(1992)25Σεπτεμβρίου,1992 [ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ INTERBUSINESS LIMITED, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΕΦΟΡΟΥ ΦΟΡΟΥΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 939/88). Φορολογία — Φορολογία Εισοδήματος — Εικονικές πράξεις — Οι περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμοι τον 1978-79 — Αρθρο 33 (36 ή 30 με παλαιότερες αριθμήσεις) με την αρίθμηση 36
(1)ως αντίστοιχη με την κριθείσα υπόθεση — Ερμηνεία — Εξουσίες του Εφόρου — Εφαρμογήστη συγκεκριμένηπερίπτωση και διαπίστωση παράβασης — Οι Αγγλικές αποφάσεις δεν έχουν πάντοτε καθοριστική σημασία για την ερμηνεία της διάταξης — Κυπριακή Νομολογία. Αναθεωρητική Δικαιοδοσία Ανωτάτου Δικαστηρίου — Δικαστικός 10 Έλεγχος — Επέμβαση Δικαστηρίου — Η περίπτωση ελέγχου πράξεως επιβολής φορολογίας — Ο δικαστικός έλεγχος δεν επεκτείνεται στηνουσιαστική κρίση τηςδιοίκησης. Διοικητική Πράξη — Αιτιολογία — Έλεγχος νομιμότητας των 1* διοικητικών πράξεων — Η αιτιολογία της πράξης αποτελεί το κύριο μέσο ελέγχου— Ανάπτυξη και Θεωρία— Ηυποχρέωση της διοίκησης να αιτιολογεί τις πράξεις της που θίγουν τους διοικούμενους αποτελεί κατάκτησητουκράτους δικαίου. 20 Φορολογία — Φορολογία Εισοδήματος — Νοητό κέρδος — Με την απόφαση Δημοκρατία v. Hagop Matossian, Α.Ε. 1102, έχει καθιερωθεί η εφαρμογή στην Κύπρο της αρχής της απόφασης Sharkey v. Wernher περί δυνατότητας φορολογίας νοητών κερδών. 3336 4Α.Α.Δ.. InterbusinessLtd v.Δημοκρατίας Σύνταγμα — Χιηταν/ίαπχότητα Νόμου — Άρθρο 29
(1)των περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμων 1978-79 — Υπό το φως της νομολογίαςδεν παραβιάζειταΆρθρα 8, 12.3, 12.4, 24,28, 30και 35τονΣυντάγματος. 5 10 Μετηνπροσφυγήηαιτήτριαεταιρείαπροσέβαλετηνφορολογία που της επέβαλε ο καθ' ου η αίτησηΈφοροςΦόρουΕισοδήματος για το 1980 η οποίαήταν προϊόν αναθεωρήσεως γιατους λόγους της οποίας έγινε αναλυτική αναφορά στο κείμενο της απόφασης όπωςκαιστο σύνολο πραγματικόυπόβαθροτηςυπόθεσης. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι: 15 ι, Ηαπόφασητου Εφόρουλήφθηκεμεβάση το Αρθρο 36
(1). Το άρθρο αυτό αριθμήθηκε με το Νόμο 4/78 ως Αρθρο 30, αναριθμήθηκεμετο Νόμο42/79(11/5/1979) ως Αρθρο 36και με το Νόμο 164/87 (10/7/1987) ως Αρθρο 33 των περί Βεβαιώσεως καιΕισπράξεωςΦόρωνΝόμωντου 1978-79: 20 25 30 35 40
- Αποκλειόμενης της περίπτωσης πλάνης του Εφόρου αναφορικά μετονόμοήταπράγματα,οδικαστικός έλεγχος περιορίζεται στη διαπίστωσητης επάρκειαςτης έρευναςκαι στον έλεγχο της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Εφόρου με γνώμονα ταγεγονότα που είχε ενώπιον του, και δενεπεκτείνεται στην ουσιαστικήκρίσητηςδιοίκησης.
- Είναι μέσω της αιτιολογίας ηοποίαδίδεταιγια την επίδικη πράξη που το ακυρωτικό Δικαστήριο παρακολουθεί βήμα προς βήμα τη διαδικασία παραγωγής των διοικητικών πράξεων και επισημαίνει τις πλημμέλειες που τυχόν διαπράττονται στην πορεία της διαδικασίας αυτής. Η αιτιολογία αποτελεί το κύριο μέσο που διαθέτει ο δικαστής για να ελέγξει την πραγματική βάση των διοικητικών πράξεων.
- Οβασικόςλόγος γιατονοποίοο Έφοροςδεν αποδέχτηκετο ' περιεχόμενο του πωλητηρίου συμβολαίου'ημερομηνίας 20/ 12/1972 ήταν η εντύπωση που σχημάτισε ότι, ενώ στην πραγματικότητα η πώληση των 12 οικοπέδων συμφωνήθηκε στις 17/12/1980, η Εταιρεία είχε την ευχέρεια, λόγω της στενής συγγένειας των μετόχων και διευθυντών της με τους αγοραστές των οικοπέδων, να παρουσιάσει ψευδώς την πώληση αυτή μέσα στο επίδικο συμβόλαιο καθώς και στα 3337 Interbusiness Ltd v.Δημοκρατίας
(1992)πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου της, ότι έγινε στις 20/12/1972, προς αμοιβαίο όφελος της οικογένειας. Ο Έφοροςδενφαίνεταιναείχεεπικεντρώσει τηνπροσοχήτου σε οποιοδήποτε άλλο λόγο, όπως π.χ. κατάπόσο η επίδικη πώληση σκόπευε στην εξυπηρέτηση οποιουδήποτε εμπορικού σκοπού, άλλου από το σκοπό της μείωσης του πληρωτέουφόρου. 5 5. Οι Αγγλικές αυθεντίες δεν έχουν πάντοτε καθοριστική σημασία στην ερμηνεία της δικής μας συγκεκριμένης 10 νομοθετικής πρόνοιας του Αρθρου 36
(1), η ερμηνεία και εφαρμογήτης οποίαςαποτέλεσε το αντικείμενο εξέτασης σε δύο τουλάχιστο Κυπριακές αποφάσεις. (Βλ. Kurt Kingsfield ν. The Republic και Georghios Hadjieracles ν. The Commissioner of Income Tax). 15 6. Ενώ ο Έφορος λέγει ρητά ότι ενήργησε σύμφωνα με το Αρθρο 36
(1), στην πραγματικότητα δεν επικέντρωσε την προσοχή του ούτε προέβη σε οποιοδήποτε εύρημα αναφορικά με τις προϋποθέσεις εφαρμογής της εν λόγω 20 νομοθετικής πρόνοιας. Ο πραγματικόςλόγος για τον οποίο ο Εφορος απέρριψε τα επίδικα έγγραφα της Εταιρείας βρίσκεται εκτός τουγράμματοςκαιτου σκοπούτου Αρθρου 36
(1). Έπεταιότι ηεπίδικηαπόφασηπάσχει από πλημμελή αιτιολογία καιπλάνηπερί τονόμο,δεν βρίσκει έρεισμα στο 25 Αρθρο 36
(1)και έχει ληφθεί καθ'υπέρβαση των εξουσιών του.
- Ως προς την ορθότητα της ενέργειας του Εφόρου να προσδιορίσει το αντικείμενο του φόρου με βάση την 30 αγοραία αξία των οικοπέδων, για την οποία εν πάση περιπτώσει δεν δίδει οποιαδήποτεαιτιολογία ήεξήγηση,θα μπορούσα ίσως να παρατηρήσω ότι με την απόφαση της Ολομέλειας στην Αναθεωρητική Έφεση αρ. 1102 Δημοκρατία v. Hagop Matossian, έχει καθιερωθεί η 35 εφαρμογή στην Κύπρο της αρχής που υιοθετήθηκε στην Sharkey v. Wernher σύμφωνα με την οποία, στις περιπτώσεις όπου το επίμετρο της επιχείρησης είναι τα δεδηλωμένα έσοδα και έξοδα, επιτρέπεται η φορολογία νοητών κερδών τα οποία προκύπτουν από τη διάθεση διά 40 δωρεάς στοιχείων εμπορικού αποθεματικού τα οποία κοστολογούνται με βάση την αγοραία αξία τους κατά την ημέρα της διάθεσης τους. Εναπόκειται στον Έφορο, κατά την επανεξέταση της υπόθεσης, να αποφασίσεικατάπόσο η 3338 4Α.Α-Δ. Interbusiness Ltd v.Δημοκρατίας πιο πάνω αρχή έχει εφαρμογή στα γεγονότα τηςπαρούσας υπόθεσης, εν όψει του γεγονότος ότι η διάθεση των επίδικων οικοπέδων έγινε όχι διά δωρεάς αλλά διά πωλήσεως σετιμή,βέβαια,κόστους, ήκατάπόσο μπορεί,με βάσηοποιαδήποτεάλλη νομική αρχήήνομοθετικήδιάταξη, να μην αποδεχτεί το αντάλλαγμα της πώλησης όπως έχει συμφωνηθεί, ως ανεπαρκές, και να προχωρήσει στον καθορισμό, για σκοπούς φορολογίας, οποιουδήποτε μεγαλύτερου ποσού. 10 15 20 25
- Σχετικά μετον ισχυρισμό ότιηπρόνοια τουΑρθρου29
(1)των περί Βεβαιώσεως και εισπράξεως Φόρων Νόμων19781979 (εισήχθηκε με το Αρθρο 2 του Νόμου Αρ. 41/79 και αναριθμήθηκε σε Αρθρο29 μετο Νόμο 164/87) παραβιάζει ταΑρθρα 8, 12.3,12.4, 24,28, 30και 35του Συντάγματος. Υπό τοφωςτων αυθεντιών Loizou v.SewageBoardofNi cosia, UnicarsLtd v.Δημοκρατίας, Απόστολος Σωτηρίου Λχδ ν.Δημοκρατίας, ΔιευθυντήςΥπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ν. Θρασύβουλου Γεωργιάδηκαι θράσος Γεωργιάδης ν. Διευθυντή Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων η επιβολή της επίδικης πρόσθετης επιβάρυνσης δεν παραβιάζει οποιαδήποτε από τις συνταγματικές αυτέςδιατάξεις. Ηεπίδικηαπόφασηακυρώνεταιχωρίς έξοδα. Αναφερόμερες υποθέσεις: 30 Sharkey v. Wemher[1955]3All E.R. 493· Jacgilden v.Castle[1969] 3E.R. 1110Matossian v.Δημοκρατίας
(1990)3A.A.A. 1400- 35 Δημοκρατία v.Matossian
(1992)3Α.Α.Λ.399· I.R.Commissioners v. Westminster(Duke)[1936]A.C.V 40 Furniss (Inspectorof Taxes)v. Dawson [1984] Simon's Tax Cases 153KingsTteid v.Republic
(1966)3C.L.R. 45- 45 Hadjierades v.Commissionerof Income Tax
(1984)3 C.L.R. 604Loizouv.Sewage BoardofNicosia
(1988)IC.L.R. 122· 3339 InterbusinessLtdv.Δημοκρατίας
(1992)UnicarsLtd v. Δημοκρατίας
(1991)4(A)Α.Α.Δ.457Απόστολος Σωτηρίου Ατδν. Δημοκρατίας
(1991)4(A)Α.Α.Δ. 667Διευθυντής Υπηρεσιών ΚοινωνικώνΑσφαλίσεων ν. Γεωργιάδη
(1988)2C.L.R. 74· Γεωργιάδης ν. Διευθυντή Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων
(1989)2ΑΛΛ.
