4Α.Α.Δ. 25Φεβρουαρίου1992 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΩΝ ΘΡΑΥΣΤΩΝ ΣΚΥΡΩΝ & ΑΜΜΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ, Καθ'ης ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 734/91). 5 Συνταγματικό Δίκαιο— Σύνταγμα — Αρθρο 27 —Η έννοια του όρου "απεργείν" και η δυνατότητα συσχετισμού του περί Προστασίας του Ανταγωνισμού Νόμου του 1989 (Ν.207/89) προς τη συνταγματική διάταξηκατοχύρωσηςτουδικαιώματοςτης απεργίας —Ανάλυση. Λέξεις και Φράσεις— "Απεργώ", "απεργείν", "απεργία"—Γραμματική και νομική έννοια σε σχέση με το άρθρο 27 του Συντάγματος — Συστηματικές, ωςπρος τις ερμηνευτικές μεθόδους, αναφορές. 15 Με την προσβολή από τους αιτητές, με την προσφυγή, της αναγνωριστικής απόφασης της Επιτροπής Προστασίας του Ανταγωνισμού, τέθηκε προς απόφαση το ζήτημα κατά πόσον η διασφάλιση του δικαιώματος της απεργίας στο άρθρο 27 του Συντάγματος συνετάγεται την προστασία αυτοεργοδοτουμένων (επιχειρηματιών) ως προς δικαίωμα συλλογικής αναστολής πωλήσεων αγαθών, με περαιτέρω αποτέλεσμα την αντισυνταγματικότητα τουπερί Προστασίαςτου Ανταγωνισμού Ν. 207/89. 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισεότι: 1. Η έκδοση απόφαση αναγνωριστικής της παράβασης του 711 Συν. Βιομ.θρ. Σκ. &Άμμουκ.α. ν.Επ. Πρ.Ανταγων.
(1992)Νόμου είναι μία από τις επιλογές, η ηπιώτερη, που έχει η Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού κατά τις διατάξειςτουάρθρου22
(3)τουΝ.207/
- Ανεξάρτητα απότοαντοδικαίωματου "απεργείν"στοάρθρο 5 27 του Συντάγματος μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει και το δικαίωματου "ανταπεργείν",η ανταπεργίααποτελεί αντιπαράθεσητουεργοδότηπροςτουςεργοδοτουμένουςτου. Η ενέργεια των αιτητων δεν είχε σχέση με τους εργοδοτουμένους τους, και δεν θα ήταν δυνατόν να χαρακτηρισθεί ωςανταπεργία.
- Ηαπόδοση στο ρήμα "απεργώ"της έννοιας "απέχωαπότην εργασία μου", έτσι που να καλύπτει τους πάντες αδιακρίτως, διότι σ' αυτόθαοδηγούσε ηδιάσπασητου στα γραμματικά στοιχεία πουτοσυνθέτουν,δεν είναιορθή. Η ετυμολογική ανάλυση ενός όρου μπορεί να μην είναι εξαντλητικό κριτήριο στην προσπάθεια εξεύρεσης της έννοιας με την οποία χρησιμοποιείται (βλ. Κωνσταντίνου Τσάτσου: Το Πρόβλημα της Ερμηνείας του Δικαίου, Β' έκδοση
(1978)). 