clr/1992/1992_4_881.pdf

(1992)ανάκληση νόμιμης διοικητικής πράξης που δεν μπορούσε να ενεργήσει αναδρομικά αλλά ίσχυε μόνο για το μέλλον (ex nunc). Αυτό κατά την εισήγησητης είχεως αποτέλεσμα την επέλευση των έννομων αποτελεσμάτων της πράξης μέχρι την ημέρα της ανάκλησης της, Όσο δε για την εγκατάσταση του αιτητή στην Κύπρο το 1983 ηδικηγόρος των καθ'ωνηαίτησηισχυρίστηκε πως επρόκειτο για μόνιμη εγκατάστασηκαι όχι για απλήπρόθεση για το σκοπόαυτό. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: Στην παρούσα υπόθεση δεν αντιμετωπίζουμε ανάκληση της αρχικήςαπόφασηςτωνκαθ'ωνηαίτησηώστενατύχουνεφαρμογής οι σχετικές γενικές αρχές.Νομίζωπωςοορθόςχαρακτηρισμόςπου ανταποκρίνεται καισταπράγματαόπωςεξελίχθηκαν,είναι πώςμε το παράρτημα6 επήλθε ηακύρωση της πράξης με την έννοια ότι θεωρήθηκε - και από τη διοίκηση - πως δεν υπήρξε ποτέ. Αυτό συνάγεταικαιαπότηναιτιολογίατης. Με βάση τα δεδομένα δεν μπορεί νομίζω να υποστηριχθεί έγκυρα πως ο αιτητής πήρε απαλλαγή και πως με την παρούσα επιδιώκει να τύχει του ίδιου ευεργετήματος για δεύτερη φορά.Η πράξη δεν δημιούργησε νόμιμα αποτελέσματα. Κάθε άλλο παρά έχει επιτευχθεί ο κοινωνικός στόχος που θέλησε να ενισχύσει ο νομοθέτης. Καταλήγω ότι με την ακύρωση η διοικητική πράξη της απαλλαγής εξαφανίστηκε και έπαυσε να παρέχει νόμιμη βάσηγια περαιτέρω διοικητικές ενέργειες. Επομένως ο καθ'ου πλανήθηκε στηρίζοντας ο' αυτή την απόρριψη του αιτήματος. Η πλανερή αντίκρυση από τη διοίκηση σχετίζεται άμεσα με την απορριπτική απόφαση, η δε επίδραση που άσκησε προς αυτή την κατεύθυνση είναιέκδηλη. Ηεπίδικηαπόφασηακυρώνεταιμεέξοδα. 5 10 15 20 25 30 35 Αναφερόμενη υπόθεση: Μαλακουνίδης ν. Δημοκρατίας

(1990)3Α.Α.Δ.

1. Προσφυγή. Π ρ ο σ φ υ γ ή εναντίον της άρνησης του καθ' ου η αίτηση να 882 40 4 Α.Α.Δ. Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας επιτρέψει την ατελή εισαγωγή αυτοκινήτου Mazda 16 αλόγων, το οποίο είχεεισάξει οαιτητής μετάτηνεπάνοδο τουαπότηναλλοδαπή. 5 Ν.Παπαενσταθίου,γιατοναιτητή. Λ. Καουτζάνη (χα),Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τονκαθ*ουηαίτηση. 10 Cur.adv. vult. Ο Δικαστής κ. Νικήτας ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. 15 ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Αντικείμενο της προσφυγής είναι η άρνηση του διευθυντή τελωνείων (καθοΰ η αίτηση) να επιτρέψει την ατελή εισαγωγή αυτοκινήτου Mazda 16 αλόγων, το οποίο είχε εισάξει ο αιτητής στις 24/8/90μετά την επάνοδοτου απότην αλλοδαπή. Ο λόγος γιαυτόήταν, 20 σύμφωνα με τη σχετική κοινοποίηση της αρνητικής απόφασης της τελωνειακής αρχής, ότι ο αιτητής άσκησε προηγουμένως, στις 18/7/1984, το δικαίωμα που του έδωσε ο νόμος υπό την ιδιότητα του Κύπριου πολίτη που επαναπατρίστηκε. 25 Πράγματιδεν ήτανηπρώτη φοράπουο αιτητής ζήτησε να τύχει του ευεργετήματος. Πρέπει λοιπόν να έχουμε υπόψη το ιστορικό. Αμφισβητήσεις ως προς τα γεγονότα δεν υπάρχουν. Οτι ακολουθεί είναι αμοιβαία αποδεκτό. 30 Θεωρώ όμως σημαντικό να αναφερθεί πρώτα το νομοθετικό καθεστώς που πλαισιώνει τη διαφορά-που ανέκυψε μεταξύ του δημοσίου και του αιτητή. Το ωφέλημα της αφορολόγητης εισαγωγής οχήματος των καθοριζόμενων δασμολογικών κλάσεων παρέχει ο περί 35 Τελωνειακών Δασμών και Φόρων Καταναλώσεως Νόμος Αρ. 5 του
2. Ο νόμος αποτελεί συνέχεια της πολιτικής του νομοθέτη να διευκολύνει την επανεγκατάσταση απόδημωνκυπρίων.Περιέχει δεβελτιωμένους όρους προς αυτή την κατεύθυνση από προγενέστερους τελωνειακούς 40 κώδικες τους οποίους ρητάκατάργησε (άρθρο 17). Για τις δασμολογικές απαλλαγές έχει προβλέψει το 883 Νικήτας, Α. Κωνσταντινίδηςν.Δημοκρατίας

