4ΑΑ.Δ. 28Σεπτεμβρίου, 1992 [ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Δ/στης] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ25,28, 35 ΚΑΙ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ, Αιτητής, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΚΤΗΜΑΤΟΜΕΣΙΤΩΝ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 465/90). 5 Οι Περί Κτηματομεσιτών Νόμοι του 1987-1989 — Αρθρο 6
(1)(στ) (του Νόμου 66/87, ως τροποποιήθηκε)— Σαφές από τις διατάξεις του Άρθρον ότι μπορεί να γίνει εξαίρεση στα απαιτούμενα προσόντα τον Άρθρου 6
(1)του Νόμου εφόσον ο αιτητής αποδείξει πως είχε κύριο επάγγελματουεκείνοτουκτηματομεσίτηκατάτηνέναρξητης ισχύοςτονΝόμον — Οαιτητήςφέρειτοβάρος αντής τηςαπόδειξης. Αναθεωρητική Δικαιοδοσία Ανωτάτον Δικαστηρίου — Δικαστικός Έλεγχος— ΕπέμβασηΔικαστηρίου. 10 Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα — Αρθρο 25.1 — Κατοχύρωση του δικαιώματος ασκήσεωςεπαγγέλματος—Περιορισμοί. 15 Συνταγματικό Δίκαιο — Συνταγματικότητα Νόμον — Οι Περί Κτηματομεσιτών Νόμοι του 1987-1989 — Δεν μπορεί να θεωρηθεί πως ο Νόμος αυτόςπροσβάλλειμεοποιοδήποτε τρόπο το Αρθρο 28 του Σνντάγματος, δηλαδή ότι με τις πρόνοιες τον δημιονργεί οποιαδήποτε δυσμενήδιάκρισηέναντι οποιουδήποτε. 20 ο αιτητής προσέβαλε με την προσφυγή την απόρριψη του αιτήματος του να εγγραφεί στο Μητρώο των Κτηματομεσιτών, θέτοντας μεταξύ άλλων και θέμα συνταγματικότηταςτου σχετικού νόμου. 25 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισε ότι: 3431 Χριστοδουλίδηςν.Συμβ.Εγγρ.Κτημστ/σιτών
(1992)1.Από τις πρόνοιες τουΑρθρου 6
(1)(στ)του Ν.66/87 προκύπτει καθαρά πως μπορεί να γίνει εξαίρεση στα απαιτούμενα προσόντα, όπως περιγράφονταιστο Αρθρο 6
(10)τουΝόμου 66/87, εφόσον οαιτητής αποδείξει πως είχε κύριο επάγγελμα τουεκείνο τουκτηματομεσίτηκατάτηνέναρξητης ισχύος του 5 Νόμου.Ο αιτητήςφέρει το βάροςτης αποδείξεως αυτής. Στη προκειμένη περίπτωσηοαιτητήςπαρέλειψε νααποδείξει ή να προσκομίσει οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τηναίτηση του. 10 Δεν υπήρχε χώρος για περαιτέρω έρευνα επί του σημείου αυτού από τους καθ' ων η αίτηση ούτε παρέλειψαν να αιτιολογήσουν τηναπόφασητους. Η απόφασητουςβρίσκεται στους ειδικούς φακέλους και με μια απλή ανάγνωση κανείς μπορεί να βρει το αιτιολογικό της άρνησης των καθ' ων η 15 αίτηση στην εγγραφή του αιτητή στο Μητρώο των Κτηματομεσιτών.
