4 ΑΛΛ. 29Οκτωβρίου, 1992 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣΧΡ1ΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ,, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 986/89). 5 Διοικητική Πράξη — Ανάκληση — Ανάκληση νόμιμων διοικητικών πράξεων — Εάν δημιουργήθηκαν δικαιώματα σε διοικούμενους, κατά κανόνα δεν ανακαλούνται — Κατ' εξαίρεση ανακαλούνται για λόγους δημοσίου συμφέροντος, ανεξάρτητα από την παρέλευσημακρού χρόνου από τηνεκδοσήτους — Προϋποθέσεις — Τα γεγονότα που επιβάλλουν την ανάκληση να είναι μεταγενέστερα της έκδοσης της πράξης — Ανάκληση λόγω διαφορετικής εκτίμησης στοιχείων που προϋπήρχαν της έκδοσης τηςπράξης δενείναιεπιτρεπτή. 10 Εκπαιδευτικοί Λειτουργοί — Μισθοδοσία — Αποκοπή μισθού αιτητών και υποβιβασμός μισθολογικής κλίμακας λόγω διαπίστωσης λάθους στον υπολογισμό του μισθού τους — Αρμόδιο όργανο η Ε.Ε.Υ — Απαιτείται κοινοποίηση της 15 απόφασης στους ενδιαφερόμενους yia να υποβάλουν τις παραστάσεις και ενστάσεις τους — Παράλειψη τέτοιας διαδικασίας — Μη ύπαρξη απόφασης της Ε.Ε.Υ επί τον θέματος —Παράνομη ανάκλησηδιοικητικής πράξης — Ακυρη ηαπόφαση. 20 25 Βάσει σχετικού σημειώματος του Προέδρου της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας προς τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Παιδείας σύμφωνα μετο οποίοοι αιτητές εκ λάθους αμείβονταν με ψηλότερο μισθό από αυτόν που δικαιούνταν, ο μισθός των αιτητών μειώθηκε και αποφασίστηκε η αποκοπήτης υπερπληρωμής με δόσεις.Ως αποτέλεσμα ακολούθησεη παρούσα 4091 Χριστοπούλουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)προσφυγή με την οποία οι αιτητές ισχυρίστηκαν πως ηαποκοπή οποιουδήποτε ποσού από τον μισθό τους μόνο στην περίπτωση που επιβαλλόταν ως πειθαρχικήποινή ήταν επιτρεπτή. Επιπλέον ισχυρίστηκαν πως η απόφασηήταν αντίθετη προς τις αρχές της χρηστής διοίκησης λόγω αναδρομικής ανάκλησης μετά την παρέλευση μακρού χρόνου. Επίσης οι αιτητές εισηγήθηκαν πως δενφαινότανποιοςπήρετηναπόφασηκαιότι ενπάσηπεριπτώσει δεν φαινότανναυπήρχεαπόφασητης Ε.Ε.Υ, πουήταντοαρμόδιο όργανο. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 10
(1)Η προσβαλλόμενη απόφαση ισοδυναμεί με αναδρομική ανάκληση της απόφασης της Ε.Ε.Υ. που περιείχε την ** προσφορά και τους όρους διορισμού των αιτητών. Όπως ορθά προβλήθηκε εκ μέρους των αιτητών η εξουσία της Διοίκησης για ανάκληση δεν είναι απεριόριστη, αλλά η άσκησητης, υπόκειται στους κανόνες της καλής πίστης και της χρηστής διοίκησης, δεν μπορεί δε να ασκείται 20 ανεξάρτητα από δικαιώματα που πιθανόν να έχουν προκύψει στο μεταξύπροςόφελος τωνδιοικούμενων.Κατά γενικό κανόνα οι νόμιμες ατομικές πράξεις της διοίκησης από τις οποίες δημιουργήθηκαν δικαιώματα στο διοικούμενο δεν ανακαλούνται. Εξαίρεση αποτελεί η 25 ανάκλησηνόμιμης ατομικής διοικητικής πράξηςγια λόγους δημόσιου συμφέροντος (ασφάλειας, τάξης, δημόσιας υγείας)ανεξάρτητααπότηνπαρέλευση μακρούχρόνουαπό τηνέκδοσητης. 30 Οι λόγοι δημόσιου συμφέροντος που επικαλούνται οι καθ' ων η αίτηση δεν ευσταθούν. Τα στοιχεία πουαναφέρονται προϋπήρχαν της έκδοσης της πράξης,απλώς πρόκειταιγια καθαρά διαφορετική εκτίμηση των στοιχείων αυτών ως αποτέλεσμα νέαςέρευνας,καιηανάκλησηκάτωαπό τέτοιες 35 προϋποθέσειςδενείναιεπιτρεπτή.