- 5 10 Προσφυγή. Προσφυγή μετηνοποία οι Αιτητές προσβάλλουντην απόφαση των καθ' ων η αίτηση με την οποία φορολογήθηκαν για το 1980με ποσό φόρου εισοδήματος 15 £55,511.37πλέον 10%πρόσθετηεπιβάρυνση£5,551.13 και μεέκτακτησυνολική εισφορά£30,717.
- Γ.Κακογιάννης,γιατουςαιτητές. 20 Γ. Λαζάρου,Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α',για τους καθ'ωνη αίτηση. Cur. adv. vult. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε τηνακόλουθη απόφαση. Με την προσφυγή αυτή ηΑιτήτρια Εταιρεία (που στη συνέχεια θααναφέρεταιως "ηΕταιρεία")προσβάλλει την απόφαση του Εορόρου Φόρου Εισοδήματος (πουστη συνέχεια θααναφέρεται ως "ο Έφορος") με τηνοποία 30 φορολογήθηκε γιατοέτος 1980ωςακολούθως: 25 (α)Μεποσό φόρουεισοδήματος £55,511.37πλέον10% πρόσθετη επιβάρυνση £5,551.13, σύμφωνα μετο άρθρο 29 τωνπερί Βεβαιώσεως καιΕισπράξεως 35 ΦόρωνΝόμων,πλέον τόκο9%από 1/12/1984,και (β)μεέκτακτησυνολική εισφορά £30,717.45 πλέον6% τόκοαπότοτέλος κάθετριμηνίαςτου
- Η επιβολή των πιο πάνω φορολογιών ήταν το αποτέλεσμα αναθεώρησηςκαιαύξησης του φορολογητέου κέρδους της Εταιρείας,πουείχεαρχικάπροηγηθεί γιατο 3340 40 4 ΑΛ.Δ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. φορολογικό έτος 1980, στην οποία είχε προβεί ο Έφορος για τους λόγους που εκθέτει σε- σχετική επιστολή του, ημερομηνίας 22 Σεπτεμβρίου 1988, στο πλήρες κείμενο της οποίας θααναφερθώαργότερα. 5 Η εταιρεία είναι ιδιωτική Εταιρεία περιορισμένης ευθύνηςκαιέχει εγγραφεί σύμφωναμετον περί Εταιρειών Νόμο στις 17 Ιουνίου
- Οι μοναδικοί μέτοχοι που είναι επίσης σύμβουλοι της Εταιρείας είναι οι κυρίες 10 Χρυστάλλα Τ. Χριστοδούλου, Αλίκη Α. Πεγλιτσή και Μαργαρίτα Τ. Παττίχη, Η Εταιρεία ασχολείται με την εμπορίαγηςκαιτο εισόδηματηςπροέρχεταιαποκλειστικά από την αγοράγης,τοδιαχωρισμότης σε οικόπεδακαιτην πώλησητωνοικοπέδωναυτώνσετρίτους. 15 Τα γεγονότα που οδήγησαν στις επίδικες φορολογίες είναισε συντομίαταεξής: Στις 11 Μαρτίου 1980 η Εταιρεία είχε υποβάλει 20 προσωρινή δήλωση εισοδήματος για το 1980 (Παράρτημα Ζ στην Ένσταση) στην οποία δήλωσε εισόδημα £5,
- Στις 10Απριλίου 1980 είχεεκδοθεί προσωρινή φορολογία (Παράρτημα Η στην Ένσταση) με βάσητη δήλωση εκείνη. Με επιστολή της ημερομηνίας 30 Δεκεμβρίου 1980 25 (Παράρτημα Γ στην Ένσταση), η Εταιρεία ζήτησε αναθεώρησητης πρώτης προσωρινής φορολογίας με βάση το αυξημένο εισόδημα £15,000 που υπολόγισε ότι θα αντιπροσώπευετοκαθαρόκέρδοςτων εργασιών τηςγιατο έτος
- Με βάση την επιστολή της αυτή εκδόθηκε νέα 30 προσωρινή φορολογία για το ίδιο έτος με την οποία φορολογήθηκε με ποσό φόρου εισοδήματος £6,375 το οποίοκαικατέβαλε. Επειδήη Εταιρείαείχεπαραλείψειναυποβάλει δήλωση 35 εισοδήματος και λογαριασμούς για το έτος 1980, στις 12 Νοεμβρίου 1986 είχεεκδοθεί φορολογίαγιατο έτος εκείνο, η οποία έγινε κατά την κρίση του Εφόρου (Τεκμήριο 4 στην Αίτηση). Εναντίον αυτήςτης φορολογίας ηΕταιρεία υπέβαλε ένσταση με επιστολή των ελεγκτών της 40 ημερομηνίας 26 Νοεμβρίου 1986 (Τεκμήριο 5 στην Αίτηση) στην οποία αναφέρεται ότι "Σχετικές οικονομικές καταστάσεις για το έτος που υποβάλλεται η ένσταση θα σταλούν σε σας(τονΈφορο)πολύ σύντομα". 3341 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)Στις 8 Δεκεμβρίου 1986 ο Έφορος είχε εκδώσει Ειδοποίηση Επιβολής Έκτακτης Εισφοράς για τις τέσσερις τριμηνίες του 1980 (Τεκμήριο 6 στην Αίτηση). Μέχρι τότε η Εταιρεία είχε παραλείψει να υποβάλει δηλώσεις για έκτακτη εισοφορά και να πληρώσει 5 οποιοδήποτε ποσό μεβάσητους περί Εκτάκτου Εισφοράς Κανονισμούς. Εναντίον τηςφορολογίας αυτήςη Εταιρεία υπέβαλε ένσταση με επιστολή των ελεγκτών της ημερομηνίας 22 Δεκεμβρίου 1986 (Τεκμήριο 7 στην Αίτηση), στην οποία επαναλαμβάνεται η ίδια υπόσχεση 10 για σύντομη υποβολή σχετικών οικονομικών καταστάσεων. Στις 23 Δεκεμβρίου 1986 η Εταιρεία υπέβαλε δηλώσεις έκτακτης εισφοράς για τις εν λόγω τριμηνίες (Παραρτήματα Υ,Φ,Χ,Ψ στην Ένσταση) και πλήρωσε τα ποσά της εισφοράς όπως η ίδια τα είχε 15 υπολογίσει στις δηλώσεις της. Στις 27 Φεβρουαρίου 1987 η Εταιρεία υπέβαλε στον Έφορο τη δήλωση εισοδήματος και τους λογαριασμούς τηζ (Τεκμήριο 12στηνΑίτηση)γιατοέτος
- 20 Κατά την εξέταση των λογαριασμών πουυποβλήθηκαν είχε εντοπιστεί ότι η Εταιρεία είχε πωλήσει 12 οικόπεδα στους συζύγους των μετόχων/συμβούλων και ότι απότην πράξη αυτή είχε πραγματοποιήσει συνολικό κέρδος £12 25 μόνο,ήτοι: Τάκης Χριστοδούλου: 4 οικόπεδα με αριθμούς εγγραφής21457μέχρι21460 £4,560 Ανδρέας Πεγλιτσής: 4 οικόπεδα με αριθμούς εγγραφής21453και21461 μέχρι 21463 £4,560 30 Τάκης Παττίχης: 4 οικόπεδα με αριθμούς εγγραφής21452και21454 μέχρι 21456 Ολικό τιμήςπώλησης £4.560 35 £13,680 Μείον κόστος πωληθέντων οικοπέδων .... £13.668 Καθαρόκέρδος £12 40 3342 4 Α.Α.Δ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. Το γεγονός ότι η Εταιρεία απεκόμισε το ασήμαντο ποσό κέρδους £12 από πώληση 12 οικοπέδων δημιούργησε, προφανώς,στον Έφορουποψίες σχετικά με τη γνησιότητα της αναφερόμενης στους λογαριασμούς 5 πράξης και τον οδήγησαν στην απόφαση να προβεί σε εκτενέστερη διερεύνηση της. Ζήτησε, ως εκ τούτου, δικαιολογητικά αναφορικά με αυτή. Σ' ανταπόκριση της απαίτησης του αυτής, η Εταιρεία υπέβαλε τα ακόλουθα στοιχεία: 10 (α) Πωλητήριο συμβόλαιο (Τεκμήριο 2 στην Αίτηση) που φέρει ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 1972 το οποίο φαίνεται να είχε χαρτοσημανθεί στις 17 Δεκεμβρίου
- 15 (β) Τα πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας με ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 1972 (Τεκμήριο 1στην Αίτηση) και 10 Δεκεμβρίου 1980 (Τεκμήριο 3στην Αίτηση). 20 (γ) Ανάλυση του τρεχούμενου λογαριασμού των αγοραστών για την περίοδο από 1/1/1977 μέχρι 31/12/1980 (Παράρτημα ΚστηνΈνσταση). 25 Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιο το περιεχόμενο του πωλητηρίου συμβολαίου και των δύο πρακτικών τουδιοικητικούσυμβουλίου τηςΕταιρείας. Τοπωλητήριο συμβόλαιο έχει ως εξής: 30 35 40 "ΕΠΕΙΔΗ οι κ.κ. Τάκης Χριστοδούλου, Μαργαρίτα Παττίχη, και Ανδρέα Πεγλιτσής, εν τοις εφεξής ομού καλούμενοι Όι πιστωταί', από κοινού έχουν δανειοδοτήσει την Εταιρείαν 'INTERBUSINESS LIMITED' εν τοις εφεξής καλούμενης 'η Εταιρεία' διά του ποσού των ΕΙΚΟΣΙ ΤΡΙΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΚΑΙ ΠΕΝΤΗΚΟΝΤΑ ΤΡΙΩΝ ΛΙΡΩΝ ΚΥΠΡΟΥ (αρ.ΛΚ23,053.-) διάτηναγοράυπόταύτηςτουκτήματος του κειμένου εις Γερμασόγειαν υπ' αρ.εγγραφής 19277 καθώς και δια τον διαχωρισμό τούτου ως και του κτήματοςυπ'αρ.εγγραφής19256 ειςοικόπεδα. 3343 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)ΚΑΙ ΕΠΕΙΔΗ η Εταιρεία δεν δύναται προς το παρόν να προβή εις -την αποπληρωμήν του άνωθι οφειλομένου προς τους πιστωτάς ποσού. ΚΑΙ ΕΠΕΙΔΗ η Εταιρεία προτίθεται όπως 5 προχωρήσει αμέσως με τον διαχωρισμό των άνωθι κτημάτων εις οικόπεδακαιτην εκποίησιν τούτων. ΔΙΑ ΤΑΥΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩ ΡΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ: 10
- Η Εταιρεία οφείλει προς τους άνωθι πιστωτάς το ποσόν των ΕΙΚΟΣΙ ΤΡΙΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΚΑΙ ΠΕΝΤΗΚΟΝΤΑ ΤΡΙΩΝ ΛΙΡΩΝ ΚΥΠΡΟΥ (αρ. ΛΚ23,053.-) όπερ παρεχωρήθη υπό των πιστωτών 15 προςταύτην ως δάνειονδιατην αγοράνυπόταύτης ενός κτήματος κειμένου εις Γερμασόγειαν υπ' αρ. εγγραφής 19277 και τον διαχωρισμόν τούτου ως και του κτήματος υπ' αρ εγγραφής 19256 εις οικόπεδα συμφώνως του επισυνημμένου σχεδίου 20 όπερ υπεγράφη υπό των συμβαλλομένων και αποτελεί αναπόσπαστονμέρος τηςπαρούσης.
