clr/1992/1992_4_3654.pdf

(1992)9Οκτωβρίου,1992 [ΠΟΠΑΤΖΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Δ.Α. ΠΑΠΑΠΩΡΓΗΣ, Αιτητής, ν. ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 423/91). Οι περί Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (Όροι Υπηρεσίας) Κανονισμοί του 1986(κ.λ.π.291/86) — Κανονισμός 42 σε αναφορά προς την παράγραφο 2

(2)του ΤρίτουΠίνακα — Περιεχόμενο ρύθμισης και ερμηνεία — Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται και σε προσφερθείσες από τον Αρχιμηχανικό και Γενικό Διευθυντή της Αρχής υπηρεσίες ο οποίος είναι και αυτός υπάλληλος υπό την έννοια του Καν, 2

(1). 5 Οι περί Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (Όροι Υπηρεσίας) Κανονισμοί του 1986(Κ.Δ.Π.291/86) — Κανονισμός 65— Η δυνάμει αυτού 10 εφαρμογή της παραγράφου 7της Εγκυκλίου αρ. 804 του Γενικού Διευθυντή Υπουργείου Οικονομικών — Ερμηνεία της παραγράφου 7της Εγκυκλίου και αποκλεισμός εφαρμογής της με βάση την ερμηνεία του Κανονισμού

1. 15 Διοικητικό Δίκαιο — Παραίτηση απο δικαίωμα — Αποποίηση ή εγκατάλειψη από τον πολίτη δικαιώματος στα πλαίσια του διοικητικού δικαίου — Ζήτημα περισσότερο πραγματικό παρά νομικό — Καθοδηγητική πάντοτε η αρχή ότι ησχετική αμφιβολία ενεργεί υπέρ του διοικούμενου — Τεκμήριο εναντίον της 20 εγκατάλειψης — Συνέπεια: τοβάρος της διοικήσεως να αποδείξει την αποποίηση ή εγκατάλειψη — Ειδικά το ζήτημα αποποιήσεως δημοσίου δικαιώματος — Η αμοιβή υπερωριακής εργασίας — Η γενική θεωρίακαι τα νομολογιακά πορίσματα — Τοπόρισμα στην εκδικασθείσα υπόθεση — Εκτός εάν απαγορεύεται ρητά από το 25 νόμο, η παραίτηση από το δημόσιο δικαίωμα είναι δυνατή αν ο 3654 4 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 Παπαγιώργηςν. ΑΗΚ δικαιούχος παραμελήσει την ενάσκηση του — Διάκριση της περίπτωσης της Μέλπως Γρηγορίον ν. Δήμου Λευκωσίας που αφορούσε θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες των οποίων η εγκατάλειψη δεν έχει εύνομα αποτελέσματα — Το δικαίωμα απαιτήσεωςκαι είσπραξηςαμοιβήςγια υπερωριακή εργασία είναι δημόσιοδικαίωμααλλά δενείναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα — Το δικαίωμα αποζημιώσεως για τυχόν υπερωρίες •δεν είναι καθολικό για όλους ανεξαίρετα τους υπαλλήλους — Υπαρκτές διαφορές μεταξύ κατωτέρων και ανωτέρων υπαλλήλων ως προς τους μισθοδοτικούς και άλλους όρους υπηρεσίας— Ανάλογη και η κρίση περί της συνταγματικότητος των διαφοροποιήσεων των επί μέρουςδικαιωμάτων. Ηπροσφυγή αφορούσε απορριπτικήτου αιτήματος του αιτητή γιακαταβολή αποζημιώσεως υπερωριακής εργασίας απόφασητων καθ'ων ηαίτηση. Οαιτητήςέχει ήδηαφυπηρετήσει απότηνκαθ'ης η αίτηση Αρχή Ηλεκτρισμού, αφού προηγουμένως υπηρέτησε για δέκα σχεδόν χρόνια ως Αρχιμηχανικός και Γενικός Διευθυντής της.Τοπρώτον μετά,τηναφυπηρέτησήτουαπαίτησεαπότηνΑρχή χην καταβολή της αμφισβητούμενης υπερωριακής αμοιβής για τη συμμετοχή του στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου της Αρχής κ.τ.τ. Στα πλαίσια της διαδικασίας ο αιτητής ισχυρίστηκε ότι δεν χωρούσε αποποίηση κλπ. απότο επίδικο δικαίωμα του, παρά την παράλειψη ασκήσεως του, αφού αυτό συνιστά δημόσιο δικαίωμα καιη αποποίησητου είναιανίσχυρη. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισεότι: 30 (0 Ο αιτητής στηρίζει την επί του προκειμένου απαίτηση του στον Κανονισμό 42 των περί Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (Όροι Υπηρεσίας) Κανονισμών του 1986 (ΚΔΠ 291/86), ο οποίος προνοεί ότι: 35 40 "
2. Εις τους υπαλλήλους θα καταβάλλωνται τα εν τω Τρίτω Πινάκιαναφερόμενα επιδόματα." Ανάμεσα στα καταβαλλόμενα στους υπαλλήλους της Αρχής επιδόματα περιλαμβάνεται και η υπερωριακή αμοιβή. Σχετική είναι η παράγραφος 2

(2)του Τρίτου Πίνακα, η οποία προνοεί ότι υπάλληλοι που "δυνατόν να κληθούν να διεξάγουν εργασίαν εκτός και επιπροσθέτως προς τας συνήθεις ώρας εργασίας εάν απαιτήσουν τούτο αι ανάγκαι της υπηρεσίας" δικαιούνται σε υπερωριακή αμοιβή ή,αν οι 3655 Παπαγιώργης v. ΑΗΚ

(1992)ίδιοι το ζητήσουν, σε ελεύθερο χρόνο που υπολογίζεται σύμφωνα μετις πρόνοιεςτης ίδιαςπαραγράφου. Η υπερωριακή αμοιβή, με βάση την πιο πάνω διάταξη, καταβάλλεται σε όλους τους υπαλλήλους της Αρχής, χωρίς 5 οποιαδήποτε εξαίρεση. Σύμφωναδε με τον Κανονισμό 2

(1)"υπάλληλος" σημαίνει "υπάλληλον κατέχοντα θέσιν εις την υπηρεσία ", "Υπηρεσία" σημαίνει "υπηρεσίαν εις την Αρχήν", "θέσις" σημαίνει "οργανικήν θέσιν εις την υπηρεσίαν της Αρχής και δεν περιλαμβάνει θέσιν μερικής ή 10 εκτάκτου απασχολήσεως", και "οργανική θέσις" σημαίνει "θέσιν ήτις εμφαίνεται εις τον πρώτον Πίνακα ως και εις την οργανική διάρθρωσιν". Η θέση του Αρχιμηχανικού και Γενικού Διευθυντή που κατείχε ο αιτητής,-εμφαίνεταιστον Πρώτον Πίνακα, κάτω από τον τίτλο "Α. 15 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΝΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ",μεαύξοντα αριθμό1. Δεν υπάρχει καμιά πρόνοια είτε στον περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμοείτε στους Κανονισμούς πουνα εξαιρεί τον Αρχιμηχανικό και Γενικό Διευθυντή της Αρχής απότο 20 γενικό ορισμό του όρου "Υπάλληλος". Αντίθετα, από το συνδυασμό των παραγράφων

(3)και

(7)του Κανονισμού 25, όπου γίνεται αναφορά,για σκοπούς αρχαιότητας,σε μισθοδοτικούς όρους καιπάγιουςμισθούς,προκύπτειότι ο Αρχιμηχανικός και Γενικός Διευθυντής συμπεριλαμβάνεται ^5 στους υπαλλήλουςτης Αρχής. Με βάση όλα τα πιο πάνω κρίνω ότι OL πρόνοιες του Κανονισμού 42 και του Τρίτου Πίνακα για καταβολή υπερωριακής αμοιβής στους υπαλλήλους της Αρχής 30 εφαρμόζονται στις επίδικες υπερωριακές υπηρεσίες που ο αιτητής πρόσφερε υπό την υπαλληλική ιδιότητα του ως Αρχιμηχανικού καιΓενικούΔιευθυντήτης Αρχής.

