(1993)26 Φεβρουαρίου, 1993 [ΛΟΪΖΟΥ,Π., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΠΎΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ, ΠΑΠΑ ΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΠΟΠΑΤΖΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΗΝΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑΚΗ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΑ, ΑΠΟ ΤΗΝΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΑ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΥΠΟ ΚΡΑΤΗΣΗ ΣΤΙΣ ΚΕΝΤΡΙΚΕΣΦΥΛΑΚΕΣ, ΓΙΑ ΑΔΕΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙ ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ HABEAS CORPUS ΚΑΙ CERTIORARI ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΗΝΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΦΥ ΛΑΚΩΝ, ΜΕ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 18 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ, 1992, ΝΑ ΜΗΝ ΕΠΙΤΡΕΨΕΙΤΗΝΑΠΟΦΥΛΑΚΙΣΗ ΤΟΥ ΕΝΛΟΓΩΔΗ ΜΗΤΡΑΚΗ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΑ. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8804) Προνομιακά Εντάλματα — Habeas Corpus— Δεν χρειάζεται άδεια του Δικαστηρίου για την υποβολήαίτησης—Αίτηση γιαχορήγηση τέτοι ας άδειαςείναι μάταιη καιχωρίς αντικείμενο και αποτελείουσιώδη δικονομικήπαράβαση σεβαθμό που ναείναι άκυρηαπό τηναρχή. Προνομιακά Εντάλματα — Δεν υπάρχουν δικονομικοίκανονισμοί που να διέπουν την υποβολήσχετικώναιτήσεων—Το Ανώτατο Δικαστή ριο της Κύπρου από τηνανεξαρτησία και μετέπειτα ακολούθησεδι καστικήπρακτική ανάλογη, αλλάόχι ταυτόσημη,μετηνπρακτική που προέβλεπαν οι Αγγλικοί διαδικαστικοίκανονισμοίπριν την ανεξαρ τησία. Ο εφεσείων είχε βρεθεί ένοχος φόνου εκ προμελέτης και είχεκα ταδικασθεί απότο Κακουργοδικείο Λευκωσίας σε ποινήφυλάκισης δια βίου. Αρχικά του είχε κοινοποιηθεί ότι, με βάσητους Περί Φυ λακών(Γενικοί) Κανονισμούς θααπολυόταν στις 18.9.
- Τηνημέρα εκείνη όμως ο Διευθυντής των Φυλακώνδεν προέβη στην απόλυση τουεφεσείοντα, μετάαπόγνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα,ότιη σχετική πρόνοιαστους πιοπάνωΚανονισμούς ήταναντίθετημετις πρόνοιες του Ποινικού Κώδικακαιμετον εξουσιοδοτικό νόμο Περί Πειθαρχίαςστις Φυλακές,Κεφ. 286 καιΝ.85/
- Οεφεσείων υπέβα λεμονομερήαίτησηγιαχορήγησηάδειαςγιακαταχώρησηαίτησηςγια έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus. Το πρωτόδικο 102 1 Α.Α.Δ. ΔημητράκηςΧ"Σάββα Δικαστήριο, αφού εξέτασε την ουσία της αίτησης, την απέρριψε, διότι έκρινεότι δενείχεκαταδειχθείεκπρώτηςόψεωςυπόθεσηπου ναδικαιολογεί την παροχήάδειαςγιατηνκαταχώρησηαίτησης για έκδοσηεντάλματος HabeasCorpus. 