4 Α.Α.Δ. 12Φεβρουαρίου, 1992 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΑΡΙΑ ΜΑΡΑΘΕΥΤΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ'ων η αίτηση. (Υποθέσεις Αρ. 892/89και 896/89). 5 10 15 20 Διοικητικό Όργανο — Συλλογικά Όργανα — Σύνθεση — Η διαδικασία συζήτησης και λήψης αποφάσεως πρέπει να διεξάγεται, για το αυτό θέμα, από την αρχή μέχρι το τέλος, από τα ίδια μέλη του συλλογικού οργάνου — Επί περισσοτέρων συνεδριάσεων, αναλλοίωτη σύνθεση απαιτείται σε όλες — Υποχρέωση επανάληψης της διαδικασίας σε περίπτωση μεταβολής στη σύνθεση του οργάνου — Νομολογία. Δημόσιοι Υπάλληλοι — Προαγωγές — Προσόντα — Το προσόν της γνώσεως ξένης γλώσσας — Συναγόμενη διερεύνηση της κατοχής του από την ΕΔΥ (Petrides and Another v. P.S.C.) Δημόσιοι Υπάλληλοι — Προαγωγές — Προσόντα — Επιπρόσθετα προσόντα υποψηφίου μη σννιστώντα πλεονέκτημα κατά το σχέδιο υπηρεσίας — Περιορισμένης βαρύτητας — Δεν αποτελούν αφ' εαυτών έκδηλη υπεροχή. 'Δημόσιοι Υπάλληλοι — Προαγωγές — Συστάσεις Προϊσταμένου — Ανεξάρτητο στοιχείο κρίσεως μεγάλης βαρύτητας — Απαίτηση £«5ικτ^ αιτιολόγησης για τυχόν απόκλιση από αυτές — Οι συστάσεις πρέπει να συνάδουν με τις εκθέσεις και τα άλλα συναφή στοιχεία των φακέλων. Δημόσιοι Υπάλληλοι — Προαγωγές — Έκδηλη υπεροχή — Η Ε.Δ. Υ. 425 Μαραθεύτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)δεν είναι υποχρεωμένη να αποδείξει ότι ο επιλεγείς ήταν έκδηλα υπέρτερος των υπολοίπων — Τοβάρος αυτό φέρει ο αμφισβητών το κύρος της επιλογής. — Η νομολογιακά προσδιορισμένη έννοια της έκδηλης υπεροχής(PolisLewis ν. Δημοκρατίας). Οι προσφυγές, που συνεκδικάστηκαν λόγω συνάφειας, προσέβαλαν την προαγωγή των ενδιαφερομένων μερών, αντί των αιτητων, στη μόνιμη θέση Βοηθού Στατιστικής 1ης Τάξης,Τμήμα Στατιστικής και Ερευνών. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας τις προσφυγές, αποφάσισεότι: 10
- Ηγενική αρχή,όπως διατυπώθηκε απότη νομολογία, είναι ότι η διαδικασία συζήτησης και λήψης απόφασης για 15 ορισμένο θέμα,πρέπει να διεξάγεται απότην αρχήμέχρι το τέλος απότα ίδια μέλητου συλλογικού οργάνου, γιατί έτσι εξασφαλίζεται ηγνώση και ηστάθμιση όλων των στοιχείων που προκύπτουν απόκάθε μέλος του συλλογικού οργάνου. Αν η διαδικασία παρατείνεται σε περισσότερες 20 συνεδριάσεις, η σύνθεση θα πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτη σε όλες τις συνεδριάσεις. Αν κατά την τελευταία συνεδρίαση, στην οποία λαμβάνεται και η απόφαση, η σύνθεση του οργάνου αλλάξει έτσι ώστε να συμμετέχουν μέλη που δεν μετείχαν μέχρι τότε, υπάρχει 25 υποχρέωση για επανάληψη της διαδικασίας.(Βλ. καιConstaotinos Savva and Another v.P.S.C., Savva v. Republic, Σάββα Ξνστονρή και Άλλος ν. άημοκρατίας). Στην παρούσα περίπτωση απουσίας μέλους κλπ., με βάση τα πρακτικά μπορεί να θεωρηθεί ότι η όλη διαδικασία 30 επαναλήφθηκεεξυπαρχής.
- Αναφορικά με το ζήτηματης κατοχής απότους υποψηφίους του απαιτούμ£νου προσόντος της πολύ καλής γνώσης της Αγγλικής γλώσσας, η ΕΔΥ, κατά τη λήψη της επίδικης 35 απόφασης, έλαβε υπόψη τα προσόντα των υποψηφίων, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι διεξήγαγε τη δέουσα έρευνα ως προς το στοιχείο αυτό (βλ. Petrides and Another v. P.S.C.).
- Είναι παραδεκτό γεγονός ότι ένας εκ των αιτητων ήταν κάτοχος πανεπιστημιακού διπλώματος Οικονομικών, το οποίο όμως δεν εθεωρείτο απότασχέδια υπηρεσίας ούτε ως 426 40 4ΑΑ.Δ. Μαραθεΰτουκ.α.ν. Δημοκρατίας απαραίτητοούτεως επιπρόσθετο προσόν. 5 10 15 20 25 30 35 40 Αναφορικά μεταεπιπρόσθετα προσόντα ενός υποψηφίου, τα οποία δεν αποτελούν πλεονέκτημα σύμφωνα με το Σχέδιο Υπηρεσίας, η νομολογία είναι ευθυγραμμισμένηαυτά δεν πρέπει να βαρύνουν πολύ σιη σκέψη της Επιτροπής,ηοποία οφείλει να αποφασίσει για την επιλογή του καταλληλότερου υποψηφίου πάνω στην ολότητατων περιστάσεων ενώπιον της και επιπρόσθετα προσόντα προς αυτά που προνοούνται από το Σχέδιο Υπηρεσίας δεν αποτελούν αφ' εαυτώνέκδηλη υπεροχή.