10 15 20 25 Η απεργία είναι κοινωνικό φαινόμενο που συνδέεται ιστορικά με τους αγώνες που αναλήφθηκαν κατά την αντιπαράθεση μεταξύ μισθωτών και εργοδοτών. Είναι οι κατακτήσεις αυτών των αγώνων που χρειάστηκε να κατοχυρωθούν. Στην καθομιλουμένη ο όρος χρησιμοποιείται καμιά φορά χαλαρά προκειμένου να περιγράψει και άλλες εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας. Γίνεται λόγος συχνά ακόμα και για απεργία πείνας ή για απεργία των μαθητών ή των φοιτητών. Δεν έχει σχέση με αυτά η απεργία στην οποία αναφέρεται το Σύνταγμα. Θα ήταν εντελώς έξω από την έννοια του όρου η ένταξη σ' αυτόν της απόφασης μιας επιχείρησης νααναστείλει τις πωλήσεις της. 4. Στοχώρο του δικαίου,ηερμηνεία της λέξης "απεργία"είναι μονοσήμαντη. Το δικαίωμα του "απεργείν" που διασφαλίζεται στο "Αρθρο27 του Συντάγματος προϋποθέτει σχέση εργοδότη και εργοδοτούμενου. Οι περιορισμοί της παραγράφου 2 έχουν σχέση μόνο με μισθωτούς. Η ενέργεια των αιτητων να αναστείλουν τις πωλήσεις τους προς το 712 30 35 40 4 Α.Α.Λ. 5 Συν. Βιομ. θρ. Σκ. & Αμμου κ.α. v. Ert. Πρ. Ανταγων. κοινό δεν ήταν απεργία.Οι πρόνοιες του περί Προστασίας του Ανταγωνισμού Νόμουαναφέρονταισε επιχειρήσεις και στις δραστηριότητες τους στο βαθμόπου επηρεάζουν τους καταναλωτές και δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να συσχετισθούν, πολύ λιγότερο να θεωρηθούν on είναι αντίθετες,μετο Άρθρο27 του Συντάγματος. Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 10 Αναφερόμενες υποθέσεις: Kingv.Hall, EnglishReports107, σελ. 51- 15 Grain Millers andTraders Ltd v. Mayoretc of the townofLimassol
(1963)2 C.L.R.55. Προσφυγή. 20 25 Προσφυγή εναντίον της απόφασης της Επιτροπής Προστασίας του Ανταγωνισμού με την οποία αποφάσισε ότι η αναστολή επ' αόριστον στις πωλήσεις των προϊόντων τους από τους αιτητές παράβλαπτε τα συμφέροντα των καταναλωτών και περιόριζε τη διάθεση προϊόντων του Συνδέσμου των αιτητων κατά παράβαση των άρθρων 3(γ), 4
(1)(β) και 6
(2)του περί Προστασίας τουΑνταγωνισμού Νόμου, 1989 (Νόμος207/89). Γ. Τριανταφυλλίδης, γιατους αιτητές. 30 Α. Μαππουρίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους καθ' ων η αίτηση. . Cur.adv. vult. 35 40 Ο Δικαστής κ. Κωνσταντινίδης ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ.: Την 25 Σεπτεμβρίου 1990, τα έντεκα μέλη του Συνδέσμου Βιομηχάνων Θραυστών Σκύρων & Αμμου ανέστειλαν επ' αόριστον τις πωλήσεις τους. Η Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού αποφάσισε ότι η αναστολή παράβλαπτε τα συμφέροντα των καταναλωτών και περιόριζε τη διάθεση των 713 Κων/νίδης, Δ. Συν. Βιομ. θρ. Σκ. & Αμμου κ.α. ν. Επ. Πρ. Ανταγων.
(1992)προϊόντων των μελών του Συνδέσμου κατά παράβαση των άρθρων 3(γ), 4
(1)(β) και 6