(2)Η πρόνοιατου Κανονισμού 65

(1)δενέχει εφαρμογήεφόσον J J υπάρχει στους Κανονισμούς της Αρχής πρόνοια για υπερωριακή εργασία και αμοιβή, ούτε έχει εφαρμογή η πρόνοια του Κανονισμού 65

(2)εφόσον δεν υπάρχει ασάφεια ή κενόν στους επί του προκειμένου Κανονισμούς της Αρχής. Από μόνο του το γεγονός ότι στους 40 Κανονισμούς αυτούς δεν έγινε ειδική πρόνοια που να εξαιρεί τον Αρχιμηχανικό ή οποιοδήποτε άλλο υπάλληλο της Αρχής από την πληρωμή υπερωριακής αμοιβής, δεν σημαίνει ότι υπάρχει ασάφειαή κενό που να δικαιολογεί 3656 4Α.Α.Δ. 5 Παπαγιώφγης v. ΑΗΚ την εφαρμογή των αντιστοίχων διατάξεων που ισχύουν στην δημόσια υπηρεσία. Και αν ακόμα είχε εφαρμογή η παράγραφος 7 της εγκυκλίου 804, το κείμενο της δεν δικαιολογεί την εισήγηση ότι αποκλείει την καταβολή υπερωριακής αμοιβής στον αιτητή σε όλες ανεξαίρετα τις περιπτώσεις. Η χρήση της φράσης "κατά κανόνα" στο κείμενο της παραγράφου 7 της Εγκυκλίου, σημαίνει ότι εναπόκειται στη διακριτικήευχέρεια της Αρχής να εγκρίνει ήόχι τηνκαταβολήτηςαιτούμενηςυπερωριακής αμοιβής. 10 15 20

(3)Το ζήτημα της αποποίησης κλπ. του δικαιώματος του αιτητή εν προκειμένω είναι ζήτημα περισσότερο πραγματικό παρά νομικό,το οποίο,οποτεδήποτε εγείρεται, αποφασίζεται με βάση τα ιδιαίτερα περιστατικά της συγκεκριμένης υπόθεσης, στο σύνολο τους, υπό το φως πάντοτε της αρχής σύμφωνα με την οποία η ύπαρξη αμφιβολίας επί του προκειμένου ευεργετεί το διοικούμενο λόγω της ύπαρξης τεκμηρίου εναντίον της εγκατάλειψης από το διοικούμενο των δικαιωμάτων του. Συνέπεια του τεκμηρίου αυτού είναι και η αρχή σύμφωνα με την οποία εναπόκειται πάντοτε στη Διοίκηση να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι ο διοικούμενος έχει πράγματιελεύθερα και ανεπιφύλακτα εγκαταλείψει τα δικαιώματα του είτε ρητά είτεσιωπηρά. 25 30 35 40

(4)Συμφωνώ με τον ευπαιδευτο δικηγόρο της Αρχής ότι με βάση τα γεγονότα, στο σύνολο τους, το μόνο εύλογο συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί είναι ότι ο αιτητήςέχει εγκαταλείψει το δικαίωμα του σε υπερωριακή αμοιβή. Η σιωπήτουπουσυνεχίστηκε γιαπάνωαπό τρίαχρόνια καιη παράλειψη του να υποβάλει οποιαδήποτε απαίτηση αναφορικά με υπερωριακή αμοιβή πριν από την αφυπηρέτησή του, μαρτυρούν πολύ εύγλωττα και δεν αφήνουν αμφιβολία ότι δεν είχεπρόθεση να διεκδικήσει τα δικαιώματαπουγνώριζε ότι είχεεπίτουπροκειμένου. Η θέση ότι το δικαίωμα του υπαλλήλου να πληρωθεί το μισθό του και τα επιδόματα του που, όπως η επίδικη υπερωριακή αμοιβή, αποτελούν μέρος των απολαβών του, αποτελεί δημόσιο δικαίωμα, Κυριακόπουλου "Ελληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον", Γ' Ειδικόν Μέρος, Έκδοση 4η, σσ. 252 και 257, 258, και στο σύγγραμμα του Α. Τσουτσου "ΔιοίκησιςκαιΔίκαιον",Έκδοση 1979, σσ. 187, 188. 3657 Παπαγιώργηςv.ΑΗΚ

(1992)Το ζήτημα αυτό άπτεται του έννομου συμφέροντος του Αιτητή και, κατά συνέπεια, της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου να επιληφθεί της παρούσας υπόθεσης. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει υιοθετήσει τιςνομικές αρχές που διέπουν τη δημιουργία και/ή την εξάλειψη του έννομου 5 συμφέροντος όπωςέχουν καθιερωθεί απότηνομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας της Ελλάδας και όπως διατυπώνονται στα Ελληνικά συγγράμματα σε θέματα Διοικητικού Δικαίου.(Βλ. Myrianthis v.TheRepublic) 10 Οι αρχές, που διέπουν την παραίτηση από δημόσια δικαιώματα, αναφέρονται με σαφήνεια στο σύγγραμμα "Ελληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον", τουΚυριακόπουλου, Β' Γενικόν Μέρος,Έκδοση4η,στις σσ.289 και291. 15 Σχετικήείναι καιηαπόφασητης Ολομέλειας στην υπόθεση Andreas Hadjkonstantinou v. Republic στην οποία το επίδικο αίτημα τωναιτητών υπαλλήλων, που αφορούσετη μισθοδοτική τους κλίμακα, θεωρήθηκε ότι έχει εξαλειφθεί επειδή είχαν εγείρει γιαπρώτη φορά απαίτηση σχετικά με 20 αυτό μερικά χρόνια μετά το διορισμό τους, καιτο έννομο συμφέρον τους είχε,ως εκτούτου,απωλεσθεί.

(5)Εν όψει των ανωτέρω,έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, εκτός αν αυτό απαγορεύεται ρητά από το νόμο, η 25 παραίτηση από δημόσιο δικαίωμα, όπως είναι το επίδικο δικαίωμα του αιτητή, είναι δυνατή αν ο δικαιούχος παραμελήσει τηνενάσκησητου. Εφόσον δε, στην παρούσα υπόθεση, καμιά νομοθετική 30 πρόνοια δεν υπάρχει που να απαγορεύει την παραίτηση οποιουδήποτε υπαλλήλου της Αρχής, περιλαμβονομένου του αιτητή, από το δικαίωμα υπερωριακής αμοιβής, απορρίπτω ως αβάσιμο τον ισχυρισμό του αιτητή ότι η παραίτηση του από το εν λόγω δικαίωμα του είναι 35 ανίσχυρη.

(6)Η απόφαση στη υπόθεση Μέλπω Γρηγορίου ν. Δήμου Λευκωσίαςδεν έχει εφαρμογή στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Στην υπόθεση εκείνηηπροσβαλλόμενη απόφαση 40 του Δήμου Λευκωσίας παραβίαζετην αρχή της ισότητας που διασφαλίζεταιμετοΑρθρο28του Συντάγματος,γιατί καθιέρωνε καιδιατηρούσε ανισότητα αμοιβής μεταξύτων υπαλλήλων τουΔήμου, μεαποκλειστικό κριτήριο το φύλο 3658 4 ΑΑ.Δ. Παπαγιώργηςv. ΑΗΚ των υπαλλήλων. 5 10 15 20 25 30 35 40 Συμφωνώ μετην προσέγγιση του επίδικου θέματοςαπότο Δικαστήριο στην εν λόγω υπόθεση.Θεμελιώδηανθρώπινα δικαιώματακαι ελευθερίες, όπως το δικαίωμα της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της προστασίας εναντίον βασανιστηρίων ή καταναγκαστικήςεργασίας ή δυσμενούς διάκρισης λόγω φύλου, χρώματος, φυλής, θρησκείας ή γλώσσας δεν αποτελούν αντικείμενο εγκατάλειψης από τους πολίτες και οποιαδήποτε παραίτηση του πολίτου από αυτά, είτε ρητή είτε σιωπηρή, είναι ανίσχυρη και δεν επιφέρει έννομα αποτελέσματα. Όμως, στην περίπτωση του παρόντα αιτητή, δεν εγείρεται θέμα ούτε άνισης μεταχείρισης κατά παράβαση του Αρθρου 28 του Συντάγματος, ούτε παράβασης οποιουδήποτε άλλου θεμελιώδους δικαιώματος ή ελευθερίας του. Το δικαίωμα από το οποίο έχειπαραιτηθείο αιτητής είναι τοδικαίωμα του να απαιτήσει και εισπράξει αμοιβή για υπερωριακή εργασία, το οποίο είναι μεν δημόσιο δικαίωμα,δεν είναι, όμως, θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Το δικαίωμα αποζημίωσης γιατυχόν υπερωρίες δεν είναι καθολικόγια όλους ανεξαίρετατους υπαλλήλους. (Βλ. Κυριακόπουλου "Ελληνικό Διοικητικόν Δίκαιον", Γ Ειδικό Μέρος, 4η έκδοση, σ. 258). Αν υπήρχε ρητή πρόνοια στους Κανονισμούς της Αρχής, σύμφωνα με την οποία ο Γενικός Διευθυντής της ή οι υπάλληλοι που κατέχουν θέση με κλίμακα Α14 και άνω, δεν δικαιούνται σε υπερωριακή αμοιβή, δεν νομίζω ότι η πρόνοια αυτή θα ήταν αντισυνταγματική, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών που υφίστανται μεταξύ κατωτέρων και ανωτέρων υπαλλήλων όσον αφορά τους μισθοδοτικούς και άλλους όρους της υπηρεσίας τους. Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι υπερωριακήαμοιβή δεν καταβλήθηκε πότε σε άλλο Αρχιμηχανικό και Γενικό Διευθυντή της Αρχής, ώστε να εγείρεται θέμα άνισης μεταχείρισης του αιτητήέναντιάλλων πουκατείχαντην ίδιαθέσημεαυτόν.