(1992)άρθρο 11. Διακρίνει ανάμεσα σε δύο κατηγορίες δικαιούχων:

(1)τον κύπριο πολίτη ο οποίος "κατά τα αμέσως προ της επανόδου του εις την Δημοκρατίαν δώδεκα έτη αποδεδειγμένως ειργάσθη εις το εξωτερικόν μετά την 20ήν Ιουλίου 1974 διά συνολικήν περίοδον 5 τουλάχιστον 10 ετών "{άρθρο 11

(4)(β)} και

(2)πολίτες της Δημοκρατίας "οι οποίοι κατόπιν μονίμου εγκαταστάσεως εις το εξωτερικόν διά την συνεχή περίοδον των τελευταίων δέκατουλάχιστον ετών προ της επανόδου των διά μόνιμον επανεγκατάστασιν εν τη 10 Δημοκρατία" (άρθρο14

(4)(γ)}. Ητελευταία σχετική με την κρινόμενη υπόθεση πρόνοια είναι η επιφύλαξη του εδ. 5 του ίδιου άρθρου, η οποία ορίζει ότι η απαλλαγή που προβλέφθηκε από τις παραγράφους (β) και (γ) ανωτέρω "θα περιορίζεται εις έν μόνο όχημα δι' εκάστην 15 οικογένειαν." Μπορούμε τώραναγυρίσουμε σταγεγονότα. Οαιτητής ήταν μόνιμα jεγκατεστημέvoς στις Η.Π.Α. από το