- Η Εταιρεία αναλαμβάνει όπως αμέσως προβή εις την υποβολήν των αναγκαίων εγγράφων και 25 σχεδίων προς τας αρμοδίους αρχάς,εξασφάλιση την παραχώρησιν ύδατος και αδείας διαχωρισμού των άνωθι ρηθέντων γηπέδων εις οικόπεδα, και ακολούθως προβή εις τον διαχωρισμόν και την έκδοσιν κεχωρισμένων τίτλων ιδιοκτησίας. 30
- Η Εταιρεία προς αποπληρωμήν του άνωθι οφειλομένου προς τους πιστωτας χρέους της, δια της παρούσης πωλή και/ή παραχωρή προς έκαστον εκ των πιστωτών τα κάτωθι οριζόμενα οικόπεδα εις 35 τιμήν κόστους και άμα τη συμπληρώσει του διαχωρισμού και τη εκδόσει κεχωρισμένων τίτλων ιδιοκτησίας θα υποχρεούται όπως μεταβίβαση και εγγράψη επ' ονόματι εκάστου εκ των πιστωτών τα κάτωθι οικόπεδα, συμφώνως των όρων της 40 παρούσης: » (α)προς τον κ.ΤάκηνΧριστοδούλου ταοικόπεδα 3344 4Α.Α.Δ. Interbusiness Ltd v.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. υπ' αρ64,65,66και67επί του επισυνημμένου σχεδίου άτιναείναι επισκιασμένα δι'ερυθρού χρώματος. 5 10 15 20 25 (β)Προς την κα. Μαργαρίτα Παττίχηταοικόπεδα αρ.58,59,60και26άτιναείναι επισκιασμένα διάκυανούχρώματος. (γ) Προς τονκ. Ανδρέαν Πεγλιτσήν ταοικόπεδα υπ' αρ 57, 61, 62 και 63 επί του επισυνημμένου σχεδίου άτινα είναι επισκιασμένα διάπρασίνουχρώματος.
- Η Εταιρεία ουδεμία ευθύνη θα φέρη δια τας διαστάσεις καιτο τελικόν εμβαδόντωνοικοπέδων, εις περίπτωσιν καθ'ην ταύτα αλλοιωθούν λόγω τροποποιήσεως των σχεδίων υπό οιασδήποτε αρμοδίου αρχής ή εάν λόγω των ρηθεισών τροποποιήσεων οιονδήποτε εκτων αναφερομένων οικοπέδων δεν είναι υπαρκτόν, τότε θα υποχρεούται να παραχώρηση προς τον επηρεαζόμενον πιστωτήν άλλον ισαξιον οικόπεδον της εκλογήςτου επηρεαζόμενου. 30
- Η μεταβίβασις των άνωθι οικοπέδων προς έκαστον πιστωτήν-αγοραστήν ή των προσώπων άτινα ούτος ήθελεν υποδείξει θα γίνη άμα τη εκδόσει κεχωρισμένων τίτλων ιδιοκτησίας καιεν πάση περιπτώσει ουχί αργότερον των δύο ετών, απότης συμπληρώσεως του διαχωρισμού. 35
- Πάντες οι φόροι θα καταβάλλονται υπότης Εταιρείας αλλά αύτη θαέχη δικαίωμα να αξιώση παν ποσόν φόρου όπερ θα ανάλογη εις τους πιστωτάς. 40
- Άμα τη συμπληρώσει του διαχωρισμού και ευθύς ως υπολογισθή το κόστος των πωλουμένων και/ή παραχωρουμένων άνωθι οικοπέδων προς τους πιστωτάς (αγοραστός) τότε η Εταιρεία θα λογίση το κόστος των ρηθέντων οικοπέδων, ως πληρωμήν έναντι του οφειλομένου χρέους της, και το παραμένον υπόλοιπον εντόκως προς 9% 3345 Πογιατξής, Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)ετησίως από σήμερον θα καταβληθή υπό ταύτης προς τους πιστωτάς.
- Πάντες οι όροι της παρούσης συμφωνίας είναι ουσιώδεις και ο παραβάτης οιουδήποτε τούτων θα 5 υπόκειται εις νομίμους αποζημιώσεις.
- Ηπαρούσασυμφωνία εγένετοεις διπλούν." Το πρακτικό του διοικητικού συμβουλίου ημερομηνίας 10 20/12/1972,έχειως εξής: "
- Αποπληρωμή δανείου διά παραχωρήσεως οικοπέδου 15 Η Πρόεδρος πληροφορεί το Συμβούλων ότι οι κ.κ. Τάκης Χριστοδούλου, Μαργαρίτα Τ. Παττίχη και Ανδρέας Πεγλιτσής, έχουν παραχωρήσει προς την Εταιρείαν δάνειον συνολικού ποσού ΛΚ23,053 μέρος του οποίου έχει χρησιμοποιηθεί δια την αγοράν του 20 κτήματος του ευρισκομένου εις Ποταμόν Γερμασόγειας υπ' αρ. εγγραφής 19277 το δε υπόλοιπο θα χρησιμοποιηθή διάτον διαχωρισμόν τούτου ως και του κτήματος υπ'αρ. εγγραφής 19256εις οικόπεδα. 25 Περαιτέρω αναφέρει ότι το ποσόν τούτο οφείλεται υπό της Εταιρείας προς τους άνωθι πιστωτάς ως ακολούθως: (α)Προςτον κ.ΤάκηνΧριστοδούλου £6210.000 30 (β) Προςτην κα.ΜαργαρίταΤ.Παττίχη £10747.000 (γ)Προςτον κ.Ανδρέαν Πεγλιτσή Προς αποπληρωμήν του προτείνονται ταακόλουθα: ως £6096.000 άνω χρέους (α) Όπως υπογραφή Συμβόλαιον (ως το αντίγραφον όπερ κατατέθη ενώπιον του συμβουλίου) 40 δυνάμει του οποίου η Εταιρεία θα παραχώρηση 4 οικόπεδα εις τιμήν κόστους, προς έκαστον, εκ των υπό 3346 4ΑΛΛ. Interbusiness Ltd v.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. διαχωρισμόν κτημάτων υπ' αρ. 19277 και 19256του χωρίου Γερμασόγειας ως ακολούθως: 5 (ι) Προς τονκ.ΤάκηΧριστοδούλου τα υπ"αρ. 64, 65,66,
- (ιι) Προς τονκ. Ανδρέα Πεγλιτσή ταυπ'αρ. 57, 61,62,
- 10 15 (ιιι) Κατόπιν καταθέσεως ενώπιον του Συμβουλίου Εγγράφου Εκχωρήσεως των δικαιωμάτων της κας Μαργαρίτας Παττίχη προς τον κον ΤάκηΠαττίχην ημερομηνίας 20 Δεκεμβρίου 1972 διά του οποίου εκχωρεί άπαντα τα δικαιώματατης τααπορρέονταεκ του αγοραπωλητηρίου συμβολαίου ημερομηνίας 20 Δεκεμβρίου 1972 - τα οικόπεδα υπ' αρ. 26, 58, 59 60 θα μεταβιβασθούν ειςτον κον ΤάκηνΠαττίχη. 20 ως ταύτα φαίνονται επίτου Σχεδίου Διαχωρισμού των ως άνωκτημάτων της Εταιρείας. 25 30 (β) Παν υπόλοιπον θαπληρωθή υπότης Εταιρείας τοις μετρητοίς μετά τον διαχωρισμόν των κτημάτων ειςοικόπεδα καιτον προσδιορισμόν του κόστους εκάστου οικοπέδου. Ηκολούθησεν συζήτησις επί του θέματος και ακολούθως απεφασίσθη ομοφώνως, (α) Όπως η ωςάνω διευθέτησις εγκριθή καιδιά του παρόντος εγκρίνεται, και 35 40 (β) Όπως η κ. Χρυστάλλα Τ. Χριστοδούλου εξουσιοδοτηθή και δια του παρόντος εξουσιοδοτείται όπως υπογράψη πάντα τα αναγκαία έγγραφα καιόπως επί τούτων τεθή η σφραγίςτης Εταιρείας." Το πρακτικό του διοικητικού συμβουλίου, ημερομηνίας 10Δεκεμβρίου 1980 έχειωςεξής: 3347 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)"
- Μεταβίβασαοικοπέδων: Η Πρόεδρος πληροφορεί το συμβούλιο ότι από της 20.12.1972 η Εταιρεία είχεν αναλάβει συγκεκριμμένες υποχρεώσεις έναντι των κ.κ. Τάκη Χριστοδούλου, 5 Χριστάκη Παττίχηκαι Ανδρέα Πεγλιτσή. Αναγιγνώσκει το πρακτικόν ημερ. 20.12.1972 και αναφέρει ότι οι κ.κ. Τάκης Χριστοδούλου, Χριστάκης Παττίχη και Ανδρέας Πεγλιτσής έχουν εκπληρώσει τις δικές τους υποχρεώσεις. Αυτό που απομένει είναι η Εταιρεία να 10 εκπληρώσει αυτάπουανέλαβεν απότου
- Κατόπιν ευρείας συζητήσεως, προτάσει της κ. Μαργαρίτας Παττίχη, υποστηριζόμενης υπό της κ. Αλίκης Πεγλιτσή ομοφώνως, 15 ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΤΑΙ, Όπως η Εταιρεία, εις εκπλήρωσιν των όσων ανέλαβεν την 20.12.1972, παραχωρήσει και 20 μεταβιβάσει, και δια του παρόντος παραχωρεί και αποφασίζει να μεταβίβαση, προς τους κάτωθεν τα έναντι τουονόματος των αναγραφόμενα οικόπεδα:
- Προς τον κ. Τάκην Χριστοδούλου τα υπ' 25 αριθμόν εγγραφής 21457,21458,21459,21460 οικόπεδα εις Γερμασόγειαν.