- Η απόφαση λήφθηκε σύμφωνα με το Νόμο και την υπό του Νόμου προβλεπόμενη διαδικασία. Η απόφαση ήταν λογικά 20 εφικτή και το Δικαστήριο τούτο, όπως έχει τονίσει πολλές φορές, δεν επεμβαίνει, εκτός εάν υπάρχει αυθαιρεσία σε μια απόφαση και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί η απόφαση των καθ'ων ηαίτησησαναυθαίρετηήαδικαιολόγητη,παράνομηή πως λήφθηκε ύστερααπό πλάνηπερίτο Νόμοή ταπράγματα. 25 Απλά το Συμβούλιο θέλησε να έχει πιο συγκεκριμένες αποδείξειςωςπροςτηνεργασίατουαιτητή.Ήταν υποχρέωση του ίδιου του αιτητή να προσκομίσει τέτοια μαρτυρία. Δεν την προσκόμισε και με ταυπάρχονταστοιχεία το Συμβούλιο δεν ικανοποιήθηκε ότι πληρούσε τους όρους που προνοεί ο 30 Νόμος.
- Το δικαίωμα άσκησης οποιουδήποτε επαγγέλματος και το δικαίωμαοποιουδήποτεπολίτηναεπιδίδεταισεαπασχόληση, εμπορία ήάλλη εργασίαστηΔημοκρατία,κατοχυρώνεταιαπό 35 τοΆρθρο25,παράγραφος 1 τουΣυντάγματος. Η άσκηση όμως αυτού του δικαιώματος μπορεί να υπαχθεί στους υπό του Νόμου τιθέμενους "όρους, περιορισμούς η διατυπώσεις αναφερόμενους αποκλειστικώς εις τα συνήθως 40 απαιτούμενα διά την άσκησιν οποιουδήποτε επαγγέλματος προσόντα ή οίτινες είναι απαραίτητοι μόνο προς το συμφέρον της ασφαλείαςτηςΔημοκρατίας"κλπ." 3432 4 ΑΛΛ. 10 Χριστοδουλίδηςν.Συμβ.Εγγρ. Κτηματ/σιτών Αναμφίβολα χρειάζονται ορισμένα προσόντα για να ασκήσει ένας το επάγγελμα του κτηματομεσίτη. Οι κατάλληλες γνώσεις και πείρα είναι απαραίτητα στοιχεία για την άσκησητου επαγγέλματος τουκτηματομεσίτη,όπως είναι ο καλός χαρακτήρας και η τιμιότητα. Το κοινό που συναλλάττεται με την αγοραπωλησία της γης πρέπει να προστατευθεί από ανθρώπους οι οποίοι είναι επαγγελματίες και υπόλογοι στο επαγγελματικό τους σώμα για οποιαδήποτεατασθαλία,παράλειψηήαμέλεια. 20 Έχω εξετάσει με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή τις πρόνοιες του σχετικού Νόμου.Πιστεύω πως οι περιορισμοί που έχουν τεθεί αναφέρονται αποκλειστικά στα συνήθως απαιτούμενα για την άσκηση οποιουδήποτε επαγγέλματος προσόντα και δεν είναι δυσανάλογοι προς το σκοπό που αποβλέπουν να εξυπηρετήσουν καικατ' επέκτασηδε μπορεί να θεωρηθούν ως αντισυνταγματικοί. Ο Νόμος αυτόςκαθ' εαυτός είναι ρυθμιστικός και οι περιορισμοί που τίθενται είναι λογικοί και δίκαιοι για την προστασία του επαγγέλματοςκαιτουκοινού. 25
- Δεν μπορεί να θεωρηθεί πως ο Νόμος αυτός προσβάλλει με οποιοδήποτε τρόπο το Αρθρο 28 του Συντάγματος δηλαδή ότι με τις πρόνοιες του δημιουργεί οποιαδήποτε δυσμενή διάκρισηέναντιοποιουδήποτε. 15 Ηπροσφνγή απορρίπτεται μεέξοδα. Προσφυγή. Προσφυγή κατάτης απόφασης των καθ' ων ηαίτηση με την οποία απέρριψαν αίτηση του αιτητή για εγγραφή του στο Μητρώο των Κτηματομεσιτών. 35 Λ. Παναγιώτον,γιατοναιτητή. Α. Γεωργιάόης για Γ. Ερωτοκρίτον, για τους καθ'ων η αίτηση. 40 Ε. Μιχαήλ (κα), εμφανίζεται για να ακούσει" την , απόφαση. Cur. adv.vult. 3433 Χριστοδονλίδης ν.Συμβ. Εγγρ. Κτηματ/σιτών