(2)Από τα γεγονότα που ευρίσκονται ενώπιον μου δεν φαίνεται να υπάρχει απόφασητης Ε.Ε.Υ. σχετική με την ένταξη των αιτητών στη συγκεκριμένη κατώτερη κλίμακα. ^0 Στην Υπόθεση Αρ. 394/90, Χριστοδονλον ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερομηνίας 26/7/1991 (δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί), που αφορά σχεδόν ταυτόσημα γεγονότα αποφασίστηκε:- 4092 4ΑΛΛ. 5 Χριστοπούλου κ.α.ν.Δημοκρατίας "Είμαι της γνώμης ότι η αποκοπή καιο υποβιβασμός της μισθολογικής κλίμακαςτουαιτητή,προϋπόθετε απόφασητης Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας. Απόφαση που έπρεπε να κοινοποιηθεί επίσημα στον αιτητή για να μπορεί ο αιτητής ναυποβάλει τις παραστάσεις τουκαιτην ένσταση του. Τέτοια απόφασητηςΕπιτροπής δενυπάρχει. Κατάτη γνώμη μου δεν μπορούσε άλλο όργανο να πάρει τέτοια απόφασηκαι να ανατρέψει τα δεδομένα με βάσητα οποίαο αιτητήςαποδέχτηκετο διορισμό." 10
(3)Όσον αφορά τοθέμα τηςμηνιαίας αποκοπής από το μισθό των αιτητών του ποσού που, όπως θεωρήθηκε, υπερπληρώθηκε, ισχύουν οι ίδιες αρχές περί ανακλήσεως πουαναφέρθηκανπιοπάνω. 15 20 Έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η προσφυγή πρέπει να επιτύχει. Ημείωσητηςμισθολογικής κλίμακας των αιτητών,καιη αποκοπή από αυτούς μισθών ισοδυναμεί με παράνομη ανάκληση του αρχικού διορισμού τους που πλήττει τασυμφέροντα τους και αντιβαίνει στηχρηστήδιοίκηση. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: 2 5 Κασσέραςν.Δημοκρατίας
(1991)4(Γ)ΑΛΛ. 2435Χριστοδοϋλου ν. Δημοκρατίας
(1991)4(Γ)ΑΛΛ. 2296. 30 Προσφυγή. Προσφυγή μετηνοποία οι αιτητές ισχυρίζονται ότιοι καθ' ων η αίτηση δεν είχαν δικαίωμα να αποκόψουν οποιοδήποτε ποσό απότο μισθό τους. 35 Α. Σ.Αγγελίδης,γιατους αιτητές. 40 Δ. Παπαδοπούλου (κα) Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας,γιατους καθ'ωνηαίτηση. Cur.adv.vult. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση.Οιαιτητές διορίστηκαν απότην καθ'ης η αίτηση 4093 Δημητριάδης,Δ. Χριοτοδούλουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (Ε.Ε.Υ.) στη θέση Καθηγητή Σωματικής Αγωγής Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης και τοποθετήθηκαν στην Κλίμακα Α10 από την1/9/1988. 5 Κατόπιν έρευνας που έγινε με αφορμή επιστολή ημερομηνίας 9/4/1989 άλλου Καθηγητή Σωματικής Αγωγής, με την οποίαδιαμαρτύρετογιατη μισθοδοσία του σε σύγκριση με άλλους συνάδελφους του, με λιγότερα έτη υπηρεσίας αλλά με "ψηλότερη κλίμακα, θεωρήθηκε, όπως 10 αναφέρεται σε σχετικό σημείωμα από τον Πρόεδρο της Ε.Ε.Υ. προς το .Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Παιδείας,ότι σε ορισμένες "περιπτώσεις Καθηγητών Σωματικής Αγωγής, που 15 διορίστηκαν με Σύμβασηήεπί μονίμου βάσεως απότου σχολικού έτους 1987/88 και έχουν περισσότερα από 9 χρόνια εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας, γινόταν λάθος στον τρόπο υπολογισμού του μισθού τους με αποτέλεσμα να παίρνουν ψηλότερο μισθό από εκείνο 20 του κ. Οικονόμου και άλλων συναδέλφων τους που βρίσκονταν