4 ΑΛΛ. 14Δεκεμβοίου, 1992 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Υ. ATHINODOROU ENTERPRISES LTD., Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣΑΡΧΗΣ ΑΔΕΙΩΝ Καθ'ης αίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 584/91). g Προσφνγή βάσει τον Αρθρον 146τον Συντάγματος — Δικαίωμα για αποζημίωση βάσει τον Άρθρον 146.6 τον Συντάγματος — Απαραίτητη προϋπόθεση η ύπαρξη βλάβης η οποία δεν ικανοποιείται παρά τηνέκδοσητηςακνρωτικής απόφασης. Συνταγματικό Δίκαιο —Σύνταγμα, Άρθρο 29 — Δεν αποτελεί παράπονο του διοικονμένον δυνάμει του Άρθρον 29, η προβλεπόμενη από τον νόμοενδιχοφανής προσφυγής. 10 Προσφυγή βάσει τον Άρθρον 146 τον Συντάγματος — Έννομο Συμφέρον — Απαιτείται τόσο κατά το χρόνο καταχώρησης όσο και κατά τοχρόνο ακρόασηςτης προσφυγής. 15 20 25 Ενόσω αναμενόταν η απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών σε ιεραρχική προσφυγή των αιτητών, οι τελευταίοι προσέβαλαν την παράλειψη της καθ' ης η αίτηση Αρχής να απαντήσει σε παράπονο τουςσεδιάστημα 30ημερώνόπως όφειλε βάσειτουΑρθρου29τουΣυντάγματος. Μετάτηνκαταχώρηση της προσφυγής η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών παρέπεμψεμαζί με 99 άλλες υποθέσεις και την υπόθεση των αιτητών γιαεπανεξέταση από την Αρχή Αδειών. Το ερώτημα που συζητήθηκεήταν κατά πόσο μετά από αυτή την απόφαση η προσφυγή έχασε το αντικείμενο της ή οι αιτητές είχαν έννομο συμφέρον όπως ισχυρίζονταν γιασυνέχισητηςδίκηςλόγωζημίας τηνοποίαείχαν ατο μεταξύυποστεί. 4661 Υ. Athinodorou Enter. Ltd v. Δημοκρατίας
(1992)To Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισε ότι: 1) Απαραίτητη προϋπόθεση του δικαιώματος σε αποζημίωση είναι η ύπαρξη βλάβης που δεν ικανοποίησε η αρμόδια 5 διοικητική αρχή μετά την αποκατάσταση της νομιμότητας με την ακυρωτική απόφαση. Ο ισχυρισμός των αιτητών πρέπει να απορριφθεί προεχόντως διότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αφού η καθ' ης η αίτηση Αρχή παρέπεμψε την υπόθεση για επανεξέταση με ρητή οδηγία 10 γιαπεραιτέρωέρευνα. 2) Ο προβαλλόμενος ισχυρισμός ότι καταστρατηγήθηκαν οι διατάξεις του Αρθρου 29 πρέπει νααπορριφθείδιότι ηυπό του νόμου προβλεπόμενη ενδικοφανής προσφυγή, δεν 15 αποτελεί αίτηση η παράπονο του διοικούμενου προς τη Διοίκηση. 3) Είναι θεμελιακή αρχή ότι για το παραδεκτό της αίτησης ακυρώσεως απαιτείτο να υπάρχει έννομο συμφέρον τόσο 20 κατά το χρόνο της προσβαλλόμενης απόφασης όσο και κατά το χρόνο της ακρόασης. Στη περίπτωση αυτή το αντικείμενο της προσφυγής, όπως εκφράζεται στο αιτητικό έπαψε να υπάρχει με την απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής. 25 Ηπροσφυγή απορρίπτεται μεέξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: 30 Σιαφτακόλας ν.Δημοκρατίας