- Ηόποιαδιαφορά αρχαιότηταςορισμένων υποψηφίωνέναντι άλλων, ενπροκειμένω,ήτανείτε μικρή είτε απομακρυσμένη και,επομένως, δενείχε σημαντική βαρύτητα.
- Οι συστάσεις του Προϊσταμένου Τμήματος αποτελούν • ανεξάρτητο στοιχείο κρίσεως, το οποίο, άπτεταιτης αξίας των υποψηφίων και είναι τόσο σημαντικές ώστε να απαιτείται ειδική αιτιολόγηση και προσδιορισμός των λόγων για τυχόν απόκλιση απ' αυτές, και αυτό γιατί ο Προϊστάμενος ενός Τμήματος βρίσκεται σε μοναδική θέση να εκτιμήσει τις ανάγκες της θέσης που πρόκειται να πληρωθεί και τις ικανότητες τουκάθε υποψηφίου, για να εκτελεί τακαθήκοντα της θέσης αυτής. Είναι εμπεδωμένη αρχή στη νομολογία ότι, οι συστάσεις θα πρέπει να συνάδουν μετιςεκθέσεις και ταάλλα συναφήστοιχεία των φακέλωνκαιστηνπροκειμένηπερίπτωσηαυτό συμβαίνει.
- Όταν ένα διοικητικό όργανο επιλέγει ένα υποψήφιο σε σύγκριση με άλλους, δενείναι υποχρεωμένο να αποδείξει ότι ο επιλεγείς ήταν έκδηλα υπέρτερος των άλλων υποψηφίων. Αντίθετα, το βάρος απόδειξης έκδηλης υπεροχήςείναι στους ώμους τουαιτητή,ώστε νααποδειχτεί ότι" το διορίζον όργανο υπερέβη τα ακραία όρια -της διακριτικήςτου ευχέρειας.
- Η έννοια της έκδηλης υπεροχής έχει προσδιοριστεί στις υποθέσεις HadjiSavvas v.Republic, Hjiloannou v.RepublicκαιRolis Lewis v.Δημοκρατίας, στην οποία τονίστηκε ότι, η υπεροχή "τεκμηριώνεται ως έκδηλη όταν μετάαπό συνεκτίμηση όλων των σχετικών στοιχείων και σύγκριση μεταξύ του αιτητήκαι τουενδιαφερόμενου η υπεροχή του 427 Μαραθεΰτουκ.α. ν.Δημοκρατίας αιτητή είναι αυταπόδεικτη". αντικειμενικά
(1992)αναντίλεκτη και Από όλα τα στοιχεία της υπόθεσης προκύπτει ότι όλοι οι αιτητές απότυχαν νααποδείξουν έκδηληυπεροχήέναντι των δύο ενδιαφερομένων μερών. Οι προσφυγές απορρίπτονται με £100 έξοδα. 10 Αναφερόμενες υποθέσεις: Vivardi v. VineProducts Council
(1969)3 C.L.R. 486· Panayiotou &Othersv.Republic
(1972)3 C.L.R. 337- 15 Mytides v.Republic, A.E. 706
(1989)3(B)C.L.R. 737Γεωργίου & Άλλοι ν. Δημοκρατίας (ΑρΙ)
(1989)3(Γ) Α.Α.Δ. 1443- 20 Καραγιώργη & Αλλος ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 1669Χριστόφορου & Άλλος ν.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 1813- 25 Δημοκρατία ν.Κουλία
(1991)3ΑΛΛ. 370Sawa &Another v.PublicService Commission
(1988)3(A) C.L.R. 102- 30 Sawa v.Republic
(1985)3 C.LR. 694Ξυστουρής & Άλλοι v.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 896Petrides &Another v.P.S.C.
