(1992)18Σεπτεμβρίου,1992 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΥΡΟΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 384/91). Ακυρωτική Απόφαση Ανωτάτου Δικαστηρίου — Αποτέλεσμα — Ειδικά η αρχή περί "αποκαταστάσεως σταδιοδρομίας" σε περίπτωση ακύρωσης απόφασηςπροαγωγής. Διοικητικό Δίκαιο — Τύποι, ουσιώδεις και μη, και πραγματική αδυναμία τήρησης τους — Θεωρίακαινομολογία. * Κεντρικό θέμαγιατην προσφυγήήταντοότι ενδιαφερόμενο σε αυτήν πρόσωπο διορίστηκε στη θέση Επιθεωρητή Β' Γενικών Μαθημάτων Δημοτικής Εκπαίδευσης χωρίς ναέχει ποτέ υποβάλει 10 σχετική αίτηση όπως απαιτούνταν. Το όλο ζήτημα είχε δημιουργηθεί από εμπλοκή περισσοτέρων του ενός νομικών πλασμάτων, στα πλαίσια επανεξέτασης, κατόπιν διαδοχικών ακυρωτικώναποφάσεων. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισεότι:
- Είναι δεδομένη η αρχή ότι η ακύρωση διοικητικής πράξης επαναφέρει την υπόθεση στο χρόνο που είχε αρχικά 20 αποφασισθεί. Και η νέα πράξητης διοίκησης διέπεταικατ' αρχήν υπό του τότε ισχύοντος νομικού και πραγματικού καθεστώτος.
- Η υπόθεση Ανδρέας Καραγιώργης και 'Αλλος ν, 25 Δημοκρατίαςδεν προωθεί τηθέση των καθ' ων ηαίτηση.Η 3160 4 ΑΛΛ. 5 10 15 Δημοσθένους ν. Δημοκρατίας υπόθεσηεκείνη εκφράζειτην ανάγκηναλαμβάνονται,μετά από ακυρωτική απόφαση, τα κατάλληλα μέτρα για την απρόσκοπτη ανέλιξη του υπαλλήλου. Τούτο αποτελεί υποχρέωση της διοίκησης και όχι απλήευχέρεια της.Αλλά δεν συνιστά δικαιολογία για τυχόν καταπάτηση οποιασδήποτεάλληςαρχής.
- Ανάλογο πρόβλημα έχει παρουσιαστεί στην Α.Ε. 1014 Αλίκη Αιμνάτον &Άλλες ν.Δημοκρατίας. Είναι εμφανείς οι αναλογίες και ομοιότητες ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις. Το γεγονός ότι η απόφαση εκείνη δόθηκε κατά πλειοψηφία δεν αφαιρεί τίποτε από τη δεσμευτικότητά της. Εφαρμόζοντας τον ίδιο κανόνα καταλήγω ότι ο συγκεκριμένος λόγος ακύρωσης δεν ευσταθεί. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 20 Καραγιώργης &Αλλος ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.ΑΛ. 1669Mytides v.Republic
(1988)3(B)C.L.R. 737- 25 Δημοκρατία και Άλλοι ν. Στυλιανού & Άλλου
(1990)3 2427- ΑΛΛ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη & Άλλων
(1990)3ΑΛΛ. 4330· 30 Δημοκρατία ν.Πανταζή
(1991)3ΑΛΛ. 47Δρονσιώτης ν.Δήμου Αατσιών
(1992)3ΑΛΛ. 437· Αιμνάτον &Άλλες ν.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 4057. 35 Προσφυγή. Προσφυγήκατάτης απόφασηςτων καθ'ων η αίτηση με την οποίατο ενδιαφερόμενο μέρος προήχθηστη θέση 40 Επιθεωρητή Β' Γενικών Μαθημάτων στη Δημοτική Εκπαίδευση,αντίτουαιτητή. Α.Σ.Αγγελίδης, γιατον αιτητή. 3161 Δημοσθένουςν.Δημοκρατίας
(1992)Γ. Σχυλιανίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τον καθ'ουηαίτηση. Cur.adv. vult. 5 ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Η προκείμενη υπόθεση είναι επακόλουθο ακυρωτικής απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε 7 προσφυγές που συνεκδικάσθηκαν. Είναι λοιπόν απαραίτητο να εκθέσω τώρα, έστω και συνεπτυγμένα, τα γεγονότα που ^ προηγήθηκαν. Ο αιτητής στην κρινόμενη υπόθεση είχε καταθέσει μια απότις παραπάνω προσφυγές, την υπ'αρ. 267/
