(1992)19Οκτωβρίου,1992 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΚΟΥΡΣΟΥΜΠΑΣ, Αιτητής, ν. ΕΠΑΡΧΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΩΣΑΡΜΟΔΙΑΣ ΑΡΧΗΣ ΠΑΛΑΙΧΩΡΙΟΥ, Καθ'ον ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 401/90). Οδοί και Οικοδομές — Άδεια Μετατροπών — Απόρριψη αίτησης — Απόρριψη αίτησης yta άδεια οικοδομής για μετατροπές σε οικία με την αιτιολογία ότι θαεπηρεαζόταν ο φωτισμός των δωματίων τον γειτονικού ακινήτου — Κανονισμός 8 των περί Οδών και Οικοδομών Κανονισμών περιέχει λεπτομερείς ρυθμίσεις αναφορικά με την διασφάλιση συνθηκών υγείας και ανέσεως — Δεν έγινε επίκληση τον Κανονισμού 8 — Ακυρη απόφαση λόγω ανεπαρκούς έρευνας καιορθήςνομικήςμελέτης. Ο αιτητής προσέβαλε με την προσφυγή του την απόφασητου 10 καθ* ου η αίτηση Επαρχου Λευκωσίας να απορρίψει αίτημα του για άδειαοικοδομής,γιαμετατροπήτου υφιστάμενου σπιτιού του ώστε νακλείσει μετοίχο τιςβεράντεςτους. Η αιτιολογία που δόθηκε για την απόρριψη της αίτησης ήταν 15 ότι μετιςπροταθείσεςμετατροπέςθαεπηρεαζότανοφωτισμόςκαι αερισμόςδωματίωντουσπιτιούτουόμορουκτήματος. Ο Δικηγόρος του αιτητή ισχυρίστηκε πως καμία διάταξη του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96 δεν 20 παρείχαντέτοιαεξουσία στην αρμόδιααρχή. Οι δικηγόροι της Δημοκρατίας και της ενδιαφερόμενης αντίθετα ισχυρίστηκαν πως με βάση τις πρόνοιες του Νόμου, και ειδικότερατουΑρθρου 3,ηαρμόδιααρχήέχειδιακριτικήευχέρεια 25 3854 5 4Α.Α.Δ. Κουρσουμπάςν.Επαρχου Λ/σίας στην έκδοσητηςάδειας οικοδομής. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 5 10 15 20 Ηπλησιέστερη διάταξηαναφορικάμε τον αερισμό οικοδομών είναι ο Κανονισμός 8 των περί Οδών και Οικοδομών Κανονισμών, που περιέχει λεπτομερείς ρυθμίσεις πάνω στο ζήτημα. Δεν έχω επισημάνει άλλη διάταξη που να παρέχει δικαίωμα στην αρμόδια αρχή να λαμβάνει υπόψη ως κριτήριο, στην εξέταση αιτήσεως άδειαςοικοδομής,τον επαρκήαερισμόκαι φωτισμό εφαπτόμενων ή γειτονικών οικοδομών με αυτή στην οποία αφορά η αίτηση. Βέβαια μπορεί να υποστηριχθεί, και δεν αποφασίζω το θέμα γιατί δεν συζητήθηκε καθόλου,πως εφόσον ο κανονισμός προνοεί ειδικά για τον αερισμό οικοδομής, για την οποία υποβάλλεται η αίτηση, αυτό δυνατό να σημαίνει πως οι κανονισμοί γενικά καθιστούν ως απαραίτητο στοιχείο χρήσης των οικοδομών τον επαρκήαερισμό τους. Εξάλλου, το Αρθρο 8 του Νόμου προβλέπει πως πριν από τη χορήγηση άδειας οικοδομής η αρμόδια αρχή μπορεί να απαιτήσει την προσαγωγή τέτοιων σχεδίων,ήναζητήσει την μετατροπήτουςκαιειδικά: (α) 2 5 30 35 40 45 (β) (γ)προς τον γενικόν σκοπόν διασφαλίσεως καταλλήλων συνθηκών υγείας, υγιεινής, ασφαλείας, επικοινωνίας, * ανέσεως και διευκολύνσεως εν τη περιοχή εν τη οποία η σκοπούμενη εργασίαπρόκειταιναδιεξαχθεί." Αν εφήρμοζεη αρμόδιααρχήτις