(7)Ο αιτητήςδεν κατέχειτο απαραίτητο απότο Αρθρο 146.2 του Συντάγματοςέννομο συμφέρον το οποίο εξαλείφθηκε. Ηπροσφυγήείναι,ως εκτούτου,απαράδεκτη. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 3659 Παπαγιωργης v.ΑΗΚ

(1992)Αναφερόμενες Υποθέσεις: HadjiconstantinouandOthers v.Republic

(1980)3CL.R. 1845 Hadjiconstantinou&Others v.Republic

(1984)3CL.R. 319Τσίππη v. Υπουργείου ΟικονομικώνκαιΆλλου

(1992)4ΑΛΛ. 2974· Γρηγορίου ν.Δήμου Λευκωσίας (Αρ.1)

(1991)4(A)ΑΛΛ.30Q5- 1 0 Myrianthis v.Republic

(1977)3C.L.R.

1. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ* ων η 15 αίτηση, ημερομηνίας 27/3/91, με την οποία απορρίφθηκε αίτημα του αιτητή για καταβολή αποζημίωσης για υπερωριακήεργασία. Α. Σ.Αγγελίδης, γιατοναιτητή. 20 Γ.Κακογιάννης, γιατουςκαθ'ωνηαίτηση. Cur.adv.vult. 25 ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Η προσφυγή αυτή στρέφεται εναντίον της απόφασης της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ηΑρχή), ημερομηνίας 27/3/1991, με την οποία απορρίφθηκε αίτημα του Αιτητή για καταβολή αποζημίωσης για υπερωριακή 30 εργασία. Ο Αιτητής υπηρέτησε ως Αρχιμηχανικός και Γενικός Διευθυντής της Αρχής από 1/12/1980 μέχρι την αφυπηρέτησή του στις 28/2/
2. Κατά τη διάρκεια της 35 υπηρεσίας του ο Αιτητής συμμετείχε στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου τηςΑρχής και τωνΥπεπιτροπών του,με την ιδιότητα του ως Γενικού Διευθυντή της Αρχής, οι οποίες λάμβαναν χώρα, πολλές φορές σε ώρες εκτός του κανονικού ωραρίου εργασίαςτου. 40 Ο Αιτητής, πριν την αφυπηρέτησή του,συνέλεξεαπό τα σχετικά βιβλία της Αρχής στοιχεία που αφορούσαν την παρουσία τουστις ενλόγω συνεδριάσεις γιατηνπερίοδο 3660 4ΑΛΛ. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ Πογιατζής,Δ. από 1/1/1987και μετέπειτα και τα απέστειλε, με επιστολή του ημερομηνίας 28/2/1990, στο Διευθυντή Προσωπικού της Αρχής για έλεγχο της ορθότητας τους και υπολογισμό τηςυπερωριακήςαμοιβής του. 5 Ο Διευθυντής Προσωπικού, με επιστολή του ημερομηνίας 9/3/1990, πληροφόρησε τον Αιτητή ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε υποβάλει, ηυπερωριακή του εργασία για την περίοδο από 1/1/1987 μέχρι την 10 αφυπηρέτησή τουαντιστοιχεί μευπερωριακήαμοιβήύψους £7.475,
3. Στη συνέχεια ο Αιτητής με επιστολή του, ημερομηνίας 8/5/1990, προς το Διευθυντή Προσωπικού, ζήτησε την 15 καταβολή της πιο πάνω υπερωριακής αμοιβής του, σύμφωνα, όπως αναφέρει στην επιστολή του, "με τον Κανονισμό 42 και τον Τρίτο Πίνακα - Επιδόματα των Όρων Υπηρεσίας Προσωπικού ΑΗΚ". Το θέμα παραπέμφθηκε από την Αρχή στους νομικούς της 20 συμβούλους οι οποίοι απέστειλαν στην Αρχή τη γνωμάτευσητους μεεπιστολή τουςημερομηνίας31/7/
4. Στη συνεδρία της Αρχής, ημερομηνίας 20/9/1990, το αίτημα του Αιτητή απορρίφθηκε για τους ακόλουθους 25 λόγους: "(α) Επειδή η θέση που κατείχε ο κ. Παπαγιώργης ήταν η πιο υπεύθυνηκαι ηανώτατηθέση στην ιεραρχία τηςΑρχής μετις ανάλογεςευθύνεςκαιυποχρεώσεις. 30 35 40 (β) Επειδή δεν έχει γίνει πρόνοια στους Προϋπολογισμούς της Αρχής για την υπό εξέταση για καταβολή υπερωριακής αμοιβής στον κ. Παπαγιώργη περίοδο, και τούτο παρά το γεγονός ότι ο κ. Παπαγιώργηςήταν ο πρώτος 'ελέγχων λειτουργός' των Προϋπολογισμών της Αρχής με άμεση συμμετοχή στην ετοιμασίατωνΠροϋπλογισμών της Αρχής. (γ) Επειδή σε σύσκεψη των Διευθυντών Υπηρεσιών χαι χου Γενικού Διευθυντή της Αρχής, που έγινε την 1η Φεβρουαρίου, 1989 υπό την προεδρία του κ. Παπαγιώργη, αποφασίστηκε όπως αποφεύγεται η πληρωμή υπερωριακής αμοιβής σε λειτουργούς της 3661 Πογιατξής,Δ. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ

(1992)Αρχής που βρίσκονται πάνω από την κλίμακα Α13, ιδίωςγιαεργασίεςπουδενσχετίζονται μετησυντήρηση ήλειτουργίατουσυστήματος. (δ) Επειδή και στη δημόσια υπηρεσία στους 5 δημόσιους υπαλλήλους στην κλίμακαΑ13 και άνω δεν καταβάλλεταικατάκανόναυπερωριακήαμοιβή. (ε) Επειδή ο κ. Παπαγιώργηςουδέποτεζήτησε ούτε έδωσε οποιαδήποτε ένδειξη ότι θα ζητήσει τέτοια 10 αμοιβήμέχριτηναφυπηρέτησή του. (στ) Και για τους λόγους που αναφέροντας στην επιστολήτωννομικώνσυμβούλωντηςΑρχής." " 15 Επειδή,όπωςπροκύπτειαπότοπιοπάνωπρακτικότης συνεδρίαςτηςΑρχήςημερομηνίας20/9/1990, οι λόγοιπου αναφέρονται στην επιστολή/γνωμάτευση των νομικών συμβούλων της Αρχής, ημερομηνίας 31/7/1990, υιοθετήθηκαναπό τηνΑρχή ως μέροςτηςαιτιολογίαςγια 20 τηναπόρριψητουαιτήματοςτουΑιτητή,θεωρώαναγκαίο να παραθέσωτο κείμενο της εν λόγω γνωμάτευσης που έχειωςακολούθως: "Υπερωριακή Εργασίακ. Παπαγιώργη 25

1. Αναφέρομαι στην επιστολή σας ημερομηνίας 16.5.1990πουαφοράτηναίτηση τουκϋαπαγιώργη που αφυπηρέτησε πρόσφατα από την θέση του Αρχιμηχανικού και Γενικού Διευθυντή της Αρχής, για 30 την καταβολή σ' αυτόν υπερωριακής αμοιβής για τις διάφορες συνεδριάσεις της Αρχής στις οποίες παρευρέθηκεεκτός τωνκανονικώνωρώνεργασίας από την 1.1.1987 μέχρι την αφυπηρέτησή του. Ο κ. ΠαπαγιώργηςβασίζειτοαίτηματουστονΚανονισμό42 35 των Κανονισμών του 1986 (Κ.Δ.Π. 291/86) και στον ΤρίτοΠίνακατωνΚανονισμώναυτών.
2. Ο Κανονισμός 42 προνοεί ότι στους υπαλλήλους θακαταβάλλονται ταεπιδόματαπουαναφέρονταιστον 40 Τρίτο Πίνακακαι στο εδάφιο2

(2)τουΤρίτου Πίνακα αναφέρεται ότι ηοι υπάλληλοι μπορούννακληθούν να διεξάγουν εργασία έξω από τις συνηθισμένες ώρες 3662 4ΧΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ Πογιατζής,Δ. εργασίας αν τούτο απαιτηθεί από τις ανάγκες της υπηρεσίας. Σε ημερήσιους υπαλλήλους καταβάλλεταιη υπερωριακή αμοιβή που αναφέρεται στο εδάφιο αυτό (σελ.930). Οι "ημερήσιοι υπάλληλοι" περιγράφονται στο εδάφιο 1

(1)του Τρίτου Πίνακα και στον ορισμό που δίνεται περιλαμβάνονται όλοι οι υπάλληλοι της Αρχήςεκτόςτωνυπαλλήλων βάρδιας.