(1982)3C.L.R. 914· 35 Republicv.Petrides
(1984)3C.L.R. 378· Paschalis v.Republic
(1988)3(C) C.L.R. 1897- 40 Γεωργή <feΆλλοι v.Δημοκρατίας
(1989)3(E)ΑΛΛ. 3336· Παπαγεωργίου & Άλλοι ν.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 558Δημοκρατία ν.Χρίστου
(1991)3ΑΛΛ. 56Hadjiloannouv.Republic
(1983)3 C.L.R. 104V 428 45 4Α.Α.Δ. Μαραθεΰτουκ.α. ν.Δημοκρατίας Papadopoulos v.Republic
(1985)3C.L.R. 405· Πάρη ν.Δημοκρατίας
(1989)3(E)ΑΛΛ. 294Γ 5 Οικονόμου & Άλλοι ν.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 3716Georghiou &Others v.Republic
(1988)3(A)C.L.R. 678· Ioannides &Others v.Republic
(1989)3(A)C.L.R. 278- 10 Γεωργίου v.ΕΔΥ
(1990)3ΑΑ.Δ. 4275Theodossiou v.Republic, 2R.S.C.C. 4415 20 Ioannouv.Republic
(1977)3C.L.R. 61· Δημοκρατία v.Παπαμιχαήλ
(1989)3(B)ΑΛΛ. 823Μουρτζής v.Δημοκρατίας
(1989)3(Γ) ΑΛΛ. 1615Σταύρου ν.Δημοκρατίας
(1989)3(Γ) ΑΛΛ. 1206Χριστοφίδης & Άλλος ν.Δημοκρατίας
(1989)3(Γ)ΑΛΛ. 1367· 25 Δημοκρατία και Αλλοι ν. Στυλιανού & Άλλου
(1990)3 Α.Α.Δ. 2427Georghiou v.Republic
(1976)3C.L.R. 74- 30 Christou v.Republic
(1980)3C.L.R. 437Στυλιανού v.Δημοκρατίας
(1989)3(Γ) Α.Α.Δ. 2025· HadjiSawas v.Republic
(1982)3C.L.R. 76Hadjiloannou v.Republic
(1983)3C.L.R. 1041· Lewisv.Δημοκρατίας
(1989)3(Γ)ΑΛΛ. 1253. 40 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας με την οποία τα ενδιαφερόμενα μέρη προάχθηκαν στη θέση Βοηθού Στατιστικής 1ης 45 Τάξης αντί τωναιτητων. 429 Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)Μ. Αναστασίου (κα),για την αιτήτρια στην υπόθεση αρ.892/
- Μ. Χριστοφίδης, για τους αιτητές στην υπόθεση αρ. 896/
- Α. Παπασάββας, Ανώτερος Δικηγόρος Δημοκρατίας,για τους καθ' ων η αίτηση. 5 της Cur. adv. vult. 10 Ο Δικαστής κ. Χρυσοστομής ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Οι παρούσες προσφυγές, οι οποίες συνεκδικάστηκαν γιατί στρέφονται εναντίον της ίδιας διοικητικής πράξης και παρουσιάζουν κοινά σημεία γεγονότων και νόμου, προσβάλλουν την εγκυρότητα της απόφασης της καθ' ης η αίτηση Επιτροπής, η οποία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αριθμό 2439, ημερ. 8.9.89, με την οποία η καθ' ης η αίτηση προήξε στη μόνιμη θέση Βοηθού Στατιστικής 1ης Τάξης τα ενδιαφερόμενα μέρη Μαρία Αγαθαγγέλου και Κωνσταντίνο Αντωνιάδη, από1.8.
- 15 20 25 Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών, με επιστολή του ημερ. 11.1.88,ζήτησε από την Επιτροπή να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για την πλήρωση δυο κενών μόνιμων θέσεων Βοηθού Στατιστικής 1ης Τάξης, 30 στο Τμήμα Στατιστικής και Ερευνών. Αφού ακολουθήθηκε η νενομισμένη διαδικασία, ο Πρόεδρος της αρμόδιας Τμηματικής Επιτροπής, με επιστολή του ημερ. 25.10.88, διαβίβασε στην Επιτροπή 35 την έκθεση της Τμηματικής, η οποία σύστησε οκτώ υποψήφιους, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονταν τα ενδιαφερόμενα μέρη και οι αιτητές Μαρία Μαραθεύτου και Κυριάκος Συρίμης. Στη συνεδρίαση της με ημερ. 18.11.88 (Παράρτημα5), η Επιτροπή εξέτασε την έκθεση της Τμηματικής και 430 40 4Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής,Δ. αποφάσισε όπως,κατά την τελικήεξέταση του θέματος σε μεταγενέστερη συνεδρίαση, ληφθούν υπόψη, επιπρόσθετα προς τους συστηθέντες από την Τμηματική και οι αιτητές Γιάννης Ιωάννου και Γεώργιος Ταλιώτης, καθώς και άλλος ένας υποψήφιος, λόγω των υψηλών εμπιστευτικών εκθέσεων και της αρχαιότητας τους. Στη συνεδρίαση αποφασίστηκε να κληθεί να παραστεί και ο Διευθυντής τουΤμήματος Στατιστικήςκαι Ερευνών. Στη συνεδρίαση της με ημερ. 14.7.89 (Παράρτημα6)',η Επιτροπή άκουσε τις κρίσεις και συστάσεις του Διευθυντή, οοποίος ανέφερε ταακόλουθα: "Όλοι οι υποψήφιοι που συστήθηκαν από την Τμηματική Επιτροπή, καθώς επίσης και οι τρεις που περιέλαβε στον τελικό κατάλογο η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας, έχουν πολυετή και ευδόκιμη υπηρεσία στο Τμήμα Στατιστικής και Ερευνών και με τη μέχρι τώρα εργασία τους έχουν αποδείξει ότι είναι σε θέση να αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες και καθήκοντα στο Τμήμα. Σύμφωνα με τους όρους του Σχεδίου Υπηρεσίας του Βοηθού Στατιστικής, 1ης Τάξης, την αξία, τα προσόντα, την αρχαιότητα,τη γενική απόδοση τους στη θέση Βοηθού Στατιστικής, 2ης Τάξης, και με βάση τη μέχρι τώρα προσφορά τους στο Τμήμα, τις δυνατότητες και προοπτικές τους για ανάληψη πιο υπεύθυνων καθηκόντων και εργασιών, θεωρεί ως επικρατέστερους τη Μαρία Αγαθαγγέλου και τον Κώστα Αντωνιάδη. Ταβασικάπροσόνταπουπρέπεινα έχουν οι υπάλληλοι του μηεπιστημονικού προσωπικού στο Τμήμα είναι πλατιά γνώση των διαφόρων δραστηριοτήτων του Τμήματος, ικανότητα να οργανώνουν, συντονίζουν και διεξάγουν απογραφικής φύσης εργασία, να ελέγχουν κατώτερο προσωπικό, να είναι δραστήριοι και να εφαρμόζουν νέες μεθόδους εργασίας και να κατέχουν πολύ καλή γνώση της Αγγλικής και Ελληλικής γλώσσας. Αυτά έχουν ληφθεί υπόψη και στην τελική αξιολόγηση του για τους υπαλλήλους που έχεισυστήσει". 40 Αφού ο Διευθυντής αποχώρησε από τη συνεδρίαση, η Επιτροπή ασχολήθηκε με την αξιολόγηση και σύγκριση 431 Χρνσοστομής,Δ. Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)των υποψηφίων. Η Επιτροπή εξέτασε ουσιώδη στοιχεία από το Φάκελο Πλήρωσης της θέσης, τους προσωπικούς φακέλους καιτις εμπιστευτικές εκθέσεις τωνυποψηφίων και έλαβε επίσης υπόψη τα πορίσματα της Τμηματικής Επιτροπής καιτις κρίσεις καισυστάσεις τουΔιευθυντή. 5 Στη συνέχεια η Επιτροπή κατέγραψε στα πρακτικά τη βαθμολογία όλων τωνυποψηφίων από τις εμπιστευτικές εκθέσεις τους στα πέντε τελευταία χρόνια. Στη διάρκεια της πενταετίας αυτής οι εμπιστευτικές εκθέσεις των ενδιαφερομένων μερών και των αιτητων, πλην του αιτητή 10 Φίλιππου Γεωργίου, ο οποίος δεν συστήθηκε απότην Τμηματική, ούτε περιλήφθηκε στον τελικό κατάλογο από την Επιτροπή, παρουσίαζαν την ίδια περίπου εικόνα, εκτός από την περίπτωση τουαιτητή Ιωάννου Γιαννάκη, του οποίου ηβαθμολογία του 1988ήταν "Λ.Κ.",ενώ όλων 15 των άλλων εξαίρετη. Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη τα προσόντα των υποψηφίων, καθώς καιτηναρχαιότητα τους καιμεβάση τα ενώπιον της ουσιώδη στοιχεία, υιοθέτησε τη σύσταση 20 του Διευθυντή για τους Μαρία Αγαθαγγέλου και Κωνσταντίνο Αντωνιάδη. Τοσχετικό πρακτικό συνεχίζει ως εξής: "Η Επιτροπή επιλέγοντας αυτούς δενπαράλειψε να 25 λάβει υπόψη τα υπέρτερα πανεπιστημιακά προσόντα που κατέχουν οι Γεώργιος Κυριάκου και Κυριάκος Συρίμης. Ωστόσο, σχετικά προσόντα έχουν και οι Αγαθαγγέλου και Αντωνιάδης, έστω κατώτερα, δεδομένου ότι έχουν επιτύχει σε εξετάσεις του 30 Ινστιτούτου Στατιστικολόγων, καιεπιπλέον έχουν και τη σύσταση του Διευθυντή. Εξάλλου, η Μαρία Αγαθαγγέλου υπερέχει των άλλων υποψήφιων σε αρχαιότητα, μαζί με τις Νίκη Ανατολίτου καιΜαρία Μαραθεύτου,δεδομένου ότιοιτρεις αυτές κατέχουν τη 35 θέση Βοηθού Στατιστικής, 2ης Τάξης, από 1.5.
- Ακολουθεί οΧριστοδουλίδης, οοποίος κατέχει τηθέση από 15.3.82,και έπονται οι Ιωάννου,Ταλιώτης, Σάββα, Βατυλιώτης, Κυριάκου, Συρίμης και Αντωνιάδης, οι οποίοι κατέχουν τη θέσηαπό 15.6.
- (Ηκατάταξητων 40 τεσσάρων πρώτων έγινε με βάση την προηγούμενη αρχαιότητα τους καιτων τριών τελευταίων με βάση 432 4Α.Δ.Δ. Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. την ηλικία τους). 5 10 Συμπερασματικά η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ενώπιον της ουσιώδη στοιχεία, έκρινε με βάση τα καθιερωμένα κριτήρια στο σύνολο τους (αξία, προσόντα, αρχαιότητα)ότι η ΜαρίαΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ και ο Κωνσταντίνος ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ υπερέχουν των άλλων υποψηφίων και αποφάσισε να τους προαγάγει σαν τους πιο κατάλληλους στη μόνιμη (Τακτ.