(2)του περί Προστασίας του Ανταγωνισμού Νόμου του 1989 (Ν. 207/89). Με την προσφυγή αυτή τα μέλητου Συνδέσμου προσβάλλουν την εγκυρότητα της αναγνωριστικής απόφασηςπου εκδόθηκε. 5 Το ιστορικό είναι σύντομο. Οι αιτητές ανέστειλαν επ' αόριστο τις πωλήσεις τους διεκδικώντας όπως το περιβαλλοντικό τέλος των 10 σεντ ανά τόνο λατομικών υλικών που ανόρυσσαν και πωλούσαν, μή επιβαρύνει 10 τους ιδίους. Το αίτημα τους ήταν να ενσωματωθεί στη τιμή πώλησης των υλικών προκειμένου να το καταβάλλουνοι καταναλωτές. Η Επιτροπή κινήθηκε αυτεπάγγελτα, άκουσε τις 15 απόψεις των αιτητων και κατέληξε στην προσβαλλόμενη απόφαση. Η έκδοση απόφασης αναγνωριστικής της παράβασης του Νόμου είναι μια από τις επιλογές, η ηπιώτερη θα έλεγα, που έχει η Επιτροπή κατά τις διατάξεις του άρθρου 22
(3)του Νόμου. Η διαδικασία 20 ενώπιον της Επιτροπής συμπληρώθηκε και η απόφαση εκδόθηκε αφούτερματίστηκε ηαναστολή. Λήφθηκε υπόψη πως η Επιτροπή Τιμών, σε κατοπινό στάδιο, έκρινε δικαιολογημένη σε μεγάλο βαθμό τη μετακύληση του περιβαλλοντικού τέλους στη τιμή διάθεσης του 25 προϊόντος. Τα άρθρα του Νόμου που σύμφωνα με την προσβαλλόμενη απόφαση έχουν παραβεί οι αιτητές, προβλέπουν ταακόλουθα: 30 "3. Σε έλεγχο, κατά τα οριζόμενα στον παρόντα Νόμο, υπόκεινται όλες οι συμπράξεις ή πράξεις επιχειρήσεων που είναι ικανές ή επιτήδειες, ένεκα της σύμπραξης ή της καταχρηστικής εκμετάλλευσης της 35 δεσπόζουσας θέσης μιας ήπερισσότερων επιχειρήσεων στην αγοράενός προϊόντος - (γ) να παραβλάψουν καταναλωτών. τα 714 συμφέροντα των 4Α.Α.Δ. Συν,Βιομ. θρ.Σκ.&Αμμουκ.α.ν. Επ.Πρ.Ανταγων. Κων/νίδης,Δ. 5 4.
(1)Απαγορεύονται όλες οι συμπράξεις επιχειρήσεων που έχουν σαν αντικείμενο ήαποτέλεσμα την παρακώλυση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού, ιδιαίτεραδεοι συνιστάμενες - (β) στον περιορισμό ή τον έλεγχο της παραγωγής, της διάθεσης, της τεχνολογικής ανάπτυξης ή των επενδύσεων 6
(1)Απαγορεύεται η καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης μιας επιχείρησης στην αγορά ενός προϊόντος. 20 25 30
(2)Καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης συνιστά ειδικότερα οποιαδήποτε πράξη μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων, που κατέχει ή κατέχουν δεσπόζουσα θέση στο σύνολο ή μέρος της εγχώριας αγοράς ενός προϊόντος, αν η πράξη αυτή έχει σαν αντικείμενο ήαποτέλεσμαήενδεχόμενο αποτέλεσμα- (β) στον περιορισμό της παραγωγήςή της διάθεσης, ή της τεχνολογικής ανάπτυξης προς ζημιά των καταναλωτών" Ηαπόφαση της Επιτροπήςπως ηενέργεια των αιτητων . · συνιστούσε παράβαση των πιο πάνω διατάξεων του 35 Νόμου, δεν αποτελεί το λόγο της προσφυγής. Εχει διευκρινιστεί πως δεν αμφισβητείται ότι η ενέργεια των αιτητων εμπίπτει στις πρόνοιες των άρθρων που αποφασίστηκε ότιπαρέβησαν. 40 Το ζήτημα που έχει εγερθεί είναι ένα. Συνίσταται στο κατά πόσο η αναστολή των πωλήσεων που πραγματοποίησαν οι αιτητές, εντάσσεται στην έννοια της 715 Κων/νίδης, Δ. Συν. Βιομ. θ ρ . Σκ. &Αμμου κ.α.ν. Επ. Πρ. Ανταγων.