- Αμφισβήτησε, όπως και οι λοιποί προσφυγόντες, το κύρος του διορισμού 5 Επιθεωρητών Β' Γενικών Μαθημάτων στη Δημοτική Εκπαίδευση. Είναι θέσεις * 5 πρώτουδιορισμούκαιπροαγωγής.Οαιτητής,όπωςκαιοι άλλοι υποψήφιοι, είχε υποβάλει εμπρόθεσμα σχετική αίτηση. Δεν συνέβη όμως το ίδιο με τον Χριστάκη 20 Χριστοδουλίδη, ενδιαφερόμενο πρόσωπο στην υπό κρίση υπόθεση. Στην πραγματικότητα δεν έδειξε κανένα ενδιαφέρον. Μαζί με άλλο εκπαιδευτικό, τον Κλείτο Σωτηριάδη, είχε προαχθεί στη ίδια θέση από 16/9/
- Έτσι, όταν προκηρύχθηκαν οι εν λόγω πέντε θέσεις 25 μεταγενέστερα το 1983, δεν είχαν κανένα λόγο να θέσουν υποψηφιότητα. Όμωςτην23/1/90 το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε σ' άλλες διαδικασίες το διορισμό τους. Ακολούθησεηεπανεξέτασηαλλάδεν επιλέγηκαν. 30 Η υποψηφιότητα τους ήλθε στο προσκήνιο μετά την απόφαση του Δικαστηρίου στις 7 προσφυγές, που δόθηκε στις 12/4/
- Με την απόφαση ακυρώθηκε ο διορισμός των Αργυρού Κωνσταντίνου και Πέτρου Θεοδοσίου, για υπεροχή ορισμένων αιτητών απέναντί τους στα στοιχεία 3 ^ κρίσης. Η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (που θα αποκαλώ για ευκολία Ε.Ε.Υ. ή Επιτροπή) συνήλθε για επανάληψη της διαδικασίας στις 30/11/
- Τηρήθηκε πολυσέλιδο πρακτικό,αλλά θα σταθούμε μόνο στα κύρια 4 σημεία. 0 Σ' αυτό αναφέρεται πως η επανεξέταση πραγματοποιήθηκε υπό το πρίσμα της απόφασης ημερ. 3162 4 ΑΛΛ. Δημοσθένους ν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. 12/4/89 και με υπόβαθρο και πλαίσιο το νομικό και πραγματικό καθεστώς που ίσχυε στις 17/5/84, που είχε ληφθεί η ακυρωθείσα απόφαση. Επισημαίνεται ότι κατά την εν λόγω συνεδρίαση η Επιτροπή υιοθέτησε τον 5 κατάλογουποψηφίων που είχεενώπιον τηςκατάτο χρόνο έκδοσης της απόφασης της ημερ. 17/5/84, όπως τελικά διαμορφώθηκε μετά τις προαγωγές που διενεργήθηκαν κατά την επανεξέταση της 6/3/90 ως αποτέλεσμα της άλλης ακυρωτικήςαπόφασης. 10 Όμως η Επιτροπήπροχώρησε να προσθέσει δύο ακόμη υποψηφίους, τον ενδιαφερόμενο και τον Κλείτο Σωτηριάδη. Ο λόγος γι αυτό ήταν, όπως καταγράφεται στο πρακτικό,ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο ήταναδύνατο 15 για τους δύο αυτούς εκπαιδευτικούς να είχαν υποβάλει αίτηση για θέση στην οποίαν είχαν ήδη διοριστεί από το
- Σημειώνεται περαιτέρω ως πρόσθετη αιτιολογία ότι "είχαν στερηθεί τη δυνατότητα να διεκδικήσουν και ενδεχομένως να καταλάβουν θέσεις Επιθεωρητή που 20 δημιουργήθηκαν από την ημερομηνία προαγωγής τους
(1983)μέχρι την ημερομηνία ακύρωσης της προαγωγής από το Ανώτατο Δικαστήριο
