(1992)21 Φεβρουαρίου1992 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣΚΑΝΑΚΗΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Καθ'ου ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 315/90). Οι περί Κτηματομεσιτών Νόμοι 1987έως 1989— Αρθρο 6(αλλάκαι άρθρα 3,4 και 9)— Προϋποθέσεις εγγραφής ως κτηματομεσίτου και γενικότερη επισκόπηση της νομοθετικής ρύθμισης του επαγγέλματος. 5 Οι περί Κτηματομεσιτών Νόμοι 1987 έως 1989 — Αρθρο 16Α (που προστέθηκε με το άρθρο 5 του τροποποιητικού νόμου 44/88) — Ενδικοφανής προσφυγή στον Υπουργό Εσωτερικών σχετικά με απόφαση του Συμβουλίου Εγγραφής Κτηματομεσιτών (περί μη εγγραφής) — Αποτελεί το τέρμα της διοικητικής διαδικασίας και 10 η απόφαση επ'αυτής είναι ημόνη προσβλητήμε προσφυγή. Αναθεωρητική Δικαιοδοσία — Δικαστικός Έλεγχος — Τεχνικά θέματα — Η αξιολόγηση πραγματικών περιστατικών και η τεχνική κρίση της διοίκησης — Είναι ακυρωτικά ανέλεγκτες, εκτός στις περιπτώσεις που αποδεδειγμένα υφίσταται πλάνη ή υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται ή εκεί που η διοικητική πράξη υποκρύπτει κατάχρηση εξουσίας. 15 20 Με την προσφυγή ο οατητής επεδίωξε την "ακύρωση της άρνησης" του Υπουργού Εσωτερικών να ανατρέψει, κατόπιν ιεραρχικής προσφυγής του αιτητή ενώπιοντου,την απόφασητου 684 4 Α.ΑΛ. Κανάκηςν.Δημοκρατίας Συμβουλίου Εγγραφής Κτηματομεσιτών που απέρριπτε αίτηση τουαιτητήγιαεγγραφήστο αντίστοιχο μητρώο. 5 10 15 20 25 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισεότι: 1. Η ίδρυση, σύνθεση και λειτουργία του συμβουλίου εγγραφής κτηματομεσιτών διέπεται από τους περί Κτηματομεσιτών Νόμους 1987 έως 1989. Ειδικότερα τις διατάξεις του άρθρου 3. Τις προϋποθέσεις εγγραφής θέτει τοάρθρο6
(1)τουνόμου.
- Ενδικοφανής προσφυγή κατ' αποφάσεως του Συμβουλίου προβλέφθη από το άρθρο 16Α που προστέθηκε με το άρθρο 5 του τροποποιητικού νόμου 44/
- Η κρίση του Υπουργού επ'αυτήςείναι ημόνηπροσβλητή με αίτησηγια ακύρωσηπράξη.
- Ο προβαλλόμενος λόγος ακύρωσης θίγει και αμφισβητεί την ουσιαστική εκτίμηση των περιστάσεων της υπόθεσης από το αρμόδιο όργανο. Έχει όμως σταθερά διακηρυχθεί από τη νομολογία πως η αξιολόγηση πραγματικών περιστατικών και ή η τεχνική κρίση της διοίκησης είναι ακυρωτικά ανέλεγκτες, εκτός στις περιπτώσεις που αποδεδειγμένα υφίσταται πλάνη ήυπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας πουπαρέχεταιή εκεί που ηδιοικητικήπράξη υποκρύπτεικατάχρησηεξουσίας. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Δημοκρατία ν. Γεωργιάδη
(1972)3Α.Α.Δ. 594· 35 Matsas v.Republic
(1988)3(B)C.L.R. 1448Κατσολούδης ν.Δημοκρατίας και Αλλων
(1992)4ΑΛΛ. 669- 40 Πίτρου ν.Δημοκρατίας
