(1992)28Σεπτεμβρίου,1992 [ΠΙΚΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ, 13,15,18,28,169ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ABDOLALI KADIVARI, ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΣ,ΚΑΙ/ΗΜΕΣΩΤΗΣ ΠΛΗΣΙΕΣΤΕΡΑΣΦΙΛΗΣΤΟΥ ΞΕΝΙΑΣΣΤΑΥΡΙΝΙΔΟΥ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,ΚΑΙ/ΗΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝΥΠΟ ΤΗΝΙΔΙΟΤΗΤΑ ΑΥΤΟΥ ΩΣΠΡΩΤΟΥΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑ ΝΑΣΤΕΥΣΕΩΣ ΚΑΙ/ΗΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 435/92). Αναθεωρητική Έφεση— Αίτηση για αναστολή πρωτόδικης απόφασης — Η περίπτωση αιτήσεως αναστολής της ισχύος επικυρωτικής πρωτόδικης απόφασης — Νομοθετικό και νομολογιακό πλαίσιο δικαιώματος εφέσεως και αναστολής δικαστικών αποφάσεων εκδοθέντων σνμφώνως του Άρθρου 146 του Συντάγματος — * Αναστολή ισχύος διοικητικής πράξης λόγω ασκήσεως προσφυγής και της επ' αυτής απόφασης λόγω ασκήσεως εφέσεως — Η αναστολή της βεβαίωσης διοικητικής πράξης δεν μπορεί να επιφέρει αφ' εαυτής των αναστολή της εκτέλεσης της επικυρωθείσας διοικητικής πράξης — Ταπορίσματα της Wilson *" /. Church(Νο.1) και η αναγωγή στο απαγορευτικό διάταγμα του Εφετείου — Νομοθετικόέρεισμα. Αναθεωρητική Έφεση— Αίτηση για αναστολή πρωτόδικης απόφασης — Απέλαση — Αναστολή εκτελέσεως επικυρωτικής του 15 διατάγματος απελάσεως δικαστικής απόφασης δεν αναιρεί την εκτελεστότητα του διατάγματος — Ούτε αναβιώνει το προσωρινό διάταγμα αναστολής της εκτέλεσης του διατάγματος απελάσεως πον είχε εκδοθεί εκκρεμούσης της δίκης και έληξεμε την έκδοση τηςαπόφασης — Πεδίο ενεργείαςμόνο στο εφετείο. 20 3420 4 Χ.ΑΛ. Kadivariv. Δημοκρατίας Ο αιτητής ζήτησε μετηναίτηση τηναναστολή εκτέλεσηςτης πρωτόδικης δικαστικής απόφασηςπου δενακύρωσε τοσεβάρος του διάταγμααπελάσεως.Τέτοια αίτησηαναστολής επικυρωτικής αποφάσεως δενείχε αντιμετωπιστεί ποτέ στο παρελθόν απότο Δικαστήριο. Στα πλαίσια τηςακρόασης τηςαιτήσεως εξετάστηκε και το ζήτημα ανθαμπορούσε ναέχει οποιεσδήποτε πρακτικές συνέπειες ηαποδοχήτης. 10 15 20 *•* 30 35 40 45 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την αίτηση, αποφάσισεότι:
- Ηαναστολή τηςβεβαίωσης διοικητικής πράξης δενμπορεί να επιφέρει αφ'εαυτής την αναστολή της εκτέλεσης της επικυρωθείσαςδιοικητικήςπράξης. Παρόμοιο θέμα εφαρμογής των θεσμικών διατάξεων που αντιστοιχούν στη Δ35, Θ18, πουαποτέλεσαν τοθεμέλιογια τη διάρθρωση τουδικού μαςθεσμικού πλαισίου (Ord. 58 r.12 των παλαιών αγγλικών θεσμών), αντιμετωπίστηκε και στηνΑγγλία. Ησχετική απόφασηείναιη Wilson v.Church (Νο.1)διατηρεί την ισχύ τηςκαιδιαφωτίζει ως