(1990)". Η απόφαση για συμπερίληψη των δύο λήφθηκε και υπό 25 το φως διαφόρων γνωματεύσεων, οι οποίες εκτίθενται συνοπτικά στο πρακτικό,που κατά καιρούς δόθηκαναπό το Γενικό Εισαγγελέα, αναφορικά με την υποχρέωση της διοίκησης να αποκαθιστά τη σταδιοδρομία ενός υπαλλήλου όπως θα εξελισσόταν αν δεν μεσολαβούσε η 30 ακυρωτική απόφαση. Η Επιτροπή, με βάση τα νόμιμα στοιχεία κρίσης που διεξήλθε, κατέληξε ότι οι υποψήφιοι που προστέθηκαν στον κατάλογο ήταν οι καταλληλότεροι για την κατάληψητων δύο θέσεων Επιθεωρητή Β' και τους διόρισε αναδρομικά από 1/7/84. Αυτή την απόφαση 35 προσβάλλει ο αιτητής, αλλά το αντικείμενο της δίκης περιορίζεται μόνο στο διορισμό του ενδιαφερομένου προσώπου. Ας σημειωθεί ότι άλλη συναφής προσφυγή που διατάχθηκενα συνεκδικαστεί με την παρούσα δεν θα μας απασχολήσει. Κατά την πρόοδο της διαδικασίας 40 απορρίφθηκε από το δικαστήριο με πρωτοβουλία και ύστερα απόδιάβημα του προσώπου πουτηνκαταχώρησε. Η ενέργεια της Ε.Ε.Υ. να προσθέσει, κατά την 3163 Νικήτας,Δ. Δημοσθένουςν.Δημοκρατίας
(1992)επανάκριση της υπόθεσης, τον ενδιαφερόμενο στους υποψηφίους επικρίθηκε από το δικηγόρο του αιτητή ως αντίθετη με το νόμο. Συγκεκριμένα αναφέρθηκε ότι προσκρούει στις διατάξεις του άρθρου 26
(1)του περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου 10/69, όπως 5 τροποποιήθηκε, που για θέσεις πρώτου διορισμού και προαγωγής καθιστά επιτακτικήτη δημοσίευση της θέσης καθώς και την υποβολή αιτήσεων μέσα στην τασσόμενη προθεσμία. Έχει επίσης λεχθεί πως ό,τι συνέβη εδώ αντιμάχεται και την πάγια νομολογία του δικαστηρίου.Η 10 παραβίαση δεν μπορεί να έχει άλλη συνέπεια παρά την ακύρωση της επίδικηςπράξης. Ηουσία της εισήγησης του αιτητή είναι πως η Ε.Ε.Υ. θεώρησε τον ενδιαφερόμενο υποψήφιο ενώ δεν μπορούσεναείναι.Καιτούτοδιότιδεν είχε υποβάλει καν αίτηση όπως ορίζει το άρθρο 26
(1). 15 Έτσι παραβιάστηκε και δεν υπήρξε συμμόρφωση με το τότε ισχύον νομικό καιπραγματικόκαθεστώς. Η αντίκρουση στηρίχθηκε στη γενική αρχή που υιοθέτησε η Ολομέλεια του Δικαστηρίου στις αποφάσεις 20 616 και 623/88 Ανδρέας Καραγιώργης & Άλλος ν. Δημοκρατίας,ημερ. 15/5/90, πουδιατυπώνεταιως εξής: " μετά την ακύρωση ενός διορισμού ή μιας προαγωγής υπαλλήλου, η διοίκηση έχει καθήκον να 25 αποκαταστήσει τη σταδιοδρομία, όπως αυτή θα εξελισσόταν ανδεν μεσολαβούσε ηακυρωτική απόφαση χωρίς δικήτουυπαιτιότητα." Στη συνέχεια ηαπόφασηασχολείται μετις προεκτάσεις ^0 του όρου "αποκατάσταση" σύμφωνα με όσα δέχθηκε η γαλλική θεωρία και το Γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας. Είναι δεδομένη η αρχή ότι η ακύρωση διοικητικής 35 πράξης επαναφέρει την υπόθεση στο χρόνο που είχε αρχικά αποφασισθεί. Και η νέα πράξη της διοίκησης διέπεται κατ'αρχήνυπό του τότε ισχύοντος νομικού και πραγματικού καθεστώτος: Α.Ε. 706, Γεώργιος Μυτίδης ν. Δημοκρατίας ημερ. 5/4/88, Α.Ε. 683, Γεώργιος 4 0 Λνωνας ν. Δημοκρατίας, ημερ. 14/6/90, Α.Ε. 1028 Δημοκρατία ν. Ανδρέα Στυλιανού και Άλλων, ημερ. 10/7/90, Α.Ε. 1086, Δημοκρατία ν, Αλέκου Πιτσιλλίδη 3164 4Α.Α.Δ. Δημοσθένουςν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. και Άλλων, ημερ. 13/12/90, Α.Ε. 1018, Δημοκρατία ν. ΘεόδουλουΠανταζήημερ. 17/1/91 και Α.Ε. 1390, Εύης Δρουσιώτης ν.ΔήμουΛατσιών, ημερ. 17/9/92.Η υπόθεση που έχει επικαλεσθεί ο δικηγόρος τωνκαθώνδενπροωθεί 5 τηθέσητου.