5 10 Αποφασίσθηκε ότι: Για την υποβολή αίτησης για ένταλμα Habeas Corpus καμμία άδειαδενήτανποτέ,σεόλητην μακραίωνηιστορίατου εντάλματος αυτού,αναγκαία,γιατοπρόδηλολόγοότι ηαίτησηγιατηνελευθε ρία του ατόμου δεν υποβάλλεται ύστερα από άδεια. Ημονομερής αίτηση,στην παρούσαπερίπτωση,ήταν μάταιη,χωρίς κανέναχρή σιμοσκοπό και συνιστούσεδικονομική παράβασηπουήτανουσιώ δης και καθιστούσε την αίτηση άκυρη από την αρχή. Κατάσυνέ πεια η αίτηση,και κατ'επεκτασηη έφεση, έπρεπε νααπορριφθούν χωρίς εξέτασητης ουσίας. 15 Η έφεση απορρίφθηκε. Υποθέσεις πουαναφέρθηκαν: Hadjisawas v.Republic
(1988)2 CL.R. 37Ramadan v.ElectricityAuthorityof Cyprus IR.S.C.C. 49Vassiliou v.DisciplinaryCommittees
(1979)I C.L.R. 46· 20 Inre Frangos
(1981)1C.L.R. 69V Frangos v. MedicalDisciplinaryBoard
(1983)1C.L.R. 256· Christofi v.lacovidou
(1986)1C.L.R. 23& Kyriakides v. TheRepublic 1R.S.C.C. 66· 25 Schmuel v. TheOfficerin Command, IllegalJewish Immigrants Camp, Karaolos VIIIC.L.R. 158Berenger v. Goburdhum [1986] L.R.C. (Cost) 707Inre Kakos
(1985)1CL.R. 250Ανθίμου
(1991)1 Α.ΑΛ. 41. 103 ΔημητράκηςΧ'Τάββσ
(1993)Έφεση. Έφεσηαπότον αιτητή κατάτηςαπόφασηςΔικαστή τουΑνω τάτου Δικαστηρίου Κύπρου (Πικής, Δ.) που δόθηκε στις 9 Οκτωβρίου, 1992 (Αρ. Αίτησης 134/92) με την οποία η αίτηση του για χορήγηση άδειας να καταχωρήσει αίτηση για έκδοση 5 εντάλματος Habeas Corpus και Certiorari απορρίφθηκε. XQ. ΠονργουρίδηςμεΑ. Χειμώνα,γιατον Εφεσείοντα - αιτητή. - " Cur. adv. vult. Α.Ν. ΛΟΪΖΟΥ, Π.: Την ομόφωνη Απόφαση του Δικαστηρίου θαδώσει οΔικαστής κ. Δ.Γ.Στυλιανίδης. 10 ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Οαιτητής με μονομερή αίτησηζήτησε τις πιοκάτωθεραπείες: "(α) Αδεια για νακαταχωρηθεί αίτηση για ένταλμα τηςφύ σεως Habeas Corpus και Certiorari για παραπομπή στο Ανώτατο Δικαστήριο και ακύρωση της απόφασης του 15 Διευθυντού Φυλακών ημερομηνίας 18/9/1992 με την οποία απόφαση συνεχίζεται παράνομα η κράτηση του αιτητή στις Κεντρικές Φυλακές. (β) Διάταγμα διατάσσον τον Διευθυντή Φυλακών όπως αφήσει ελεύθεροτον αιτητή." 20 ΚατάτηνακρόασητηςαίτησηςενώπιονΔικαστήτου Ανωτά του Δικαστηρίου, ο δικηγόρος του εφεσείοντα ανέπτυξε επιχει ρηματολογία μεσκοπόνα ικανοποιήσει τοΔικαστήριο ότι έπρε πεναδοθεί άδειαγιακαταχώρισηαίτησηςγιατηνέκδοση ενταλ μάτων της φύσεως Habeas Corpus και Certiorari. 25 Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι ο εφεσείων δεν απέδειξε εκ πρώτης όψεως υπόθεση,ώστε να δικαιολογείται η παροχή άδειας για την καταχώριση αίτησης για έκδοση των ενταλμάτων αυτών,καιαπέρριψε τηναίτηση. Ούτε οδικηγόρος τουαιτητή,ούτε τοπρωτόδικοΔικαστήριο 30 ασχολήθηκαν με τη δεύτερη θεραπεία,πρόδηλα γιατί το Δικα στήριο δεν έχειδικαιοδοσίαναεκδίδει στηδιαδικασίααυτήτοαι τούμενο διάταγμα. Στηνειδοποίησηεφέσεως αναφέρεταιότι:104 1 Α.Α.Δ. ΔημητράκηςΧ"Σάββα Στυλιανίδης,Δ. 'Το πρωτόδικο δικαστήριο εσφαλμένα δενπαρεχώρησεάδεια στοναιτητήνακαταχωρίσειαίτησηγιαέκδοσηεντάλματοςτηςφύ σης Habeas Corpus και Certiorari:-" Ακολουθούν έξιλόγοιγιαστήριξη της έφεσης. 