(1991)4(A) ΑΛΛ. 414Αντωνίου ν.Δημοκρατίας
(1991)4(Δ)ΑΛΛ. 3233Preece ν. "Εστία" Ασφαλιστική και Αντασφαλιστική
(1991)1 ΑΛΛ. 568. 685 Εταιρεία Κανάκηςν.Δημοκρατίας
(1992)Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της άρνησης του Υπουργού Εσωτερικών να εγγράψει τον αιτητή στο μητρώο κτηματομεσιτών. ^ 5 Α. Ευτυχίου, γιατοναιτητή. ,Λ. Δημητριάδου (κα),Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους καθ'ων ηαίτηση. 10 Cur. adv. vult. Ο Δικαστής κ. Νικήτας ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Η ίδρυση, σύνθεσηκαι λειτουργία του συμβουλίου εγγραφής κτηματομεσιτών διέπεται από τους περί Κτηματομεσιτών Νόμους 1987 έως
- Ειδικότερα τις διατάξεις του άρθρου
- Πρώτιστο μέλημα του 20 συμβουλίου είναι ο καταρτισμός και η τήρηση μητρώου καλουμένου "το μητρώο κτηματομεσιτών" (άρθρο 4). Η εγγραφή σ' αυτό αποτελεί sine qua non για να ασκήσει κανένας το επάγγελμα του κτηματομεσίτη. Χωρίς εγγραφή απαγορεύεται ρητά η παροχή από οποιοδήποτε 25 κτηματομεσιτικών υπηρεσιών και η είσπραξη αμοιβής σχετικά με τέτοιες υπηρεσίες (άρθρο 9). Ο βασικός νόμος περί κτηματομεσιτών υπ' αρ. 66/87, όπως τροποποιήθηκε από τους ν. 44/88, 160/88,216/88και 198/89,ρύθμισε για πρώτη φορά στην Κύπρο καίρια ζητήματα που αφορούν 30 στο επάγγελμα αυτό. Ηταν μιά ανάγκη,μάλλον ένα κενό, που έπρεπε ναπληρωθεί μετηθέσπιση adhoc νομοθεσίας. Ο αιτητής υπέβαλε αίτηση στις 14/9/88 στο καθορισμένο έντυπο για εγγραφή του στο μητρώο. Στη 35 συνέχεια κλήθηκε σε συνέντευξη από το συμβούλιο και του παρασχέθηκε η ευκαιρία να παρουσιάσει την υπόθεση του και να πει τις απόψεις του. Αφού μελέτησε την περίπτωση το συμβούλιο, με απόφαση του, που κοινοποίησε νομότυπα στον αιτητή,απόρριψε το αίτημα. 40 Ο λόγος γι'αυτό ήταν ότι ο αιτητής δεν είχε τα προσόντα που προαπαιτεί το αρθρ. 6
(1)του νόμου. Ούτε η 686 15 4 Α.Α.Δ. Κανάκηςν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. περίπτωση του μπορούσε να υπαχθεί στις επιφυλάξεις του ίδιου άρθρου η ικανοποίηση των οποίων θα δικαιολογούσε την εγγραφή. 5 Επιβάλλεται στο σημείο αυτό η αποσαφήνιση των σχετικών διατάξεων.Τις προϋποθέσεις εγγραφής θέτει το αρθρ. 6
(1)του νόμου τις οποίες και απαριθμεί εξαντλητικά. Μεταξύ άλλων προαπαιτούνταικαι τα εξής δύο στοιχεία συμπλεκτικώς
(1)ότι ο αιτητής αποφοίτησε 10 απόαναγνωρισμένη σχολήμέσης παιδείας {άρθρο 6
(1)(β)} και
(2)ότι έχει 10 χρόνια πείρα "περί την κτηματομεσιτικήν εργασίαν" {άρθρο 6