(1986)3Α.Α.Δ.1268· Εγγλεζάκη & Άλλες ν.Γενικού Εισαγγελέα
(1992)1(A)ΑΛΛ. 697Πρωτοπαπάς ν.Δημοκρατίας
(1992)4ΑΛΛ. 1167- 35 Μαλλιώτης & Άλλοι ν.ΔήμονΆευκωσίας
(1965)3ΑΛΛ. 75· Barakat ν.Δημοκρατίας
(1992)4ΑΛΛ. 4163. 40 Προσφυγή. Προσφυγή για δήλωση του Δικαστηρίου ότι η άρνηση και/ή παράλειψη της Αναθεωρητικής Αρχής, Αδειών να μελετήσει και/ή εξετάσει την ιεραρχική προσφυγή των 45 αιτητών για παραχώρηση ενός αστικού ταξί για 4662 4Α.Α.Λ. Υ.Athinodorou Enter.Ltdv. Δημοκρατίας αποκλειστική χρήση προς εξυπηρέτηση τωνπελατώντου ξενοδοχείου Denis είναι άκυρη, παράνομηκαιόπωςότι παραλείφθηκεθαπρέπεινα διενεργηθεί. 5 Α.Σ.Αγγελίδης,γιατουςαιτητές. Μ. Τσιάππα (κα), γιατην καθ'ηςη αίτηση. Cur.adv. wit. 10 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθηαπόφαση. Στις 19 Σεπτεμβρίου 1987 οιαιτητές,που είναι ιδιοκτήτες του ξενοδοχείου Denis στη Λευκωσία, αποτάθηκαν για άδεια οδικής χρήσης ταξί, πουθαεξυπηρετούσε αποκλειστικά 15 τιςανάγκες τηςεπιχείρησης τους. Στις 9/12/89ηαίτηση απορρίφθηκε απότηνΑρχήΑδειών (εφεξής ηΑρχή). Την ίδια τύχη είχε και η προσφυγή τους αρ. 646/89 ημερ. 31/8/89μετην οποία είχαν προηγουμένως προσβάλει την παράλειψητης Αρχής, όπωςτηχαρακτήρισαν,να εξετάσει 20 και ικανοποιήσει έγκαιρατο αίτημα τους. Το δικαστήριο (στις 28/6/91) έκρινε ότι η προσφυγή έπρεπενααποτύχει με την αιτιολογία ότι στοαναμεταξύ, στις 25/11/89, η Αρχή αποφάσισε ναμηνχορηγήσει την 25 αιτούμενη άδεια. Έτσι οι αιτητές απώλεσαν, όπως δέχθηκε ηαπόφασηΠ.Μ.Σιαφτακόλαςν. άημοχρατίας
(1986)3Α.Α.Δ. 1268, 1280-1281,στην οποία στηρίχθηκεη απόφαση του δικαστηρίου,τοέννομο τους συμφέρον και η προσφυγή δεν είχε πιααντικείμενο. Θαμπορούσε να 30 λεχθεί πωςμετην ίδια ευκαιρία η Αρχή είχε απορρίψει συλλήβδην και πολλές άλλες αιτήσεις μεαντικείμενοτην παραχώρηση αδειών μέσα στην αστική τροχαία περιοχή Λευκωσίας. 35 Όταν τους κοινοποιήθηκε η απορριπτική απόφαση της Αρχής μεεπιστολή ημερ.9/12/89,οιαιτητές υπέβαλαν(στις 16/1/90) την υπ'αρ.280/90ιεραρχικήπροσφυγή.Ηεκδίκαση της από την Αναθεωρητική Αρχή Αδειών (Αναθεωρητική Αρχή ή καθής η αίτηση) άρχισε στις 24/11/90 και 40 συμπληρώθηκε με την κατάθεση της αγόρευσης του δικηγόρουτων προσφευγόντων στις 10/12/90. Στις 28/5/91, ενόσω εκκρεμούσε η απόφαση, ο δικηγόρος τωναιτητών έθεσεμεεπιστολή τουυπόψη τηςΑναθεωρητικής Αρχήςμια 4663 Νικήτας,Α. Υ. Athinodorou Enter.Ltd ν.Δημοκρατίας