Προυπ.) θέση Βοηθού Στατιστικής, 1ης Τάξης, Τμήμα Στατιστικής και Ερευνών, από1.8.89". Η δικηγόρος της αιτήτριας Μαρίας Μαραθεύτου ήγειρε σαν πρώτο λόγο ακύρωσης, τον ισχυρισμό για 15 παράνομησύνθεση της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας. Σύμφωνα με το Παράρτημα 5, στη συνεδρίαση της Επιτροπής ημερ. 18.11.88, κατά την οποία μελετήθηκε η έκθεση της Τμηματικής και αποφασίστηκε να ληφθούν 20 υπόψη, επιπρόσθετα από τους συστηθέντες από την Τμηματική, και άλλοι τρεις υποψήφιοι, το μέλος της Επιτροπής Χατζηπροδρόμου δεν ήταν παρόν, ενώ παρίστατο στη συνεδρίαση της 14.7.89, κατά την οποία έλαβε χώρα η διαδικασία πλήρωσης των επίδικων 25 θέσεων. Η δικηγόρος της αιτήτριας υπέβαλε πως ηδιαδικασία και συζήτηση των θεμάτων της 18.11.88, δεν επαναλήφθηκε εξυπαρχής για ενημέρωση του 30 απουσιάζοντος μέλους και η τελική απόφαση ήταν αποτέλεσμα παράνομης διαδικασίας και σύνθεσης του αρμοδίου οργάνου,συνεπώς ήταν άκυρη. Η γενική αρχή, όπως διατυπώθηκε από τη νομολογία, 35 είναι ότι ηδιαδικασίασυζήτησης και λήψης απόφασηςγια ορισμένο θέμα, πρέπει να διεξάγεται από την αρχή μέχρι το τέλος απότα ίδια μέλητου συλλογικού οργάνου,γιατί έτσι εξασφαλίζεται η γνώση και η στάθμιση όλων των στοιχείων που προκύπτουν από κάθε μέλος του 40 συλλογικού οργάνου. Αν η διαδικασία παρατείνεται σε περισσότερες συνεδριάσεις, η σύνθεση θα πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτη σε όλεςτις συνεδριάσεις. Αν κατά 433 Χρυσοστομής,Δ. Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)την τελευταία συνεδρίαση,στην οποία λαμβάνεταικαι η απόφαση, η σύνθεση του οργάνου αλλάξει έτσι ώστε να συμμετέχουν μέλη που δεν μετείχαν μέχρι τότε,υπάρχει υποχρέωση για επανάληψη της διαδικασίας. (Βλ. Πορίσματα Νομολογίαςτου ΣτΕ 1929-1959, σελ. 112, Ro- 5 landos Vivardi v. The VineProducts Council
(1969)3 C.L.R. 486, 489-491,Andreas Panayiotou & Others v. Republic
(1972)3 C.L.R. 337, 339-340, Georghios Mytides v. Republic A.E. Αρ. 706, ημερ. 5.4.88, Ανδρέας Γεωργίου & Αλλοι ν. άημοκρατίας Α.Ε.525, ημερ. 10 16.6.89, Ανδρέας Καραγιώργη & Άλλος ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 616/88 και 623/88, ημερ. 15.5.90, Ανδρέας Χριστόφορου & Άλλος ν.Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ.266/88 και 309/88, ημερ. 26.5.90 και Δημοκρατία ν, Ελένης Κουλία, Α.Ε. Αρ. 844,ημερ.31.5.91). 15 ΣτιςΑναθεωρητικές ΕφέσειςΑρ. 480 και484, Constantinos Savva & Another ν, P.S.C., ημερ. 28.1.88, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου απέρριψε τις εφέσεις και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση 20 αναφορικά με το ζήτημα της σύνθεσης του διοικητικού οργάνου. Στην πρωτόδικη απόφαση Savva v. Republic
(1985)3 C.L.R. 694, στη σελ. 702, αναφέρθηκαν τα ακόλουθασχετικά: 25 "As it appears from theminutes of themeetings of the respondent Commission its composition did in fact chan ge atthemeeting of the28th July, 1982 andthereafter, by the participation of the two new members. Before this meeting of the28th July, 1982, all themeetings dealt with 30 the preliminary issues in orderto prepare thematerialre quired for the consideration of the promotions as above set out.It is also clear from the minutes of this first mee ting of therespondent Commission underits newcompo sition (Appendix 6), that the minutes of all the prelimi- 35 nary meetings were before the respondent Commission and its new members and therefore I cannot accept that these new members were not fully informed of what transpired before. Also since nothing appears from the minute before me that they were not in agreement, Ican 40 reach no other conclusion than that they adopted all pre vious decisions of the respondent Commission concer ningthematter andin thatthewhole process couldbere434 4Α.Α.Λ. Μαραθεΰτου κ.α.ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. gardedas taken fully ab initio". 