1. Από τις πιο πάνω πρόνοιες προκύπτει ότι κατά τεκμήριο όλοι οι υπάλληλοι της Αρχής περιλαμβανομένων και αυτών που κατέχουν διευθυντικές θέσεις δικαιούνταισε υπερωριακήαμοιβή για εργασία που διεξάγεται εκτός των συνηθισμένων ωρών εργασίας.Το ερώτημα είναι κατάπόσο υπάρχουν εδώ στοιχεία και δεδομένα που ν' ανατρέπουντο κατά τεκμήριο δικαίωμα για υπερωριακή αμοιβή στην περίπτωση του κ. Παπαγιώργη. Η θέση την οποία κατέχει ο κ. Παπαγιώργης ήτανόχι απλώς διευθυντική αλλά και η ανώτατη θέση στην ιεραρχία του προσωπικούτης Αρχής. Στους Κανονισμούς γίνεται σε μερικές περιπτώσεις διάκριση ανάμεσα σε υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις Κλίμακας Α15 και άνω και υπαλλήλους που κατέχουν κατώτερες θέσεις (λ.χ. στον Κανονισμό 18). Τη διάκριση αυτή τη δέχονται και οι ίδιοι οι υπάλληλοι που κατέχουν διευθυντικές θέσεις αφού στη Συνεδρίαση των Διευθυντών Υπηρεσιών της Αρχήςημερομηνίας 1.2.1989 την οποίαπροήδρευσε ο κ. Παπαγιώργης συμφώνησαν όλοι οι παρόντες ότι πρέπει να αποφεύεται η πληρωμή για υπερωριακή εργασία 'σε Λειτουργούς που βρίσκονται πέραν της Κλίμακας Α13, ιδίως για εργασίες πουδεν σχετίζονται μετησυντήρησηήμετηλειτουργία του συστήματος.'
2. Ο κ. Παπαγιώργης ήταν ο πρώτος 'ελέγχων λειτουργός' τουΠροϋπολογισμού τηςΑρχήςγια ταυπό συζήτηση έτη.Στους Προϋπολογισμούς της Αρχής, που εγκρίθηκαν απότη Βουλή, υπάρχει κονδύλιο για κατα­ βολή υπερωριών στην κατάρτιση του οποίου όμως, όπως πληροφορούμαι, δεν περιλήφθηκε οποιοδήποτε ποσόγιαυπερωρίες τουκ.Παπαγιώργη.
3. Ο Κανονισμός 65

(2)των πιοπάνω αναφερομένων Κανονισμών προνοεί ότι οποιαδήποτεασάφειαή κενό 3663 Πογιατζης, Δ. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ

(1992)στους Κανονισμούς μπορεί να λύεται ήνα πληρώνεται με αναφορά σε ανάλογες διατάξεις που ισχύουν για τους δημόσιους υπαλλήλους. Σύμφωνα με Εγκύκλιο του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών (Υπ. αρ. 804 ημερ. 12.3.1987) 'κατά κανόνα οι 5 ευρισκόμενοι στην ΚλίμακαΑ13 λειτουργοί δεναποζη­ μιώνονται για προσφερόμενη υπερωριακή απασχόληση."

1. Η άποψη ότι οι κατέχοντες υπεύθυνες 10 διευθυντικές θέσεις οι οποίοι βρίσκονται σε ανώτερες κλίμακες αμοιβής έχουν πρόσθετες υποχρεώσεις όσον αφορά την προσφορά τους για υπηρεσία από κατώτερους υπαλλήλους, εφόσον έχουν πρόσθετα ωφελήματα και αυξημένη αμοιβή, βρίσκει υποστήριξη 15 και στην Αγγλική υπόθεση Cole v. Midland Display Ltd [1973] I.R.L.R. 62 στην οποία διευθυντής μιας επιχείρησης προσελήφθη'on astaff basis'θεωρήθηκε ότι δεν εδικαιούτοσε υπερωριακήαμοιβήδιότι 'theessence of beingemployed as'staff meant that he was guaranteed 20 his wageswhether therewas work ornot,andduringsick­ ness. In return, all staff are apparently required to work reasonable overtimewithout pay if requiredto do so.'
2. To τελευταίο ζήτημαπου ήθελα να θίξω είναι ότι 25 σε καμιά περίπτωση από την 1.1.1987 μέχρι την αφυπηρέτησή του ο κ. Παπαγιώργης δεν έδωσε οποιαδήποτε ένδειξη προς την Αρχή ότι θα ζητούσε υπερωριακή αμοιβή,γι' αυτό άλλωστε και δεν έγινεκαι η σχετική πρόνοια στον Προϋπολογισμό. Τούτο, μαζί 30 με την όλη προσέγγιση του στο ζήτημα της καταβολής υπερωριακής αμοιβής σε υπαλλήλους που βρίσκονται στις Κλίμακες Α13 και άνω, μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι ο κ. Παπαγιώργηςπαραμέρισε (WAI­ VED) τυχόν δικαίωματου για τέτοια αμοιβή και/ήότι 35 εμποδίζεται (IS ESTOPPED)από το να το διεκδικήσει σήμερα.
3. Ενόψει των πιοπάνω,πιστεύω πως τοόλοζήτημα είναι ασαφές και αβέβαιο.Από τη μια υπάρχει η ρητή 40 πρόνοια των Κανονισμών η οποία δεν κάμνει οποιαδήποτε διάκριση ή εξαίρεση, από την άλλη όμως υπάρχουν τα ειδικά περιστατικά που αφορούν τη 3664 4Α.Α.Δ. 5 10 Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ Πογιατζής, Δ. μορφή της θέσης που κατείχε ο κ. Παπαγιώργης και των ευθυνών πουσυνεπάγεται ητέτοια θέση,ως επίσης και το ζήτηματου Προϋπολογισμού καιτης στάσης του κ. Παπαγιώργη ενάντι του όλου αυτού ζητήματος. Δεδομένης τηςπιοπάνωασάφειας,θαπρέπει το ίδιοτο συμβούλιο της Αρχής να κρίνει και αποφασίσει ανάλογα με το τι πιστεύει ότι εξυπηρετεί τα ευρύτερα και καλώς νοούμενα συμφέροντα της υπηρεσίας,αφού βέβαια λάβει υπόψη του και τις επιπτώσεις που αναπόφευκτα θα έχει το προηγούμενο που θα δημιουργηθεί." Η Αρχή πληροφόρησε τον Αιτητή για την πιο πάνω απορριπτική της απόφαση με επιστολή του Αναπληρωτή 15 Αρχιμηχανικού και Γενικού Διευθυντή της, ημερομηνίας 9/10/90,στην οποίααναφέρονταιως λόγοι της απόρριψης όλοι οι λόγοι πουπεριέχονται στο πιοπάνωπρακτικότης συνεδρίας της, ημερομηνίας 20/9/1990, εκτός εκείνου της παραγράφου(στ). 20 Με επιστολή του, ημερομηνίας 14/1/1991, προς τον Αναπληρωτή Αρχιμηχανικό και Γενικό Διευθυντή της Αρχής, ο Αιτητής σχολιάζει τους'λόγους γιατους οποίους απορρίφθηκε το αίτηματου, οι οποίοι αναφέρονται στην 25 επιστολή της Αρχής, ημερομηνίας 9/10/1990, οι οποίοι δεν ευσταθούν, κατά τηγνώμη του,καιζητάνα επανεξεταστεί το αίτημα του. Στη συνεδρία της ημερομηνίας 19/3/1991, ηΑρχή πήρε 30 τηνπιοκάτωαπόφαση: 35 40 "Τα Μέλη έλαβαν γνώση της επιστολής του Αν. Αρχιμηχανικού & Γενικού Διευθυντή με ημερομηνία 9.10.1990 που στάληκε στον κ. Δ.Α. Παπαγιώργη. Εξέτασαν το θέμα εξ υπαρχής και περιπλέον εμελέτησαν και την επιστολή του κ. Παπαγιώργη με ημερομηνία 14.1.1991 και αποφάσισαν ότι οι λόγοι οι οποίοι καταγράφηκαν κατά τη λήψη της προηγούμενης απόφασης ισχύουν και υιοθετούνται ξανά. Η νέα απόφαση της Αρχής να κοινοποιηθεί στον κ.Παπαγιώργη." Η πιο πάνω απόφαση της Αρχής κοινοποιήθηκε στον 3665 Πογιατζής, Α. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ

(1992)Αιτητή με επιστολή ημερομηνίας 27/3/

1. Ως αποτέλεσμα ο Αιτητής καταχώρησε στις 2/5/1991 την παρούσα προσφυγή, η οποία βασίζεται στα ακόλουθα νομικά σημεία: "
2. Η απόφαση πάσχει γιατί παραβιάζει την ίση μεταχείριση και τακτημένα δικαιώματα.
3. Είναι προϊόν πλάνης, έλλειψης δέουσας αιτιολογίας καιυπέρβασης ήκατάχρησης εξουσίας. 10
4. Είναι προϊόν ή αποτέλεσμα εχθρικής κατά τον Αιτητήμεταχείρισης. 4.Στερείται αιτιολογίας." 15 Πριν εξετάσω τους νομικούς ισχυρισμούς των ευπαιδεύτων δικηγόρων του Αιτητή και της Αρχής, κρίνω σκόπιμο να αναφερθώστις ακόλουθες διαπιστώσεις μου: 20
5. Δεν αμφισβητείται ούτε ότι ο Αιτητής προσέφερε την υπερωριακή εργασία, αναφορικά με την οποία υπέβαλε το επίδικο αίτημα για υπερωριακή αποζημίωση, ούτε το ύψος της υπερωριακής αποζημίωσης. Εκείνο που αμφισβητείται είναι το 25 δικαίωμα του Αιτητή να πληρωθεί υπερωριακή αμοιβή κάτω από τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης και σύμφωνα με το νομικό καθεστώς πουδιέπει τοθέμα. 2.Δεν υπάρχει ισχυρισμός ότι ηεπίδικηυπερωριακή 30 εργασία του Αιτητή σχετίζεται με τη συντήρηση ή τη λειτουργία του συστήματος.
6. Παρά το γεγονός ότι ο Αιτητής απέστειλε, στον Διευθυντή Προσωπικού της Αρχής, την εν λόγω 3 ^ επιστολή ημερομηνίας 28/2/1990,δηλαδήτην ημέρα της αφυπηρέτησής του, το αίτημα του για καταβολή σ' αυτόν υπερωριακής αμοιβής υποβλήθηκε για πρώτη φορά με την επιστολή του ημερομηνίας 8/5/
7. 40
8. Είναι γεγονός παραδεκτό ότι ο Αιτητής σε καμιά περίπτωση δε συμμορφώθηκε με τις πρόνοιες της 3666 4Λ.Λ.Λ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Παπαγιώργης ν,ΑΗΚ Παγιατζής,Δ. Οδηγίας Υπηρεσίας Προσωπικού PER2/13/85που έχει ως θέμα "ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ Υπερωριακή Αμοιβή για προγραμματισμένη και για επείγουσα εργασία, και Επίδομα Επιφυλακής" που τέθηκε σε ισχύ την 1/1/1986,η οποία στην παράγραφο 5.1, με τίτλο "Τρόπος Απαιτήσεως και Εξασφάλιση εγκρίσεως για καταβολή υπερωριακής αμοιβής", προνοεί ότι οι απαιτήσεις για πληρωμή υπερωριακής αμοιβής υποβάλλονται μηνιαία συμπληρώνοντας το έντυπο ΑΗΚ Αρ.442/85 με τίτλο "Δελτίο Υπερωριακής Εργασίας" και ότι η έγκριση των απαιτήσεων για πληρωμή δίδεται από τους οικείους Διευθυντές οι οποίοι υπογράφουν για το σκοπό αυτό το σχετικό έντυπο ΑΗΚ 442

(85)το οποίο στη συνέχεια στέλλεται στο Τμήμα Οικονομικών Υπηρεσιών το αργότερο μέσα σε επτά μέρες από το τέλος του μηνός για διευθέτηση της πληρωμής.

1. Είναι δεκτό απότην Αρχήότι,όπως φαίνεταιαπό τα δελτία πληρωμής που κατέθεσε ο δικηγόρος του Αιτητή, υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες καταβλήθηκε υπερωριακή αμοιβή, σε Λειτουργούς της Αρχής που βρίσκονταν πέραν της κλίμακας Α13, για υπερωριακή εργασία που είχε σχέση με τη συντήρηση ή τη λειτουργία του συστήματος της Αρχής, ως επίσης και μια περίπτωση κατά την οποία καταβλήθηκε στον Ανώτερο Μηχανικό Ανάπτυξης Συστήματος, που κατέχει την κλίμακα Α14, αμοιβή για υπερωριακή εργασία που δεν ήταν σχετική με τη συντήρηση ή τη λειτουργία του συστήματος. Σ' όλες τις πιο πάνω περιπτώσεις τόσον οι απαιτήσεις για πληρωμή όσον και ηέγκριση τους έγιναν σύμφωνα μετις πρόνοιες της ενλόγω Οδηγίας Υπηρεσίας Προσωπικού PER2/13/
3. Κατά την περίοδο που πρόσφερε τις επίδικες υπερωριακές υπηρεσίες του ο Αιτητής ήταν ο Πρώτος αλλά όχι ο μόνος Ελέγχων Λειτουργός του Προϋπολογισμού της Αρχής, στον οποίο ουδέποτε έγινε πρόνοιαγιακάλυψητης δαπάνηςπουαποτελεί το αντικείμενο του αιτήματοςτου Αιτητή. Με βάση τα πιο πάνω και υπό το φως των επιχειρημάτων των ευπαιδεύτων δικηγόρων των 3667 Πογιατζής, Α. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ

(1992)διαδίκων, το πρώτο ερώτημα που πρέπει ν' απαντηθεί είναι κατά πόσον οι διατάξεις που επικαλείται ο Αιτητής, ορθά ερμηνευόμενες, παρέχουν σ' αυτόν το δικαίωμα σε αποζημίωση για την υπερωριακή εργασία του,τούψος της οποίας, όπως έχω ήδη αναφέρει, έχει καθοριστεί εκ 5 συμφώνου μεταξύ των δυο πλευρών. Ο Αιτητής στηρίζει την επί του προκειμένου απαίτηση του στον Κανονισμό 42 των περί Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (Όροι Υπηρεσίας) Κανονισμών του 1986 (ΚΔΠ 291/86), ο οποίος προνοεί ότι: 10 "42. Εις τους υπαλλήλους θα καταβάλλωνται τα εν τω Τρίτω Πινάκι αναφερόμεναεπιδόματα." Ανάμεσα στα καταβαλλόμενα στους υπαλλήλους της 15 Αρχής επιδόματα περιλαμβάνεται και η υπερωριακή αμοιβή. Σχετική είναι η παράγραφος 2

(2)του Τρίτου Πίνακα, ηοποία προνοεί ότι υπάλληλοι που "δυνατόννα κληθούν να διεξάγουν εργασίαν εκτός και επιπροσθέτως προς τας συνήθεις ώρας εργασίας εάν απαιτήσουν τούτο 20 αι ανάγκαι της υπηρεσίας" δικαιούνται σε υπερωριακή αμοιβή ή,αν οι ίδιοι το ζητήσουν, σε ελεύθερο χρόνο που υπολογίζεται σύμφωνα με τις πρόνοιες της ίδιας παραγράφου. 25 Η υπερωριακή αμοιβή, με βάση την πιο πάνωδιάταξη, καταβάλλεται σε όλους τους υπαλλήλους της Αρχής, χωρίς οποιαδήποτε εξαίρεση. Σύμφωνα δε με τον Κανονισμό 2

(1)"υπάλληλος" σημαίνει "υπαλληλον κατέχοντα θέσιν εις την υπηρεσίαν ", "Υπηρεσία"

1. σημαίνει "υπηρεσίαν εις την Αρχήν", "θέσις" σημαίνει "οργανικήν θέσιν εις την υπηρεσίαν της Αρχής και δεν περιλαμβάνει θέσιν μερικής ή εκτάκτου απασχολήσεως", και "οργανική θέσις" σημαίνει "θέσιν ήτις εμφαίνεται εις τον Πρώτον Πίνακα ως και εις την οργανικήν 35 διάρθρωσιν". Η θέση του Αρχιμηχανικού και Γενικού Διευθυντή, που κατείχε ο Αιτητής, εμφαίνεται στον Πρώτον Πίνακα, κάτω από τον τίτλο "Α. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΝ", με αύξοντα αριθμό
2. 40 Δεν υπάρχεικαμιάπρόνοια είτεστον πες>ί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμο είτε στους Κανονισμούς που να 3668 4 Α.Α.Δ. Παπαγιώργηςν. ΑΗΚ Πογιατζής, Α. εξαιρεί τον Αρχιμηχανικό και Γενικό Διευθυντή της Αρχής από το γενικό ορισμό του όρου "Υπάλληλος". Αντίθετα, απότο συνδυασμό των παραγράφων