(1992)ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Στις 18/12/1989ο αιτητής εκλήθη σε συνέντευξη από το Συμβούλιο Εγγραφής Κτηματομεσιτών σε σχέσημε αίτηση του για εγγραφή ως κτηματομεσίτης, δυνάμει των Περί Κτηματομεσιτών Νόμωντου 1987-1989. 5 Στη συνέντευξη του κατέθεσε τα στοιχεία εκείνα που κατά τη γνώμη του υπεστήριζαν την αίτηση του για εγγραφή στο Μητρώο των Κτηματομεσιτών. Υποσχέθηκε δεναπροσκομίσει συμπληρωματικά αποδεικτικάστοιχεία 10 που θαέτειναν να αποδείξουν ότι το κύριο επάγγελμα του από το Μάιο του 1987 ήταν εκείνο του κτηματομεσίτη. Τέτοια στοιχεία θα ήταν κατάλογος πωλήσεων και ενοικιάσεων, ονόματα και διευθύνσεις πωλητών και αγοραστών, προμήθειες, δήλωση από το φόρο 15 εισοδήματος, κοινωνικές ασφαλίσεις και επαγγελματική άδεια. Στις 29/3/1990οι καθ' ων η αίτηση επανεξετάζουν την αίτηση του αιτητή και την απορρίπτουν με το 20 δικαιολογητικό ότι το Συμβούλιο, από τα στοιχεία που είχε ενώπιον του, δεν επείσθη ότι κατά· την ημέρα της ενάρξεως της ισχύος τουΝόμουοαιτητής εξασκούσε κατά κύριο λόγο το επάγγελμα του κτηματομεσίτη. Είναι εναντίον αυτής της αποφάσεως που στρέφεται η αίτηση 25 αυτή. Κατάτον ισχυρισμό τουαιτητήηαπόφαση των καθ' ων η αίτηση είναι αντίθετη προς το Νόμο και λήφθηκε χωρίς τη δέουσα έρευνα και δεν είναι αιτιολογημένη. Κατά τον 30 ισχυρισμό του αιτητή η απόφαση αυτή είναι προϊόν πλάνης περί τα πράγματα και το Νόμο γιατί δεν ελήφθησαν υπόψη ουσιώδη στοιχεία ήελήφθησαν στοιχεία άσχετα και τελικά πως η πράξη αυτή λήφθηκε καθ' υπέρβασηή/καικατάχρησηεξουσίας καιαποτελεί δυσμενή 35 διάκριση. Οι δικηγόροι και από τις δύο πλευρές με γραπτές αγορεύσεις των έχουν ενδιατρίψει λεπτομερώς στα διάφορα γεγονότα και το Νόμο που περιβάλλουν την υπόθεση. 40 Έχω εξετάσει τις διάφορες εισηγήσεις των δικηγόρων. Ως προς την εισήγησητουδικηγόρουτουαιτητήότι είχετα προσόντα που προβλέπονται από τον Περί 3434 4 Α.ΛΑ, Χριστοδουλίδηςν.Συμβ.Εγγρ.Κτηματ/σιτών Παπαδόπουλος, Α. Κτηματομεσιτών Νόμο66/87καιειδικώςαπότοάρθρο 6, η έρευνα επικεντρώνεται ειδικά στο άρθρο 6
(1)(στ) του Νόμου 66/87,όπως αυτό τροποποιήθηκε με τους Νόμους 160/88,άρθρο2(α) και 216/88,άρθρο 3(α).Το άρθρο 6