1. Επέστρεψε στην Κύπρο το Σεπτέμβριο του
2. Στο 20 διάστημα που έζησε στις Η.Π.Α. άσκησε το επάγγελμα του ράφτη. Στις 5/11/83 υπέβαλε αίτηση για αδασμολόγητη εισαγωγή αυτοκινήτου της ίδιας μάρκαςκαιιπποδύναμης. Αυτή ήταν η πρώτη αίτηση. Και έγινε με βάση το τότε ισχύον δίκαιο:τον κώδικααπαλλαγής01.19 του τέταρτου 25 πίνακα του νόμου 18/78 (Κ.Δ.Π. 188/82). Η παραχώρηση έγινε για επαναπατριζόμενους μετά από εγκατάσταση στο εξωτερικό για συνεχή περίοδο περισσότερη από τα 10 χρόνια μόνο. 30 Η αίτηση για χορήγηση ατέλειας εγκρίθηκε. Ετσι επιτράπηκε στον αιτητή να τελωνίσει στις 18/7/74 με προσωρινή ατέλεια το συγκεκριμένο αυτοκίνητο για το οποίο αποτάθηκε. Το Νοέμβριο του 1984 σημειώθηκε μια καθοριστική για την ουσιαστική τύχη της αίτησης 35 εξέλιξη. Προσωπικοί λόγοι, που εξήγησε σε σχετική επιστολή του προς τις αρχές,υποχρέωσαν τον αιτητή να εγκατασταθεί εκ νέου στις Η.Π.Α. Είχε ήδη παραμείνει στην Κύπρο για περίοδο περίπου 14 μηνών και συγκεκριμένα από το Σεπτέμβριο του 1983 μέχρι το 40 Νοέμβριο του
3. Πρέπει να σημειωθεί ότι το όχημα παρέμεινε σε ακινησία από 5/11/84 με την έγκριση του εφόρου εγγραφής μηχανοκινήτων οχημάτων, που εξέδωσε 884 4Α.Α.Δ. Κωνσταντινίδηςν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. τη βεβαίωση για την ακινητοποίηση του που υπάρχει στο φάκελο. Ο καθ'ού,που ενημερώθηκε εγγράφως στις 4/8/88από τον αιτητή για τα διατρέξαντα, ακύρωσε την απαλλαγή που είχε χορηγήσει. Σχετική είναι η ειδοποίηση, παράρτημα 6, ημερ. 5/8/
4. Στη συνέχεια ο αιτητής κλήθηκε καικατέβαλετους οφειλόμενους δασμούς γιατην εισαγωγή του παραπάνω αυτοκινήτου με χρονολογία 10 υπολογισμού τους την30/10/
5. 5 Ο αιτητής επανέκαμψε στις 13/8/90 γιαναζήσει μόνιμα πια στην Κύπρο. Ηνέα αίτηση του, που υπόβαλε στις 22 του ίδιου μήνα,για να εξαιρεθεί της πληρωμής δασμών σε 15 σχέση με το αυτοκίνητο που αναφέρθηκε στην αρχή της απόφασης, απότυχε.Ας σημειωθεί εδώ διευκρινιστικά ότι το αίτημα του στηρίχθηκε στις διατάξεις του άρθρου 14

(4)(γ). Με άλλα λόγια αξίωσε απαλλαγή σαν Κύπριος πολίτης που επαναπατρίστηκε ύστερα από μόνιμη ΙΟετή 20 εγκατάσταση στο εξωτερικό. Ο αιτητής αμφισβήτησε την ορθότητα της απορριπτικής εκείνης απόφασης προσφεύγοντας στο Ανώτατο Δικαστήριο με την υπ' αρ. 969/90 προσφυγή του. Ενόσω εκκρεμούσε ηπαραπάνω προσφυγή ο αιτητής ζήτησε με νέα αίτηση του (την τρίτη 25 κατά σειρά) απαλλαγήγια το ίδιο όχημα ως Κύπριος που εργάστηκε στο εξωτερικό για την καθοριζόμενη περίοδο μεβάση τις διατάξειςτου εδαφίου (β). Όπως τυχαίαέχωδιαπιστώσει μετάτον τερματισμότης 30 διαδικασίας στην υπό κρίση υπόθεση η άλλη προσφυγή απορρίφθηκε. Η απόφαση του δικαστηρίου (Χρυσοστομής, Δ.) δόθηκε στις 19/12/91. Στην υπό εξέταση υπόθεση δεν έχει εγερθεί ζήτημα κατάχρησης της διαδικασίας με την παράλληλη προώθηση των δύο 35 προσφυγών. Ούτε νομίζω πως η απόφαση εκείνη δημιουργεί δεδικασμένο με επιπτώσεις στην παρούσα υπόθεση. Το δικαίωμα που παραχωρεί η παράγραφος (β) αναγνωρίζεται σαν ανεξάρτητο από το ωφέλημα που μπορεί ναδιεκδικηθεί σύμφωνα μετην παράγραφο (γ)και 40 έχει τη δική του αυτοτέλεια. Παρόλο φυσικά που τελεί υπό την επιφύλαξη του εδαφίου 5 στην οποία ήδη έχω αναφερθεί.Αυτήτηθέση φαίνεταιπωςαποδέχονταικαιοι συνήγοροι. 885 Νικήτας,Δ. Κωνσταντινίδης ν.Δημοκρατίας

(1992)Οι λόγοι της προσφυγής είναι:

(1)ότι πεπλανημένα διαπιστώθηκε πως ο αιτητής άσκησε στις 18/7/84το δικαίωμαπου είχε απότο νόμο ως επαναπατρισθείς και ότι κατά συνέπεια δεν συντρέχει η 5 νόμιμη προϋπόθεση για την έγκριση απαλλαγής από τους πληρωτέους δασμούς. Με βάση το παραπάνω ιστορικό δεν ήταν επιτρεπτό για τον καθού, σύμφωνα με την εισήγηση, να επικαλεσθεί την πράξη που ακύρωσε και να στηρίξει σ' αυτή την άρνηση του να χορηγήσει απαλλαγή. 10 Συγχρόνως στοιχειοθετείται και νομική πλάνη με την έννοια της παρερμηνείας της επιφύλαξης του εδαφίου 5 γιατί η διάταξη αναφέρεται σε πραγματική απαλλαγήκαι όχι απλώς σε άσκηση δικαιώματος όπως αναφέρει η επίδικη απόφαση. Μάλιστα εφόσον είναι δεδομένο πως 15 πληρώθηκαν δασμοί δεν μπορεί ναλεχθείκανπως υπήρξε άσκηση τουδικαιώματος.

(2)Ηακύρωση, που υπό τις περιστάσεις ισοδυναμούσε με ανάκληση της πράξης του καθού ημερ. 13/3/84 με την 20 οποία αποδέχθηκε την αρχικήαίτηση,περιείχε δεσμευτικό γιαυτόν όρο με τον οποίο αναλάμβανε να επανεξετάσει την περίπτωση του αιτητή όταν θαξαναγύριζε. Η σχετική φράση (βλέπε παράρτημα 6) είναι "στην περίπτωση δε μελλοντικού μόνιμου επαναπατρισμού σας θα πρέπει να 25 αποταθήτε εκ νέου για απαλλαγή". Όταν ο αιτητής υπόβαλε την αίτηση μετά την επιστροφή του η διοίκηση πρόταξε την προγενέστερη αίτηση σαν κώλυμα για ικανοποίηση του αιτήματος. Σύμφωνα όμως με την εισήγηση το κώλυμα υπάρχει και λειτουργεί εναντίον της 30 διοίκησης για την προβολή μιας πράξης το αποτέλεσμα της οποίας εξαφανίστηκε με την ανακλητική πράξη του διευθυντή τελωνείων. Το αντεπιχείρημα στο σημείο αυτό είναι ότι ηδιοίκηση, 35 με την παραπάνω της επιστολή, δεν αυτοδεσμεύτηκε να επιτρέψει μελλοντικά το αίτημα. Είναι δε αυτονόητο πως θα εξέταζε την υπόθεση σύμφωνα με το ισχύον κατά το χρόνο επαναπατρισμούδίκαιον.Θαήταν δε απαραίτητηη συνδρομή όλων των προϋποθέσεων που θα έθετε προτού 40 παραχωρηθεί οποιαδήποτε απαλλαγή. Το κεντρικό όμως επιχείρημα είναι ότι το Νοέμβριο 886 4 Α.Α.Δ. Κωνσταντινίδηςν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. του 1984 που ο αιτητής αναχώρησε πάλιν για τις Η.Π.Α. μέχρι την επιστροφή του τον Αύγουστο του 1990 δεν συμπλήρωσε ΙΟετή απασχόληση στο εξωτερικό κατά τα τελευταία 12 χρόνια πριν από την επάνοδο του, όπως 5 καθορίζει η παράγραφος (β). Η περίοδος από το 1978 (στην οποία πρέπει να ανατρέξουμε σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη) μέχρι και το Σεπτέμβριο του 1983, που εγκαταστάθηκε μόνιμα, δεν προσμετρά για συμπλήρωση του απαιτούμενουχρόνου γιατί λήφθηκε ήδη 10 υπόψη όταν του δόθηκε για πρώτη φορά απαλλαγή. Με την τελευταία δε αίτηση του θεωρήθηκε ότι ο αιτητής προσπάθησε να πάρει απαλλαγή για δεύτερη φορά πράγμα πουαποκλείει ηεπιφύλαξητου εδαφίου5. 15 Απαντώντας ειδικότερα στις εισηγήσεις του αιτητή η δικηγόρος της Δημοκρατίας είπε στην ουσία πως η χορήγηση απαλλαγής (ημερ. 13/3/84) μπορούσε να ανακληθεί γιατί εξέλειπε η προϋπόθεση της επανεγκατάστασης του αιτητή στην Κύπρο. Σύμφωνα 20 όμως με τις γενικές αρχές που διέπουν το θέμα, η ανάκληση νόμιμης πράξης, όπως ήταν η κρινόμενη περίπτωση,δεν μπορούσε να ενεργήσειαναδρομικάγιανα εξαφανίσει την πράξη ab initio, αλλά ίσχυε μόνο για το μέλλον (ex nunc). 'ETOL μέχρι την πραγματοποίηση της 25 ανάκλησης ηπράξηείχε επιφέρει έννομα αποτελέσματα. Ο αιτητής πήρε την απαλλαγή και την εκμεταλλεύθηκε. Αναφορικά μετο χαρακτήρα της εγκατάστασης του αιτητή την περίοδο 1983 έως 1984 τα στοιχεία που ο ίδιος προσκόμισε επιμαρτυρούν πως πρόκειται για μόνιμη 30 επανεγκατάσταση και όχι απλή πρόθεση για το' σκοπό αυτό,όπως εισηγήθηκε ηάλληπλευρά. Είναι ορθή η άποψη πως η διοίκηση δεν ήταν δυνατό να αναλάβει δέσμευση για την έγκριση απαλλαγής στο 35 μέλλον. Ούτε πράγματι προκύπτει από το υπάρχον υλικό ότι δεσμεύθηκε με τέτοια υποχρέωση. Δεν συμμερίζομαι όμως τις άλλες θέσεις του καθού. Εδώ δεν πρόκειται ακριβώς για ανάκληση ώστε να τύχουν εφαρμογής οι σχετικές γενικές αρχές. Νομίζω ότι ο ορθός 40 χαρακτηρισμός, που ανταποκρίνεται και στα πράγματα όπως εξελίχθηκαν, είναι πώς με το παράρτημα6 επήλθε η ακύρωση της πράξης με την έννοια ότι θεωρήθηκε -και από τη διοίκηση -πως δεν υπήρξε ποτέ. Αυτό συνάγεται 887 Νικήτας,Δ. Κωνσταντινίδηςν.Δημοκρατίας