(3)και

(7)του Κανονισμού 25, όπου γίνεται αναφορά, για σκοπούς 5 αρχαιότητας, σε μισθοδοτικούς όρους και πάγιους μισθούς, προκύπτει, κατά τη γνώμη μου, ότι ο Αρχιμηχανικός και Γενικός Διευθυντής συμπεριλαμβάνεταιστους υπαλλήλους της Αρχής. 10 Με βάση όλα τα πιο πάνω κρίνω ότι οι πρόνοιες του Κανονισμού 42 και του Τρίτου Πίνακα για καταβολή υπερωριακής αμοιβής στους υπαλλήλους της Αρχής εφαρμόζονται στις επίδικες υπερωριακές υπηρεσίες που ο Αιτητής πρόσφερε υπό την υπαλληλική ιδιότητα του ως 15 Αρχιμηχανικού και Γενικού Διευθυντή της Αρχής. Έπεται ότι η Αρχή οφείλει να καταβάλει στον Αιτητή την συμφωνηθείσα υπερωριακή αμοιβή του εκτός αν ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι ο Αιτητής απώλεσε το δικαίωμα του στην εν λόγω υπερωριακήαμοιβήλόγω της 20 συμπερφοράς του,στην οποίαθααναφερθώστη συνέχεια. Πριν, όμως, περιγράψω την συμπεριφορά του Αιτητή, η οποία, σύμφωνα με την Αρχή, έχει εμποδίσει εξ υπαρχής ή/και έχει εκ των υστέρων εξαλείψει το δικαίωμα του Αιτητήστην καταβολήτης επίδικηςυπερωριακήςαμοιβής, 25 που είναι ταυτοσιμο με το έννομο συμφέρον του να προσβάλει με προσφυγή την επίδικη απόφασητης Αρχής, κάτω από το άρθρο 146 του Συντάγματος,θα πρέπει να διευκρινίσω ότι δεν αποδέχομαι και απορρίπτω τα επί του προκειμένου επιχειρήματα~τηςΑρχής, ταοποία έχουν 30 ως αφετηρίατηθέσητης ότι έχει εφαρμογήστηνπαρούσα υπόθεση η πρόνοια της παραγράφου 7 της Εγκυκλίου αρ .804 (Φακ. 6118/51/VI) του Γενικού Διευθυντή Υπουργείου Οικονομικών, ηοποίαπρονοεί ότι: 35 "Κατά κανόνα οι ευρισκόμενοι στην Κλίμακα Α13 και άνω Λειτουργοί δεν αποζημιώνονται για προσφερόμενη υπερωριακή απασχόληση." Ο ευπαίδευτος δικηγόρος της Αρχής ισχυρίστηκε ότι η 40 πιο πάνω πρόνοια της Εγκυκλίου του Υπουργείου Οικονομικών εφαρμόζεταιστην περίπτωση του Αιτητή εν όψει του Κανονισμού 65 της ΚΔΠ 291/86, ο οποίος προνοεί ως εξής: 3669 Πογιατζής, Δ. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ

(1992)"65

(1)Εν σχέσει προς ζητήματα διά τα οποία δεν γίνεται ρητή πρόνοια ή αναφορά εις τοις παρούσι Κανονισμοίς ή εις τας συλλογικός συμβάσεις θα εφαρμόζωνται, τηρουμένων των αναλογιών, και δεδομένου ότι υπάρχει συσχετισμός και αναλογία των 5 υπό εξέτασιν ζητημάτων, αι εκάστοτε διά τους δημοσίους υπαλλήλους εφαρμοζόμεναιδιατάξεις.

(2)Οιαδήποτε ασάφειαή οιονδήποτε κενόν εις τους παρόντας Κανονισμούς ή τας συλλογικάς συμβάσεις 10 δύναται να λύηται ή να πληρούται, ως είναι η περίπτωσις, δι' αναφοράς εις ανάλογους διατάξεις ισχύουσας εν σχέσει προς τους δημοσίους υπαλλήλους." 15 Η πιο πάνω πρόνοια του Κανονισμού 65

(1)δεν έχει εφαρμογή εφόσον υπάρχει στους Κανονισμούς της Αρχής πρόνοια για υπερωριακή εργασία και αμοιβή, ούτε έχει εφαρμογή η πιο πάνω πρόνοια του Κανονισμού 65

(2)εφόσον δεν υπάρχει ασάφεια ή κενόν στους επί του 20 προκειμένου Κανονισμούς της Αρχής. Από μόνο του το γεγονός ότι στους Κανονισμούς αυτούς δεν έγινε ειδική πρόνοια που να εξαιρεί τον Αρχιμηχανικό ήοποιοδήποτε άλλο υπάλληλο της Αρχής απότην πληρωμή υπερωριακής αμοιβής, δεν σημαίνει ότι υπάρχει ασάφειαήκενό που να 25 δικαιολογεί την εφαρμογή των αντιστοίχων διατάξεων που ισχύουν στη δημόσια υπηρεσία. Επιπρόσθετα θα πρέπει να λεχθεί ότι και αν ακόμα είχε εφαρμογή η πρόνοια της πιο πάνω εγκυκλίου, το κείμενο της δεν δικαιολογεί την εισήγηση ότι αποκλείει την καταβολή 30 υπερωριακής αμοιβής στον Αιτητή σ' όλες ανεξαίρετα τις περιπτώσεις. Η χρήση της φράσης "κατά κανόνα" στο κείμενο της παραγράφου 7 της Εγκυκλίου, σημαίνει ότι εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της Αρχής να εγκρίνει ή όχι την καταβολή της αιτούμενης υπερωριακής 35 αμοιβής. Δεν υπάρχει αμφισβήτηση ως προς τα γεγονότα που συνθέτουν τη συμπεριφορά ή τον τρόπο ενέργειας του Αιτητή που, σύμφωνα με την εισήγηση της Αρχής, είναι 4 ^ σχετική με το δεύτερο βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί στην παρούσα υπόθεση, κατά πόσο, δηλαδή, μπορεί νόμιμα να λεχθεί ότι, υπό το φως των αρχών του 3670 4Α.Α.Δ. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ Πογιατζής, Δ. διοικητικού δικαίου που εφαρμόζονται στην υπόθεση αυτή, η εν λόγω συμπεριφορά του εμποδίζει τον Αιτητή στη διεκδίκηση του αιτήματοςτου το οποίο έχει απωλέσει" δια παντός,ώστε να μηνομιμοποιείται στην καταχώρηση 5 της προσφυγής του. Το επίδικο επιχείρημα του ευπαίδευτουδικηγόρουτης Αρχής βασίζεταισταπιοκάτω γεγονότα: 10 15

1. Τη θέση που κατείχε ο Αιτητής, η οποία είναι η • ανώτερη και η πλέον υπεύθυνη θέση στην ιεραρχίατης Αρχής μετις ανάλογες ευθύνες και υποχρεώσεις.
2. Τη συμμετοχή και προεδρία του Αιτητή στην συνεδρία των Διευθυντών υπηρεσιών της Αρχής, ημερομηνίας 1/2/1989και στη λήψη, κατά την ως άνω συνεδρία,τηςακόλουθηςαπόφασης: "Υπερωριακή Αμοιβή 20 25 30 35 40 Νααποφεύγεταιηπληρωμήγιαυπερωριακήεργασία σε Λειτουργούς της Αρχής που βρίσκονται πέραν της κλίμακας Α13 ιδίως για εργασίες οι οποίες δεν σχετίζονται με τη συντήρηση ή με τη λειτουργία του συστήματος."
3. Την έλλειψη, για ολόκληρη την υπό εξέταση περίοδο, πρόνοιας στους Προϋπολογισμούς της Αρχής που θα λάμβανε υπόψη τη δαπάνη που θα αντιστοιχούσε στην υπερωριακήαμοιβήτου Αιτητή για τις επίδικες υπερωριακές υπηρεσίες του, παρά το γεγονός ότι ο Αιτητής ήταν,κατά την ως άνωπερίοδο, ο πρώτος "ελέγχων λειτουργός" των Προϋπολογισμών της Αρχής καισυμμετείχε άμεσαστην ετοιμασίατους.
4. Ο Αιτητής ουδέποτε ήγειρε θέμα καταβολής σ' αυτόν υπερωριακής αμοιβής για τις επίδικες υπερωριακέςυπηρεσίες τουπριντηναφυπηρέτησή του. · Η παράλειψη αυτή του Αιτητή συνεχίστηκε σ' όλη τη διάρκειατης επίδικης μακράςπεριόδου υπηρεσίαςτου, με πλήρηγνώση τόσον των δικαιωμάτωντου κάτω από τον Κανονισμό 42 όσον καιτης ύπαρξης καθορισμένης διαδικασίας,κάτωαπότην εν λόγω οδηγίαPER 2/13/85 ως προς τον τρόπο και το χρόνο υποβολής της 3671 Πογιαΐζής, Δ. Παπαγιώργης ν. ΑΗΚ