(1)5 (στ)όπωςτροποποιήθηκεαναφέρει: "(στ) έχει δεκαετήπείρανπερί την κτηματομεσιτικήν εργασίαν: 10 15 20 Νοείταιότι πρόσωπαταοποίακατέχουσι δίπλωμαή πτυχίον ανεγνωρισμένου πανεπιστημίου ή ανεγνωρισμένου επαγγελματικού σώματος εις συναφή προς την άσκησιν του επαγγέλματος του κτηματομεσίτου θέματα εξαιρούνται των διατάξεων των παραγράφων (β)και(στ): Νοείται περαιτέρω ότι πρόσωπα άτινα δύνανταινα αποδείξωσιν ότι κατά την ημερομηνίαν ενάρξεως της ισχύος τουπαρόντοςΝόμουήσκουν κατάκύριον λόγον το επάγγελμα του Κτηματομεσίτου δεν είναι απαραίτητον όπως έχωσι τα εν ταις παραγράφοις(β) και (στ)αναφερόμεναπροσόντα." Από τις πιο πάνω πρόνοιες προκύπτει καθαρά πως 25 μπορεί να γίνει εξαίρεση στα απαιτούμενα προσόντα, όπως περιγράφονται στο άρθρο 6
(1)του Νόμου 66/87, εφόσον ο αιτητήςαποδείξει πωςείχεκύριο επάγγελμα του εκείνοτου κτηματομεσίτη κατά την έναρξητης ισχύος του Νόμου. Ο αιτητής φέρει το βάρος της αποδείξεως αυτής. 30 Στην προκειμένη περίπτωση ο αιτητής παρέλειψε να αποδείξει ή να προσκομίσει οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία πουναυποστηρίζουν τηναίτησητου. Δε νομίζω ότι υπήρχεχώρος για περαιτέρω έρευνα επί 35 του σημείου αυτού από τους καθ' ων η αίτηση και ούτε πως οι αιτητές παρέλειψαν να αιτιολογήσουν την απόφασητους. Ηαπόφαση τους βρίσκεται στους ειδικούς φακέλους και με μια απλήανάγνωση ένας μπορεί να βρει το αιτιολογικό της άρνησης των καθ' ων η αίτηση στην 40 εγγραφήτουαιτητή στο Μητρώοτων Κτηματομεσιτών. Κατ' ακολουθία, από τα πιο πάνω ευρήματα μου, προκύπτει σαφώς πως δεν υπήρξε πλάνη περί τα 3435 Παπαδόπουλος,Δ. Χριστοδουλίδης ν.Συμβ.Εγγρ.Κτηματ/σιτών
(1992)πράγματα και το Νόμο, ούτε και φαίνεται οπουδήποτε, ούτε έχουν προσκομισθεί τέτοια στοιχεία που να τείνουν να αποδείξουν ή να υποστηρίξουν την εισήγηση του αιτητή πως κατά την απόφαση ελήφθησαν υπόψη πράγματα που δεν έπρεπε ή δεν ελήφθησαν άλλα που 5 έπρεπε. Η απόφασηλήφθηκε σύμφωνα με το Νόμο και την υπό του Νόμου προβλεπομένη διαδικασία. Η απόφαση ήταν λογικά εφικτή καιτο Δικαστήριο τούτο,όπως έχειτονίσει 10 πολλές φορές, δεν επεμβαίνει εκτός εάν υπάρχει αυθαιρεσία σε μια απόφαση και, όπως αναφέρω πιο πάνω,δε μπορεί ναχαρακτηριστεί ηαπόφαση των καθ' ων ηαίτηση σαν αυθαίρετηήαδικαιολόγητη,παράνομηήπως 15 λήφθηκε ύστερα απόπλάνηπερί το Νόμο ήτα πράγματα. Απλά το Συμβούλιο θέλησε να έχει πιο συγκεκριμένες αποδείξεις ως προς την εργασία του αιτητή. Ήταν υποχρέωση του ίδιου χον αιτητή να προσκομίσει τέτοια μαρτυρία. Δεν την προσκόμισε και με τα υπάρχοντα στοιχεία το Συμβούλιο δεν ικανοποιήθηκε ότι πληρούσε 20 τους όρους πουπρονοεί οΝόμος. Μια άλλησημαντική εισήγησηηοποίαυποβλήθηκε από τον ευπαίδευτο δικηγόρο του αιτητή στην αγόρευση του και σε αργότερο στάδιο ενώπιον του