- Προς τον Ανδρέαν Πεγλιτσή τα υπ' αριθμόν εγγραφής21453,21461,21462,21463οικόπεδα 3 0 εις Γερμασόγειαν.
- Προς τον Τάκην Παττίχη τα υπ' αριθμόν εγγραφής21452,21454,21455,21456οικόπεδα εις Γερμασόγειαν. 35 Όπως οι όροι της παραχωρήσεως είναι οι όροι οι οποίοι αναφέρονται εις το πρακτικόν ημερ. 20.12.
- Όπως παν υπόλοιπον παραμένον οφειλόμενον προς τους άνωθι πιστωτάς καταβληθή προς αυτούς 3348 40 4Α.Α.Δ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. ότανκαιόπως απαιτηθήαπότους ως άνωπιστωτάς." Το έγγραφο εκχωρήσεως των δικαιωμάτων της μετόχου Μαργαρίτας Παττίχη στο σύζυγο της Τάκη Παττίχη, στο 5 οποίο γίνεται αναφορά στο πρακτικό του διοικητικοιύ συμβουλίου της Εταιρείας με ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 1972 που παραθέτω πιο πάνω, δεν ήταν ενώπιον του Εφόρου κατά το χρόνο της μελέτης και λήψης των επιδίκων αποφάσεωνγιατί,αφ'ενός,ηΕταιρείαδεντοείχε 10 υποβάλει στον Έφορο μαζί με ταάλλα δικαιολογητικά της και, αφ' ετέρου, η ύπαρξη του δεν αποκαλύφθηκε σαν αποτέλεσμα της έρευνας που ο Έφορος είχεδιεξαγάγει στο κτηματολόγιο όπουείχεκατατεθείστις 17/12/1980για τους σκοπούς της μεταβίβασης των επιδίκων οικοπέδων απότην 15 Εταιρεία στο όνομα των αγοραστών. Το γεγονός ότι ο Έφορος δεν είχε ενώπιον του το εκχωρητήριο αυτό έγγραφο κατά τη λήψη της επίδικης απόφασης απετέλεσε αντικείμενο συζήτησης αναφορικά με την επάρκεια της διεξαχθείσας έρευνας και/ή της υποχρέωσης των Αιτητών 20 επί του προκειμένου. Θα' αναφερθώ αργότερα, αν χρειαστεί, στα επιχειρήματα που προβλήθηκαν πάνω στο θέμα αυτό από τους ευπαιδεύτους δικηγόρους των δύο πλευρών. Γεγονός παραμένει ότι δε λήφθηκε υπόψη κατά τηδιαδικασίαέκδοσης των επίδικων φορολογιών. 25 Τα 12 οικόπεδα μεταβιβάστηκαν από την Εταιρεία στο όνομα των αγοραστών στις 17 Δεκεμβρίου 1980, σύμφωνα με το πωλητήριο συμβόλαιο και το εκχωρητήριο έγγραφο τα οποίακατατέθηκανστο κτηματολόγιο την ίδια μέρα.Το 30 Κτηματολόγιο δεν αμφισβήτησε τη γνησιότητα του πωλητηρίου συμβολαίου. Όμως, δεν αποδέχτηκε τη δηλωθείσα τιμή πωλήσεως για σκοπούς υπολογισμού των πληρωτέων δικαιωμάτων μεταβιβάσεως τα οποία υπολόγισε και εισέπραξε με βάση εκτίμηση που έκαμε της 35 αγοραίας αξίας τους κατά την ημέρα διάθεσης τους βάσει του πωλητηρίου συμβολαίου, δηλαδή στις 20 Δεκεμβρίου 1972 και όχι κατά την ημέρα της μεταβίβασης τους στο όνομα των αγοραστών. Το Κτηματολόγιο είχε τότε εκτιμήσει την αγοραίααξίακάθεοικοπέδου σε£
- 40 Σε αντίθεση με τις περιπτώσεις πώλησης άλλων οικοπέδων σε ξένους αγοραστές, στην περίπτωση της επίδικης πώλησης των 12 οικοπέδων ηχρέωση στα βιβλία 3349 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)της Εταιρείας έγινε για πρώτη φορά κατά την ημέρα της μεταβίβασης τους, δηλαδή στις 17 Δεκεμβρίου 1980, ενώ μέχρι την ημέρα εκείνη οι αγοραστές των 12 οικοπέδων παρουσιάζονταν απότην Εταιρείαως πιστωτές. 5 Τελικά ο Έφορος αποφάσισε, με βάσηόλα τα ενώπιον του στοιχεία, να λογίσει ως τιμή πωλήσεως των 12 οικοπέδων την τρέχουσα αγοραίααξία τους κατά τη 17η Δεκεμβρίου
- Επακόλουθοτης απόφασηςτου ήταννα προβεί σε αναθεώρηση του προσδιορισμού του 10 φορολογητέου εισοδήματος της Εταιρείας για τους σκοπούς υπολογισμού τόσο του πληρωτέου φόρου εισοδήματος όσο και της πληρωτέας έκτακτης εισφοράς για τοέτος
- 15 Με την απόφασητου αυτή ο έφορος έχει φορολογήσει την Εταιρεία με βάση ότι κατά το 1980 είχε κέρδος £146,799πουυπολογίστηκε ως εξής: Αγοραία αξία 12 οικοπέδων κατά την 17/12/1980προς£15,000τοκαθένα £180,000 Μείον: Κόστος των 12 οικοπέδων προς £1,139τοκαθένα £ 13r668 Κέρδος απότηνπώληση .... £166,332 Πλέον: Κέρδος πουδηλώθηκε στους λογαριασμούς Σύνολο Μείον: Πρόσθετο ποσό έκτακτης εισφοράς επίτου κέρδους£166,332 £ 16,184 £182,516 £35.717 Φορολογητέοκέρδοςόπωςέχειαναθεωρηθεί.. £146,799 Με βάσητο πιο πάνωφορολογητέο κέρδος ο Έφορος προέβη στην έκδοση των προσβαλλόμενων τελικών φορολογιών τόσο για το φόρο εισοδήματος όσο και για την έκτακτη εισφορά. Η αιτιολογία της απόφασης του βρίσκεται στην επιστολή του ημερομηνίας 22 3350 4Λ.Α.Δ. Interbusiness Ltd v.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. Σεπτεμβρίου 1988 την οποία απέστειλε στους ελεγκτές της Εταιρείαςκαιστην οποίααναφέρονται ταεξής: 5 "Αναφέρομαι στους λογαριασμούς της πιο πάνω' εταιρείας για το έτος 1980, την επιστολή σας με ημερομηνία 26 Νοεμβρίου, 1986, και τις διάφορες διαβουλεύσεις που είχε ο υμέτερος Λευτέρης Χ"Ζαχαρία με τον Φοροθέτη που έχει εξετάσει τους λογαριασμούς. 10 15 20 25 30 35 40
- Μετά από προσεκτική εξέταση του θέματος που αφορά την πώληση των δώδεκα οικοπέδων στους κ.κ. Τάκη Χριστοδούλου, Ανδρέα Πεγλιτσή και Τάκη Παττίχη, έχω αποφασίσει να λογίσω ως τιμή πωλήσεως των οικοπέδων την τρέχουσα αγοραία αξία κατά τον χρόνο που έγινε η χρέωση στα βιβλία της εταιρείας, ήτοι κατά την 17η Δεκεμβρίου,
- Η απόφαση μου έχει ληφθεί μεβάσητο Άρθρο 36
(1)των Περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως ΦόρωνΝόμων του 1978-79 γιατουςπιοκάτω λόγους: (α)Οι αγοραστές είναι σύζυγοι των συμβούλων και κυρίως μετόχων της εταιρείας και ως εκ τούτου έχουν την ευχέρεια να λογίσουν στα βιβλία της εταιρείας οποιοδήποτε ποσό προς αμοιβαίο όφελος της ίδιαςοικογένειας τους. (β) Τα συμβόλαια που έχουν προσκομισθεί δεν έχουν γίνει δεκτά λόγω των στενών σχέσεων μεταξύ των συμβαλλομένων μερών αφ' ενός και λόγω της μη καταχωρήσεως εν καιρώ των σχετικών πράξεων στα βιβλία της εταιρείαςαφ' ετέρου. (γ) Οι αγοραστές παρουσιάζονται ως πιστωτές της εταιρείας κατά ταπροηγούμενα έτη και δεν έχει γίνει οποιαδήποτε μεταφορά έναντι της τιμής αγοράς των οικοπέδων μέχρι το έτος 1980, πράγμα το οποίο δεν θα συνέβαινε αν οι συναλλαγές εγένοντο μεταξύ ανεξάρτητων προσώπων σε περίπτωση υπάρξεως χρεωστικών και πιστωτικών υπολοίπων και ιδιαίτερα αν τα 3351 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)χρεωστικά υπόλοιπα ήσανάτοκα.
- Με βάση τα πιο πάνω έχω προβεί σε αναθεώρηση του προσδιορισμού φορολογητέου εισοδήματος που έχετευποβάλει,όπως αναφέρεταιστην επισυναπτόμενη 5 κατάσταση.