(1)(στ)}. Η έλλειψη μιας από τις προϋποθέσεις αυτές στοιχειοθετεί λόγο απόρριψης του αιτήματοςγια εγγραφή, εκτός αν μπορεί η 15 συγκεκριμένη περίπτωση να υπαχθεί στην μία ή την άλλη επιφύλαξη (proviso) που ακολουθεί αμέσως μετά την παράγραφο (στ). Δεν είναι απαραίτητη η συμμόρφωση με τις παραγράφους(β) και (στ) αν ο αιτητής κατέχει, όπως προβλέπει ηπρώτηεπιφύλαξη,πανεπιστημιακόδίπλωμαή 20 δίπλωμα από αναγνωρισμένο επαγγελματικό σώμα που είναι σχετικό με την εργασία του κτηματομεσίτη. Η αν ο υποψήφιος ασκούσε "κατάκύριο λόγο" αυτότο επάγγελμα όταν ο νόμος τέθηκε σε ισχύ, δηλαδή, την 8/5/88 (δεύτερη επιφύλαξη). 25 Το συμβούλιο διαπίστωσε πως δεν συνέτρεχαν οι παραπάνω προϋποθέσεις των παραγράφων (β) και (στ) που θα επέτρεπαν την εγγραφή.Με άλλα λόγια ο αιτητής δεν διέθετε την απαιτούμενη πείρα και όπως ο ίδιος 30 σημείωσε στην αίτηση του της 14/9/88 τέλειωσε μόνο το δημοτικό σχολείο. Διαπιστώθηκε ακόμη ότι δεν ασκούσε κατάκύριο λόγο το επάγγελματουκτηματομεσίτη κατά τη θέση σε ισχύ του νόμου και επομένως δεν μπορούσε να διεκδικήσει το ευεργέτημα που παρέχει η δεύτερη 35 επιφύλαξη. Αισθανόμενος ότι άδικα αποκλείστηκε, ο αιτητής προχώρησε με ιεραρχική προσφυγή στον υπουργό εσωτερικών, που αποτελεί και το τέρμα της διοικητικής 40 διαδικασίας. Εν παρενθέσει, η ενδικοφανής προσφυγή προβλέφθηκε από το άρθρο 16Α (που προστέθηκε από το άρθρο 5 του τροποποιητικούνόμου 44/88),ηδεκρίση του 687 Νικήτας, Δ. Κανάκης ν.Δημοκρατίας
(1992)υπουργού είναι και η μόνη προσβλητή με αίτηση για ακύρωση πράξη. Ηπροσφυγή δεν έγινε αποδεκτή. Πρέπει να σημειωθεί ότι προτού την απορρίψει ο καθού είχε ενώπιον του όλο το σχετικό υλικό και επιπλέον πήρεκαι τις απόψειςτου συμβουλίου εγγράφως. 5 Ο κύριος ισχυρισμός που πρόβαλε ο δικηγόρος του αιτητή για να επιτύχει ακύρωση της επίδικης απόφασης διαμορφώθηκε ως εξής. Το συμβούλιο, καιστη συνέχεια ο υπουργός εσωτερικών, λανθασμένα έκρινε με βάση τα 10 προσκομισθέντα στοιχεία ότι ο αιτητής, κατά την έναρξη εφαρμογής του νόμου, δεν ασκούσε κατά κύριο λόγο το κτηματομεσιτικό επάγγελμα,αλλά εκείνο τουπυροσβέστη. Με αυτό τον τρόπο οδηγήθηκε σε αυθαίρετη και πλανεμένη κρίση. Από ένα γρήγορο βλέμμα στα 15 περιστατικά διαπιστώνεταιότι ο αιτητήςήταν,μέχρι τότε που εκδικάστηκε η υπόθεση του, πυροσβέστης. Τούτο είναι παραδεκτόν. Υπηρετούσε δε με την ιδιότητα αυτή στις Βρεττανικές Βάσεις απότο 1953. Ηαπασχόληση του ήταν συνεχής με εξαίρεση την περίοδο του αγώνα κατά 20 των Βρεττανών, που είχε απολυθεί προσωρινά. Ο ίδιος ισχυρίστηκε πως είναι κτηματομεσίτης κατά κύριο λόγο από το 1960 γιατί στις Βάσεις δούλευε δύο μέρες και μια νύκτα την εβδομάδα. Μάλιστααπό25/10/85ασχολείται με το επάγγελμα του πάνω σε πιο συστηματική βάση. 25 Συγκεκριμένα από τότε ίδρυσε και λειτουργεί εταιρεία με άλλο κτηματομεσίτη που είχε σαν κύριο σκοπό την παροχή τέτοιων υπηρεσιών. Η εταιρεία έχει την έδρακαι τα γραφείατης στηΛεμεσό. 