(1992)οποιασδήποτε απαίτησης του για καταβολή υπερωριακής αμοιβής, τις πρόνοιες της οποίας είχαν ακολουθήσει τα άλλα μέλη του Επιστημονικού Προσωπικού της Αρχής τα οποία ο Αιτητής κατονόμασε ότι έχουν ζητήσει και πληρωθεί 5 υπερωριακή αμοιβή, την οποία ο ίδιος είχε εγκρίνει σύμφωνα μετις πρόνοιες της ενλόγωΟδηγίας. Σ'αντίθεση μετον ευπαιδευτοδικηγόροτηςΑρχής, που ισχυρίζεται ότι τα πιο πάνω γεγονότα οδηγούν στο 10 ασφαλές συμπέρασμα ότι ο Αιτητής έχει αποποιηθεί ή/και εγκαταλείψει το οποιοδήποτε δικαίωμα του σε υπερωριακή αμοιβή,ο ευπαίδευτος δικηγόρος του Αιτητή ισχυρίζεται ότι τέτοιο συμπέρασμα δεν μπορεί να εξαχθεί και ότι, εν πάση περιπτώσει, το επίδικο δικαίωμα του 15 Αιτητή είναι δημόσιο και, σύμφωνα με τη νομολογία, ο Αιτητής δεν μπορεί ούτε με ρητή δήλωση του να το αποποιηθείή νατο εγκαταλείψει. Κατά πόσο τα πιο πάνω αδιαμφισβήτητα γεγονότα 20 οδηγούν ή όχι στο συμπέρασμα που εισηγείται ο κ. Κακογιάννης, είναι ζήτημα περισσότερο πραγματικό παρά νομικό, το οποίο, οποτεδήποτε εγείρεται, αποφασίζεται με βάση τα ιδιαίτερα περιστατικά της συγκεκριμένης υπόθεσης, στο σύνολο τους, υπό το φως 25 πάντοτε της αρχής σύμφωνα με την οποία η ύπαρξη αμφιβολίας επί του προκειμένου ευεργετεί το διοικούμενο λόγω της ύπαρξης τεκμηρίου εναντίον της εγκατάλειψης από το διοικούμενο των δικαιωμάτων του. Συνέπεια του τεκμηρίου αυτού είναι και η αρχή σύμφωνα με την οποία 30 εναπόκειται πάντοτε στη Διοίκηση να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι ο διοικούμενος έχει πράγματι ελεύθερα και ανεπιφύλακτα εγκαταλείψει τα δικαιώματα του είτε ρητά είτε σιωπηρά. Βλ. Andreas Hadjiconstantinou and Others v. Republic

(1980)3 CL.R. 184, και κατ' έφεση 35

(1984)3 CL.R. 319, και Ανδρέας Τσιππή ν. Υπουργείου Οικονομικών και άλλον (απόφαση ημερομηνίας 31/8/1992 στην Προσφυγή518/90). Συμφωνώ μετον ευπαιδευτοδικηγόροτηςΑρχήςότι με 4 ^ βάση τα πιο πάνω γεγονότα, στο σύνολο τους, το μόνο εύλογο συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί είναι ότι ο Αιτητής έχει εγκαταλείψει το δικαίωμα του σε 3672 4Α.Α.Δ. 5 Παπαγιώργηςν.ΑΗΚ Πογιατζής,Δ. υπερωριακή αμοιβή. Η σιωπή του που συνεχίστηκε για πάνω από τρία χρόνια και η παράλειψη του να υποβάλει οποιαδήποτε απαίτησηαναφορικάμε υπερωριακή αμοιβή πριν από την αφυπηρέτησή του, μαρτυρούν πολύ εύγλωττα και δεν αφήνουν αμφιβολία ότι δεν είχε πρόθεση να διεκδικήσει τα δικαιώματα που γνώριζε ότι είχεεπί του προκειμένου. Εν όψει του πιο πάνω ευρήματος μου, το επόμενο 10 ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι κατά πόσον ο "Αιτητής μπορεί νόμιμα να παραιτηθεί από το δικαίωμα του για υπερωριακή αμοιβή, ή να το εγκαταλείψει, λαμβανομένου υπόψηότι το εν λόγω δικαίωματου Αιτητή είναι δημόσιο δικαίωμα, καθώς και της απόφασης 15 ημερομηνίας 12/9/1991στην Προσφυγή αρ.541/86, Μέλπω Γρηγορίου ν. άήμον Λευκωσίας, στην οποία ο ευπαίδευτος δικηγόρος του Αιτητή απέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα. Η θέση ότι το δικαίωμα του υπαλλήλου να πληρωθεί το μισθό του και τα επιδόματατου που,όπως η 20 επίδικη υπερωριακή αμοιβή, αποτελούν μέρος των απολαβών του, αποτελεί δημόσιο δικαίωμα, τεκμηριώνεται από τα σχετικά αποσπάσματα στο σύγγραμμα του Κυριακόπουλου Έλληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον", Γ' Ειδικόν Μέρος, Έκδοση 4η, σσ. 252 και 257, 25 258, και στο σύγγραμμα του Α. Τσουτσου "Διοίκησις και Δίκαιον", Έκδοση 1979, σσ.187,188. Όπως έχω ήδη αναφέρει, το επίδικο αυτό ζήτημα άπτεται του έννομου συμφέροντος του Αιτητή και, κατά 30 συνέπεια, της δικαιοδοσίαςτου Δικαστηρίου να επιληφθεί της παρούσας υπόθεσης. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει υιοθετήσει τις νομικές αρχές που διέπουν τη δημιουργία και/ήτην εξάλειψη του έννομου συμφέροντος όπως έχουν καθιερωθεί από τη νομολογία του Συμβουλίου της 35 Επικρατείας της Ελλάδας και όπως διατυπώνονται στα Ελληνικά συγγράμματα σε θέματα Διοικητικού Δικαίου. (Βλ. Myrianthis v. The Republic

(1977)3 CL.R. 165). Οι αρχές που διέπουν την παραίτηση από δημόσια 40 δικαιώματα, αναφέρονται με σαφήνεια στα πιο κάτω αποσπάσματααπότο σύγγραμμα "Ελληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον", του Κυριακόπουλου, Β' Γενικόν Μέρος, Έκδοση4η,στις σσ.289και291: 3673 Πογιατζής, Δ. Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ

(1992)Σελ. 289: "

1. Ουδείς γενικός νομικός κανών υφίσταται, επιτρέπων ή απαγορεύων εις τους πολίτας την παραίτησιν από δημοσίων δικαιωμάτων. Αλλ' επισκοπούντες θεωρίαν και νομοθεσίαν, δυνάμεθα να διατυπώσωμεν γενικάς τιναςαρχάς,καθ' αςότε μεν δεν είναι δυνατή ότε δε επιτρέπεται παραίτησις του πολίτου απόδημοσίου τινός δικαιώματος. 5 γ. Παραίτησις από δημοσίου δικαιώματος δεν είναι δυνατή και ουδέν έννομον αποτέλεσμα επάγεται, εφ' όσον τούτο δεν αναγνωρίζηται μόνον προς 15 ικανοποίησιν ατομικού συμφέροντος αλλά και χάριν του γενικού συμφέροντος. Δημόσια δικαιώματα, συνιστάμενα ουχί χάριν των δημοσίων υπαλλήλων αλλά χάριν του δημοσίου συμφέροντος, είναι κατ' εξοχήτα εκ του νόμου εις αυτούς αναγνωριζόμενα και 20 εκ της δημοσιοϋπαλληλικής αυτών ιδιότητος απορρέοντα,και τα οποία,δια τούτο, είναι ανεπίδεκτα παραιτήσεως. Ούτω, γενική παραίτησις από δικαιώματος προς λήψιν μισθού ή συντάξεως ή προαγωγής εις ανώτερον βαθμόν του δημοσίου 25 υπαλλήλου, ήβοηθήματος ασφαλείας του εργάτου κ.ο.κ είναι ανίσχυρος. -Εν τούτοις, είναι δυνατόν ο νόμος ν' αναγνώριση ως επιτρεπομένην την παραίτησιν εις ωρισμένας περιπτώσεις. Αλλά και ο δικαιούχος είναι δυνατόν εν ωρισμένη τινί περιπτώσει να παραμέληση 30 την ενάσκησιν του δικαιώματος αυτού· εννοείται όμως, ότι και η έμμεσος αύτη παραίτησις δεν είναι δυνατή, οσάκις ο νομοθέτης έκρινεν επιβεβλημένον, δια λόγους γενικωτέρου συμφέροντος, όπως δια ρητής διατάξεως απαγόρευσητην παραίτησιν." 35 καιστησ.291: "
2. Παραίτησις από δημοσίου δικαιώματος χωρεί, κατά κανόνα, δια ρητής δηλώσεως βουλήσεως εκ 40 μέρους του δικαιούχουπολίτου καιδέον κατ'αρχήννα είναι έγγραφος. Εν τούτοις, είναι δυνατή και σιωπηρά παραίτησις, λ.χ. διά παραμελήσεως της ασκήσεως 3674 4 Α.Α.Λ. 5 Παπαγιώργης ν.ΑΗΚ Πογιατζής, Δ. ωρισμένου δικαιώματος. Εν αμφιβολία όμως τεκμαίρεται έλλειψις παραιτήσεως· ούτως, η υπό του παρανόμως απολυθέντος δημοσίου υπαλλήλου είσπραξις της συντάξεως, δεν επιτρέπεται να θεωρηθή ως παραίτησις από της αξιώσεως επί την προς τον μισθόν διαφοράν. Εάν δε η γενομένη ρητή παραίτησις είναι έγκυρος και εγένετο αρμοδίως αποδεκτή, ο παραιτηθείςδεσμεύεται* ανάκλησις δεν επιτρέπεται." 10 Σχετική είναι και η απόφαση της Ολομέλειας στην υπόθεση Andreas Hadjiconstantinou v. Republic (ανωτέρω), στην οποία το επίδικο αίτημα των αιτητών υπαλλήλων, που αφορούσε τη μισθοδοτική τους κλίμακα, θεωρήθηκε ότι έχει εξαλειφθεί επειδή είχαν εγείρει για 15 πρώτη φορά απαίτηση σχετικά με αυτό μερικά χρόνια μετά το διορισμό τους, και το έννομο συμφέρον τους είχε, ως εκτούτου, απολεσθεί. Στην Ελλάδα, βέβαια, το θέμα έχει ρυθμιστεί με 20 νομοθεσία. Σύμφωνα με το άρθρο 64