ήδη στην υπηρεσία με τα ίδια περίπου χρόνια υπηρεσίας. Σε συνεργασία με αρμόδιους λειτουργούς της 25 Υπηρεσίας Δημόσιας Διοικήσεως και Προσωπικού και του Λογιστηρίου του Υπουργείου σας μελετήθηκε το θέμα και διαπιστώθηκε ότι το λάθος γινόταν κατά την ένταξη των εν λόγω Καθηγητών από τη μισθοδοτική κλίμακα Α7 στις κλίμακες Α8-Α10 στις περιπτώσεις 30 που το ποσό των παραχωρουμένων, λόγω ετών προϋπηρεσίας,προσαυξήσεων υπερκάλυπτε τοανώτατο σημείο της κλίμακας Α7 (Η ένταξητων γυμναστών που έχουν πανεπιστημιακό δίπλωμα στις κλίμακες Α8-Α10 γίνεται από 1.7.87 σύμφωνα μετο Νόμο 120/87). 35 Έχουν γίνει εξυπαρχής οι υπολογισμοί των μισθών των επηρεαζόμενων ως ανωτέρω καθηγητών και οι μισθοί που προέκυψαν (πβ. σχετικές καταστάσεις στους οικείους φακέλους) είναι αυτοί που θα έπρεπε να είχαν 40 δοθεί κατάτον αρχικόδιορισμό τους...." Σαν αποτέλεσμα του σημειώματος του Προέδρου της 4094 4Α.Α.Δ. Χριστοδούλουκ,α.ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης,Δ. Ε.Ε.Υ.ο μισθός των αιτητών μειώθηκε και αποφασίστηκε όπωςγίνει αποκοπή τηςυπερπληρωμής με δόσεις. Οι αιτητές καταχώρησαν την παρούσα προσφυγή με 5 την οποία ισχυρίζονται ότι ηΕ.Δ.Υ.δεν είχε το δικαίωμα να αποκόψει οποιοδήποτε ποσό από το μισθό τους δεδομένου ότι μείωση μισθού με τη μορφή υποβιβασμού στη μισθολογική κλίμακα, επιβολής χρηματικής ποινής ή αποκοπής προσαυξήσεων προβλέπεται απότο άρθρο 69(ι) 10 του περί Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου 1969 (Νόμος 10 του 1969) (ο Νόμος) μόνο στην περίπτωση που επιβάλλεται ως πειθαρχική ποινή ως αποτέλεσμα πειθαρχικής διαδικασίας. 15 Επίσης οι αιτητές ισχυρίζονται ότι ηΕ.Ε.Υ.δεν είχε το δικαίωμα να αναζητήσει και να εισπράξει με αποκοπή από το μισθό τους, με μηνιαίες δόσεις, το ποσό που οι αιτητές, όπως η Ε.Ε.Υ. αποφάσισε, υπερπληρώθηκαν γιατί η απόφασηαυτήτης Ε.Ε.Υ. είναι αντίθετη προς τις 20 αρχές τηςχρηστής διοίκησης. Παράλληλα προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι η αναδρομική ανάκληση απόφασης της διοίκησης, μετά την πάροδο μακρού χρόνου, δεν είναι επιτρεπτή δεδομένου 25 ότι δημιουργούνται δικαιώματα, προς όφελος των διοικούμενων, πουδεν μπορούν να ανατραπούν. Είναι επίσης ηθέσητων αιτητών ότι δεν φαίνεται ούτε είναι γνωστό ποιος πήρετην απόφασηπερί αποκοπήςτου 30 μισθού και υποβιβασμού της μισθολογικής τους κλίμακας και ότι εν πάση περιπτώσει δεν φαίνεται να υπάρχει απόφασητης Ε.Ε.Υ.προς τούτο,ηοποίαείναι το αρμόδιο όργανο που αρχικά αποφάσισε και καθώρισε με έγγραφη προσφοράπρος αυτούςτην αμοιβήκαιυπόλοιπους όρους 35 τηςθέσης στην οποίαείχαν διοριστεί. Τέλος, είναι ηθέσητων αιτητών ότι, ανεξάρτητα με τα πιο πάνω σύμφωνα με την προϋπηρεσία που είχαν, ορθά υπολογίστηκαν οι προσαυξήσεις τους και εντάχθηκαν 40 στην αρχική τους κλίμακα δηλαδή Α8-Α10, εφόσον οι προσαυξήσεις, που έπρεπε να πιστωθούν λόγω προϋπηρεσίας, ξεπερνούσαν την κλίμακα Α7 και έπρεπε συνεπώς να υπολογιστούν στην Α8-Α10 νόμιμα και 4095 Δημητριάδης, Δ. Χριστοδούλουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)δικαιωματικά. Στην προκειμένη περίπτωση η προσβαλλόμενη απόφαση ισοδυναμεί με αναδρομική ανάκληση της απόφασης της Ε.