- Ο προσδιορισμός φορολογητέου εισοδήματος για έκτακτη εισφορά έχει επίσης τροποποιηθεί με την προσθήκη του πρόσθετου κέρδους από την πώληση 10 οικοπέδων, όπως αναφέρεται στην επισυναπτόμενη κατάσταση.
- Αντίγραφο της παρούσας επιστολής αποστέλλεται στην πελάτιδά σας εταιρεία ομού με Ειδοποίηση 15 Επιβολής Φορολογίας γιατο φορολογικό έτος 1980 και Ειδοποιήσεις Επιβολής Έκτακτης Εισφοράς για τις τέσσερεις τριμηνίες του έτους
- Σε περίπτωση που η εταιρεία θεωρεί εαυτήν αδικημένη με την απόφαση μου, έχει δικαίωμα να καταχωρήσει προσφυγή στο 20 Ανώτατο Δικαστήριο σε 75 μέρες." Όπως ρητά αναφέρεται στη πιο πάνω επιστολή, η απόφασητου Εφόρου λήφθηκε μεβάσητο άρθρο36
(1).Το άρθρο αυτό αριθμήθηκε με το Νόμο 4/78 ως άρθρο 30, 25 αναριθμήθηκε με το Νόμο 42/79 (11/5/1979) ως άρθρο 36 και με το Νόμο 164/87(10/7/1987) ως άρθρο 33 των περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμων του 1978-79 το οποίο προνοεί τα εξής: 30 "36
(1)Οσάκις ο Διευθυντής κρίνη ότι αναφορικώς προς φορολογικόν τι έτος το αντικείμενον φόρου οιουδήποτε προσώπου μειούται εκ πράξεων αίτινες, κατά την γνώμην αυτού, δεν είναι γνήσιαι ή είναι εικονικαί, δύναται να αγνόηση 35 οιανδήποτε τοιαύτην πράξιν και να φορολόγηση τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα επί του ορθού αντικειμένου φόρου." Η προσφυγή της Εταιρείας εναντίον των πιο πάνω 40 φορολογιών καταχωρήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1988, βασίζεταιδεπάνωσταακόλουθανομικά σημεία: 3352 4 ΑΛΛ. 5 Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. "
- Η Αιτήτρια Εταιρεία (που στο εξής θα αναφέρεται ως 'η Εταιρεία') ισχυρίζεται ότι η πώληση από την Εταιρεία προς τους Τάκη Χριστοδούλου, Ανδρέα Πεγλιτσή και Τάκη Παττίχη το 1972 των 12 Οικοπέδων της Εταιρείας σε τιμή κόστους όπως συμφωνήθηκε μεταξύ της Εταιρείας και των Αγοραστών αυτώνήτανπράξηγνήσια και όχι εικονική και συνεπώς εσφαλμένα ο Καθ' ου η Αίτηση την αγνόησε. 10 15 20 25 30 35 40
- Ηπιοπάνω πράξηείχε εμπορικόήεπιχειρηματικό σκοπό άλλο από τηναποφυγήφορολογικής ευθύνηςκαι συνεπώς δεν ήτανπράξηπου μπορούσε ναθεωρηθεί ως μη γνήσια ή εικονική δυνάμει του άρθρου 33
(1)(όπως αναριθμίστηκε) των περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως ΦόρωνΝόμων,1978-
- 3.Ο Καθ"ουηΑίτησηδεν είχελόγους ήεύλογο λόγο ή αιτίαπου να δικαιολογεί την εκ μέρους του αγνόηση του πωλητηρίου εγγράφου ημερομηνίας 20 Δεκεμβρίου 1972 μεταξύ της Εταιρείας και των Τάκη Χριστοδούλου, Αντρέα Πεγλιτσή, και Μαργαρίτας Παττίχη (που αργότερα εκχώρισε τα δικαιώματα της στο σύζυγο της Τάκη Παττίχη) ημερομηνίας 20 Δεκεμβρίου 1972 ως και τα πρακτικά της Εταιρείας ημερομηνίας 20 Δεκεμβρίου 1972 και 10 Δεκεμβρίου 1980 και η εκ μέρους του παραγνώριση των πιο πάνω εγγράφων και/ήη εκ μέρους του θεώρηση τους ως μη γνησίων και/ή ως εικονικών πράξεων ήταν υπό τις περιστάσεις και υπό το φως των γεγονότων στην υπόθεση αυτή αυθαίρετη και/ή παράλογη και/ή αδικαιολόγητη.
- Η απόφασητου Καθ' ου η Αίτηση να λογίσει ως τιμή πωλήσεως των πιο πάνω αναφερομένων οικοπέδων στην τρέχουσα αγοραίααξία τους κατά το χρόνο που έγινε η χρέωση στα βιβλία της Εταιρείας δηλ. την 17/12/1980 αντί στην πραγματική αξία που αγοράστηκαν, δηλαδή σε τιμή κόστους, είναι αντίθετη προς τις πρόνοιες του άρθρου 33
(1)των περί Βεβαιώσεως καιΕισπράξεως ΦόρωνΝόμων,1978-1987 και/ήελήφθηκαθ'υπέρβασηκαι/ή κατάχρηση εξουσιών. 3353 Πογιατζής, Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)Λεπτομέρειες (α) Ο καθ'ου ηΑίτησηδεν ήταν δικαιολογημένος να θεωρήσει τη συμφωνία μεταξύ της Εταιρείας και των Αγοραστών των οικοπέδων ως μη γνήσια 5 και/ή ως εικονική πράξη και να την αγνοήσει παίρνοντας ως το τίμημα πωλήσεως των οικοπέδων την τρέχουσα αγοραία αξία τους κατά το έτος 1980 αντί το πραγματικό συμφωνηθέν τίμημαπωλήσεως. 10 (β)Οι λόγοι που επρόβαλε ο Καθ'ου ηΑίτησηγια την πιο πάνω απόφαση του στην επιστολή του ημερομηνίας 22/9/1988 δεν είναι αρκετοί ή ικανοποιητικοί και/ή δεν δικαιολογούν και/ή δεν 15 αποτελούν επαρκή και/ή σωστή και/ή εύλογη αιτιολόγηση της απόφασης τουαυτής. (γ) Το Κτηματολόγιο Λεμεσού στον υπολογισμό των μεταβιβαστικών δικαιωμάτων δέχτηκε το 20 Πωλητήριο Έγγραφο ημερομηνίας 20.12.1972 και υπολόγισε Λ.Κ.11,000 ως την αξία των τεσσάρων οικοπέδων του καθενός από τους τρεις αγοραστές για σκοπούς μεταβίβασης - δηλαδή δέχτηκε την αγοραία αξία τους στο έτος 1972 που έγινε η 25 συμφωνία, και έτσι επέβαλε μεταβιβαστικά εκ Λ.Κ.441 στον κάθε αγοραστή (Λ.Κ.11,000 χ 4%= Λ.Κ.440+1). (δ)Το πραγματικόκόστος των δώδεκαοικοπέδων 30 που πουλήθηκαν και μεταβιβάστικαν στους τρεις αγοραστές ήταν Λ.Κ.1,139 το καθένα, δηλ. Λ.Κ.13,668και ταδώδεκαοικόπεδα μαζί,καιαυτό ήταν το τίμημα πωλήσεως που είχε συμφωνηθεί μεταξύ της Εταιρείαςκαιτων ΤάκηΧριστοδούλου, 35 Ανδρέα Πεγλιτσή και Μαργαρίτας και/ή Τάκη Παττίχη. (ε) Ο Καθ'ου ηΑίτησηδεν ήταν δικαιολογημένος να αγνοήσει τα διάφορα έγγραφα που 40 μαρτυρούσαν τη συμφωνία μεταξύ της Εταιρείας και των αγοραστών των οικοπέδων και ειδικότερα το αγοραπωλητήριο έγγραφο και τα πρακτικά της 3354 4ΑΛΛ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. Αιτήτριας Εταιρείας και να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο περί μη γνήσιας και/ή εικονικής πράξης. 5 (στ) Η Εταιρεία θα στηριχθεί επίσης στις παραγράφους
(1)μέχρι
(3)του Πίνακα αυτού ως και στα γεγονότα που αναφέρονται στον Πίνακα "Γ". 10
(5)Ενόψει των πιο πάνω, τόσον η επιβολή του Φόρου Εισοδήματος όσον και η επιβολή της Έκτακτης Εισφοράς που αναφέρονται στις παραγράφους
(1)και
(5)του Πίνακα "Α", θα πρέπει να θεωρηθούν και να κηρυχθούν άκυρες και στερημένες οποιουδήποτε αποτελέσματος. 15 20 25 30 35
(6)Η επιβολή απότον Καθ'ου ηΑίτησητου εκ 10% πρόσθετου φόρου που ανέρχεται στο ποσό των Λ.Κ.5,551.13 είναι αντισυνταγματική και παράνομηως αντιβαίνουσα στα άρθρα8, 12.3, 12.4 24, 28, 30 και 35 του Συντάγματος. Κατά την εισήγηση της Εταιρείας,η επιβολή του πρόσθετου αυτού φόρου συνιστά επιβολή ποινής δυσανάλογης προς τουποτιθέμενο αδίκημα και/ ή συγκρούεται προς το τεκμήριο της αθωότητας και/ή συνιστά συνεισφορά σε δημόσια βάρη άσχετη με τη δύναμη του πολίτη και/ή είναι καταστρεπτικής ή απαγορευτικής φύσεως και/ήσυνιστά ανισότητα έναντι του νόμου και της διοικήσεως και/ή αποστερεί το δικαίωματουπολίτηναπροσφύγει στο Δικαστήριο.
