωθεί ότι οι σκέψεις αυτές υιοθετήθηκαν στην απόφασηΟρφανέδη. Ο δικηγόρος της καθήςηαίτησηαναστολής διαφώνησε 25 με τη θέση του αντιδίκου του. Συνάρτησε τη θεμελίωση εξαιρετικών περιστάσεων με την πιθανότητα πρόκλησης ανεπανόρθωτης ζημίας ή το ενδεχόμενο να απωλέσει η έφεση το αντικείμενο της. Ηπρώτηπρότασηέχει ως βάση το τι λέχθηκε στην απόφαση στις προσφυγές 228/88 και 30 284/88 Όλγας Μαυρομμάτη & Άλλου ν. Δημοκρατίας ημερ. 30/4/91. Ανασκοπώντας την προγενέστερη νομολογία (Veis & Others v. Republic
(1979)3 C.L.R. 390, Veis & Others v.Republic
(1979)3C.L.R.537 και R. v. Petrides
(1981)3 C.L.R. 246), το δικαστήριο 35 παρατήρησε ότι "εξαιρετικές περιστάσεις μπορεί να στοιχειοθετηθούν από το ενδεχόμενο πρόκλησης ανεπανόρθωτης ζημίας στον αποτυχόντα αιτητή". Ενώ η άλλη εισήγηση έγινε με αφορμή παρατήρηση στην προσφυγή 102/88, Ευσταθίου ν. Δημοκρατίας, ημερ. 40 8/5/
- Απορρίπτοντας αίτηση για αναστολή ο πρωτόδικος δικαστής είπε: "Δεν έχω ικανοποιηθεί ότι απόρριψη της αίτησης θα δημιουργήσει οποιαδήποτε 3100 4Α.Α.Α. θουκυδίδουν.Διευθ.Τμήμ. Τελωνείων ανεπανόρθωτη βλάβη στον αιτητή έφεση απότο αντικείμενο της". Νικήτας, Δ. ή θα στερήσει την Συνεχίζοντας ο συνήγορος υπέβαλε - παραθέτοντας 5 αποφάσεις από τη νομολογία που διαμορφώθηκε για την παροχή προσωρινής προστασίας μέχρι την εκδίκαση αίτησης ακυρώσεως -ότι στην προκείμενη περίπτωση δεν εγείρεται θέμα ανεπανόρθωτης ζημίας εφόσον μόνο χρηματική ζημία μπορεί να προκύψει. Αναφορικά με τη 10 δεύτερη προϋπόθεση το αντικείμενο της έφεσης δεν είναι το αυτοκίνητο, αλλά ο δασμός για τον οποίον ο αιτητής θα έχει αξίωση αν επιτύχει η έφεση. Έτσι τυχόν καταστροφήτου αυτοκινήτουδεν αποτελεί εξαφάνιση του αντικειμένου της έφεσης. Ας σημειωθεί πως με βάση την 15 αξία του αυτοκινήτου, που δηλώθηκε στα έγγραφα εισαγωγής, οδασμός ανέρχεται σε£15.
- Αν η καθής η αίτηση, επέρανε ο συνήγορος, χάσει την υπόθεση της θαέχει αγώγιμο δικαίωμαγια αποζημιώσεις, 20 γιατί έχει εισάξει το αυτοκίνητο ύστερα από διευκρινίσεις των δικαιωμάτων της που πήρε εγγράφως από την τελωνειακή αρχή. Δεν βλέπω πώς συσχετίζεται έγκυρα το τελευταίο θέμα με την ύπαρξη ή μη εξαιρετικών περιστάσεων. Το δικαστήριο δεν θα συζητήσει φυσικά την 25 προοπτικήεπιτυχίαςενός τέτοιου μελλοντικού δικαστικού διαβήματος από την καθής αν χάσει την υπόθεση αυτή, συναρτώντας το στη συνέχεια με το ζήτημα που πρέπει να αποφασισθεί εδώ.Ίσως όμως θαμπορούσε να υπομνησθεί ότι ακόμη και τελεσίδικη ακυρωτική απόφαση δεν 30 θεμελιώνει αυτόματααγώγιμο δικαίωμα σε αποζημιώσεις από πολιτικό δικαστήριο κάτω από το άρθρο 146.6 του συντάγματος. Δεν θα επεκταθώ. Για τις προϋποθέσεις επιτυχίας αγωγής σε αποζημιώσεις παραπέμπω στην απόφασηστην Π.Ε. 7811, Πελαγία Εγγλεζάκη &Άλλες ν. 35 Γενικού Εισαγγελέα, ημερ. 20/4/
- Εν πάση περιπτώσει είναι πρόωρο να συζητείται τώρα τέτοιο θέμα, το οποίο κρίνω άσχετο. Σχετικά μετην άλλη πτυχήτης υπόθεσης που έθιξε ο κ. 40 Νικολάου,έχειτηθέσητης εδώ μιαπαραπομπήπάλιναπό την υπόθεση Μάριος Ιερωνυμίδης, ανωτέρω. Παρά τις ιδιαιτερότητες της ακυρωτικής δίκης η διαδικασία αναστολής των διοικητικών αποφάσεωνασκείται,κατά το 3101 Νικήτας, Δ. θουκυδίδου ν.Διευθ. Τμήμ. Τελωνείων