διατάξειςτου άρθρου αυτού, πιθανό ναυποστηριζόταν πως ο επαρκής αερισμός και φωτισμός μιας οικοδομής εμπίπτει στην ευρεία έννοια και σημασία που αποδίδεταισήμερα στη δημιουργία καταλλήλων συνθηκών υγείας, υγιεινής και ανέσεως για μια ικανοποιητικήδιαβίωση. Η αρμόδια όμως αρχή απέρριψε εξ υπαρχήςτην αίτηση για άδεια οικοδομής χωρίς ναχρησιμοποιήσει τηδιαδικασίατουΑρθρου 8. Η τελευταία παρατήρηση μου αφορά στο στοιχείο, που φαίνεται στο διοικητικό φάκελο και που παραδέχεται και ο αιτητής στην αλληλογραφία του με "την αρμόδια αρχή. Όταν εκδόθηκε η άδεια οικοδομής του σπιτιού του, υπ' αριθμό 12821, ανέλαβε υποχρέωση να μην κτίσει, ώστε να κλείσουν οι επίδικες βεράντες.Και αυτόπροφανώςγιανα μηνεπηρεάζεταιο φωτισμός 3855 Κουρσουμπάςν.Επαρχου Λ/σίας
(1992)και αερισμός του γειτονικού σπιτιού. Δέχθηκε μάλιστα να τοποθετήσει δικτυωτό τέλι στα σύνορα των δύο κτημάτων. Η άδεια οικοδομής, όπως έχει εκδοθεί, βρίσκεται στο φάκελο. Δεν αναγράφεται όμως σ'αυτήτέτοιος όρος,ούτε καιηαρμόδια αρχή, στην αιτιολογία που έδωσε για την απόρριψη της επίδικης 5 αιτήσεως, προβάλλει ως λόγο την αποδοχήαπότον αιτητήαυτού του όρου. Έχω τη γνώμη, επομένως, πως δεν έχει γίνει ηδέουσα έρευνα σε ό,τι αφοράτο πραγματικό υπόβαθρο της υπόθεσης, ενώ παράλληλαδεν έτυχετης σωστής νομικής μελέτης. 10 Ηπροσφυγή επιτνγχάνει χωρίς έξοδα. Αναφερόμενη Υπόθεση: Εκκλησία. "Αγία Καθολικής" Λεμεσού κ.α. ν. Δήμου Αεμεσού 15
(1984)3ΑΛΛ. 199. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' ων η 20 αίτηση με την οποία απέρριψαν αίτηση του για άδεια οικοδομής για μετατροπή ουσιαστικά του υφιστάμενου σπιτιού του,ώστενακλείσει μετοίχο τις βεράντες τουγια ναγίνουν αποθηκευτικός χώρος. Λ. Καλογήρου, γιατοναιτητή. Μ. Τσαγγαρίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τον καθ'ου η αίτηση. Ε. Ευσταθίου, για τοενδιαφερόμενο πρόσωπο. Cur.adv.vult. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. 35 Ο αιτητής υπέβαλε αίτηση για άδεια οικοδομής, μετατροπής ουσιαστικά του υφιστάμενου σπιτιού του ώστε να κλείσει με τοίχο τις βεράντες του για να γίνουν αποθηκευτικός χώρος. Η αρμόδια αρχή, ο καθ' ου η αίτηση έπαρχος Λευκωσίας, απέρριψε την αίτηση με το 40 αιτιολογικό πως με τις προτεινόμενες μετατροπές θα επηρεαστεί ο φωτισμός και αερισμός δωματίων του σπιτιού που βρίσκεται σε όμορο κτήμα, τεμ. 242,, η 3856 4Α.Α.Δ. Κουρσουμπάςν.ΕπαρχουΛ/σίας Αρτεμίδης, Δ. ιδιοκτήτρια του οποίου κλήθηκε και έλαβε μέρος στην παρούσα διαδικασία ως ενδιαφερόμενο μέρος. Από τα αρχιτεκτονικά σχέδια, που συνοδεύουν την αίτηση για την άδεια οικοδομής και το σχετικό φάκελο της διοίκησης, 5 όπου υπάρχει έκθεση λειτουργού της αρμόδιας αρχής, αποδεικνύεται κάτι που εξ άλλου είναι παραδεκτό και από τον αιτητή, πως αν επιτραπούν οι προτεινόμενες μετατροπές με το