Ε.Υ. που περιείχε την προσφορά και 5 τους όρους διορισμού των αιτητών. 'Οπως ορθά προβλήθηκε εκ μέρους των αιτητών η εξουσία της Διοίκησης για ανάκληση δεν είναι απεριόριστη αλλά η άσκηση της υπόκειται στους κανόνες της καλής πίστης και της χρηστής διοίκησης, δεν μπορεί δε να ασκείται 10 ανεξάρτητα από δικαιώματα που πιθανόν να έχουν προκύψει στο μεταξύ προς όφελος των διοικούμενων. Κατά γενικό-κανόνα οι νόμιμες ατομικές πράξεις της διοίκησης από τις οποίες δημιουργήθηκαν δικαιώματα στο διοικούμενο δεν ανακαλούνται. Εξαίρεση αποτελεί η 15 ανάκληση νόμιμης ατομικής διοικητικής πράξης για λόγους δημόσιου συμφέροντος (ασφάλειας, τάξης, δημόσιας υγείας) ανεξάρτητα από την παρέλευση μακρού χρόνου από την έκδοση της. Σχετικά αναφέρονται τα ακόλουθα στον Σπηλιωτόπουλο, Εγχειρίδιον Διοικητικού 20 Δικαίου (22 Έκδοση) στησελίδα 174. "... Η δημιουργηθείσα αντίθεσις προς το δημόσιον συμφέρον δέον κατ' αρχήν να στηρίζεται εις στοιχεία μεταγενέστερα της εκδόσεως της πράξεως και να 25 αιτιολογήται ειδικώς, ως επαχθές δια το διοικούμενον μέτρον (ΣΕ 3055/1977). Επίσης, επιτρέπεται η ανάκλησις εάν ο διοικούμενος συναινή (ΑΠ 51/1968, ΝοΒ 168, σελ. 471) ή δεν συμμορφώνεται προς όρους εκ των οποίων εξαρτάται η ισχύς της πράξεως (π.χ. 30 ανάκλησις της πράξεως της επιβαλλούσης αναγκαστικήν απαλλοτρίωσιν υπέρτίνος, εάν ούτος δε καταβάλη την καθορισθείσαν αποζημίωσιν), ή εάν παρήλθεν άπρακτος προθεσμία προς ωρισμένη ενέργειαν, η οποία είχε ταχθή δια της πράξεως (ΣΕ 35 309/1961). Εξάλλου, επιτρέπεται ελευθέρως η ανάκλησις των νομίμων ατομικών διοικητικών πράξεων, εκ των οποίων δεν απέρρευσαν δικαιώματατου διοικούμενου, 40 κατά την ανωτέρω έννοιαν, ως και των περιεχουσών την επιφύλαξιν της ανακλήσεως, είτε αύτη ρητώς διατυπούται εις την πράξιν είτε σαφώς προκύπτει εκ 4096 4 Α.Λ.Λ. Χριστοδούλουκ.α. ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης,Δ. τωνσχετικών διατάξεων." Στην παρούσα περίπτωση πρόκειται για ανάκληση νόμιμης ατομικήςπράξης. 5 Οι λόγοι δημόσιου συμφέροντος που επικαλούνται οι καθ' ων η αίτηση δεν ευσταθούν. Τα στοιχεία που αναφέρονται προϋπήρχαν της έκδοσης της πράξης, απλώς πρόκειται για καθαρά διαφορετική εκτίμηση των 10 στοιχείων αυτών ως αποτέλεσμα νέας έρευνας, και η ανάκληση κάτω από τέτοιες προϋποθέσεις δεν είναι επιτρεπτή. (Βλέπε σχετικά Σπηλιωτόπουλος [πιο πάνω] σελίδα 174, Δεληκοστόπουλος - Διοικητικό Δίκαιο [1972] σελίδα 247, Κασσέρας ν.Δημοκρατίας, ΥπόθεσηΑρ. 354/ 15 86, απόφασηημερομηνίας 1/7/1991.) Από τα γεγονότα που ευρίσκονται ενώπιον μου δεν φαίνεται να υπάρχει απόφασητης Ε.Ε.Υ. σχετική με την ένταξη των αιτητών στησυγκεκριμένη κατώτερηκλίμακα. 