5 10 15 20 25 30 35 Τααναντίλεκταγεγονότατηςυπόθεσης είναι ταακόλουθα:Οεφεσείων βρέθηκεένοχος φόνουεκπρομελέτης στηνΠοινική Υπόθεση Αρ.20080/84 απότο Κακουργιοδικείο Λευκωσίας και τουεπιβλήθηκεποινήφυλάκισηςδιάβίου. Εφεσίβαλε τηναπόφα σητου Κακουργιοδικείου. Ηέφεσηαπορρίφθηκεκαιη καταδίκη επικυρώθηκε απότο Εφετείο - [βλ. Hadjisavvas v. Republic
(1988)2C.L.R. 3η. Είχε αρχικάκοινοποιηθεί στον εφεσείοντα ότιθα απολυόταν, μεβάσητους περί Φυλακών(Γενικοί) Κανονισμούς του 1981 και 1987(Κ.Δ.Π. 18/81 καιΚ.Δ.Π. 76/87), στις 20Σεπτεμβρίου,1992, αλλά,επειδήη 20ή Σεπτεμβρίουήταν Κυριακήκαι η 19ηΣεπτεμ βρίουδενήτανεργάσιμηημέραγιατηΔημόσια Υπηρεσία, θααπο λυόταν στις 18Σεπτεμβρίου, 1992. Ο Διευθυντής Φυλακών,ύστερα απόγνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα, στις 18Σεπτεμβρίου, 1992, πληροφόρησε τοναιτητή ότιδεν ήτανδυνατόνααποφυλακιστεί τηνημέρα εκείνη,γιατίεί χεκαταδικαστείσεφυλάκισηδιάβίουκαιοισχετικοί Κανονισμοί είναι αντίθετοικαιασύμφωνοι μετιςπρόνοιες τουΠοινικούΚώ δικακαιμετον Εξουσιοδοτικό ΝόμοπερίΠειθαρχίαςενταιςΦυλακαίςΝόμο,(Κεφ.286καιΝόμοςΑρ.85/83). Κατά την ακρόαση της έφεσης, ο δικηγόρος του εφεσείοντα απέσυρε τηνέφεσηκαι τηναίτηση στην έκταση που αναφέρεται στοπρονομιακόένταλμα Certiorari. Το εποπτικό ένταλμα certiorari, ανεξάρτητα απότην έκταση εφαρμογήςτουστηνΑγγλία,στην Κύπροέχειπεριοριστεί,λόγωτης εισαγωγής τηςΑναθεωρητικής Δικαιοδοσίας μετοΑρθρο 146 του Συντάγματος,μόνογιαδικαστικές πράξειςκαιόχιγιαδιοικητικές αποφάσεις,πράξεις ήπαραλείψεις -[βλ., μεταξύ άλλων, Hussein Ramadan and ESectricity Authority of Cyprus and Another 1 R.S.C.C.49,Vassiliou&Another v.DisciplinaryCommittees
(1979)1 C.LR.46,InreFrangos,
(1981)1 C.LR. 691καιέφεση Frangosν, MedicalDisciplinaryBoard
(1983)1 C.LR.256, Christofi and Others v. Iacovidou
(1986)1 CLR.236,στησελ.24η. 105 Στυλιανίδης, Α. Δημητράκης Χ'Έάββα
(1993)Το δικαίωμα προσωπικής ελευθερίας διακηρύσσεται και δια σφαλίζεταιαπότοΑρθρο 11τουΣυντάγματος. "Ουδείςστερείται της ελευθερίας αυτού,ειμή ότεκαιόπωςο νόμος ορίζη", στιςπε ριπτώσεις πουαναφέρονται εξαντλητικάστοΑρθροαυτό. Ηπαράγραφος 7τουΑρθρου 11προβλέπει:- 5 "
- Παςστερηθείς της ελευθερίας αυτούδιά συλλήψεως ή κρατήσεως δικαιούταιναπροσφυγήεις το αρμόδιον δικαστή. ,ριον, ίνα τούτο κρίνη ταχέως την νομιμότητα της κρατήσεως και διάταξητην απόλυσιναυτού,εάνη κράτησιςδεν είναινό μιμος." Ηπαράγραφος7είναιπιστήαντιγραφήτηςπαραγράφου4του Αρθρου 5 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως διά την προάσπισιν των Ανθρωπίνων ΔικαιωμάτωνκαιτωνΘεμελιωδών Ελευθεριών,που κυρώθηκεμε τον περίτης ΕυρωπαϊκήςΣυμβάσεωςδιάτην προά σπισιν των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Κυρωτικός) Νόμο του 15 1962, (Αρ. 39/62). ΤοΑνώτατο ΣυνταγματικόΔικαστήριο,στηνυπόθεσηPhedias Kyriakides and The Republic(Minister of Interior) 1 R.S.C.C.66, είπε στησελ. 