προςτην ευχέρεια αναστολής δικαστικής απόφασης,ηοποία αφήνει ανεπηρέαστητηνκατάστασηπραγμάτων πουίσχυε πριντην έγερση της αγωγής. Στην Wilsonαποφασίστηκε ότι δεν παρέχεται ευχέρεια βάσει των αγγλικών διατάξεωνπου αντιστοιχούν στη Δ35, ©18για την αναστολή εκτέλεσης πρωτόδικης απόφασης όπου η αγωγή απορρίπτεται. Ο λόγος έγκειται στοότιηαναστολή αφήνει αμετάβλητη την κατάσταση που επικρατούσε πριν την έκδοση της απόφασης. Αν η δικαστική απόφαση με την οποία απορρίπτεταιηαγωγήσυνοδεύεται απόοποιαδήποτεθετική διαταγή,όπως είναιη διαταγήγιαταέξοδα,το μέρος εκείνο τηςαπόφασης μπορεί ναανασταλεί. Η αναστολή, βάσει της Δ35, 018 (καιτων αντιστοίχων Αγγλικών θεσμών), έχει ως αποκλειστικό αντικείμενοτην εκτέλεση της δικαστικής απόφασης. Αν ο επιδιωκόμενος σκοπός, διευκρινίζεται στη Wilson, είναι η έκδοση απαγορευτικού διατάγματος μετοοποίο ναεμποδίζεταιη διασάλευση του προ της αγωγής καθεστώτος πραγμάτων,η μόνη θεραπεία είναι η έκδοση συντηρητικού διατάγματος απότο Εφετείο.
- Στο τομέα τηςδευτεροβάθμιας πολιτικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, παρέχεται δικαιοδοσία γιατην 3421 Kadivariv.Δημοκρατίας
(1992)έκδοση απαγορευτικού διατάγματος δυνάμει του Αρθρου 32
(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου, 1960 (Ν. 14/60). Ενδεχομένως, και OLδιατάξεις του Κ13 των περί Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου Θεσμών του 1962, παρέχουν ανάλογη δικαιοδοσία. Το θέμα δεν εγείρεται ενώπιον μου καιδεθατοδιερευνήσω. Αναστολή εκτέλεσης της εκδοθείσας δικαστικής απόφασηςδεν αναιρεί την εκτελεστότητα του διατάγματος απέλασης. Ούτε η αναστολή μπορεί να αναβιώσει το προσωρινό διάταγμαβάσει του * " οποίου αναστάληκε η εκτέλεση του διατάγματος απέλασης εκκρεμούσης τηςδίκης.Τοδιάταγμαεκείνο έληξεμετηνέκδοσητης απόφασης του Δικαστηρίου. Μόνο το Εφετείο θα μπορούσε να εκδώσει τέτοιο διάταγμα, δεδομένου ότι διαπιστώνεται ότι ^~ παρέχεταιδικαιοδοσία. Ηαίτηση απορρίπτεται. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Ορφανίδηςκαι Αλλοι ν.Δημοκρατίας
(1992)3AAA. 44Wilson v.Church (No.l) [1879] 11 Ch. D57625 Wilson v.Church (No.2)[1879] 12Ch. D.454· Otto v.LindFord [1881] 18 Ch.D.394. Αίτηση. 30 Αίτηση σε προσφυγή με την οποία ο αιτητής ζητά αναστολή της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ημερομηνίας 28/8/92, με την οποία διατάχθηκε η απέλαση του. 35 Ε. Ευσταθίου καιΚ. Ευσταθίου, γιατοναιτητή. Μ. Τσαγγαρίδης,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους καθ'ωνη αίτηση. 40 Cur.adv.vult. ΠΙΚΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Πριν επιληφθούμε της ουσίας,πρέπει να εξετάσουμε το θεσμικά παραδεκτό του αιτήματος για την αναστολή, ενόψει της 45 3422 4 Α.