κλείσιμο των βεραντών του σπιτιού του αιτητή, θα σφραγιστούν από τον τοίχο η πόρτα και τα 10 παράθυρα της κουζίνας και της σάλας του σπιτιού της ενδιαφερόμενης, με αποτέλεσμα να στερηθούν οι χώροι αυτοί ικανοποιητικού φωτισμού και αερισμού. Το ζήτημα που ανακύπτει στην κρινόμενη προσφυγή 15 είναι κατά πόσο ηαρμόδιααρχήδικαιούταικατά νόμο να απορρίψει την επίδικη αίτηση, προβάλλοντας την αιτιολογία που επικαλείται. Εισηγείται επί του προκειμένου ο δικηγόρος του αιτητή πως ο περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμος, Κεφ. 96, όπως 20 έχει τροποποιηθεί, και οι σχετικοί κανονισμοί που θεσπίστηκαν σύμφωνα με αυτόν, δεν παρέχουν τέτοια εξουσία στην αρμόδια αρχή, δεδομένου ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε διάταξη που να ρυθμίζει ή να διασφαλίζει δικαίωμα αερισμού και φωτισμού σε εφαπτόμενες ή 25 γειτνιάζουσες κατοικίες με αυτή στην οποία αφορά η αίτηση οικοδομής. Αντίθετα οδικηγόρος της Δημοκρατίας και της ενδιαφερόμενης υποστηρίζουν πως με βάση τις γενικέςπρόνοιες τουπιοπάνωΝόμου,και ειδικώτερα του άρθρου 3, η αρμόδια αρχή έχει διακριτική ευχέρεια στην 30 έκδοση άδειας οικοδομής, εφόσον βέβαια ενεργήσει μέσα στα πλαίσια του νόμου ή ασκήσει την ευχέρεια αυτή σύμφωνα μετις αρχές τουδιοικητικούδικαίου. Λόγω του ότι τα επίδικα νομικά ζητήματα δεν έτυχαν 35 ενδελεχούς επεξεργασίας, ενώ συνάμα η έρευνα των πραγματικών περιστατικών δεν ακολούθησε σωστή κατεύθυνση, διεξήλθα με προσοχή το φάκελο της διοίκησης για να φωτισθεί ίσως περισσότερο η υπόθεση στη δικαστική πορεία. Είναι πρόδηλο πως η επίδικη 40 αίτηση για τις προτεινόμενες μετατροπές είναι το αποτέλεσμα εχθρικών σχέσεων των ενοίκων των δύο γειτονικών σπιτιών. Έτσι, και όπως ο ίδιος αιτητής αναφέρει στην αλληλογραφία του με την αρμόδια αρχή, 3857 Αρτεμίδης, Δ. Κουρσουμπάςν.Επαρχου Λ/σίας
(1992)αποφάσισε να δώσει ένα τέλος στην ταλαιπωρία του κλείοντας τις καλυμμένες βεράντες του με τοίχο, προφανώς για να μην υπάρχει οποιαδήποτεοπτικήεπαφή με τους γείτονες. Βέβαια, οι διαπροσωπικές σχέσεις των ενοίκων των σπιτιών δεν είναι στοιχείο που μπορεί να 5 ληφθεί υπόψη στην εξέταση μιας αιτήσεως για έκδοση άδειας οικοδομής. Αναφέρω όμως τα πιο πάνω για να περιγράψωτοκλίμα πουεπικρατούσεότανη αρμόδια αρχή μελετούσε την αίτηση.Έτσι, ο υπεύθυνος λειτουργός κατά την επιτόπια εξέταση διαπίστωσε, πολύ ορθά βέβαια,πως ιο με τις προτεινόμενες οικοδομικές εργασίες θα έκλειε η πόρτα και τα παράθυραστη μια πλευρά του σπιτιού της ενδιαφερόμενης, με αποτέλεσμα να προκληθεί στους ενοίκους πολύ μεγάλη ταλαιπωρίααπό τη σοβαρή μείωση τουφωτισμούκαιαερισμού τωνχώρων αυτών. 15 Ο δικηγόρος του αιτητήεπικαλείται,για να υποστηρίξει τις θέσεις του, την υπόθεση Εκκλησία "ΑγίαΚαθολική" Λεμεσούκ.α. ν.άήμον Λεμεσού
(1984)3Α.Α.Δ.