(1992)απεργίας, η κήρυξη της οποίας αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα. Εφόσον είναι έτσι, εισηγούνται οι αιτητές, ο Νόμος στο βαθμό που καθιστά αδίκημα την άσκηση του δικαιώματος της απεργίας, είναι αντίθετος προς τις πρόνοιες του Αρθρου 27 του Συντάγματος. 5 Υποστηρίζουν οι αιτητές πως οι πρόνοιες του Αρθρου 27 του Συντάγματος καλύπτουν κάθε είδους αποχή από την εργασία από κάθε πολίτη της Δημοκρατίας με μόνες εξαιρέσεις εκείνους που ανήκουν στις ένοπλες δυνάμεις, στην αστυνομία και στη χωροφυλακή.Παραπέμπουνστον 10 Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση,Τόμος 44, παραγρ. 863 - 865 και 868 ως προς τον ερμηνευτικό κανόνα που επιβάλλει την απόδοση στις λέξεις της φυσικής και συνηθισμένης τους έννοιας και εξηγούν πως το ρήμα "απεργώ",γραμματικάκαικυριολεκτικά, σημαίνει "απέχω 15 από την εργασία μου". Καταλήγουν πωςδε δικαιολογείται να ερμηνευθεί ο όρος "απεργείν" στο Αρθρο 27 του Συντάγματος με τρόπο που να καλύπτει μόνο τους εργοδοτουμένους. Οι αιτητές αναζήτησαν έρεισμα σ' αυτή την ερμηνευτική προσέγγιση στο Αεξικό του Δημητράκου 20 σύμφωνα με το οποίο, όπως αναφέρεται, ο όρος "απεργία" σημαίνει την "ομαδικήαποχήαπότην εργασία". Επομένως, καταλήγουν, η αναστολή των πωλήσεων που πραγματοποίησαν οι αιτητές, ήταν στην πραγματικότητα αποχή από την εργασία τους και συνιστά απεργία που 25 είχαν συνταγματικό δικαίωμα να κηρύξουν προς διεκδίκηση των αιτημάτων τους. Η αντίθετη θέσητων καθ'ων ηαίτηση συνοψίζεται στα ακόλουθα: Ο όρος "απεργία"προϋποθέτει σχέσηεργοδότη 30 και εργοδοτουμένου. Το δικαίωμα της απεργίας, με την έννοια του Συντάγματος, αναγνωρίζεται μόνο στους μισθωτούς και σημαίνει τη συλλογική αποχή από την εργασία προς επιδίωξη εξυπηρέτησης διαφύλαξης και προαγωγής των συλλογικών τους συμφερόντων. Οι 35 αιτητές, όπως και κάθε άλλος, μπορούν βέβαια, αν αυτή είναι ηεπιθυμία τους, να αναστείλουν τις δραστηριότητες τους και σε τελευταία ανάλυση να μήν εργάζονται, αν για παράδειγμα, αυτό θα τους ήταν ασύμφορο. Αυτό όμως το δικαίωμα τους δεν είναι απόλυτο,δεν προστατεύεται από 40 το Αρθρο 27 του Συντάγματοςκαι μπορεί ναυποβληθεί σε όρους και περιορισμούς με νομοθεσία. Στην περίπτωση 716 4 Α.Α.Δ. Συν. Βιομ. θρ. Σκ. & Άμμουκ.α.ν. Επ. Πρ.Ανταγων. Κων/νίδης,Δ. 5 10 15 20 25 30 των αιτητων, η κυβέρνηση τους είχε παραχωρήσει το προνόμιο της ως προς τη διαχείρηση ορυχείων κάτωαπό τον όρο ότι θα εξυπηρετούσαν το καταναλωτικό κοινό. Αυτό σημαίνει πως δεν είχαν ανεξέλεγκτο δικαίωμα να εργάζονταιήόχι κατάτο δοκούνκαιπωςηνομοθεσία που αποσκοπεί στη διαφύλαξη των συμφερόντων των καταναλωτών δεν μπορεί να θεωρηθεί με οποιοδήποτε τρόπο αντισυνταγματική. Ενώπιον της Επιτροπής συζητήθηκε και το κατά πόσο στην έννοιατουόρου "απεργία" θαπρέπειναθεωρηθεί ότι περιλαμβάνεται και ο όρος "ανταπεργία" (lock out). Δεν έχει αναπτυχθεί οποιοδήποτε τέτοιο επιχείρημα ενώπιον μουκαι,νομίζω,ορθά.