Α.Δ. Kadivari v.Δημοκρατίας Πικής,Δ. άσκησης έφεσης, επικυρωτικής απόφασης πουεκδίδεται στο πλαίσιο της αναθεωρητικής δικαιοδοσίαςπουπαρέχει το άρθρο 146.4(a)του Συντάγματος.Στο ερώτημα μου,αν μπορεί να έχει οποιεσδήποτε πρακτικές συνέπειες η 5 αναστολήτης εκτέλεσηςδικαστικής απόφασης,βεβαιωτικής της νομιμότητας τηςπροσβαλλόμενης θετικής διοικητικής πράξης, οι δικηγόροι έδωσαν διαφορετικές απαντήσεις-ο δικηγόρος της Δημοκρατίας αρνητική, ο δικηγόρος του αιτητήκαταφατική. Ήταν σύμφωνοι όμως ότι τοθέμααυτό 10 δεν αποφασίστηκε σε καμιά προηγουμένη απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ούτε η Ελληνική ούτε η Γαλλική νομολογία δεν διαφωτίζει το θέμα, όπως ανέφεραν οι συνήγοροι, γι' αυτόδεν μπορεί ν' αντληθεί καθοδήγησηαπό καμιά από εκείνες τις πηγές του δικαίου. Η απουσία 15 στοιχείων παραλληλισμού ίσως οφείλεται στην ιδιομορφία των κανόνων που προσδιορίζουν το πλαίσιο και διέπουν την άσκηση έφεσης εναντίον αποφάσεων αναθεωρητικής δικαιοδοσίας στην Κύπρο. Αυτοί βασίζονται στους θεσμικούς κανόνες που διέπουν και ρυθμίζουν την άσκηση 20 έφεσης στον τομέατηςπολιτικής δικαιοδοσίας. Το δικαίωμα έφεσης στο πεδίο της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας αντλείται από τιςδιατάξεις τηςεπιφύλαξης του άρθρου 11
(2)του περί Απονομής xx\c Δικαιοσύνης 25 ΑΙοικίλαι Διατάξεις'* Νόιχου του 1964 (Ν. 33/64), και διέπεται από τον Περί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσίαΐ Διαδικαστικό Κανονισμό του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1964.ο οποίος θεσμοθετεί τις πρόνοιες της Δ35 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών 30 Κανονισμών, τηρουμένων τωναναλογιών,ως τον ισχύοντα κανόνα. Οι αναλογίες που πρέπει νατηρούνται αφορούν τις ιδιομορφίες των δικαστικών αποφάσεων στον τομέα της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας, και τηνανάγκη ένθεσης τους στο πλαίσιο της Δ
- Δε διευρύνεται όμως, ούτε 35 μεταβάλλεται το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ασκείται η έφεση, και μπορεί να επιδιωχθεί η αναστολή, εκκρεμούσης της έφεσης, της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεωνπουεκδίδονται βάσει τουάρθρου
- 40 Το δικονομικό πλαίσιο πουδιέπει την αναστολή της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων που εκδίδονται βάσει του άρθρου 146, είναι, όπως έχει αυθεντικά αποφασιστεί από τηνΟλομέλεια, εκείνο που προβλέπεται 3423 Πικής,Δ. Kadivariν.Δημοκρατίας
(1992)από τη Δ35, Θ18 - Ορφανίδηςκαι 'Αλλοι ν. Δημοκρατίας
(1992)3 Α.Α.Δ.