- Στην απόφαση αυτή ο αει. δικαστής Χ" Αναστασίου συζητά τις .20 πρόνοιες των άρθρων2, 3και 8 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου και γενικώτερα τις συναφείς εξουσίες της αρμόδιας αρχής κατά την εξέταση αιτήσεως για έκδοση άδειας οικοδομής. Συμφωνώ και υιοθετώ τις νομικές θέσεις που διατυπώνει και αναπτύσσει στην 25 απόφαση του ο δικαστής. Αναφορικά δε με την παρούσα υπόθεση είναι ενδιαφέροντα τα παρακάτω που λέγει ο δικαστής επεξηγώντας αυτά που είπε σε προηγούμενη απόφαση του, και που είναι ένθετα στην υπόθεση της Εκκλησίας "ΑγίαΚαθολική"(σελ. 205). 30 "Κατά τη γνώμη μου το πιο πάνω απόσπασμα δεν τεκμηριώνει την ερμηνεία που ο δικηγόρος των καθ'ων ηαίτησηπροσπάθησεναδώσει στο άρθρο3του Κεφ.
- Ορθά ερμηνευόμενο διαπιστώνει απλώς τη διακριτική 35 εξουσία που ο νόμος παρέχει στην αρμόδιααρχήκαι τη δέσμευση της δυνάμει του νόμου να προβαίνει σε εξέταση τωνυποβαλλόμενων αιτήσεων. Το γεγονός όμως ότι οι σκοποί τηςδιακριτικήςαυτής 40 εξουσίας δεν αναφέρονταιστο άρθρο3δενσημαίνει ότι η εξουσία της αρχής είναι ανεξέλεγκτη ή ότι μπορεί να ασκείται "κατά βούληση". 3858 4 Α.Α.Δ. 5 Κουρσουμπάςν. Επαρχου Λ/σίας Αρτεμίδης,Δ. Το άρθρο 8 του Κεφ. 96 και ενισχυτικά το άρθρο 4 καθορίζουν σαφώς τα πλαίσια και τους σκοπούς της διακριτικής ευχέρειας την οποία η αρχή όφειλε να ασκήσει και υπό το φως των προνοιών αυτών για να είναι νόμιμη". Τα γεγονότα στην υπόθεση Αγία Καθολική, όταν εκτεθούν εδώ σε συντομία, θα καταστήσουν εναργέστερη τη νομική θέση που εκφράζεται στην υπόθεση, και με την 10 οποία, επαναλαμβάνω, πως συμφωνώ. Η Εκκλησία υπέβαλε αίτηση για να κτίσει 12 ισόγεια καταστήματα σε κτήμα της στη Λεμεσό. Η αρμόδια αρχή απέρριψε την αίτηση γιατί οι προτεινόμενες οικοδομές θα κατέστρεφαν τον ανοικτό χώρο που υπήρχε γύρω απότην εκκλησία και 15 έτσι θα εμποδιζόταν η-απρόσκοπτη θέα προς αυτή. Ο δικαστής έκρινε πως η αρμόδια αρχή δεν είχε καμιά εξουσία, βάσει του Νόμουκαιειδικώτερα του άρθρου8,να απορρίψει την αίτηση επικαλούμενη λόγους θέας ή ανοικτού χώρου, στοιχεία που δεν αποτελούν αντικείμενο 20 ρύθμισης στοΝόμο. Μετά από σοβαρή σκέψη πάνω στα πιο πάνω νομικά ζητήματα, έχω τη γνώμη πως η πλησιέστερη διάταξη αναφορικά με τον αερισμό οικοδομών είναι ο Κανονισμός 25 8 των περί Οδών και Οικοδομών Κανονισμών, που περιέχει λεπτομερείς ρυθμίσεις πάνω στο ζήτημα.