(1992)μάλλον και ήττον, μετον ίδιο τρόπο και διέπεται απότις ίδιες αρχές που εφαρμόζονταικαι στις αστικές υποθέσεις. Διαβάζωαπότις σελ.2325και2326.: "(Η διακριτική εξουσία του δικαστηρίου) ασκείται 5 κατ' ανάλογο τρόπο με την αντίστοιχη εξουσία αναστολής πρωτόδικων αποφάσεων των Δικαστηρίων στον τομέα του αστικού δικαίου (βλ. αποφάσεις Τριανταφυλλίδη,Π.,στις Veis and Others v. Republic
(1979)3 C.LR. 390, Veis and Others v. Republic 10
(1979)3 C.LR. 537, Republic v. Petrides
(1981)3 C.L.R. 246 και Republic v. Hadjieftychiou
(1986)3 C.L.R. 2628. Στην Petrides (ανωτέρω), γίνεται εδική αναφορά στην Katarina Shipping v.Ship 'Poly', 1978) 15 1 C.L.R. 355, προς το σκοπό καθορισμού των αρχών και κριτηρίων πουδιέπουντηνάσκησητηςδιακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου να αναστείλει πρωτόδικη διοικητική απόφαση." Στην Katarina Shipping, ανωτέρω, τονίστηκε ότι ο 20 διάδικος που κερδίζει τηδίκηπρέπει να αφεθεί ναδρέψει . τους καρπούς της νίκης του έστω και αν το αποτέλεσμα εφεσιβάλλεται. Συγχρόνως όμως το δικαστήριοοφείλει να διασφαλίσει, όποτε οι ειδικές περιστάσεις της υπόθεσης το υπαγορεύουν,ότι ηεπιτυχίατης έφεσης δεν παραμένει 25 άνευαντικρύσματος: "The Court ought to see that the appeal, if successful, is not nugatory; thus there will be granted a stay of exe cution, pending appeal, where the special circumstances 30 of thecaseso require." (σελ. 360 και 361) Αυτό ακριβώς δυνατό να συμβεί εδώ αν δεν 35 εξασφαλισθεί κατάλληλα η δασμολογική αξίωση του δημοσίου. Απόδοση του οχήματος σε συμμόρφωση προς την ακυρωτικήαπόφασηενέχει τον κίνδυνοκαταστροφής ή ακόμη αποξένωσης του με αποτέλεσμα, σε περίπτωση επιτυχίας του αιτητή, ηέφεση του να έχει γίνει εις μάτην. 40 Μια τέτοια αντιμετώπιση βρίσκεται, πιστεύω, μέσα στο πνεύμα και το γράμμα των παραπάνω αρχών και ιδιαίτερα εκείνων της υπόθεσης Katarina Shipping. 3102 4A.A.A. θουκυδίδουν.Διευθ.Τμήμ.Τελωνείων Νικήτας,Δ. Πρέπει εδώ να εκφράσω τηδιαφωνίαμου με την ερμηνεία που έδωσε ο συνήγορος στις λέξεις "ανεπανόρθωτη ζημία", που περιορίζεται στο χώρο του δικαίου που αφορά στα προσωρινά μέτρα. Η φύση και ο σκοπός της 5 διαδικασίαςαναστολής είναι διαφορετικός. Ηζημία, έστω και αν είναι μόνο χρηματική, μπορεί ασφαλώς να έχει ανεπανόρθωτο χαρακτήρα. Αυτό συμβαίνει όταν δεν υπάρχει τρόπος, όπως εδώ, να εξασφαλιστεί αλλοιώς η απαίτηση που κατοχυρώνουν οι διαδικασίες του νόμου 10 μετά τον τελωνισμό ενός αντικειμένου. Αν δε νικήσει ο αιτητής δεν θαέχεισημασία ηεπιτυχίατου. Η αίτηση γίνεται δεκτή. Εκδίδεται διάταγμα αναστολής μέχρις ότου εκδοθεί ηαπόφασηστην έφεση που ασκήθηκε 15 κατά της πρωτόδικης απόφασης, εκτός αν η αιτήτρια καταθέσει εντός ενός μηνός από σήμερα τραπεζική εγγύηση προς όφελος της Δημοκρατίας που να καλύπτει το ποσό του δασμού,δηλαδή,£15.256.Δεν επιδικάζονται έξοδα. 20 Η αίτηση επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 3103