Ανεξάρτητα απότο αντο δικαίωμα του "απεργείν" στο Αρθρο 27 του Συντάγματος μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει και το δικαίωμα του "ανταπεργείν" (Βλ. την αντίθετη άποψη του Κρίτωνα Γ. Τορναρίτη στην μελέτη το Δικαίωμα Lock out των εργοδοτών αλλά και το άρθρο 6 του Ευρωπαϊκού Κοινοτικού Χάρτη, στον οποίο θα αναφερθώ και στη συνέχεια, όπου χρησιμοποιείται ο όρος "απεργείν" σε σχέση και με τους εργοδότες), η ανταπεργία αποτελεί αντιπαράθεση του εργοδότη προς εργοδοτουμένους του. Περιεχόμενο της είναι η άρνησητου εργοδότηναδεχθεί τις υπηρεσίες των εργοδοτουμένων του. (Βλ. το σύγγραμμα Ατομικό Εργατικό Δίκαιο Αλέξανδρου Καρακατσάνη, Τρίτη Έκδοση σελ. 264). Η ενέργεια των αιτητων δεν είχε σχέση με τους εργοδοτουμένους της. Ήταν μέτρο για άσκηση πίεσης προκειμένου να ικανοποιηθεί αίτημα τους εντελώς ασύνδετο με τους εργοδοτουμένους τους.Δεν είχε ως περιεχόμενο την άρνηση τους ναδεχτούν τις υπηρεσίες των εργοδουμένων τους και σημειώνω, πλεονασματικά ίσως, ότι μόνο τις πωλήσεις τους ανέστειλαν, και δεν θα ήτανδυνατόναχαρακτηρισθείωςανταπεργία. 35 ΤοΑρθρο 27 του Συντάγματος προβλέπει: 40 "1. Το δικαίωμα του απεργείν αναγνωρίζεται και η άσκησις τούτου δύναται να ρυθμισθή υπό του νόμου προς τον σκοπόν μόνον της προστασίας τηςασφαλείας της Δημοκρατίας ή της συνταγματικής τάξεως ή της δημοσίας τάξεως ή της δημοσίας ασφαλείας ή της 717 Κων/νίδης,Δ. Συν. Βιομ. θρ. Σκ. &Άμμουκ.α.ν.Επ.Πρ.Ανταγων.
(1992)διατηρήσεως των εφοδίων και υπηρεσιών των απαραιτήτων δια την ζωήν του λαού ή της προστασίας των υπό του Συντάγματος ηγγυημένων εις οιονδήποτε πρόσωπον δικαιωμάτωνκαι ελευθεριών. 5 2. Πρόσωπαανήκονταεις ταςενόπλους δυνάμεις,την αστυνομίαν και την χωροφυλακήν δεν έχουσι το δικαίωμα του απεργείν.Νόμοςδύναταιναεπεκτείνητην απαγόρευσινταύτηνκαιεπί τωνδημοσίων υπαλλήλων." 10 Δεν είναι ζητούμενο ανονόμος,στην παρούσα υπόθεση, περιλαμβάνεται μεταξύ εκείνων που θα μπορούσαν να θεσπιστούν για να προαχθούν οι σκοποί που εξειδικεύονται στην παράγραφο 1του Άρθρου 27 και δεν θα με απασχολήσει αυτή η πτυχή. Όπως χαρακτηριστικά 15 διευκρινίστηκε, η προσφυγή πετυχαίνει ή απορρίπτεται ανάλογα με το αν οι ενέργειες των αιτητων ήταν ή όχι απεργία μετην έννοια τουΑρθρου27 του Συντάγματος. Νομίζω πως ηαπόδοσηστο ρήμα "απεργώ"της έννοιας 20 "απέχω από την εργασία μου", έτσι που να καλύπτει τους πάντες αδιακρίτως,γιατί σ* αυτό, όπως υποστηρίζουν οι αιτητές, θα οδηγούσε η διάσπαση του στα γραμματικά στοιχεία που το συνθέτουν, δεν είναι ορθή.