75: "In view of the interpretation of paragraph 1of Article 146 20 already made in relation to objection (a) above, it follows that under paragraph 7 of Article 11 relevant proceedings will lie eitherbefore theSupremeConstitutional CourtunderArticle 146 or before the High Court under paragraph 4 of Article 155, depending on whether or not the acts causing the deprivation of 25 liberty amount to an exercise of 'executive or administrative authority' within Article 146." To Ανώτατο Δικαστήριο έχει, με βάση την παράγραφο 4 του Αρθρου 155 τουΣυντάγματος,αποκλειστικήδικαιοδοσίαναεκδί δει προνομιακάεντάλματα,μεταξύτων οποίωνσυγκαταλέγονται 30 και ταεντάλματατηςφύσεως Habeas Corpus. Το ένταλμα Habeas Corpus εισήχθη στην Κύπρο απότην Αγ γλία σταχρόνιατης Αγγλοκρατίας. To Habeas Corpus ad subjiciendum είναι προνομιακή διαδικα σίαγιατηδιασφάλισητηςελευθερίαςτουπολίτη. Παρέχειαποτε- 35 λεσματικό μέσο άμεσηςαπελευθέρωσης απόπαράνομηή αδικαιο106 10 1 Α.Α.Δ. 5 10 ΔημητράκηςΧ'Έάββα Στυλιανίδης,Δ. λόγητη κράτηση,είτεστηφυλακή,'είτεσειδιωτικόχώρο,από αρ χήήιδιώτη. Μετοένταλμα αυτόδιατάσσεται ηπροσαγωγή του κρατουμένου στο Δικαστήριο και ηέρευνα αναφορικά μετηναι τίατηςφυλακίσεως ήκρατήσεωςτου. Εάνδενυπάρχεινόμιμηδικαιολογία για την κράτηση,διατάσσεται ηαπόλυση τουκρατου μένου. Η ιστορία τουεντάλματος αυτούαρχίζειπριναπότο1215 -τη Magna Charta. Βελτιώθηκε καιαναπτύχθηκεμενομοθεσία, κυ ρίως μετους Habeas Corpus Actτου 1679 και Habeas CorpusAct του
- Οκρατούμενος,ή,σεαδυναμίατούτου,πρόσωποάλλο γιαλο γαριασμό του, μπορεί να αποταθείστο Ανώτατο Δικαστήριογια την έκδοσητουεντάλματοςαυτού. 15 20 25 Στην Κύπρο δενέχουν εκδοθεί διαδικαστικοί κανονισμοί, οι οποίοιναδιέπουντη διαδικασίαέκδοσηςτωνπρονομιακώνενταλ μάτων. ΠριντηνΑνεξαρτησία, τοΑρθρο30τουπερίΔικαστηρίωνΝό μου, Κεφ. 11,τηςΚωδικοποίησης τωνΝόμων τηςΚύπρου του 1949,πρόβλεπεότι,σεπερίπτωσηπουδενθαυπήρχενόμος ή διαδικαστικός κανονισμός που να προνοούσε για τη διαδικασία, το Δικαστήριο θαασκούσε τηδικαιοδοσίατουσύμφωναμετηνπρα κτικήκαιτηδικονομίαπουτηρούνταΑγγλικάΔικαστήρια,sofar ascircumstancespermit,(όσοοιπεριστάσειςτοεπιτρέπουν)-(βλRudolf Schmuelv.TheOfficerinCommand,IllegalJewishImmigrants'Camp, KaraotosVmC.LR. 158,στησελ. 161). Μετά τηνΑνεξαρτησία, τοΔικαστήριο, μεσυνέπεια,ακολού θησε δικαστική πρακτική ανάλογη,αλλά όχιταυτόσημη, με την πρακτικήπουπρόβλεπαν OLΑγγλικοί Διαδικαστικοί Κανονισμοί πριν την Ανεξαρτησία. 30 35 Τοίδιο ακολούθησαν και άλλες χώρες πρώην Αγλλικέςαποι κίες. Είναικαθοδηγητικότοακόλουθοαπόσπασμααπότηνυπόθεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου τουΑγίου ΜαυρικίουBerengerand Othersv.GoburdhumandOthers[1986]L.R.C.(Const)707,στις σελ. 711;-712:-'/".·"• • "Counsel... submittedthatthis Courthas 'irrevocablycommitted' itself tofollow English procedure inthese matters, since it has 107 Στυλιανίδης,Δ. Δημητράκης Χ'Τάββα