20 Στην Υπόθεση Αρ. 394/90, Χριστοδούλου ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερομηνίας 26/6/1991, που αφορά σχεδόν ταυτόσημαγεγονότα αποφασίστηκε:25 30 "Είμαι της γνώμης ότι η αποκοπή και ο υποβιβασμός της μισθολογικής κλίμακας του αιτητή, προϋπόθετε απόφαση της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας. Απόφαση που έπρεπε να κοινοποιηθεί επίσημα στον αιτητή για να μπορεί ο αιτητής να υποβάλει τις παραστάσεις του και την ένσταση του. Τέτοια απόφασητης Επιτροπής δεν υπάρχει. Κατά τη γνώμη μου δεν μπορούσε άλλο όργανο ναπάρει τέτοια απόφαση και να ανατρέψει τα δεδομένα με βάση τα οποία οαιτητήςαποδέχτηκετο διορισμό." 35 Όσον αφορά το θέμα της μηνιαίας αποκοπής από το μισθό των αιτητών του ποσού που, όπως θεωρήθηκε, υπερπληρώθηκε, ισχύουν οι ίδιες αρχές περί ανακλήσεως που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Ειδικότερη δε αναφορά μπορεί να γίνει στο Ευρετήριο Νομολογίας 1961-1970 40 Συμβουλίου Επικρατείας, Τόμος 3ος (Ο-Υ), σελίδα 486, παράγραφος 1168-1170πουαναφέρονταιταπιοκάτω:- 4097 Δημητριάδης,Δ. Χριστοδούλουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)"Η μετά πάροδον μακρού χρόνου αναδρομική ανάκλησις αποφάσεως περί χορηγήσεως μισθολογικού επιδόματος και η εντεύθεν αναζήτησις των αχρεωστήτως πλην καλοπίστως ληφθεισών υπό υπαλλήλου χρηματικών αμοιβών είναι νόμω 5 ανεπίτρεπτος ως αντικείμενη εις τας αρχάς της ευρύθμου και χρηστής διοικήσεως" 2225/63, 324/64, 487/65,2332/69,628/70,579/
- ... εφ' όσον η εκ πλάνης καταβολή δεν προεκλήθη εξ 10 απατηλής ενέργειας του υπαλλήλου, αλλ' εκ δεδικαιολογημένης παρερμηνείας των σχετικών νομοθετικών διατάξεων προβαντος εις την είσπραξιν των αμοιβών τούτων,2226/63,487/65,628/
- 15 Ομοίως ανεπίτρεπτος τυγχάνει δια τους αυτούς λόγους και η αναζήτησις αχρεωστήτως καταβληθείσης υπερωριακής αποζημιώσεως,92/68." Επίσης, στα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου 20 Επικρατείας, 1929-1959, αναφέρονται τα ακόλουθα στη σελίδα 332:"Εγένετο τέλος, δεκτόν, ότι η μετά πάροδον μακρού χρόνου αναζήτησις επιστροφής των αχρεωστήτως πλην 25 καλοπίστως ληφθέντων παρά δημοσίων υπαλλήλων χρημάτων, τίτλων, αποδοχών, δημιουργούσα απροβλέπτους δι* αυτούς επιρροήν επί των μέσων διαβιώσεως των αντίκειται εις τα αρχάς της ευρύθμου καιχρηστής Διοικήσεως: 85
(33),274
(39),47,1280
(50), 30 1198
(56)." Έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η προσφυγή πρέπει να επιτύχει. Η μείωσητης μισθολογικής κλίμακας των αιτητών, και η αποκοπή από αυτούς μισθών 35 ισοδυναμεί με παράνομη ανάκληση του αρχικού διορισμού τους που πλήττει τα συμφέροντα τους και αντιβαίνειστηχρηστήδιοίκηση. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να παρατηρήσω ότι με 40 επιστολή του δικηγόρου του ημερομηνίας 20/1/1990 ο αιτητής Δημήτρης Χριστοδούλου (αιτητής αρ. 3) απέσυρε την προσφυγήτου. 4098 4Α.Α.Δ. Χριστοδούλουκ.α.ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης,Δ. Γιατουςπιοπάνωλόγους ηπροσφυγήτωναιτητώναρ. 1και2επιτυγχάνει καιη επίδικηαπόφασηακυρώνεται. Οι καθ'ωνηαίτηση ναπληρώσουν £250.- έναντιτων 5 εξόδων τωναιτητών. Ηποοοφνγήεπιτυγχάνει μεέξοδα. 4099