(7)Το άρθρο 26 του περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμων,L 1978-1987 (όπως αναριθμίθηκε) είναι αντισυνταγματικό και συνεπώς άκυρο και στερημένο οποιουδήποτε αποτελέσματος για τους ίδιους λόγους που αναφέρονται στην πιο πάνω παράγραφο
(6)." Το πρώτο και βασικότερο επίδικο ζήτημα στην παρούσα υπόθεση είναι κατά πόσο η απόφαση του 40 Εφόρου να μην αποδεχτεί το συμβόλαιο, ημερομηνίας 20/12/1972, με το οποίο η Εταιρεία πώλησε στους Τάκη Χριστοδούλου, Μαργαρίτα Παττίχη και Ανδρέα Πεγλιτσή τα επίδικα 12 οικόπεδα σε τιμή κόστους, ούτε 3355 Πογιατζής, Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)και τα πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας, ημερομηνίας 20/12/1972 και 10/12/1980, δεόντως υπογεγραμμένα από την πρόεδρο της, με επακόλουθο να αγνοήσει την εν λόγω πώληση ως "μη γνήσια ή εικονική",ήτανεύλογα εφικτήενέργεια μέσα στα 5 όρια της διακριτικής του ευχέρειας, εν όψει - (α) της πρόνοιας του άρθρου 36
(1), ορθά ερμηνευόμενης, και (β) των περιστατικών της παρούσας υπόθεσης. Στην περίπτωσηπουτο Δικαστήριο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Έφορος ενήργησε επί του προκειμένου μέσα στα 10 ορθά πλαίσια της διακριτικής του ευχέρειας, το Δικαστήριο θα πρέπει να επεκτείνει τον έλεγχο του στις μετέπειτα ενέργειες του Εφόρου αναφορικά με την εξακρίβωση του ορθού αντικειμένου του φόρου,οι οποίες προσβάλλονται επίσης από την Εταιρεία και αναφορικά 15 με τις οποίες έχουν υποστηριχθεί αντίθετες απόψεις από τους ευπαιδεύτουςδικηγόρουςτωνδύοπλευρών. Πριν εκφράσω τη γνώμη μου σχετικά με την ερμηνεία της υπό κρίση νομοθετικής διάταξης και τη μορφή και 20 έκταση των εξουσιών που παρέχει στον Έφορο,θαήθελα να επισημάνω ότι, αποκλειόμενης τηςπερίπτωσηςπλάνης του Εφόρου αναφορικά με το νόμο ή τα πράγματα, ο δικαστικός έλεγχος περιορίζεται στη διαπίστωση της επάρκειας της έρευνας και στον έλεγχο της άσκησης της 25 διακριτικής ευχέρειας του Εφόρου με γνώμονα τα γεγονότα που είχε ενώπιον του,καιδεν επεκτείνεται στην ουσιαστική κρίση της διοίκησης. Ο κ. Κακογιάννης, εκ μέρους της Εταιρείας, 30 ισχυρίστηκε ότι ο Έφορος ενήργησε στην προκειμένη περίπτωση κάτω από πλάνη αναφορικά με την έκταση των εξουσιών που του παρέχει το άρθρο 36
(1). Η εισήγηση του κ. Κακογιάννη είναι ότι, με βάση το άρθρο αυτό, ο Έφορος πρέπει πρώτα απ' όλα να δεχθεί 35 σαν γεγονός την ύπαρξη της πράξης και κατόπιν να εξετάσει κατά πόσο είναι πράγματι εικονική. Στην περίπτωση δε που αποφασίσει ότι η πράξη είναι εικονική, θα πρέπει να αιτιολογήσει την απόφαση του με αναφορά στην ύπαρξη όλων των προϋποθέσεων που 40 η νομολογία, ιδίως η Αγγλική, έχει καθορίσει ως απαραίτητες για τη νόμιμη κήρυξη κάποιας πράξης του φορολογουμένου ως μη γνήσιας ή εικονικής και 3356 4ΑΛΛ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. δυναμένης, ως εκ τούτου, να αγνοηθεί για σκοπούς καθορισμού του ορθού αντικειμένου του φόρου. Αντί αυτού, λέγει ο κ. Κακογιάννης,ο Έφορος χρησιμοποίησε το άρθρο 36
(1)για να αμφισβητήσει το γεγονός ότι η 5 επίδικηγραπτήσυμφωνία πώλησης καθώςκαι ταεπίδικα πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας, έγιναν κατά την ημερομηνία που αναφέρεταιστο κείμενο τους ότι έγιναν,δηλαδήστις 20/12/1972.Αυτό ισοδυναμεί με κήρυξη των εγγράφων αυτών ως πλαστών και όχι ως 10 "εικονικών" μέσα στην έννοια και για τους σκοπούς του άρθρου 36
(1). Σημαίνει ακόμα ότι οι συμβαλλόμενοι διέπραξαν ποινικά αδικήματα περιλαμβανομένου του αδικήματος της ψευδούς δήλωσης σύμφωνα με το άρθρο 49 των Περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως ΦόρωνΝόμων, 15 εφόσον κατετέθησαντα έγγραφααυτά τόσον στον Έφορο όσον και στο Κτηματολόγιο. Το άρθρο 36
(1)δεν παρέχει στον Έφορο εξουσία να προβεί σε τέτοιο εύρημα, σύμφωνα με την εισήγηση του κ. Κακογιάννη ο οποίος συμπλήρωσε τη βασική του αυτή εισήγηση λέγοντας ότι η 20 παρούσα υπόθεση δεν είναι υπόθεση στην οποία χωρεί εφαρμογή του άρθρου 36
(1)και ότι εκείνο που ενδεχομένως θαμπορούσε να κάμει ο Έφορος,αλλά δεν το έχει κάμει, είναι να αιτιολογήσει την απόφασητου με, αναφορά στο δόγμα του νοητού κέρδους που 25 "προσκόμισε" η Εταιρεία σύμφωνα με την Αγγλική' υπόθεση Sharkey v. Wernher [1955] 3 All E.R. 493. Αμφισβήτησε, εντούτοις, τόσον την εφαρμογήτου εν λόγω δόγματος στην Κύπρο και ιδιαίτερα στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης,εν όψει της μεταγενέστερης Αγγλικής 30 υπόθεσης Jacgilden v. Castle [1969] 3 All E.R. 1110, καθώς και της πρωτόδικης απόφασης στην υπόθεση Matossian ν. Δημοκρατία^*, όσον και το δικαίωμα του Δικαστηρίου ναστηρίξει την προσβαλλόμενη απόφαση με αιτιολογία άλληαπόεκείνη πουο Έφοροςέχει δώσει. 35 Το κύριο μέρος της πιο πάνω εισήγησης του κ. Κακογιάννη εγείρει δύοερωτήματα.Τοπρώτοείναικατά * Προσφυγή αρ. 329/85-24/4/1990, η οποία έχει στο μεταξύ ανατραπεί με την απόφαση της Ολομέλειας ημερομηνίας 14/9/1992 στηνΑναθεωρητική Έφεσηαρ. 1102Δημοκρατία v.HagopMatossian. 3357 Πογιατξής,Α. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)πόσο ο Έφορος ενήργησε πράγματι κατά τον τρόπο που ισχυρίζεται ο κ. Κακογιάννης. Αν ηαπάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι καταφατική, τότε εγείρεται το δεύτερο ερώτημα, δηλαδήκατά πόσο το άρθρο 36
(1)παρέχει στον Έφορο το αναγκαίο έρεισμα για τη συγκεκριμένη αυτή 5 ενέργεια του. Το πρώτο από τα πιο πάνω ερωτήματα πρέπει να απαντηθεί με αναφοράστην συγκεκριμένη αιτιολογία που 10 ο Έφορος έχει ρητά δώσει στις τρεις παραγράφους της επιστολής του ημερομηνίας 22/9/1988 (ανωτέρω), με την οποία συνόδευσε τις προσβαλλόμενες φορολογίες, όπως αυτή δυνατό να συμπληρώνεται από το είδος και το σκοπό της έρευνας που διεξήχθηκε σύμφωνα με το περιεχόμενο του φακέλου της υπόθεσης. Και τούτο γιατί ^ είναι μέσω της αιτιολογίας η οποία δίδεται για την επίδικη πράξη που το ακυρωτικό Δικαστήριο παρακολουθεί βήμα προς βήμα τη διαδικασίαπαραγωγής των διοικητικών πράξεων και επισημαίνει τις πλημμέλειες που τυχόν διαπράττονται στην πορεία της διαδικασίας 20 αυτής. Η αιτιολογία αποτελεί το κύριο μέσο που διαθέτει ο δικαστής της νομιμότητας για να ελέγξει την πραγματική βάση των διοικητικών πράξεων. Είναι δε χρήσιμο να αναφερθώ επί του προκειμένου στο πιο κάτω απόσπασμα από το βιβλίο "Δίκαιον των Διοικητικών 25 Πράξεων" του Μιχ. Δ. Στασινόπουλου, Ανατύπωση 1982 της έκδοσης 1951,στις σσ. 341 και 342: "Το βάρος της αποδείξεως της υπάρξεως της αιτιολογίας δεν εμπίπτει εις τον προσβάλλοντα την 30 πράξιν, αλλ' εις το εκδόν αυτήν όργανον, υποχρεούμενον όπως θέση υπ' όψιν του δικαστού τα αναγκαία προς απόδειξιν της αιτιολογίας στοιχεία. Κατ' εξαίρεσιν, όμως, ηαπόδειξις της πλημμελείας της αιτιολογίας εμπίπτει εις τον προσβάλλοντα την πράξιν 35 εις δύο περιπτώσεις, ήτοι: 1)οσάκις ούτος επικαλείται αντικειμενικήν ανακρίβειαν της αιτιολογίας, ήτοι πλάνην περί τα πράγματα, οπότε, κατά τα ανωτέρω αναπτυχθέντα, οφείλει ν'αποδείξη ταύτηνκαι 2) οσάκις προτείνεται κατάχρησις εξουσίας, ήτις ελέγχεται μετ' 40 ιδιαιτέρας περισκέψεως παρά του διοικητικού δικαστού." 3358 4 ΑΛΛ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. Χρήσιμο είναι και το πιο κάτω απόσπασμα από τα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959, στις σσ.185και 186: 5 10 15 20 "Αναπλήρωσις εκτου φακέλλου. Επί διοικητικής πράξεως αιτιολογητέας, ως εκ της φύσεως της, δεν είναι απαραίτητον να υπάρχη αιτιολογία εις το σώμα της πράξεως, εφ' όσον η αιτιολογία δεν αξιούται ρητώς υπό του νόμου, αλλά δύναται ν' αναπληρούται εκ των στοιχείων του φακέλλου (πρώτη απόφασις: 775
(30), έκτοτε παγία η νομολογία). Αλλάη εκ του φακέλλου αναπλήρωσις της ελλειπούσης αιτιολογίας δύναταιναχωρήση μόνον, εφ' όσον ευθέως και αμέσως προκύπτει τοιαύτη εκ των στοιχείων του φακέλλου, διότι άλλως, το Σ.τ.Ε. θα έπρεπε ν' αναζήτηση και στάθμιση αυτό τα στοιχεία ταύτα, οπότε θα υποκαθίστατο εις την αρμοδίαν διοικητικήν αρχήν εν τη κατ' ουσίαν εκτιμήσει των αποδεικτικών και λοιπών στοιχείων: 267
(45), 1144