(1993)conceded that our administrative law is the same as English law. To our minds that proposition carries things a little too far. This Court has indeed said that, in cases such as applications for what weretermed prerogativeorders (as in anumber of other matters), where our rules of procedure are silent, it will follow English 5 practice, or be guided by it. But it has also said, and this in our view is the more correct approach, that it will not blindly and in every respect apply to Mauritius the English Rules of the Supreme Court (See Mardaye v. Police Service Commission [1984] SCJ 246). Still less would it be appropriate for this Court 10 to do so in relation to rules which are now embodied in the U.K. Supreme Court Act
- No one could be heard to suggest that we should be subject to the will of the Parliament of another State." Η αίτησηγια Habeas Corpus ρυθμίζεταιαπότους παλαιούςΑγ- 15 γλικούς Κανονισμούς, Ο. 59, rr. 15 - 23, The Administration of Justice Act 1960, section
- (Βλ., επίσης,The Practice on the Crown Side, Short - Mellor, σελ. 305, ειδικά σελ. 319 και επεκεινα και Halsbury's Laws of England, Τέταρτη Έκδοση,Τόμος 11,σελ. 783, Κεφάλαιο "Procedure on Habeas Corpus, A. Application for the 20 Writ".) Για την υποβολή αίτησης για έκδοση των άλλων προνομιακών ενταλμάτων είναι αναγκαία η άδειατου Δικαστηρίου. Για τη χο ρήγηση της άδειας, ο αιτητήςπρέπει να ικανοποιήσει το Ανώτατο Δικαστήριο ότι έχει "εκ πρώτηςόψεως" υπόθεσηκαι/ήότιυπάρχει 25 συζητήσιμο ζήτημα - [βλ., μεταξύ άλλων, In re Kakos
(1985)1 C.L.R. 250, Γεώργιος Ανθίμου
(1991)1Α.Α.Δ.41]. Για την υποβολή αίτησης για ένταλμα Habeas Corpus καμιά άδεια δεν ήτανποτέ,σε όλη τη μακραίωνηιστορία του εντάλματος αυτού, αναγκαία. Ο λόγος είναι πρόδηλος. Αίτηση για την ελευ- 30 θερία του ατόμουδεν υποβάλλεται ύστερα από άδεια. Η Αγγλική Δικονομία και διαδικασία δεν προβλέπουν αίτηση για άδειαγια καταχώρισηαίτησης για έκδοση εντάλματος Habeas Corpus, ενώ προβλέπουν τέτοια αίτηση για τα άλλα προνομιακά εντάλματα. Η μονομερής αίτηση, στην παρούσα περίπτωση,ήταν μάταιη, χωρίς κανέναχρήσιμο σκοπό. Ηδικονομική παράβαση,στην περίπτωσηαυτή,είναι ουσιώδης και η αίτηση είναι άκυρηαπότην αρχή. 108- 35 1 Α.Α.Δ. Δημητράκης Χ"Σάββα Ιτυλιανίδης, Δ. Ηαίτησηκαι, κατ' επέκταση,ηέφεση,θααπορριφθούν,γιατο λόγοπουέχει προεκτεθεί. 5 Πα τον ίδιο λόγο, το Δικαστήριο δεν θαυπεισέλθει στα ζητή ματα που αποφάσισε το πρωτόδικο Δικαστήριο, τα οποία παραμένουνανοικτά. Η έφεση απορρίπτεται. 109