(1992)δικαστικήαπόφασηκαιζήτησε τηδικαίωσητωνπελατών του. Η κρινόμενη αίτηση κατατέθηκε στις 28/6/91 με το ακόλουθοαίτημα. 5 "Δήλωση του δικαστηρίου ότι η άρνηση και/ή παράλειψη της καθής η αίτηση να μελετήσει και/ή να εξετάσει και ικανοποιήσει την καθόλα νόμιμη ιεραρχική προσφυγή των αιτητών για παραχώρηση ενός αστικού ταξί για αποκλειστική χρήση προς εξυπηρέτηση των πελατών του ξενοδοχείου Denis στην περιοχή ΡΙΚ είναι άκυρη, παράνομηκαι όπως ότι παραλείφθηκεθαπρέπει ναδιενεργηθεί." ., Μια σημαντική εξέλιξη που πρέπει να αναφέρω, προτού κλείσω τη συνοπτική αυτή παρουσίαση των γεγονότων, είναι πωςστις 25/7/91, καιενόσω εκκρεμούσε η εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης, η καθής η αίτηση αποφάσισετηναναπομπήτηςυπόθεσης(μαζίμε99άλλες) 20 στην Αρχή για επανεξέταση αφού προβεί πρώτα σε παραπέρα έρευνα, όπως καθορίζεται στην απόφασητης καθής, παράρτημα 12στηνένσταση. Οιπροβαλλόμενοι λόγοιακύρωσηςείναιοιεξής: 25
(1)Έχοντας υπόψη την ημερομηνία που η καθήςη αίτηση επιφύλαξε την απόφασητης, παραβιάστηκετο άρθρο 29 του συντάγματος που κατοχυρώνει το δικαίωματουαναφέρεσθαι στις αρχές.Η συνταγματική 30 αυτή διάταξη παρέχει δικαίωμα στον πολίτη να υποβάλλει "εγγράφους αιτήσεις ή παράπονα" και επιβάλλει συγχρόνως την υποχρέωση στις αρχές να τους επιλαμβάνονται και να αποφασίζουν αιτιολογημέναγιατηντύχητους μέσασεπροθεσμία 30 35 τοπολύημερών.
(2)Επακόλουθο της παραπάνωκαταστρατήγησης ήτανηπρόκλησηζημίαςστους αιτητέςπουδικαιολογεί συνέχιση της δίκης για να διασφαλισθεί το δικαίωμα 40 τους σε αποζημίωση από τα τακτικά δικαστήρια σύμφωναμετοάρθρο 146.6 του συντάγματος. 4664 4Α.Α.Δ. Υ.Athinodorou Enter.Ltdv.Δημοκρατίας 5 10 15 Νικήτας,Δ. ,
(3)Πλάνη της καθής συναπτόμενη μεαναφοράστην απόφαση της, παράρτημα 12, πως η προσφυγή των αιτητών συνεκδικάστηκε με 99 άλλες υποθέσεις, ενώ στην πραγματικότητα η περίπτωση τους ακούστηκε χωριστά απ' αυτές- και
(4)Η απόφαση για αναπομπή της υπόθεσης στην Αρχή Αδειών συνιστά παραβίαση του αξιώματος "ουδείς κριτής τωνεαυτού πράξεων". Η ίδια ηκαθής όφειλε να επιλύσει οριστικά το ζήτημα υπέρ των . αιτητών, εφόσον μάλιστα έλαβε και υπόψη μεταγενέστερα της απόφασης της Αρχής Αδειών γεγονότα, αντί να αποποιηθεί τωνυποχρεώσεων της. Παρενθετικά, θα μπορούσε να σημειωθεί εδώ ότιείναι ανάμεσα στις επιλογές της καθής να παραπέμπει εκκρεμούσα υπόθεση στην ΑρχήΑδειών "διατάσσουσα ταύτην να προβήειςορισμένην ενέργειαν"{άρθρο4(A)
(4)(ε)τουπερί Ρυθμίσεως τηςΤροχαίας Μεταφοράς (Τροποποιητικού) Νόμουτου 1984 (84/84)}. Η καθής αντέτεινε ότιμετά τη λήψηκαι γνωστοποίηση της απόφασης της,η παρούσα προσφυγή έμεινε χωρίς αντικείμενο και οι αιτητές στερούνται πιά έννομου συμφέροντος για προσβολή της κατ' ισχυρισμό 2 5 παράλειψης της Αναθεωρητικής Αρχής να πάρει απόφαση. Οι αιτητές, ανταπαντώντας, υποστήριξαν ότι επιβάλλεται να συνεχισθεί η δίκη για τη διεκδίκηση αποζημίωσης κάτω από τις διατάξεις τουάρθρου 146.