(46)." Η επιβολή στη διοίκηση της υποχρέωσης να αιτιολογεί τις πράξεις της με τις οποίες θίγονται δικαιώματα ή 25 συμφέροντα των διοικούμενων, έχει χαρακτηριστεί* ως μια από τις σημαντικότερες κατακτήσεις του Κράτους Δικαίου, που έχει επιτευχθεί με τη λειτουργία του Ακυρωτικού Δικαστηρίου. Τελειώνοντας όσα θεώρησα αναγκαίο ναπω γιατην αιτιολογία ως μέσον ελέγχου των 30 διοικητικών πράξεων, θα ήθελα να παραθέσω και το πιο κάτω σχετικό απόσπασμα από το βιβλίο "Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων του Μιχ. Δ. Στασινόπουλου, στη σ.341: 35 "Εξαιρουμένης της περιπτώσεως, καθ' ην η αιτιολογία επιτάσσεται υπό του νόμου, οπότε δέον αύτη ν' αποτελή τμήμα του σώματος της πράξεως, η ρητή αιτιολογία φέρει κατ' αρχήν επικουρικόν χαρακτήρα, ήτοι δύναται ν'αναπληρωθή εκ των *Βλ. Ιωάννου Δ. Σαρμά "Η συνταγματική και διοικητική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, Εκδ. 1990. 3359 Πογιατξής, Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)συνοδευόντων την πράξιν στοιχείων και εγγράφων, υπό τον όρον ότι ταύταπροϋπήρχον της πράξεως και δεν εδημιουργήθησαν μεταγενεστέρως. Δικαιολογική βάσις της αρχής της αποκρούσεως της 5 μεταγενεστέρας αιτιολογίας είναι ότι ο δικαστής δεν αρκείται εις αιτιολογίαν, δημιουργουμένην εντός της ατμοσφαίρας της διοικητικής καταστάσεως, ήτις προέκυψεν εκ της εκδόσεως της αναιτιολόγητου πράξεως και της πιθανής εκτελέσεως αυτής, αλλ' 10 επιθυμεί να επαναφέρη το διοικητικόν όργανον εις την προ της εκδόσεως της πράξεως κατάστασιν, ην και μόνην θεωρεί ως συγκεντρούσαν τας προϋποθέσεις ανεπηρέαστου κρίσεως." 15 Κατόπιν προσεκτικής μελέτης της αιτιολογίας του Εφόρου στην παρούσα υπόθεση, υπό το φως των επιχειρημάτων των διαδίκων,κατέληξα στο συμπέρασμα ότι εκείνο που προβλημάτισε τον Έφορο,αναφορικά με την επίδικη πώληση, αφορούσε την εκτέλεσητης γραπτής 20 συμφωνίας πώλησης των 12οικοπέδων,και συγκεκριμένα κατά πόσο ηημερομηνία συναρμολόγησης και υπογραφής της συμφωνίας ήταν εκείνη που αναφέρεται στο κείμενο της, δηλαδή 20/12/1972, ή στην πραγματικότητα ήταν εκείνη κατά την οποία κατατέθηκεστο Κτηματολόγιο και 25 έγινε η σχετική χρέωση στα βιβλία της Εταιρείας, δηλαδή 17/12/1980. Ότι στο σημείο αυτό ο Έφορος επικέντρωσε την προσοχή του φαίνεται τόσον από τη σημασία που έδωσε στην ημερομηνία χαρτοσήμανσης του συμβολαίου, όσον και από την έλλειψη, κατά τη 30 γνώμη του, στοιχείων που, αφ' ενός να αποδεικνύουν ότι η ημερομηνία 20/12/1972 που αναφέρεται πάνω στο εκχωρητήριο έγγραφο ως ημερομηνία χαρτοσήμανσης του, ήταν η πραγματική και, αφ'ετέρου, να αποκλείουν περίπτωση χαρτοσήμανσης του σε μεταγενέστερο χρόνο. 35 Από όλα τα πιο πάνωπροκύπτειότι ο βασικός λόγος για τον οποίο ο Έφορος δεν αποδέχτηκε το περιεχόμενο του πωλητηρίου συμβολαίου ημερομηνίας 20/12/1972 ήταν η εντύπωση που σχημάτισε ότι, ενώ στην πραγματικότητα η πώληση των 12 οικοπέδων συμφωνήθηκε στις 17/12/1980, 40 η Εταιρεία είχε την ευχέρεια, λόγω της στενής συγγένειας των μετόχων και διευθυντών της με τους αγοραστές των οικοπέδων, να παρουσιάσει ψευδώς την πώληση αυτή 3360 4Α.Α.Δ. Interbusiness Ltd v.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. μέσαστο επίδικο συμβόλαιο καθώςκαιστα πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου της, ότι έγινε στις 20/12/1972, προς αμοιβαίο όφελος της οικογένειας. Ο Έφορος δεν φαίνεται να είχε επικεντρώσει την προσοχή του σε 5 οποιοδήποτε άλλο λόγο, όπως π.χ. κατά πόσο η επίδικη πώληση σκόπευε στην εξυπηρέτηση οποιουδήποτε εμπορικού σκοπού,άλλου απότο σκοπό της μείωσης του πληρωτέουφόρου. 10 Εν όψει των ανωτέρω, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το άρθρο 36
(1)παρέχει στον Έφορο το αναγκαίο νομικό έρεισμα να ενεργήσει κατά τον τρόπο που περιγράφεται πιο πάνω. Προκύπτει, συνεπώς, θέμα ερμηνείας του άρθρου 36
(1)και, κατ' ακολουθία, θέμα 15 καθορισμού της εξωτερικής ακραίας περιμέτρου των εξουσιών που η νομοθετική αυτή διάταξη παρέχει στον Έφορο. Στην Αγγλία δεν υπάρχει νομοθετική διάταξη 20 αντίστοιχη του άρθρου 36
(1), τώρα άρθρο 33
(1)των περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμων 1987-1991. Υπάρχει, όμως, η αρχήτου κοινοδικαίου γνωστή ως "the substance of the matter", δηλαδή,η ουσία τουπράγματος, αναφορικά με την οποίαο Άγγλος Δικαστής Λόρδος Rus25 sel of Killowen είπε τα εξής στην υπόθεση LR. Commis sioners v. Westminster (Duke) [1936] A.C. 1,στη σ.25: 30 35 40 "In all thatis meant by the doctrine isthathavingonce ascertained the legalrightsof the parties you may disregardmere nomenclature and decide the question of taxa bility or non-taxability in accordance with the legal rights, well and good. That is what this House did in the case of Secretary of State in Council of India νSco~ We;that andnomore. If, onthe other hand,the doctrine means thatyou may brush asidedeeds, disregardthelegal rights andliabilities arisingunder acontract between par ties, and decide the question of taxability or nontaxability upon the footing of therightsand liabilities of theparties beingdifferent from what inlaw they are, then Ientirely dissent from such a doctrine." Στην υπόθεση Furniss (Inspector of Taxes v.Dawson [1984] Simon's Tax Cases 153, η Βουλή των Λόρδων 3361 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)αποφάνθηκεωςεξής: "Held-(l) If steps inserted in a preordained series of transactions had no commercial or business purpose apart from the avoidance of liability to tax, then those 5 steps should be disregarded for fiscal purposes even if the transactions were intended to achieve a legitimate com mercial end(see p.166 f-h,post). W.T. Ramsay Ltd v. IRC, Eilbeck (Inspector of Taxes v.Rawling [1981]STC 174 and IRC v. Burmah Oil Co Ltd [1982]STC30 applied. Floor v.Davis (Ins pector of Taxes) [1978] STCat445 explained. 10
(2)Whether there existed a preordained series of 15 transactions and whether any steps inserted into them hadany commercial orbusinesspurpose apart from secu ring a tax advantage were questions of fact to be found by the commissioners. If the commissioners' findings were inferences drawn from the primary facts, they were 20 nevertheless facts andas such couldnotbeinterfered with by the courts unless the inferences could not be justified by theprimary facts (see pp 166j, 167a-c,post). In the instant case there was adisposal of theshares in 25 the operating companies by the taxpayers in favour of Wood Bastow in consideration of a sum of money paid with the concurrence of thetaxpayers to Greenjacket and capital gains tax was payable accordingly. The Crown's appeals would therefore beallowed." 30 Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι των διαδίκων έκαμαν εκτεταμένη αναφορά στην Αγγλική νομολογία αναφορικά με την εν λόγω νομική αρχή. Η εντύπωση μου είναι ότΐΌΐ περιπτώσεις που καλύπτονται από αυτή και τα κριτήρια 35 για την εφαρμογή της άλλοτε περιορίζονται και άλλοτε επεκτείνονται σε κάποιο βαθμό. Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου,αποτέλεσμα της προσπάθειας που οι Άγγλοι δικαστές καταβάλλουν για να προσδιορίσουν κατά τρόπον όσον γίνεται πιο συγκεκριμένο τις προϋποθέσεις 4 ^ εφαρμογής της. Για το λόγο αυτό δε νομίζω ότι οι Αγγλικές αυθεντίες έχουν πάντοτε καθοριστικήσημασία στην ερμηνεία της δικής μας συγκεκριμένης νομοθετικής 3362 4ΑΛΛ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. πρόνοιας του άρθρου36
(1),ηερμηνείακαι εφαρμογή της οποίας αποτέλεσε το αντικείμενο εξέτασης σε δύο τουλάχιστο Κυπριακέςαποφάσειςπουέχωυπόψη μου. 5 Η πρώτη απόφαση είναι του Δικαστή Munir στην υπόθεσηKurt Kingsfield v.TheRepublic
(1966)3 C.L.R. 45, στην οποία το Δικαστήριο επεκύρωσε την απόφαση του Εφόρου με την οποία είχε αγνοήσει ως μη γνήσιο ή εικονικό (artificial or fictitious) ένα ενοικιαστήριο 10 συμβόλαιο στο σύνολο του και μέρος σύμβασης για τη δημιουργία συνεταιρισμού, επειδήκάτω από τιςσυνθήκες τηςυπόθεσηςεκείνηςστο σύνολο τους,ταέγγραφαεκείνα είχαν γίνει με μοναδικό σκοπό τη μείωση των φορολογικώνυποχρεώσεωντουαιτητή. Στιςσσ.56και57 15 αναφέρονταιτα εξής: 20 25 30 35 40 "• - "It is, of course, an undisputed fact that an agreement of partnership was actually signed by the five persons concerned on the28th February, 1961 (Exhibit 1);andit is also an undisputed fact that the partnership agreement of 1961 was acted upon in the sense that the Applicant hadinstructedhis accountantsto preparetheaccountson the basis of the partnership agreement of 1961 andthat the accounts so prepared by the accountants were, in accordancewiththose instructions, actually preparedonthe basis of thepartnership agreement of 1961. It is alsonot disputed by Respondent that the partnership agreement of 1961 maywellbe aperfectly lawful agreement inother respects. Furthermore,from the fact that both the original partnership of the 28th March, 1960, and the varia tions made to it by the new partnership agreement of 1961 were published in the official Gazette of the Repu blic, it would not be unreasonable to presume that the partnership in question was formed, and the necessary formalities were duly completed, under,andin accordan ce with, the Partnership and Business Names Law (Cap. 116) andthatthe partnership in question is a partnership as defined by section 5 of Cap. 116.To that extent,there canbe no doubt,in my opinion,thata partnership,which appears to comply with the formalities and requirements of Cap. 116, does generally exist in fact. The question which Ihave to decide for the purposes of this case,ho wever,is notwhetherthepartnership agreement of 1961, 3363 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)as a whole, is 'artificial or fictitious' in the sense of sec tion 56