30 Πρέπει να έχει γίνει φανερό πως ο προβαλλόμενος λόγος ακύρωσης θίγει και αμφισβητεί την ουσιαστική εκτίμηση των περιστάσεων της υπόθεσης από το αρμόδιο όργανο. Εχει όμως σταθερά διακηρυχθεί από τη νομολογία πως η αξιολόγηση πραγματικώνπεριστατικών 35 και ή η τεχνική κρίση της διοίκησης είναι ακυρωτικά ενέλεγκτες, εκτός στις περιπτώσεις που αποδεδειγμένα υφίσταται πλάνη ή υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται ή εκεί που η διοικητική πράξη υποκρύπτει κατάχρηση εξουσίας: 40 Δημοκρατία ν. Λενκον Γεωργιάδη
(1972)3 Α.Α.Δ. 594, Α.Ε. 674 Πέτρος Μάτσας ν.Δημοκρατίας ημερ. 14/7/88 και προσφυγή αρ. 384/90 Ιωάννης Κατσολονόης ν. 688 4 Λ.Α.Δ. Κανάκηςν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. Δημοκρατίας και Αλλων J)\IEQ. 19/2/
- Υπό το πρίσμα των άνωδεδομένων έχω τηγνώμη ότι η επίδικη απόφαση ήταν εύλογα επιτρεπτή μέσα στα όρια 5 της εξουσίας που απονέμει ο νόμος στον υπουργό εσωτερικών ως αναθεωρητικό όργανο.Οι πλημμέλειες που αποδίδονται στην απόφαση δεν θεμελιώθηκαν. Ανάλογη ήταν η προσέγγιση και στις προσφυγές αρ. 127/90Ρένος Πίτρου ν. Δημοκρατίας X\\IZQ.30/1/91 και αρ. 330/90 10 ΑνδρέαςΑντωνίου ν. Δημοκρατίας ημερ. 8/10/91, που αφορούσαν αιτήσεις υποψηφίων για εγγραφή στο μητρώο κτηματομεσιτών. Υπάρχει και ένα τελευταίο επιχείρημα. Η υπηρεσία 15 του αιτητή στις Βάσεις ως πυροσβέστη έπρεπε να μη ληφθεί υπόψη καθόλου. Αυτή είναι η εισήγηση. Γιατί ο χώρος εφαρμογής των νόμων περί κτηματομεσιτών περιορίζεται μέσα στα όρια του εδάφους της Δημοκρατίας. Και δεν επεκτείνεται στις Βάσεις που είναι 20 κυρίαρχες περιοχές. Μετησυλλογιστική αυτήηυπηρεσία του αιτητή εκεί έπρεπε να είχε αγνοηθεί γιατί ο κυπριακός νόμος δεν τυγχάνει εφαρμογής στις περιοχές της ξένης επικράτειας που υπηρετεί ο αιτητής. Εγινε δε επίκληση, με απλή παραπομπή χωρίς καμιά ανάλυση, 25 στην πολιτική έφεση αρ.7656 Graham Thomas Preece v. "Εστία" Ασφαλιστική &Αντασφαλιστική Εταιρεία Α.Ε. ημερ. 27/6/
- Είναι όμως ξεκάθαρο πως εδώ δεν επιζητείται η επέκταση των τοπικών ορίων εφαρμογής της κυπριακής νομοθεσίας σε άλλη επικράτεια. Απλά 30 γίνεται διαπίστωση ενός γεγονότος από τα αρμόδια όργανα που συναρτάται άμεσα με το δικαίωμαεγγραφής. Η αποδοχή της εισήγησης θα οδηγούσε σε άτοπο αποτέλεσμα να παραγνωριστεί, χωρίς αποχρώνταλόγο, η πραγματικότητα. Η απόφαση την οποία παρέθεσε ο 35 δικηγόρος του αιτητή φαίνεται να είναι εντελώς άσχετη μετακρινόμενα. Τελικά η προσφυγή αποτυχαίνει και απορρίπτεται χωρίς έξοδα.Ηεπίδικηαπόφαση επικυρώνεται. 40 . . ' ... Η προοφνγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 689