(1992)και απότην αιτιολογία της. "Ενόψει του ότι δεν έχετε επανεγκατασταθεί μόνιμα στην Κύπρο ως είναι και η πρόνοια του κώδικα απαλλαγής 01.19 η διοικητική πράξη βάσει της οποίας 5 σας χορηγήθηκε η απαλλαγή με την παρούσα επιστολή μου αποσύρεται καιακυοούται." Στη συνέχεια, όπως ήδη σημειώσαμε, καταβλήθηκαν οι δασμοί εξ ολοκλήρου. Με αυτά τα δεδομένα δεν μπορεί 10 νομίζω να υποστηριχθεί έγκυρα πως ο αιτητής πήρε απαλλαγήκαιπως με την παρούσαεπιδιώκει να τύχει του ίδιου ευεργετήματος για δεύτερη φορά. Η πράξη δεν δημιούργησε νόμιμα αποτελέσματα. Κάθε άλλο παρά έχει επιτευχθεί οκοινωνικός στόχος πουθέλησεναενισχύσει ο 15 νομοθέτης. Βλέπεαπόφασητης Ολομέλειας στην Α.Ε. 920, ΝικόλαςΜαλακοννίδηςν.Δημοκρατίας, ημερ. 29/10/90. Καταλήγω ότι με την ακύρωση ηδιοικητική πράξητης απαλλαγής εξαφανίστηκε και έπαυσε να παρέχει νόμιμη 20 βάση για περαιτέρω διοικητικές ενέργειες. Επομένως ο καθού πλανήθηκε στηρίζοντας σ' αυτή την απόρριψη του αιτήματος. Η πλανερή αντίκρυση από τη διοίκηση σχετίζεται άμεσα με την απορριπτική απόφαση, η δε επίδραση που άσκησε προς αυτή την κατεύθυνση είναι 25 έκδηλη. Το δικαστήριο κηρύσσει για το λόγο αυτό την επίδικη πράξη άκυρη. Τα έξοδα του αιτητή θα καταβάλει το δημόσιο. Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται μεέξοδα. 888 30