Σειρά λεξικών δείχνει πως η εξήγηση "ομαδική αποχή από την εργασία" 25 στο Αεξικό του Δημητράκου στο οποίο με παρέπεμψαν οι αιτητές (βλ. και την όμοια εξήγηση στο Μεγάλο Επίτομο Αεξικό της Ελληνικής Γλώσσας τον Σπύρου Τσιοννη) δεν ολοκληρώνει την έννοια τουόρου. Εμφανίζεταισ' αυτά ως κυρίαρχο εννοιολογικό στοιχείο η σύνδεση του με τους 30 μισθωτούς. Έτσι,στο Αεξικό της Δημοτικής της Εταιρείας Ελληνικών Εκδόσεων προστίθεται στην εξήγηση "αποχή από την εργασία" η φράση "ομαδική αναστολή εργασίας από εργάτες και υπαλλήλους". Το Μεγάλο Αεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας τον Α. Γεωργοπαπαδάκου δίδει 35 στον όρο την έννοια "η ομαδική αποχή από την δουλειά εργατώνήυπαλλήλων μεσκοπότην επιβολήαξιώσεων,την άσκηση πίεσης ή τη διαμαρτυρία για κάποιο μέτρο της επιχείρησης." Τελικά, στο Αεξικό της Πρωίας στο σχετικό λήμμα αναφέρεται, "αποχήαπό της εργασίας,ειδικώτερα,η 40 ομαδική αναστολή της εργασίας εκ μέρους των εργατών ή υπαλλήλων μιας ή πλειοτέρας οργανώσεων ή και 718 4Α.Α.Δ. Συν. Βιομ. θρ. Σκ. &Άμμουκ.α,ν.Επ.Πρ.Ανταγων. Κων/νίδης, Δ. επαγγελματιών ορισμένου' κλάδου αποσκοπούσα εις άσκησιν πιέσεως, επιβολή αξιώσεων ή εκδηλώσεων διαμαρτυρίας". 5 10 15 20 Πέρα όμως από αυτά,ηετυμολογική ανάλυσηενός όρου μπορεί ναμηνείναι εξαντλητικό κριτήριοστην προσπάθεια εξεύρεσης της έννοιας με την οποίαχρησιμοποιείται.Είναι χαρακτηριστικό το απόσπασμα που ακολουθεί σε ελεύθερη μετάφρασηαπότηνυπόθεση King v.HallEnglish Reports 107, σελ. 51 που υιοθετήθηκε στην υπόθεσηGrain Millers and Traders Ltd. v. Mayor etc of the town of Limassol
(1963)2CLR55. "Η έννοια συγκεκριμένων λέξεων σε νόμους του κοινοβουλίου όπως και σε άλλα νομοθετήματα,πρέπει να ανευρίσκεται όχι τόσο στους αυστηρούς ετυμολογικούς κανόνες της γλώσσας ή ακόμα στην λαϊκή της χρήση, όσο στο θέμα σε σχέση με το οποίο ή την ευκαιρία για την οποία χρησιμοποιούνται και το σκοπόπουεπιδιώκεταιναεπιτευχθεί". Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος στο σύγγραμμα του το Πρόβλημα της Ερμηνείας του Δικαίου Β' έκδοση
(1978)σελ. 122 και 123προσεγγίζει τοθέμαωςεξής: 25 30 35 "Την λέξιν εννοούμεν γραμματικώς αλλά περαιτέρω ετυμολογικώς, συντακτικώς και γλωσσολογικώς. Ενδιαφέρει όμως ουχί ως λέξις ή ως λεκτική σύνθεσις, αλλά ως σημείον ενδεικτικόν του νοήματος όπως δι' αυτούεκφράζεται,εντησυγκεκριμένη περιπτώσει,·ως το κύριον βοήθημα δι' ου θα. φθάσωμε στο ιστορικώς ηθελημένο νόημα Η προσφυγή στο γραμματικό νόημα δεν είναι αυτοτελής τρόπος ερμηνείας, είναι απλώς η ενδεδειγμένη πρώτη αφορμήτης ιστορικής και περαιτέρωτηςτελολογικής ερμηνείας". Προσθέτει ο συγγραφέας στη σελ. 126 πως μόνο με την τοποθέτηση του ιστορικώς εξακριβωμένου νοήματος στο σύστημα τουδικαίουαρχίζειη κυρίως ερμηνευτικήεργασία 40 καιστησελίδα 128 εξηγεί: "Συνήθως λέγεται ότι το γράμμαείναι στενόν και ότι 719 Κων/νίδης, Δ. Συν. Βιομ. θ ρ . Σκ. &Αμμου κ.α.ν. Επ.Πρ. Ανταγων.