5 10 15 20 Επίσης, στις υποθέσεις Αρ. 956/87,957/87και 1003/87, Σάββας Ξυστονρης & Άλλος ν. Δημοκρατίας, ημερ. 13.3.90 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα, σχετικά με το ίδιο θέμα. "Αναμφίβολα είναι αρχήτου διοικητικού δικαίουότι η διαδικασία ενώπιον ενός συλλογικού διοικητικού οργάνου πρέπει ναγίνεται απότην αρχήμέχρι το τέλος στην παρουσία των ιδίων μελών του εν λόγω οργάνου. Τούτο αποσκοπεί στη διασφάλισητης γνώσης από κάθε μέλος όλων των στοιχείων τα οποία έρχονται στην επιφάνεια κατά τη διάρκεια της διαδικασίας λήψης απόφασης από το συλλογικό όργανο. Ταυτόχρονα όμως έχει νομολογιακά αποφασισθεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις είναι έγκυρη η απόφαση του συλλογικού οργάνου έστω και αν παρατηρήθηκανκάποιες αλλαγές στη σύνθεση του, εάν κριθεί ότι όλα τα μέλη τα οποία λαμβάνουν την τελική απόφαση είναι πλήρως ενημερωμένα σχετικά με όλα τα στοιχεία της διαδικασίας που είναι αναγκαία για τη λήψη ορθής απόφασης". 25 Στα πρακτικά της συνεδρίασης της Επιτροπής ημερ. 14.7.89 (Παράρτημα 6), κατά την οποία λήφθηκε η απόφαση για πλήρωση των επίδικων θέσεων, αναφέρθηκανταακόλουθα: 30 "Αναφορά στα παρακάτω θέματα των πρακτικών των εξής συνεδριάσεων τηςΕπιτροπής: Συνεδρίαση μεημερομηνία 19.1.88- θέμα5 Συνεδρίαση μεημερομηνία 18.11.88- θέμα 10". 35 Ακολούθως προσήλθε στη συνεδρίαση ο Γενικός Διευθυντής του Τμήματος Στατιστικής και Ερευνών, ο οποίος, "αφού ενημερώθηκε για τα πιο πάνω και υπενθυμίστηκε επίσης σ' αυτόν ότι θα έπρεπε να ληφθούν 40 υπόψη από την Τμηματική Επιτροπή και οι υποψήφιοι Κωνσταντίνος Χριστοδουλίδης, Γιαννάκης Ιωάννου και Γεώργιος Ταλιώτης",προέβηστις συστάσεις του. 435 Χρυσοστομής,Δ. Μαραθεΰτουκ.α. ν.Δημοκρατίας
(1992)Από το πιο πάνω απόσπασμακαθίσταται φανερόν πως το μέλος Χατζηπροδρόμου ενημερώθηκε με πληρότητα. Όλα τα στοιχεία βρίσκονταν ενώπιον του. Ηαπόφασητης περίληψης και άλλων τριών υποψηφίων στον τελικό κατάλογο από τον οποίο θα γινόταν η σύγκριση, 5 αξιολόγηση και επιλογή για προαγωγή στηριζόταν σε φακέλους και στοιχεία που ήταν ενώπιον της Επιτροπής, περιλαμβανομένου και του κ. Χατζηπροδρόμου. Ο Γενικός Διευθυντής του Τμήματος επίσης ενημερώθηκε σχετικά, παρόντος του κ. Χατζηπροδρόμου. Δεν φαίνεται πουθενά 10 στα πρακτικάότι ο κ. Χατζηπροδρόμου δεν συγκατατέθηκε και δεν συμφώνησε με την απόφαση της Επιτροπής της 18.11.88, αλλά αντίθετα, συνάγεται ότι τηνυιοθέτησε. Ως εκ τούτου, μπορεί να θεωρηθεί πως η όλη διαδικασία επαναλήφθηκεεξυπαρχής. 15 Ο ισχυρισμός για ελαττωματική σύνθεση του συλλογικού οργάνου δεν ευσταθεί και γι' αυτό απορρίπτεται. 20 Οι δικηγόροι των αιτητων έκαμαν εκτεταμένη αναφορά σταεπιπρόσθετα ακαδημαϊκά προσόντα,τηνυπέρτερηαξία και την αρχαιότητα των αιτητων έναντι των ενδιαφερομένων μερών και υπέβαλαν πως, οι συστάσεις του Διευθυντή, στις οποίες στηρίχθηκε η Επιτροπή, ήταν 25 αναιτιολόγητες και αντίθετες με τα στοιχεία των φακέλων και πως η ίδια η Επιτροπή δεν προέβη σε οποιαδήποτε σύγκριση των υποψηφίων, εφάρμοσε εσφαλμένα κριτήρια και μεθοδολογία κατά τηναξιολόγηση, δεν αιτιολόγησε την απόφασητης και δεν διενήργησε καμμιάέρευνα αναφορικά 30 με τηνκατοχήτου απαιτούμενουαπόταΣχέδια Υπηρεσίας προσόντος της πολύ καλήςγνώσης τηςΑγγλικής γλώσσας. Αναφορικά με το ζήτημα της κατοχής από τους υποψηφίους του απαιτούμενου προσόντος της πολύ καλής 35 γνώσης της Αγγλικής γλώσσας, η έκθεση της Τμηματικής Επιτροπής, η οποία υποβλήθηκε στην Επιτροπή και μελετήθηκε κατά τη συνεδρίαση της της 18.11.88,αναφέρει τα πιοκάτω: 40 "Αναφορικά με την πρόνοια του Σχεδίου Υπηρεσίας για πολύ καλήγνώση της Αγγλικής γλώσσας, η Τμηματική 436 4Δ.Α.Δ. 5 Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. Επιτροπή έκρινε ότι με βάση τα διάφορα τεκμήρια, ως επιτυχία σε εξετάσεις, φοίτηση σε αγγλόφωνα εκπαιδευτικά ιδρύματα καθώςκαι το γεγονός ότι κατά τη διεκπεραίωση των καθηκόντων της θέσης που κατέχουν, οι υποψήφιοι χρησιμοποιούν την Αγγλική γλώσσα, όλοι οι υποψήφιοιπου αναφέρονταιστην παράγραφο 2(α)πιο πάνω ικανοποιούν τα σημεία αυτά του Σχεδίου Υπηρεσίας". 10 Αξίζει να σημειωθεί πως η ίδια η Επιτροπή,κατά τη λήψη της επίδικης απόφασης,έλαβε υπόψη τα προσόντα των υποψηφίων, γεγονός πουοδηγεί στο συμπέρασμαότι διεξήγαγετηδέουσαέρευναωςπροςτο στοιχείοαυτό. 15 Στην υπόθεση Petrides & Another v. P5C