(1)of Law 58/61,because it was not the whole of the partnershipagreement of 1961 which was disregarded by theCommissionerundersection 56
(1)of Law 58/61 as being 'artificial or fictitious', butonly whetherthatpart of 5 it which gives Susan Kingsfied a 13%share of the profits was properly regarded by the Commissioner as being an 'artificial or fictitious' transaction.On the contrary, cog nizance was taken by theCommissionerof the 10%share of Mr.Assodri underthepartnership agreement of 1961. 10 Thus, even the commissioner recognized the factual and legal existence of the partnershipagreement of 1961 as a whole and only disregarded one particular aspect of it that is to say, Susan Kingsfieid's share,for oneparticular purpose, namely, for the purpose of making the assess- 15 ment in question. What I have to decide is whether the particular act of the bringing in of the Applicant's daugh ter, Susan Kingsfield, as a partner and giving her 13% share of the profits, as a result of which the tax payable by the Applicant was reduced, was a transaction regar- 20 ding which theCommissionercould properly cometothe opinion,undersection 56
(1)of Law58/61,thatit was 'ar tificial or fictitious'". ΗδεύτερηαπόφασηείναιτουΔικαστήΣτυλιανίδηστην 25 υπόθεση Georghios Hadjierades v. The Commissioner of Income Tax
(1984)3 C.L.R. 604, στην οποία το Δικαστήριο επεκύρωσε την απόφαση του Εφόρου να αγνοήσει το γεγονός ότι το κτήμα που οι αιτητέςείχαν στην πραγματικότητα διαπραγματευτεί, αγοράσει και 30 πληρώσει στον πωλητή, είχε μεταβιβαστεί από τον πωλητή κατ' εντολή των αιτητών,στη γριά άπορημητέρατους η οποία την ίδια μέρα τους δώρισε και μεταβίβασε στο όνομα τους. Το Δικαστήριο είπε τα εξής στις σσ.611 και 612: 35 "Therespondentis empoweredby law todisregard any transaction which, in his opinion,is artificial or fictitious and assess thepersons concernedon theproper object of the tax. 'Artificial' and 'fictitious' have no definition but 4 ^ hardly anyoneis needed.Itis for therespondenttodeter mined from his findings of primary fact the further fact whether there was an act which was not real, an act wi3364 4ΑΛΛ. 5 \ 10 15 Interbusiness Ltd v.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. thout any commercial or business purpose apart from a tax advantage. The primary facts are not in dispute. It is then for the Commissioner to draw the inferences from the primary facts. This Court will interfere with the inference of fact only in a case where it is insupportable on thebasis of the primary facts so found after due inquire(Furniss (Inspector of Taxes) v. Dawson and related appeals [1984]S.T.C. 153-167). In my view the decision reached by the respondent was not only reasonably open to him but it is also unas sailable.Tlie transaction was a fictitious one; the mother was used as a tool in apreordained series of transactions to mask the fact .that the actual purchasers of the two plots weretheapplicants themselves." Ενόψει των ανωτέρω, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα, υιοθετώντας επί του προκειμένου την εισήγηση του κ. Κακογιάννη, ότι ενώ ο Έφορος λέγει ρητά ότι ενήργησε 20 σύμφωνα με το άρθρο 36
(1), στην πραγματικότητα δεν επικέντρωσε την προσοχή του ούτε προέβη σε οποιοδήποτε εύρημα αναφορικά με τις προϋποθέσεις εφαρμογής της εν λόγω νομοθετικής πρόνοιας. Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο ο Έφορος απέρριψετα 25 επίδικα έγγραφα της Εταιρείας βρίσκεται εκτός του γράμματος και του σκοπού του άρθρου36
(1). Έπεται ότι η επίδικη απόφασηπάσχει από πλημμελή αιτιολογία και πλάνη περί το νόμο, δε βρίσκει έρεισμα στο άρθρο 36
(1)και έχει ληφθείκαθ'υπέρβασητων εξουσιών του. 30 Κάτω από τις παρούσες περιστάσεις, δεν θεωρώ αναγκαίο να ασχοληθώ με τα άλλα ενδιαφέρονταθέματα που εγείρονται στην υπόθεση αυτή,περιλαμβανομένης της ορθότητας της ενέργειας του Εφόρου ναπροσδιορίσει το 35 αντικείμενο του φόρου με βάση την αγοραία αξία των οικοπέδων, για την οποία εν πάση περιπτώσει δε δίδει οποιαδήποτε αιτιολογίαήεξήγηση. Θαμπορούσα ίσως να παρατηρήσωεπίτου προκειμένου ότι με την απόφασητης Ολομέλειας στην Αναθεωρητική Έφεση αρ. 1102 40 άημοκρατία v. Hagop Matossian, έχει καθιερωθεί η εφαρμογή στην Κύπρο της αρχής που υιοθετήθηκε στην Sharkey v. Wernher (ανωτέρω), σύμφωνα με την οποία στις περιπτώσεις όπου το επίμετρο της επιχείρησης είναι 3365 Πογιατζής,Δ. Interbusiness Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)ταδεδηλωμένα έσοδακαιέξοδα,επιτρέπεταιη φορολογία νοητών κερδών ταοποίαπροκύπτουναπότηδιάθεση διά δωρεάς στοιχείων εμπορικού αποθεματικού τα οποία κοστολογούνται μεβάσητηναγοραίααξίατους κατά την ημέρατης διάθεσηςτους.Εναπόκειταιστον Έφορο, κατά την επανεξέταση της υπόθεσης, να αποφασίσει κατά πόσον ηπιο πάνωαρχή έχει εφαρμογήστα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, εν όψει τουγεγονότος ότι η διάθεση των επίδικων οικοπέδων έγινε όχι δια δωρεάς αλλάδιά πωλήσεως σε τιμή,βέβαια,κόστους, ήκατάπόσο μπορεί, με βάση οποιαδήποτε άλλη νομική αρχή ή νομοθετική διάταξη, να μην αποδεχτεί το αντάλλαγμα της πώλησης όπως έχει συμφωνηθεί, ωςανεπαρκές,καιναπροχωρήσει στον καθορισμό,για σκοπούς φορολογίας,οποιουδήποτε μεγαλύτερουποσού. Παρά το γεγονός ότι το ζήτημα είναι πλέον ακαδημαϊκό,θεωρώχρήσιμο ναασχοληθώσεσυντομίαμε τον ισχυρισμό του κ. Κακογιάννη ότι η πρόνοια του άρθρου 29
(1)* των περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμων 1978-1979 (εισήχθηκε με το άρθρο2του Νόμου αρ. 42/79 και αναριθμήθηκε σε άρθρο 29 με το Νόμο 164/87) παραβιάζειταάρθρα8, 12.3,12.4, 24,28,30 και 35τουΣυντάγματος.Υπό τοφωςτωναυθεντιώνLoi zou v.SewageBoardof Nicosia
(1988)1 C.L.R. 122, Uni "29
(1)Οσάκις δι' εν έτος το αντικείμενον φόρου, ως τούτο έχει υπολογισθή συμφώνως προς τας διατάξεις του παρόντος Μέρους, είναι χαμηλότερον των τριών τετάρτων του αντικειμένου του φόρου, ως τούτο θαέχη τελικώς εξακριβωθή, το πρόσωπον τούτο υπόκειται, επιπροσθέτως προς το ποσόν του κανονικού φόρου, εις πληρωμήν ποσού ίσου προς το εν δέκατον της διαφοράς μεταξύ του ποσού τον φόρου ως τούτο έχει τελικώς εξακριβωθή και τον ποσού του προσωρινού φόρου τον πληρωτέου ή πληρωθέντος σνμφώνως προς τας διατάξεις τον παρόντος Μέρους: Νοείται ότι αι διατάξεις τον παρόντος εδαφίου δεν εφαρμόζονται εις περίπτωσιν καθ' ην πρόσωπον τι αμφισβητεί επί Δικαστηρίω την εις αυτό επιβληθείσαν φορολογίαν επί νομικού σημείου μη εισέτι αποφασισθέντος." 3366 4Α.Λ.Δ. Interbusiness Ltd v. Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. cars Ltd ν.Δημοκρατίας(Προσφυγή 954/89 και 955/8931/1/1991), Απόστολος Σωτηρίου Ατό ν. Δημοκρατίας (Προσφυγή 456/86 - 13/2/1991), Διευθυντής Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ν. ΘρασύβουλουΓεωργιάδη 5
(1988)2 C.L.R.74, και θράσος Γεωργιάδης ν. Διευθυντή Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων
(1989)2 Α.Α.Δ. 367, κρίνω ότι η επιβολή της επίδικης πρόσθετης επιβάρυνσης δεν παραβιάζει οποιαδήποτε από τις συνταγματικές διατάξειςπουεπικαλείταιοκ.Κακογιάννης. 10 Για τους λόγους που έχω εκθέσει πιο πάνω, η προσφυγή επιτυγχάνει καιοι προσβαλλόμενες φορολογίες ακυρώνονται. Λόγω του ιδιαίτερου ενδιαφέροντος των νομικών ζητημάτων που έχουν εγερθεί στην παρούσα 15 υπόθεση, δεν εκδίδω οποιαδήποτε διαταγήαναφορικά με τα έξοδα. Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται χωρίς έξοδα. 3367