(1992)η ιστορική ερμηνεία το διευρύνει. Αλλά πρόκειται περί συγχύσεως όρων. Δεν είναι το γράμμα στενόν είναι η μετά του γράμματος συνδεθείσα και ιστορικώς διακριβωθείσαέννοια..." 5 Απ' όσα θα μπορούσαν να επισημανθούν από το πιο πάνω σύγγραμμα σε σχέση με την ιστορική, όπως την ονομάζει ο συγγραφέας, ερμηνεία των νομοθετικών διατάξεων,θαπεριοριστώ σεεκείνη τηςσελίδας
- 10 "Η ιστορική ερμηνεία των νομοθετικών προϋποθέσεων πρέπει να περιλαμβάνει και το σύνολο των κοινωνικών συνθηκών ακόμη υφ' ας εγεννήθη η νομοθετικήεπιταγή". Η απεργία είναι κοινωνικό φαινόμενο που συνδέεται ιστορικά με τους αγώνες που αναλήφθηκαν κατά την αντιπαράθεση μεταξύ μισθωτών και εργοδοτών. Είναι οι κατακτήσεις αυτών των αγώνων που χρειάστηκε να κατοχυρωθούν. Στην καθομιλουμένη ο όρος 20 χρησιμοποιείτο^ καμιά φορά χαλαρά προκειμένου να περιγράψει και άλλες εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας. Γίνεται λόγος συχνά ακόμα και για απεργία πείνας ή για απεργία των μαθητών ή των φοιτητών. Δεν έχει σχέση με αυτά η απεργία στην οποία 25 αναφέρεται το Σύνταγμα. Θα ήταν εντελώς έξω από την έννοια του όρου η ένταξη σ' αυτόν της απόφασης μιας επιχείρησης νααναστείλει τιςπωλήσεις της. 15 Εν πάση περιπτώσει, στο χώρο του δικαίου,η ερμηνεία 30 της λέξης "απεργία" είναι μονοσήμαντη. Στο σύγγραμμα των Σβώλου και Βλάχου, Το Σύνταγμα της Ελλάδος, εκδόσεως 1955, Τόμος Β' σελ. 297, σημ. 203, ως απεργία ορίζεται 35 "η υπό μισθωτών ομαδική και μετ' απόφασιν εγκατάλειψις ή σοβαρά διακοπήτης εργασίας προς τον σκοπόν εξαναγκασμού του εργοδότου εις αποδοχήν καλλιτέρων ή εις διατήρησιν των υφισταμένων, εν τη ευρύτατη της λέξεως έννοια, όρων εργασίας, επί 40 προθέσει συνεχίσεως αυτής, ή και γενικώτερον, προς αγωνιστικόν σκοπόν διά την επιδίωξιν της λύσεως ζητημάτων ενδιαφερόντων τους απεργούντας ή τους 720 4 A.A.A. Σύν. Βιομ. θ ρ . Σχ.&Άμμου κ.α.ν.Επ.Πρ.Ανταγων. Κων/νίδης,Δ. εργαζομένους ενγένει." Δεν κατοχυρωνόταν τότε στοΣύνταγματηςΕλλάδαςτο δικαίωμα τηςαπεργίαςκαι ηερμηνεία τουόρου δόθηκε με 5 αναφορά σε άλλα συντάγματα και σχετική βιβλιογραφία. Τα ίδιαπερίπουόμως αναφέρονταικαιστο σύγγραμμα του ΑλέξανδρουΚαρακατσάνη(ανωτέρω) σελ.