(1982)3 C.L.R. 914, ειπώθηκανταακόλουθασχετικά με το ζήτημα αυτό,στη σελίδα 924 τηςαπόφασης: 20 25 30 "In any event when the respondent Commission spe aks of having considered the qualifications of all candida tes,must be taken to have considered them as against the totality of the requirements of the Scheme of Service in relation to each of them andhis qualifications. Oncethe refore, this additional qualification was part of those re quired under the Scheme of Service, and the respondent Commission stated that it had inquired into them,it can not be validly argued that the matter was not duly inqui red into and considered by the respondent Commission. There is, on the contrary nothing to suggest that they omitted toexamine same". (Βλ. επίσης, Republic v. Petrides
(1984)3 C.L.R. 378, 389, Costas Paschali v. Republic, Υπ. Αρ. 570/88, ημερ. 17.10.88,Γεώργιος Γεωργή& Άλλοι ν. Δημοκρατίας, Υπ. 35 Αρ. 412/87, 526/87, 534/87 και 560/87, ημερ. 23.12.89 και ΑντώνηςΠατζαγεωργίου & Άλλοι ν. ΕΔΥ, Υπ. Αρ. 149/87, 214/87, 283/87, 413/87 και 418/87, ημερ. 19.2.90, Δημοκρατία ν. Γεώργιου Χρίστου, Α.Ε. Αρ. 1070, ημερ. 24.1.91). 40 Παρόλον ότι η Επιτροπή φαίνεται ότι ικανοποιήθηκε από τα ευρήματα της Τμηματικής αναφορικάμε το θέμα 437 Χρυσοστομής,Δ. Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)αυτό, είχε επίσης ενώπιον της, κατά την εξέταση των προαγωγών, τους φακέλους των υποψηφίων απόόπου μπορούσε να διαπιστώσει την ορθότητα των ευρημάτων αυτών. Λαμβανομένων υπόψη των περιστατικών της υπόθεσης, κρίνω ότι ηκατοχή τουπιοπάνω προσόντος 5 από τους υποψηφίους, υποστηριζόταν απότα στοιχεία και τεκμήρια των φακέλων της διοίκησης, που βρίσκονταν ενώπιον τηςΕπιτροπής και κατατέθηκανστο Δικαστήριο και πως για την Επιτροπή ήταν εύλογα εφικτό να θεωρήσει ότι οιυποψήφιοι τοκατείχαν. 10 Είναι παραδεκτό γεγονός ότι ο αιτητής Γεώργιος Συρίμης ήταν κάτοχος πανεπιστημιακού διπλώματοςστα Οικονομικά του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το πανεπιστημιακό δίπλωμα, όμως, δεν εθεωρείτο απότα 15 Σχέδια Υπηρεσίας είτε ως απαραίτητο είτε ως επιπρόσθετο προσόν. Ως εκ τούτου, η εκτίμηση του προσόντος αυτού ήταν θέματης διακριτικής ευχέρειας της Επιτροπής.Τοζήτηματου διπλώματος του αιτητή Συρίμη δεν διέλαθε της προσοχής της Επιτροπής. Αντίθετα, 20 λήφθηκε υπόψη, όπως φαίνεται απότο σχετικό πρακτικό όπου η Επιτροπή ανάφερε ότι, "επιλέγοντας αυτούςδεν παράλειψε ναλάβει υπόψη ταυπέρτερα πανεπιστημιακά προσόντα που κατέχουν οι Γεώργιος Κυριάκου και Κυριάκος Συρίμης". 25 Αναφορικά με τα επιπρόσθετα προσόντα ενός υποψηφίου, τα οποία δεν αποτελούν πλεονέκτημα σύμφωνα με το Σχέδιο Υπηρεσίας, η νομολογία είναι ευθυγραμμισμένη- αυτά δεν πρέπει να βαρύνουν πολύ στη 30 σκέψητηςΕπιτροπής,ηοποία οφείλει νααποφασίσει για την επιλογή του καταλληλότερου υποψηφίου πάνω στην ολότητα τωνπεριστάσεων ενώπιον τηςκαιεπιπρόσθετα προσόντα προς αυτά που προνοούνται απότο Σχέδιο Υπηρεσίας δεν αποτελούν αφ'εαυτών έκδηλη υπεροχή. 35 (Βλ. σχετικά, Hadjiloannou v.Republic
(1983)3 C.L.R. 1041, 1046-1047, Papadopoulos v. Republic
(1985)3 C.L.R.405, 414-415, ΤάκηΠάρηv.Δημοκρατίας, Υπ. Αρ. 794/88,ημερ.6.12.89). 40 Αναφορικά με την αρχαιότητα, η αιτήτρια Μαρία Μαραθεύτου παρουσίαζε κάποια υπεροχή έναντι των υπολοίπων υποψηφίων, πράγμα το οποίο δεν παρέλειψε 438 4 Δ.Δ.Δ. Μαραθεΰτου κ.α.ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. να σημειώσει η Επιτροπή. Το θέμα της αρχαιότητας των υποψηφίων αποτέλεσε αντικείμενο ιδιαίτερης εξέτασης από την Επιτροπή, όπως φαίνεται και από το κείμενο της επίδικης απόφασης. Εν πάση περιπτώσει, κρίνω πως η 5 αρχαιότητα ορισμένων υποψηφίων έναντι άλλων ήταν στην υπό εξέταση υπόθεση είτε μικρή είτε απομακρυσμένη και, επομένως, δεν είχε σημαντική βαρύτητα. (Βλ. για το θέμα αυτό, Οικονόμου & Άλλοι ν.Δημοκρατίας, Υπ. Αρ. 128/89 και 274/89, ημερ. 7.11.90, Andreas Georghiou & 10 Others v. Republic, Υπ. Αρ. 36/86, 123/86 και 158/86, ημερ. 30.3.88, loannides & Others v. Republic Υπ. Αρ. 501/86 κ.α., ημερ. 28.2.89, Ανδρόνικος Γεωργίου κ.