Δεν έχω επισημάνει άλλη διάταξη που να παρέχει δικαίωμα στην αρμόδια αρχή να λαμβάνει υπόψη ως κριτήριο, στην εξέταση αιτήσεως άδειας οικοδομής, τον επαρκή αερισμό 30 και φωτισμό εφαπτόμενων ή γειτονικών οικοδομών με αυτή στην οποία αφορά η αίτηση. Βέβαια μπορεί να υποστηριχθεί, και δεν αποφασίζω το θέμα γιατί δεν συζητήθηκε καθόλου, πως εφόσον ο κανονισμός προνοεί ειδικά για τον αερισμό οικοδομής, για την οποία 35 υποβλήθηκε η αίτηση, αυτό δυνατό να σημαίνει πως οι κανονισμοί γενικά καθιστούν ως απαραίτητο στοιχείο χρήσης των οικοδομών τον επαρκή αερισμό τους. Εξαλλου, το άρθρο 8 του Νόμου προβλέπει πως πριν από τη χορήγηση άδειας οικοδομής η αρμόδια αρχή μπορεί να 40 απαιτήσει την προσαγωγή τέτοιων σχεδίων, ή να ζητήσει την μετατροπήτουςκαιειδικά: (α) 3859 Αρτεμίδης,Δ. Κουρσονμπάςν.Επαρχου Λ/σίας
(1992)(β) (γ) προς τον γενικόν σκοπόν διασφαλίσεως καταλλήλων συνθηκών υγείας, υγιεινής,ασφαλείας, επικοινωνίας, ανέσεως και διευκολύνσεως εν τη 5 περιοχή εν τη οποία η σκοπούμενη εργασία πρόκειταιναδιεξαχθεί". Αν εφήρμοζε ηαρμόδιααρχήτις διατάξειςτουάρθρου αυτού,πιθανόνα υποστηριζόταν πως ο επαρκήςαερισμός 10 και φωτισμός μιας οικοδομής εμπίπτει στην ευρεία έννοια και σημασία που αποδίδεται σήμερα στη δημιουργία καταλλήλων συνθηκών υγείας, υγιεινής και ανέσεως για μια ικανοποιητική διαβίωση. Η αρμόδια όμως αρχήαπέρριψε εξ υπαρχής την αίτηση για άδεια οικοδομής 15 χωρίς ναχρησιμοποιήσει τηδιαδικασία του άρθρου 8. Η τελευταία παρατήρηση μου αφοράστο στοιχείο, που φαίνεται στο διοικητικό φάκελο και που παραδέχεταικαι ο αιτητής στην αλληλογραφία του με την αρμόδια αρχή. 20 Όταν εκδόθηκε η άδεια οικοδομής του σπιτιού του, υπ' αριθμό 12821, ανέλαβε υποχρέωση να μην κτίσει, ώστενα κλείσουν οι επίδικες βεράντες. Καιαυτόπροφανώςγιανα μην επηρεάζεται ο φωτισμός και αερισμός του γειτονικού σπιτιού. Δέχθηκε μάλιστα να τοποθετήσει δικτυωτό τέλι 25 στα σύνορα των δυο κτημάτων. Η άδειαοικοδομής, όπως έχει εκδοθεί, βρίσκεται στο φάκελο. Δεν αναγράφεται όμως σ' αυτήτέτοιος όρος, ούτε και ηαρμόδια αρχή στην αιτιολογία που έδωσε για την απόρριψη της επίδικης αιτήσεως προβάλλει ως λόγο την αποδοχήαπότον αιτητή 30 αυτού του όρου. Έχω τη γνώμη, επομένως, πως δεν έχει γίνει η δέουσα έρευνα σε ό,τι αφορά το πραγματικό υπόβαθρο της υπόθεσης, ενώ παράλληλα δεν έτυχε της σωστής νομικής μελέτης. 35 Κατ' ακολουθία η επίδικη απόφαση ακυρώνεται. Η αρμόδια αρχή μπορεί να επανεξετάσει το αντικείμενο της προσφυγής αφού λάβει υπόψη τα όσα αναφέρονται στην παρούσα απόφαση.Δεν γίνεται διαταγήγιαέξοδα. 40 Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 3860