- Κατάτην εξέταση τουάρθρου23
(2)του ισχύοντος Συντάγματος της Ελλάδαςπουγια πρώτηφοράκατοχύρωσε τοδικαίωμα της 10 απεργίας,γράφειοσυγγραφέαςστησελ. 209: 15 "Απεργία είναιησυλλογικήαποχή των μισθωτώναπό την εργασία μεσκοπό ναασκήσουν, κατά κανόνα, πίεση στην εργοδοτική πλευρά στην επιδίωξη τους να εξυπηρετήσουν, ναδιαφυλάξουν καιναπροαγάγουν τα συλλογικά τους συμφέροντα". Το Σύνταγμα της Ελλάδας, όπως καιτο δικό μας, δεν προσδιορίζει τηνέννοια τουόρου "απεργία". Ορίζει όμως 20 εκείνο ότι ασκείται απότις νόμιμα συστημένες συνδικα λιστικές οργανώσεις. Σημειώνει συναφώς οΔ. Θ. Τσάτσος στο βιβλίο του Συνταγματικό Δίκαιο τόμος Γ', Θεμελιώδη δικαιώματα,Γενικό Μέρος,σελ.158: 25 30 "Αλλάκαιηαπεργίαμετην παράγραφο2ανάγεται σε θεμελιώδες ατομικό δικαίωμασυμμετοχής, πουασκείται όμως από τις νόμιμα συνιστάμενες συνδικαλιστικές οργανώσεις για τη διασφάλιση των γενικών και εργασιακών συμφερόντων των μισθωτών". Προς την ίδια κατεύθυνση οδηγεί και η ερμηνεία της λέξης "strike" που είναι ο όρος πουχρησιμοποιείται στο αγγλικό κείμενο του Συντάγματος μας. "Βλ. Wordsand Phrases Legally Defined, Πέμπτος Τόμος, σελ. 129, Stroud's 35 Judicial Dictionary Τέταρτη Έκδοση,Τόμος Πέμπτος, σελ. 2636, Halsbury's Laws of England4η έκδοση, Τόμος Τέταρτος,σελ. 581 παραγρ.1144. Θα μπορούσαν ναθεωρηθούν ενδεικτικές καιοι σχετικές 40 πρόνοιες του Ευρωπαϊκού Κοινοτικού Χάρτη που κυρώθηκε απότηνΚυπριακήΔημοκρατία μετον ομώνυμο Κυρωτικό Νόμοτου 1967(Ν.64/67),όπως τροποποιήθηκε με τους Νόμους 5/75 και31/88). Σύμφωνα μετο άρθρο6 721 Κων/νίδης, Δ. Συν. Βιομ. θ ρ . Σκ. & Άμμου κ.α.ν. Επ. Πρ.Ανταγων.
(1992)του Χάρτη, το δικαίωμα της απεργίας αναγνωρίζεται "προς το σκοπό όπως εξασφαλιστεί ηπραγματική άσκηση του δικαιώματος συλλογικών διαπραγματεύσεων". Εξάλλου το Αρθρο 8 του Διεθνούς Συμφώνου περί Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών 5 Δικαιωμάτων που κυρώθηκε με τον περί των Διεθνών Συμφωνιών (Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα και Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα) (Κυρωτικό) Νόμο του 1969 (Ν. 14/69) το δικαίωμα του "απεργείν" αναλαμβάνεται ναδιασφαλιστεί σε συνάρτηση, 10 όπως προκύπτει, με το δικαίωμα για σύσταση συνδικαλιστικών οργανώσεων καισυμμετοχή σ' αυτές. Καταλήγω ότι το δικαίωμα του "απεργείν" που διασφαλίζεται με το Άρθρο 27 του Συντάγματος 15 προϋποθέτει σχέση εργοδότη και εργοδοτουμένου. Επισημαίνω ότι οι περιορισμοί της παραγράφου2 έχουν σχέση μόνο με μισθωτούς. Η ενέργεια των αιτητων να αναστείλουν τις πωλήσεις τους προς το κοινό δεν ήταν απεργία σύμφωνα με το Αρθρο 27 του Συντάγματος. Οι 20 πρόνοιες του περί Προστασίας του Ανταγωνισμού Νόμου που, παρεμβάλλω, θεσπίστηκε για να συμμορφωθεί η Δημοκρατία με τη συμβατική της υποχρέωση σύμφωνα με τα Αρθρα 27 και 28 του Πρωτοκόλλου για τον καθορισμό των όρων και διαδικασιών εφαρμογής του δεύτερου 25 σταδίου σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Κυπριακής Δημοκρατίας και για την προσαρμογή ορισμένων διατάξεων της συμφωνίας που κυρώθηκε με το Νόμο 321/87 (Βλ. Αναφορικά με την αίτηση του Παμπίνου Χαραλάμπους και άλλων Αίτηση 30 78/91 της 16 Ιουλίου 1991), αναφέρονται σε επιχειρήσεις και στις δραστηριότητες τους στο βαθμό που επηρεάζουν τους καταναλωτές και δεν μπορούν με κανένα τρόπο να συσχετισθούν, πολύ λιγότερο να θεωρηθούν ότι είναι αντίθετες, με το Αρθρο 27 του Συντάγματος. 35 Για τους πιο πάνω λόγους η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Απ' ό,τι μπόρεσα να διαπιστώσω δεν έχει εγερθεί στο παρελθόν παρόμοιο θέμα και θα αποφύγω ναεκδώσω διαταγή για έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 722 40