- Στην απόφαση, ρητά αναφέρεται ότι χωρεί η αναστολή της εκτέλεσης ακυρωτικής απόφασης που εκδίδεταιβάσειτουάρθρου 146.4(β).Μετην αναστολή της ακύρωσης διατηρείται σε ισχύ, μέχρι την 5 αποπεράτωση της έφεσης, η ακυρωθείσα διοικητική πράξη. Η εκτελεστότητα τηςδιοικητικής απόφασηςήπράξης η οποία τίθεται προς αναθεώρηση, δε συναρτάται με τη 10 δικαστικήεπικύρωση. Η διαδικασία βάσει του άρθρου .146, έχει ως αντικείμενο την αναθεώρησητηςνομιμότητας τηςπράξης, και όπου καταφαίνεταιη αντινομία της προς το δίκαιο, 15 την ακύρωση της. Ηάσκηση προσφυγής δεν επιφέρει την αναστολή της εκκαλούμενης απόφασης υπέρ της οποίας ισχύει το τεκμήριο της νομιμότητας. Εκκρεμούσης της προσφυγής, η προσβαλλόμενη θετική απόφασημπορεί να ανασταλεί μόνο με διάταγμα του δικαστηρίου που 20 εκδίδεται βάσει του Κ13 των περί Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίουθεσμών του
- Ούτε ηέφεσηεπιφέρει την αναστολήτηςαπόφασηςπου εφεσιβάλλεται, όπως προβλέπει η Δ35, Θ18 και 25 διακηρήττει η πρόσφατη απόφαση στην Ορφανίδης. Το αντικείμενο της Δ35, Θ18 δεν είναι η αναστολή, όπως επισημαίνεται στην Ορφανίδης,της διαδικασίας για τον έλεγχο της νομιμότητας της πράξης ή απόφασης που προσβάλλεται με την προσφυγή, αλλά η αναστολή της 30 εκτέλεσης της εκδοθείσας δικαστικής απόφασης. Ο κ. Ευσταθίου υπέβαλε ότι η ευχέρεια αναστολής, βάσει της. Δ35, Θ18, δεν περιορίζεται μόνο στην εκτέλεση της δικαστικής απόφασηςαλλά επεκτείνεται και σεδικαστικά μέτρα που μπορεί να ληφθούν δυνάμει της εκκαλούμενης 35 απόφασης, γεγονός που διευρύνει τη δικαιοδοσία αναστολής και σε μέτρα άλλα από αυτή τούτη την εκτέλεση της απόφασης. Δε συμφωνώ. Η πρόνοια αυτή δεν αλλοιώνει το πλαίσιο της Δ35, Θ18 πουαναφέρεται στην αναστολή της εκτέλεσης υπό έφεση απόφασης· ό,τι 40 διευκρινίζει είναι ότι η αναστολή μπορεί να είναι, εκτός από γενική,και ειδική,δηλαδή ν'αναστέλλει, εκκρεμούσης της έφεσης,συγκεκριμένα μέτραεκτέλεσης. 3424 4Α.Α.Δ. 5 Kadivariv.Δημοκρατίας Πικής,Δ. Η επικυρωτική απόφαση που εκδίδεται βάσει του άρθρου 146.4(a)έχειως λόγοτηβεβαίωσητης νομιμότητας της επίδικης διοικητικής απόφασης ή πράξης. Δεν επαυξάνει, ούτε μεοποιοδήποτε τρόπο, αναμορφώνει την εκτελεστότητα της επικυρούμενης πράξης.Ηαναστολή της βεβαίωσης διοικητικής πράξης δεν μπορεί ναεπιφέρει αφ' εαυτής την αναστολή της εκτέλεσης της επικυρωθείσας διοικητικήςπράξης. 10 Παρόμοιο θέμα εφαρμογής των θεσμικών διατάξεων που αντιστοιχούν στη Δ35, Θ18, που αποτέλεσαν το θεμέλιο για τη διάρθρωση του δικού μας θεσμικού πλαισίου (Ord. 58 r.12 των παλαιών αγγλικών θεσμών), αντιμετωπίστηκε και στην Αγγλία. Η σχετική απόφαση 15 είναι η Wilson v. Church(Νο.1)[1879] 11 Ch. D. 576, η οποία, όπως διαπιστώνεται στοAnnual Practice (βλ. An nual Practice 1958, Vol. 1, p.1697, καιAnnual Practice1967, 59/13/1, p. 770), διατηρεί τηνισχύ τηςκαι διαφωτίζειως προς την ευχέρεια αναστολής δικαστικής απόφασης, η 20 οποίααφήνει ανεπηρέαστητηνκατάστασηπραγμάτωνπου ίσχυε πριν την έγερση της αγωγής. Στη Wilson αποφασίστηκε ότι δεν παρέχεται ευχέρεια βάσει των αγγλικών διατάξεων που αντιστοιχούν στηΔ35,Θ18 για την αναστολή εκτέλεσης πρωτόδικης απόφασης όπου η 25 αγωγήαπορρίπτεται.