Δικαστηρίου, ήταν 25 πως ο Νόμος είναι αντισυνταγματικός. Το δικαίωμα άσκησης οποιουδήποτε επαγγέλματος και το δικαίωμα οποιουδήποτε πολίτη να επιδίδεται σε απασχόληση, εμπορία ή άλλη εργασία στη Δημοκρατία, 30 κατοχυρώνεται από το Άρθρο 25 παράγραφος 1 του Συντάγματος. Η άσκηση όμως αυτού του δικαιώματος μπορεί να υπαχθεί στους υπό του Νόμου τιθέμενους "όρους, 35 περιορισμούς ή διατυπώσεις αναφερομένους αποκλειστικώς εις τα συνήθως απαιτούμενα διά την άσκησιν οιουδήποτε επαγγέλματος προσόντα ή οίτινες είναι απαραίτητοιμόνο προς το συμφέρον της ασφαλείας της Δημοκρατίας ή της συνταγματικής τάξεως ή της 40 δημοσίας ασφαλείας ή της δημοσίας τάξεως ή της δημοσίας υγείας ή των δημοσίων ηθών ή της προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των ηγγυημένων υπό 3436 4Α.Α.Δ.Χριστοδουλίδης ν.Συμβ. Εγγρ.Κτηματ/σιτώνΠαπαδόπονλος, Α." του Συντάγματος εις οιονδήποτε πρόσωπον ή προς το δημόσιον συμφέρον υπό τον όρον ότι διατυπώσεις, όροι και περιορισμοί δεν θατίθενται διανόμου κατ' επίκλησιν του δημοσίου συμφέροντος εφ'όσον είναι αντίθετοι προς 5 τασυμφέροντα εκατέρας κοινότητος." Η βασικήερώτηση που πρέπει να απαντηθεί είναι κατά πόσο οι όροι καιοι περιορισμοί είναι τέτοιοι πουνα είναι απαραίτητοι για το σκοπό που αποβλέπουν να 10 εξυπηρετήσουν. Αναμφίβολα χρειάζονται ορισμένα προσόντα για να ασκήσει ένας το επάγγελμα του κτηματομεσίτη. Οι κατάλληλες γνώσεις και πείρα είναι απαραίτητα στοιχεία 15 για την άσκηση του επαγγέλματος του κτηματομεσίτη, όπως είναι οκαλός χαρακτήραςκαιητιμιότητα.Το κοινό που συναλλάττεται με την αγοραπωλησία της γης πρέπει να προστατευθεί από ανθρώπους οι οποίοι είναι επαγγελματίες και υπόλογοι στο επαγγελματικό τους 20 σώμα γιαοποιαδήποτεατασθαλία,παράλειψηήαμέλεια. Έχω εξετάσει με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή τις πρόνοιες του σχετικού Νόμου. Πιστεύω πως οι περιορισμοί που έχουν τεθεί αναφέρονται αποκλειστικά 25 στα συνήθως απαιτούμενα για την άσκηση οποιουδήποτε επαγγέλματος προσόντα και δεν είναι δυσανάλογοι προς το σκοπό που αποβλέπουν να εξυπηρετήσουν και κατ' επέκταση δε μπορεί να θεωρηθούν ως αντισυνταγματικοί. Ο Νόμος αυτός καθ' εαυτός είναι ρυθμιστικός και οι 30 περιορισμοί πουτίθενται είναι λογικοίκαιδίκαιοιγιατην προστασίατου επαγγέλματος καιτουκοινού. Κρίνω πως δε μπορεί να θεωρηθεί πως ο Νόμος αυτός προσβάλλει με οποιοδήποτε τρόπο το Άρθρο 28 του Συν35 τάγματος, δηλαδή ότι με τις πρόνοιες του δημιουργεί οποιαδήποτεδυσμενή διάκρισηέναντιοποιουδήποτε. 40 Για τους πιο πάνω λόγους, η προσφυγή απορρίπτεται μεέξοδα. Β προσφυγή απορρίπτεται με έξοδα. 3437