(2)του Υπαλληλικού Κώδικα, η μη είσπραξη των αποδοχών εκ μέρους του υπαλλήλου όχι μόνο απαγορεύεται αλλά αποτελεί και πειθαρχικόαδίκημα. 25 Εν όψει των ανωτέρω, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, εκτός αν αυτό απαγορεύεται ρητά από το νόμο, η παραίτηση από δημόσιο δικαίωμα, όπως είναι το επίδικο δικαίωμα του Αιτητή, είναι δυνατή αν ο δικαιούχος παραμελήσει την ενάσκηση του. 30 Εφόσον δε, στην παρούσα υπόθεση, καμιά νομοθετική πρόνοια δεν υπάρχει που να απαγορεύει την παραίτηση οποιουδήποτε υπαλλήλου της Αρχής, περιλαμβανομένου του Αιτητή, από το δικαίωμα υπερωριακής αμοιβής, 35 απορρίπτω ως αβάσιμο τον ισχυρισμό του Αιτητή ότι η παραίτηση του από το εν λόγω δικαίωμα του είναι ανίσχυρη. Η απόφασηστην υπόθεση ΜέλπωΓρηγορίου ν.άήμου 40 Λευκωσίας (ανωτέρω) δεν έχει εφαρμογή στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Στην υπόθεση εκείνη η προσβαλλόμενη απόφαση του Δήμου Λευκωσίας παραβίαζε την αρχήτης ισότητας που διασφαλίζεται με το 3675 Πογιατζης, Δ. Παπαγιώργης ν. ΑΗΚ

(1992)άρθρο 28 του Συντάγματος, γιατί καθιέρωνε και διατηρούσε ανισότητα αμοιβής μεταξύ των υπαλλήλων του Δήμου, με αποκλειστικό κριτήριο το φύλον των υπαλλήλων. Ο Δήμος είχε ισχυριστεί ότι η αιτήτρια απώλεσε το έννομο συμφέρον της επειδήαποδέχτηκε μετη 5 συμπεριφορά της την προσβαλλόμενη πράξη. Ο Δικαστής Στυλιανίδης συμφώνησε ότι υπήρξε για μακρά περίοδο σιωπηρή αποδοχή. Όμως, απέρριψε τον ισχυρισμό του Δήμου, λέγοντας ταεξής στις σσ. 12και 13: 10 "Το δικαίωμα ισότητας μεταξύ των φύλων είναι θεμελιώδες αναπαλλοτρίωτο ανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο δεν μπορεί έγκυρα να εγκαταλειφθεί ούτε απότο ίδιο το άτομο.Σεαποφάσεις μου στο παρελθόν έχω πει ότι ηαποδοχήμε ελεύθερη βούληση διοικητικής πράξης 15 στερεί τον αιτητή εννόμου συμφέροντος, εκτός όπου επηρεάζονται θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. (Βλ., μεταξύ άλλων, Stademos Hotels Limited v. Συμβουλίου Βελτιώσεως Αμαθούντας, Υπόθεση Αρ. 477/90, (Απόφαση δόθηκε στις 15 Ιουλίου, 1991) και 20 Αίγλης Τσιάλη και Άλλων και Δημοκρατίας της Κύπρου, Υπόθεση Αρ. 358/85, (Απόφαση δόθηκε στις 18 Ιουλίου, 1991)). Παρόλο ότι δεν φαίνεται να υπάρχει στην παρούσα 2 ^ υπόθεση ρητή αποδοχή,μπορεί να ειπωθεί ότι υπήρξε για μακρά περίοδο σιωπηρή αποδοχή. Τούτο δεν εμποδίζει την αιτήτριαναπροωθήσει τηνπροσφυγή της γιατί δεν χωρεί συμβιβασμός σε θέματα θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών του ατόμου. Η αιτήτρια 30 συνεχίζει να έχει έννομο συμφέρον και το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να ελέγξει τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης πράξης." Συμφωνώ με την προσέγγιση του επίδικου θέματος από 35 το Δικαστήριο στην εν λόγω υπόθεση. Θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματακαι ελευθερίες, όπως τοδικαίωμα της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της προστασίας εναντίον βασανιστηρίων ή καταναγκαστικής εργασίας ή δυσμενούς διάκρισης λόγω φύλου, χρώματος,φυλής, 40 θρησκείας ή γλώσσας δεν αποτελούν αντικείμενο εγκατάλειψης από τους πολίτες και οποιαδήποτε παραίτηση του πολίτου απόαυτά, είτε ρητή είτε σιωπηρή, 3676 4Α.Α.Λ. Παπαγιώργης ν. ΑΗΚ Πογιατζής, Δ. είναι ανίσχυρη και δεν επιφέρει έννομα αποτελέσματα. Όμως, στην περίπτωση του παρόνταΑιτητή, δεν εγείρεται θέμα ούτε άνισης μεταχείρισης, κατά παράβαση του άρθρου 28 του Συντάγματος, ούτε παράβασης 5 οποιουδήποτε άλλου θεμελιώδους δικαιώματος ή ελευθερίας του. Το δικαίωμα από το οποίο έχει παραιτηθεί οΑιτητής είναι το δικαίωματου νααπαιτήσει και εισπράξει αμοιβή για υπερωριακή εργασία, το οποίο είναι μεν δημόσιο δικαίωμα,δεν είναι, όμως, θεμελειώδες 10 ανθρώπινο δικαίωμα. Το δικαίωμα αποζημίωσης για τυχόν υπερωρίες δεν είναι καθολικό γιαόλους ανεξαίρετα τους υπαλλήλους. (Βλ. Κυριακόπουλου "Ελληνικό Διοικητικόν Δίκαιον", Γ' Ειδικό Μέρος,4η έκδοση,σ.258). Αν υπήρχε ρητή πρόνοια στους Κανονισμούς της Αρχής, 15 σύμφωνα με την οποία ο Γενικός Διευθυντής της ή οι υπάλληλοι πουκατέχουν θέσημεκλίμακα Α14 καιάνω, δε δικαιούνται σε υπερωριακή αμοιβή, δε νομίζω ότι η πρόνοια αυτή θα ήταν αντισυνταγματική, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών που υφίστανται μεταξύ κατωτέρων 20 και ανωτέρων υπαλλήλων όσον αφορά τους μισθοδοτικούς και άλλους όρους της υπηρεσίας τους. Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι υπερωριακή αμοιβή δεν καταβλήθηκε ποτέ σε άλλο Αρχιμηχανικό και Γενικό Διευθυντή της Αρχής, ώστε να εγείρεται θέμα άνισης 25 μεταχείρισης του Αιτητή έναντι άλλων που κατείχαν την ίδιαθέσημεαυτόν. Για όλους τους πιο πάνωλόγους ο Αιτητής δεν κατέχει το απαραίτητο από το άρθρο 146.2 του Συντάγματος •30 έννομο συμφέρον, το οποίο εξαλείφθηκε για τους λόγους που έχω ηδηαναφέρει. Η προσφυγή είναι, ως εκ τούτου, απαράδεχτη και απορρίπτεται. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται. Λόγω του ενδιαφέροντος των νομικών θεμάτων που έχουν εγερθεί, δεν εκδίδω 35 οποιαδήποτεδιαταγήαναφορικάμεταέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 3611