Έχωτηγνώμη ότι ηυπόθεση εκείνη εκφράζει την ανάγκη να λαμβάνονται, μετά από ακυρωτική απόφαση, τα κατάλληλα μέτρα για την απρόσκοπτη ανέλιξη του υπαλλήλου. Τούτο αποτελεί υποχρέωση της διοίκησης και όχι απλή ευχέρεια της. Αλλά δεν συνιστά 10 δικαιολογία για τυχόν καταπάτηση οποιασδήποτε άλλης αρχής. Ανάλογο πρόβλημα έχει παρουσιαστεί στην Α.Ε. 1014 Αλίκη Λιμνάτου & Άλλες ν. Δημοκρατίας ημερ. 28/11/90. 15 Στην περίπτωση εκείνη σημειώθηκε παράβαση ουσιώδους τύπου. Καθηγήτρια σχολής μέσης παιδείας που προάχθηκε από την Ε.Ε.Υ. είχε αξιολόγηση των - ικανοτήτων της για ένα μόνο χρόνο αντί δύο όπως ορίζει επιτακτικά ο νόμος (άρθρο 34Β4(α) του ν. 10/69 όπως 20 τροποποιήθηκε), χωρίς η ίδια να είχε συμπράξει ή να έφερε ευθύνη για την παράλειψη. Το δικαστήριο αποφάνθηκε (κατάπλειοψηφίαν)ότι εφόσον η κατάσταση που δημιουργήθηκε δεν οφειλόταν σε υπαιτιότητα της εφεσείουσας "η μη τήρηση "ουσιώδους τύπου στην 25 περίπτωση της ανάγεται σε λόγους "πραγματικής αδυναμίας". Ηάποψηαυτήέγινε δεκτήαπότην Conseil d' Etat και από το Ανώτατο Δικαστήριο στην παραπάνω υπόθεση. Η απόφαση Αιμνάτου παραθέτει εκτεταμένο επεξηγηματικόσχόλιο ως προςτο τι συνιστά "πραγματική 30 αδυναμία"από το σύγγραμμα του Στ. Δεληκωστοπούλου "Η παράβασις Ουσιώδους Τύπου ως Λόγος Ακυρώσεως των Διοικητικών Πράξεων". Η αντιμετώπιση όμως προβάλλει απότιςπαρακάτωγραμμές: 35 40 "Αποστολή των τύπων και των διαδικασιών είναι η κατά τον προσήκοντα εις τας αρχάς της χρηστής διοικήσεως τρόπον διεξαγωγή του διοικητικού έργου και ουχί ηδυσχέρανσις ή η εμπόδισις τούτου. Εν όψει της αρχής ταύτης η γαλλική νομολογία και θεωρία δέχονται ότι η διοίκησις δύναταινα παράβλεψητύπον τινά και δη και αυτούς τους χαρακτηριστέους ως ουσιώδεις, εφ' όσον η τήρησις του εν τη συγκεκριμένη περιπτώσει είναι εν τοις πράγμασιν αδύνατος. Η 3165 Νικήτας,Δ. Δημοσθένους ν.Δημοκρατίας
(1992)πραγματική αδυναμία,τηρήσεως του τύπου αίρει καθ' ωρισμένον τρόπον το τυπικόν τούτο ελάττωμα. Οπωσδήποτε δέον να σημειωθή ότι το Conseil d' Etat κάμνει χρήσιν του κανόνος τούτου της πραγματικής αδυναμίας με ιδιαιτέρανπερίσκεψιν." 5 Με βάση τις σκέψεις αυτές κρίθηκε ότι "δεν συντρέχει παράβασηουσιώδους τύπουήμηεφαρμογήτου ισχύοντος κατά τον ουσιώδη χρόνο δικαίου" και επικυρώθηκε ο διορισμός της ενδιαφερόμενης παρά το γεγονός ότι είχε 10 μιά και μοναδική αξιολόγηση, με άλλα λόγια, δεν είχε τηρηθεί ο απαιτούμενοςαπό τονόμοουσιώδης τύπος. Είναι εμφανείς οι αναλογίες και ομοιότητες ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις. Το γεγονός ότι η απόφασηδόθηκε 15 κατά πλειοψηφία δεν αφαιρεί τίποτε από τη δεσμευτικότητά της. Εφαρμόζοντας τον ίδιο κανόνα καταλήγω ότι ο προβαλλόμενος λόγος ακύρωσης, όπως προεκτέθηκε,δεν ευσταθεί. 20 Πρέπει να αναφέρω πριν τελειώσω ότι έγινε αόριστη αναφορά σε υπεροχή του αιτητή στα νόμιμα στοιχεία κρίσης. Ήταν όμως τόσο γενική και αόριστη που για το λόγο αυτό πρέπει να την απορρίψω.Εν πάση περιπτώσει η εξέταση τους δεν δείχνει ιδιάζουσαυπεροχή του αιτητή. 25 Φαίνεται, αντίθετα, ότι ο ενδιαφερόμενος είχε προαχθεί επάξια. Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίς έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 3166