- Γιατί η χρονοτριβή της καθής να αποφασίσει την ·*0 ιεραρχική προσφυγή έθιξε το συμφέρον των αιτητών προκαλώντας τους απώλειαή ζημία. Παρατηρώ σχετικά με τον τελευταίο αυτό ισχυρισμό 35 ότι απαραίτητη προϋπόθεση του δικαιώματος σε αποζημίωση είναι η ύπαρξηβλάβηςπουδεν ικανοποίησεη αρμόδια διοικητική αρχή μετά την αποκατάστασητης νομιμότητας με την ακυρωτική απόφαση. Το θέμα πραγματεύεται από κάθε σκοπιά, μετά από επισκόπηση 40 της σχετικής νομολογίας, ηαπόφασηΠελαγία Εγγλεζάκη & Άλλες ν. Γενικού Εισαγγελέα, στην Π.Ε. 7811,ημερ. 20/4/
- Παραθέτω το πρώτο συμπέρασμα της νομολογίας, όπωςτοδιατυπώνειη απόφαση: 4665 Νικήτας, Δ. Υ.Athinodorou Enter.Ltd ν.Δημοκρατία;
(1992)"Όπως το κείμενο του άρθρου 146.6 υποδηλώνει, και η νομολογία βεβαιώνει, η ακύρωση διοικητικής απόφασης δε θεμελιώνει αφεαυτής δικαίωμα για αποζημίωση από πολιτικό δικαστήριο. Δικαίωμαγια αποζημίωση εγείρεται 'εφ'όσον η αξίωσις αυτού δεν 5 ικανοποιηθή υπό του περί ου πρόκειται οργάνου, αρχήςήπροσώπου.'" Ο ισχυρισμός του αιτητή πρέπει να απορριφθεί προεχόντως διότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία, ^ αφού ηΑναθεωρητική Αρχή παρέπεμψε την υπόθεση για επανεξέταση με ρητή οδηγία για περαιτέρω έρευνα. Εξάλλου και ο προβαλλόμενος ισχυρισμός ότι καταστρατηγήθηκαν οι διατάξειςτου άρθρου29 πρέπεινα απορριφθεί διότι, όπως δέχθηκε η απόφαση στην 15 προσφυγή 835/90 Πρωτοπαπά ν. Δημοκρατίας, ημερ. 31/3/92 (Αρτεμίδης, Δ.), δεν αποτελεί αίτηση ή παράπονο ηυπότου νόμου προβλεπόμενη ενδικοφανήςπροσφυγή. Ο λόγος γιαυτο ευρίσκεται στην απόφαση της Ολομέλειας τουΣ.τ.Ε. 1498/79 τοΣ6
(1980)σελ. 164: 20 " δενυφίσταται δ' εν τούτω αντίθεσις προς το προστατεύον το δικαίωμα τουαναφέρεσθαι προςτας αρχάς, τηρουμένων των νόμων του κράτους, άρθρο 10 25 του συντάγματος, εφ'όσον, δια τηςπροβλέψεως υπό του νόμου τοιούτων ενδικοφανών προσφυγών, παρέχεται εις τους θιγομένους ηδυνατότης υποβολής δια της διοικητικής οδούπαραπόνωνκατ'αυτών." Είναι θεμελιακή αρχή ότι για το παραδεκτό της αίτησης ακυρώσεως απαιτείται να υπάρχει έννομο συμφέρον τόσο κατά το χρόνο της προσβαλλόμενης απόφασης όσο και κατά το χρόνο της ακρόασης. Στην περίπτωση αυτή το αντικείμενο της προσφυγής, όπως 35 εκφράζεται στο αιτητικό, έπαψε να υπάρχει με την απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής ημερ.25/7/91(Βλέπε Μαλλίώτης &Άλλοι ν.ΔήμουΔενκωσίας
(1965)3 Α.Α.Δ. 75,94-95,προσφυγή αρ.215/91, YahyaMohammedBarakat v. Δημοκρατίας, ημερ. 3/11/92 και Πορίσματα 40 Νομολογίας τουΣ.τ.Ε. 1929-1959, σελ.275). Οι λόγοι 3 και 4, ανωτέρω, δεν μπορούν να εξεταστούν γιατί αναφέρονται στην απόφασητης καθήςπου εκδόθηκε μετά τηνκαταχώρησητηςπροσφυγήςαυτής. '4666 30 4Α.Α.Δ. Υ.Athinodorou Enter.Ltdv.Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. Για τους προεκτεθέντες λόγους η δίκη πρέπει να καταργηθεί. Η προσφυγήαπορρίπτεται μεέξοδασεβάρος τωναιτητών. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιμεέξοδα. 4667