α. ν. ΕΔΥ, Υπ. Αρ. 1040/87 και 46/88, ημερ. 12.12.90, Δημοκρατία ν. Γεώργιου Χρίστου, Α.Ε. Αρ. 1070, ημερ. 15 24.1.91). 20 25 30 35 40 Στο κριτήριο "αξία" οι αιτητές και τα ενδιαφερόμενα μέρη ήταν περίπου ισοδύναμοι με εξαίρεση τον αιτητή Φίλιππο Γεωργίου, ο οποίος στις εμπιστευτικές εκθέσεις υστερούσε ελαφρώς των υπολοίπων και δεν είχε τη σύσταση της Τμηματικής. Τα ενδιαφερόμενα μέρη είχαν υπέρ τους τη σύσταση του Διευθυντή, η οποία, όπως φαίνεται, αποτέλεσε στοιχείο προσδιοριστικό και επαυξητικό της αξίας τους. Σαν τέτοιο δεν θα μπορούσε να παραγνωριστεί από την Επιτροπή, χωρίς αυτήνα δώσει ειδική αιτιολογία. Όπως έχει επανειλημμένα τονιστεί, οι συστάσεις του Προϊσταμένου Τμήματος αποτελούν ανεξάρτητο στοιχείο κρίσεως, το οποίο, άπτεται της αξίας των υποψηφίων και είναι τόσο σημαντικές ώστε να απαιτείται ειδική αιτιολόγηση και προσδιορισμός των λόγων για τυχόν* απόκλιση απ*αυτές, και αυτό γιατί ο Προϊστάμενος ενός Τμήματος βρίσκεται σε μοναδική θέση να εκτιμήσει τις ανάγκες της θέσης που πρόκειται να πληρωθεί και τις ικανότητες του κάθε υποψηφίου, για να εκτελεί τα καθήκονα της θέσης αυτής. (Βλ. Theodossiou v. Republic
(1961)3 C.L.R. (Vol. 2) 44, Ioannou v. Republic
(1977)3 C.L.R. 61, Δημοκρατία v. Πέτρος Παπαμιχαήλ, Α.Ε. 745, ημερ. 12.4.89, Μάριος Μουρτζής ν.Δημοκρατίας, Υπ. Αρ. 955/88, ημερ. 4.7.89, Ελενα Σταύρου ν.Δημοκρατίας Υ Κ. 439 Χρυσοστομής, Δ. Μαραθεΰτουκ.α.ν.Δημοκρατίας
(1992)Αρ. 104/87, ημερ. 22.5.89, Πλαστήρας Χριστοφίδης & Άλλος ν. ΕΔΥ, Υπ. Αρ. 446/86 και 611/86, ημερ. 31.5.89, Δημοκρατία ν. ΑνδρέαΣτυλιανού & Άλλων, Α.Ε. 1028κ.α., ημερ. 10.7.90). 5 Είναι ακόμα εμπεδωμένη αρχή στη νομολογία ότι, οι συστάσεις θα πρέπει να συνάδουν με τις εκθέσεις και τα άλλα συναφή στοιχεία των φακέλων και στην προκειμένη περίπτωσηαυτόσυμβαίνει. 10 Ο Διευθυντής του Τμήματος Στατιστικής και Ερευνών προέβη σε λεπτομερείς συστάσεις. Αφού ανάφερε πως όλοι οι υποψήφιοι που συστήθηκαν είχαν πολυετή και ευδόκιμη υπηρεσία στο Τμήμα, εξήγησε τους ειδικούς λόγους προτίμησης του υπέρ των ενδιαφερομένων μερών 15 και αιτιολόγησε τησύστασητου. Όπως συνάγεται από τα πρακτικά, η Επιτροπή διερεύνησε και η ίδια όλα τα στοιχεία, προέβη σε συγκρίσεις και γενικά συνεκτίμησε όλα τα νόμιμα 20 κριτήρια, προτού καταλήξει. Οι συστάσεις του Διευθυντή εναρμονίζονταν με τα στοιχεία του φακέλου και δεν βρίσκονταν σε οποιαδήποτε αντίθεση ή αντίφαση προς αυτά,επομένως ηΕπιτροπήορθάτις υιοθέτησε. 25 Όταν ένα διοικητικό όργανο επιλέγει ένα υποψήφιο σε σύγκριση με άλλους, δεν είναι υποχρεωμένο νααποδείξει ότι ο επιλεγείς ήταν έκδηλα υπέρτερος των άλλων υποψηφίων. Αντίθετα, το βάρος απόδειξης έκδηλης υπεροχής είναι στους ώμους του αιτητή, ώστε να 30 αποδειχτεί ότι το διορίζον όργανο υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας. (Βλ., μεταξύ άλλων, Odysseas Georghiou v. Republic
(1976)3 C.L.R. 74, Christou v. Republic
(1980)3 C.L.R. 437, 444 και Ανδρέας Στυλιανού v. Δημοκρατίας,Υπ. Αρ. 915/87, 35 ημερ. 15.9.89). Η έννοια της έκδηλης υπεροχής έχει προσδιοριστεί στις υποθέσεις HadjiSavvas v. Republic
(1982)3 C.L.R. 76, Hadjiloannou v. Republic
(1983)3 C.L.R. 1041 και Rolis 40 Lewis v.Δημοκρατίας, Α.Ε. 522, ημερ. 30.5.89στηνοποία τονίστηκε ότι, η υπεροχή "τεκμηριώνεται ως έκδηλη όταν μετά από συνεκτίμηση όλων των σχετικών στοιχείων και 440 4Α.Α.Δ. Μαραθεΰτου κ.α.ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής,Δ. σύγκριση μεταξύ του αιτητή και του ενδιαφερόμενου η υπεροχή του αιτητή είναι αντικειμενικά αναντίλεκτη και αυταπόδεικτη". 5 Από όλα τα στοιχεία της υπόθεσης προκύπτει ότι όλοι οι αιτητές απότυχαν να αποδείξουν έκδηλη υπεροχή έναντι των δυο ενδιαφερομένων μερών. Η Επιτροπή έλαβε την προσβαλλόμενη απόφαση ασκώντας μέσα στα ορθά πλαίσια τη διακριτική της ευχέρεια και η επιλογή 10 πουέκαμεήτανεύλογα εφικτήυπότις περιστάσεις. Οι προσφυγές απορρίπτονται. Οι πληρώσουν £200.- έξοδα. 15 αιτητές να Οι προσφυγές απορρίπτονται με£200έξοδα. 441