Ολόγος έγκειται στο ότι ηαναστολή αφήνει αμετάβλητη την κατάσταση πουεπικρατούσε πριν την έκδοση της απόφασης.Ανηδικαστικήαπόφαση μετην οποία απορρίπτεται η αγωγή συνοδεύεται από οποιαδήποτε θετική διαταγή, όπως είναι ηδιαταγήγια τα 30 έξοδα,το μέρος εκείνο της απόφασηςμπορεί να ανασταλεί [βλ. Wilsonv.Church (Νο.2) [1879] 12 Ch.D.454, και Otto v.Lindford[1881]18Ch.D. 394]. Στη Wilsonv.Church (Νο.ί) (ανωτέρω),υποδεικνύεται 35 ότι το μόνο μέσογια τηδιατήρηση του προϋπάρχοντος της απορριφθείσας αγωγής καθεστώτος πραγμάτων είναι η έκδοση συντηρητικού διατάγματος από το Εφετείο. Ο λόγος της απόφασης αυτής είναι ότι η αναστολή της εκτέλεσης δικαστικής απόφασης δεν είναι υποκατάστατο 40 απαγορευτικού διατάγματος για τη διατήρηση της κατάστασης πραγμάτων που ίσχυε πριν την έγερσητης αγωγής. Η αναστολή, βάσει της Δ35, 018 (καιτων αντίστοιχων Αγγλικών θεσμών), έχει ως αποκλειστικό 3425 Πικής, Α. Kadlvariν.Δημοκρατίας
(1992)αντικείμενο την εκτέλεσητης δικαστικής απόφασης.Αν ο επιδιωκόμενος σκοπός,διευκρινίζεταιστη Wilson, είναιη έκδοση απαγορευτικού διατάγματος με το οποίο να εμποδίζεται η διασάλευση του προ της αγωγής καθεστώτος πραγμάτων, η μόνη θεραπείαείναι ηέκδοση 5 συντηρητικού διατάγματοςαπότοΕφετείο. Στον τομέα της δευτεροβάθμιας πολιτικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, παρέχεται δικαιοδοσία για την έκδοση απαγορευτικού διατάγματος 10 δυνάμει του άρθρου32
(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου. 1960 (Ν. 14/60). Ενδεχομένως, και οι διατάξεις του Κ13 τωνπερί Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου Θεσμών του 1962. παρέχουν ανάλογη δικαιοδοσία. Το θέμα δεν εγείρεται ενώπιον μουκαιδεθατοδιερευνήσω. 15 Ό,τι διαπιστώνω είναι ότι αναστολή εκτέλεσης της εκδοθείσας δικαστικής απόφασης δεν αναιρεί την εκτελεστότητα του διατάγματος απέλασης. Ούτε η αναστολή μπορεί να αναβιώσει το προσωρινό διάταγμα 20 βάσειτουοποίουαναστάληκεη εκτέλεση τουδιατάγματος απέλασης εκκρεμούσης της δίκης. Το διάταγμα εκείνο έληξε με την έκδοση της απόφασηςτου Δικαστηρίου. Για τους λόγους που έχουμε εξηγήσει, μόνο το Εφετείο θα μπορούσε να εκδώσει τέτοιο διάταγμα, δεδομένου ότι 25 διαπιστώνεταιότιπαρέχεταιδικαιοδοσία. Ηαίτηση απορρίπτεται. Πριν τελειώσω, θεωρώ σωστό να αναφέρω τα εξής : 30 Φαίνεται ότι είναι η πρώτη φορά που το Δικαστήριο αντιμετώπισε αίτηματης μορφής που ηγέρθησ' αυτήτην υπόθεση. Με την απόρριψη της αίτησης, εκλείπει κάθε εμπόδιο γιατην εκτέλεσητου διατάγματοςαπέλασης.Το θεωρώόμωςσωστόν'αναφέρωότι είναιη άποψημουότι, 35 εφόσον υποβληθεί στις επόμενες λίγες μέρες (τοαργότερο σε 5 μέρες) αίτηση στο Εφετείο για την έκδοση συντηρητικού διατάγματος,θαήτανορθόγιατις Αρχέςν' αναμένουν την έκβαση της αίτησης πριν εκτελέσουν το διάταγμα απέλασης.Τολμώ να εκφράσωαυτήτην άποψη ^" ενόψει των ισχυρισμών του αιτητή για τους κινδύνους 1 πουθ αντιμετωπίσει αναπελαθείστηχώρατου. Ηαίτησηαπορρίπτεται.